Cái tôi trữ tình trong thơ hồng thanh quang (qua hai tập thơ nỗi buồn tốc kí 1 và nỗi buồn tốc kí 2)

Người hâm mộ này đã viết về Hồng Thanh Quang với “tư cách một người đàn bà, xin được viết về anh – người đàn ông trong thơ anh” như sau: “Tôi yêu người đàn ông ấy ở chất tự tôn với đầy đ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

HÀ NỘI, 2015

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

-

NGUYỄN THỊ DẠ HƯƠNG

CÁI TÔI TRỮ TÌNH TRONG THƠ

HỒNG THANH QUANG

(QUA HAI TẬP THƠ NỖI BUỒN TỐC KÍ 1 VÀ NỖI BUỒN TỐC KÍ 2)

Chuyên ngành: Lí luận văn học

Mã số: 60 22 01 20

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÔN NGỮ VÀ VĂN HÓA VIỆT NAM

Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Thị Kiều Anh

HÀ NỘI, 2015

Với tình cảm sâu sắc, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến

TS.Nguyễn Thị Kiều Anh người đã tận tình hướng dẫn, trợ giúp và động viên

tôi trong thời gian nghiên cứu để tôi hoàn thành luận văn này

Tôi cũng xin gửi lời tri ân tới gia đình, bạn bè đồng nghiệp là những người đã sát cánh cùng tôi, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian qua để tôi có thể thực hiện tốt mọi công việc

Hà Nội, ngày 16 tháng 7 năm 2015

Học viên

Nguyễn Thị Dạ Hương

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi

Các số liệu, kết quả được trình bày trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong công trình nào khác

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước lời cam đoan của mình!

Hà Nội, ngày 16 tháng 7 năm 2015

Học viên

Nguyễn Thị Dạ Hương

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử vấn đề 2

3 Mục đích nghiên cứu 4

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 5

5 Phương pháp nghiên cứu 5

6 Cấu trúc của luận văn 5

CHƯƠNG 1 QUAN NIỆM VỀ CÁI TÔI TRỮ TÌNH VÀ HÀNH TRÌNH SÁNG TÁC THƠ HỒNG THANH QUANG 6

1.1 Khái niệm cái tôi và cái tôi trữ tình trong thơ 6

1.1.1 Khái niệm cái tôi 7

1.1.2 Khái niệm cái tôi trữ tình 9

1.2 Hành trình sáng tác thơ Hồng Thanh Quang 14

1.2.1 Vài nét về tiểu sử 14

1.2.2 Hồng Thanh Quang và các chặng đường thơ 18

CHƯƠNG 2 ĐẶC ĐIỂM CÁI TÔI TRỮ TÌNH TRONG THƠ HỒNG THANH QUANG 26

2.1 Cái tôi nồng nàn 27

2.1.1 Cái tôi đắm say trong tình yêu 27

2.1.2 Cái tôi chân thành và trách nhiệm 35

2.2 Cái tôi tận hiến 42

2.2.1 Tận hiến cho tình yêu 43

2.2.2 Tận hiến cho thơ ca 57

2.3 Cái tôi chiêm nghiệm 62 CHƯƠNG 3 CÁC PHƯƠNG THỨC THỂ HIỆN CÁI TÔI TRỮ TÌNH TRONG THƠ HỒNG THANH QUANG

3.1 Thể thơ 72

3.1.1 Thể thơ tự do 73

3.1.2 Thể thơ lục bát 82

3.2 Ngôn ngữ thơ 86

3.2.1 Ngôn ngữ thơ giản dị, mộc mạc, giàu hình ảnh 87

3.2.2 Ngôn ngữ giàu sắc thái biểu cảm 90

3.3 Giọng điệu 92

3.3.1 Giọng điệu nồng nàn, da diết 93

3.3.2 Giọng điệu trữ tình trầm tư, sâu lắng 97

KẾT LUẬN 102

TÀI LIỆU THAM KHẢO 104

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Từ thuở xa xưa, thơ ca đã ra đời và tồn tại trong cuộc sống của con người Nghệ thuật ngôn từ và những âm điệu của nó luôn gắn liền với mọi hoạt động vật chất lẫn tinh thần của nhân loại Cùng với sự phát triển của nhân loại thì thơ ca Việt Nam cũng xuất hiện từ rất sớm, tạo nên sự đa dạng cho nền văn học nước nhà Văn thơ là một món ăn tinh thần không thể thiếu trong đời sống của người Việt Nam Ở mỗi thời kì, mỗi giai đoạn lịch sử thì văn học lại có những bước đi riêng của nó Từ văn thơ truyền thống với quan niệm “thi sĩ ngôn chí” đến thơ ca cách mạng cất lên tiếng nói đại diện cho lý tưởng tập thể thì nay thơ ca đã có sự thay đổi hoàn toàn khác Việc ít phải chứng kiến các hậu quả chiến tranh và hòa nhập nhanh chóng vào quá trình toàn cầu hóa khiến cho văn học đương đại chỉ chủ yếu khẳng định cái tôi cá nhân, xác lập một bản thể rõ ràng cho người nghệ sĩ Văn học cởi lớp áo đạo đức, giáo huấn các nhà thơ được tự do giãi bày những cảm xúc mang tính cá nhân về cuộc sống, về cuộc đời

1.2 Cũng nằm trong xu hướng chung của thời đại, nhà thơ Hồng Thanh Quang đã tìm được một chỗ đứng cho riêng mình trong nền thơ ca đương đại Đến với thơ ca từ rất sớm, khi còn là một cậu sinh viên du học ở Nga tác giả

đã tham gia dịch thơ từ tiếng Nga ra tiếng Việt Nhờ thế mà anh đã tích lũy được cho mình khá nhiều kinh nghiệm làm thơ và làm đầy hơn cảm xúc của mình Đây có lẽ là tiền đề để sau này danh sách xuất bản thơ (thơ dịch và sáng tác) của anh ngày càng đầy đặn Những tác phẩm mang đậm hơi thở của thời đại đã để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng bạn đọc gần xa và cũng góp phần khẳng định cái tôi cá nhân rất rõ nét của Hồng Thanh Quang

Với những cảm xúc dồi dào cùng sự tiếp cận nhanh với cái mới thì năm

2013 người ta ngỡ ngàng gặp Hồng Thanh Quang trong hai tập thơ: Nỗi buồn

tốc ký 1 và Nỗi buồn tốc ký 2 – hai tập thơ đầy đặn (gần 800 trang) và cũng

đầy ưu tư của anh Đây có lẽ là hai tập thơ công phu nhất từ trước đến nay của Hồng Thanh Quang bởi vì anh đã tổ chức cả một đêm thơ - nhạc để giới thiệu với công chúng về hai tập thơ của mình Dấu ấn mà Hồng Thanh Quang đã ghi lại khá đậm nét trong lòng công chúng những người yêu thơ Đây cũng là một trong những lý do thôi thúc chúng tôi chọn đề tài này để nghiên cứu

1.3 Nghiên cứu đề tài này, người viết có cơ hội hiểu thêm tâm hồn người nghệ sĩ nói riêng và con người đời thường nói chung trong những khoảnh khắc của cuộc đời Thơ không chỉ phản ánh hiện thực cuộc sống mà còn là chìa khóa để mở cửa trái tim người nghệ sĩ Với Hồng Thanh Quang anh làm thơ không chỉ để bày tỏ nỗi lòng mình mà còn để thơ có thể cứu rỗi linh hồn anh khỏi tuyệt vọng, “thoát khỏi vòng tay đeo bám của những suy tư

u ám” Thơ giống như một phần không thể thiếu trong cuộc đời anh

Từ những lí do trên, chúng tôi đã chọn đề tài: “Cái tôi trữ tình trong thơ Hồng Thanh Quang qua hai tập thơ Nỗi buồn tốc ký 1 và Nỗi buồn tốc ký 2” cho luận văn thạc sĩ của mình

Ý kiến thứ hai là ý kiến đến từ một nhạc sĩ rất nổi tiếng đó là nhạc sĩ Phú Quang, một người anh thân thiết của nhà thơ Hồng Thanh Quang, là người đã phổ nhạc rất nhiều bài thơ của Hồng Thanh Quang như bài:

“Romance số 4”, “Khúc mùa thu”, “Mẹ”, “Một mình” Trong đêm thơ -

nhạc vừa diễn ra vào ngày 7/11/2013 tại Nhà hát lớn Hà Nội của Hồng Thanh Quang, nhạc sĩ Phú Quang đã nói: “Hồng Thanh Quang có sự hồn nhiên, niềm vui và nỗi buồn hồn nhiên đầy chất người mà cái cuối cùng của nghệ thuật là đến với con người Tôi yêu sự hồn nhiên ấy, thơ của anh ấy là những điều rất thật Thông thường những bài phổ thơ Hồng Thanh Quang tôi viết rất nhanh, trong vài giờ thôi vì tôi cộng mấy chục năm cảm xúc trong tôi với mấy giờ ấy”

“Hồng Thanh Quang – thành thật trong mỗi gương mặt” (nhà văn Nguyễn Tham Thiện Kế, đăng trên tienphong.vn và in trong tập “Miền lưu dấu văn nhân”) Trong bài này nhà văn Nguyễn Tham Thiện Kế đã viết về

nhà thơ Hồng Thanh Quang với cương vị là những người cùng tuổi, là bạn bè viết rất thật về nhau trong những cuộc nhậu, mà khi đã say người ta thường nói rất thật, bộc lộ những gì là tâm can Trong đó tác giả đã viết về thơ Hồng Thanh Quang như sau: “Thơ Hồng Thanh Quang luôn có trực cảm đương đại

Dù những bài thơ xuất hiện mười mấy năm trước đọc, ta vẫn bị thuyết phục bởi tình cảm thăng hoa của gã hay những bài thơ vừa mới buông tay thì lại có cảm giác như là đã được mươi năm tuổi Nói thơ gã cách tân cũng được, mà qui kết thơ truyền thống cũng có vẻ xuôi xuôi Truyền thống hay tự do, ấy là chất thơ trữ tình vang động, một khái quát ôm trùm kèm theo chi tiết đối chiếu, nhưng vẫn có những tiếng thầm day dứt của chính gã trong mỗi cảnh huống”

Tiếp theo là ý kiến của một người là “đàn em” của Hồng Thanh Quang khi viết về “đàn anh” với đầy sự khâm phục, từ ngày hai người còn làm chung

ở truyền hình đó là nhà văn Phùng Văn Khai Anh đã viết riêng một bài dành

tặng Hồng Thanh Quang đó là: “Hồng Thanh Quang riêng gì mấy khúc ăn chơi” anh có những nhận xét hết sức thành thực về thơ Hồng Thanh Quang

thế này: “Thơ Hồng Thanh Quang, dù ở khúc nào cũng luôn thấy sự thật thà nổi hằn lên Thật thà một cách đau khổ chỉ sợ người đời không hiểu hết bản chất thật của mình…Bài thơ thật thà quá đỗi, từ câu chữ, ý tứ, vần điệu, nghĩa

là mình cũng có thể làm được Nhưng tôi biết, có vò đầu bứt tai nặn ra chữ nghĩa chắc chắn sẽ rời rông rổng, vô hồn vô cảm Cái khác người và cái hơn người của Hồng Thanh Quang nằm ở sự thật thà này chăng Thật thà từ những đớn đau chiêm nghiệm”

Và đặc biệt hơn khi có một người hâm mộ chưa quen biết từ Thanh

Hóa đã gửi cho nhà thơ bài viết: “Người đàn ông trong thơ Hồng Thanh Quang”, đã được nhà thơ hết sức chân trọng và chia sẻ cùng bạn đọc trên

trang facebook cá nhân của mình Người hâm mộ này đã viết về Hồng Thanh Quang với “tư cách một người đàn bà, xin được viết về anh – người đàn ông trong thơ anh” như sau: “Tôi yêu người đàn ông ấy ở chất tự tôn với đầy đủ những cung bậc cảm xúc và thấy rõ ở anh sự thăng hoa của cảm xúc khi giãi bày kể cả: buồn, vui, đau, say đến nồng nàn và cả sự tỉnh táo, điềm đạm”

Những ý kiến trên rất có ích, gợi mở rất nhiều cho chúng tôi trong qúa trình nghiên cứu đề tài của mình Tuy nhiên các bài viết đề cập tới cái tôi Hồng Thanh Quang chưa thực sự rõ nét Đây chính là động lực thôi thúc chúng tôi tìm hiểu về đề tài này

của một gương mặt thơ đầy cá tính Từ đó góp phần khẳng định những đóng góp của nhà thơ với nền thơ ca đương đại Việt Nam

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

*Đối tượng: Đề tài tập trung nghiên cứu cái tôi trữ tình trong thơ Hồng Thanh Quang thể hiện qua các sắc thái cảm nhận về cái tôi trữ tình( nội dung)

và qua các phương thức thể hiện (nghệ thuật)

*Phạm vi nghiên cứu: Luận văn chủ yếu tập trung nghiên cứu hai tập thơ đã xuất bản vào năm 2013 của Hồng Thanh Quang:

- Nỗi buồn tốc ký 1, Nxb Hội nhà văn, 9/2013

- Nỗi buồn tốc ký 2, Nxb Hội nhà văn, 9/2013

5 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn trong quá trình nghiên cứu sử dụng tổng hợp nhiều phương pháp:

- Phương pháp phân tích, tổng hợp

- Phương pháp thống kê

- Phương pháp hệ thống

- Phương pháp phân loại

- Phương pháp tiếp cận thi pháp học

6 Cấu trúc của luận văn

Ngoài các phần Mở đầu, Kết luận và Tài liệu tham khảo luận văn gồm

CHƯƠNG 1 QUAN NIỆM VỀ CÁI TÔI TRỮ TÌNH VÀ HÀNH TRÌNH SÁNG TÁC

THƠ HỒNG THANH QUANG

1.1 Khái niệm cái tôi và cái tôi trữ tình trong thơ

Sáng tác thơ ca là nhu cầu tự biểu hiện, một nhu cầu hết sức nhân bản chỉ có ở con người Mỗi nhà thơ trong quá trình sáng tác đều cố gắng thể hiện những nét riêng biệt của mình, tạo ra dấu ấn riêng trong phong cách nghệ thuật của mình Bởi thế khi đọc lên những câu thơ, những bài thơ người đọc thường thấy những trải nghiệm, những thể nghiệm, những khám phá, những khát vọng, những lý tưởng, tình yêu, sự sống, sự lạc quan, tin tưởng…thậm chí cả những rung động mơ hồ của chính tác giả thơ Và ở đó ta sẽ nhận thấy cái tôi riêng của mỗi nhà thơ

Câu hỏi “ta là ai?”, “ta vì ai?” của Chế Lan Viên những tưởng đã tìm ra câu trả lời hợp lý của thời đại thơ ca chống Mĩ nhưng bây giờ đã không còn

đủ sức ôm chứa trong thời kì mới, khi nhu cầu xã hội và cá nhân đã làm thức tỉnh cái tôi trữ tình của người làm thơ Nhu cầu xã hội thường là những gì bức thiết nhất của thời đại, do thực tại yêu cầu Ví như thời chống Mĩ đó là Độc lập – Tự do của dân tộc Tất cả những hoạt động tinh thần, trong đó có sáng tác thơ văn nếu nằm ngoài “sự bức thiết thường nhật” này thì không phù hợp không được đón nhận…và vì thế không thể phát triển Kể từ sau năm 1975, đặc biệt là sau năm 1986 với chủ trương đổi mới trong xã hội ta, nhu cầu bức thiết nhất theo chúng tôi là khát vọng dân chủ

Đối với văn học, đặc biệt là đối với sáng tác thơ ca, dân chủ là điều kiện làm nảy nở những sáng tạo mang đậm màu sắc của chủ thể, là những sản phẩm riêng tư, rất độc đáo, không lặp lại và chỉ là đơn nhất Nhà thơ sẽ tìm được tiếng nói riêng của mình trong sáng tạo Văn học không có gì khác

ngoài tiếng nói riêng của mỗi người trong vô vàn những tiếng nói khác Bởi thế nhà thơ có bổn phận là buộc phải thêm vào kho tàng văn hóa nhân loại một điều gì đó không có sẵn, không lặp lại Nếu cái tôi của Thơ mới là: “càng

đi sâu càng thấy lạnh” (Hoài Thanh) thì giai đoạn thơ ca chống Pháp và chống

Mĩ cái tôi hòa vào sức mạnh của cái ta, cái chung của dân tộc, của thời đại…

và cái riêng tư được xem là những “ngọn gió siêu hình” Cái tôi của thời đại sau năm 1975 đã trở lại với đúng nghĩa của nó, thường nhật và giản dị của chính mình, tự mình chịu trách nhiệm, không vay mượn, che đậy, dám công khai thừa nhận cả những mặt tối, mặt che khuất, mặt chưa hoàn thiện của mình bên cạnh những phẩm chất khác

Có thể nói sáng tạo thơ ca là một hoạt động chủ quan, cái chủ quan đó tồn tại và trở thành một hoạt động trung tâm quy tụ hầu hết những yếu tố cảm

xúc thành cái tôi trong thơ Khi tìm hiểu về Cái tôi trữ tình trong thơ Hồng Thanh Quang qua hai tập thơ Nỗi buồn tốc kí 1 và Nỗi buồn tốc kí 2 lẽ dĩ

nhiên, chúng tôi soi xét cái tôi trữ tình trong thơ của anh để làm rõ đề tài, cảm hứng sáng tác

1.1.1 Khái niệm cái tôi

Chúng ta thường có xu hướng tự nhiên muốn tìm hiểu, khám phá bản chất của các sự vật, hiện tượng trong thế giới bên ngoài, thuộc về tự nhiên và

xã hội Tuy nhiên, chúng ta cũng thường quên mất rằng, ngay chính mỗi con người chúng ta mới là một cái gì đó không thể lý giải, thậm chí là một thế giới hoàn toàn bí hiểm Tôi là gì, là thể xác hay linh hồn, là phần cảm tính, phần lý tính hay phần ý chí? Câu hỏi về bản chất, về cấu trúc của cái tôi đã và đang là nỗi trăn trở của mỗi con người khát khao tìm hiểu và tìm kiếm sự tồn tại đích thực của mình, thoát khỏi sự trần tục, thế tục của cuộc sống hàng ngày

Cái tôi hay bản ngã là một trong những khái niệm triết học cổ đại nhất đánh dấu ý thức đầu tiên của con người về bản thể tồn tại của mình, từ đó

nhận ra mình là một con người khác với tự nhiên, là một cá thể độc lập khác với người khác

Khái niệm cái tôi là một khái niệm có nội hàm rộng, có rất nhiều các khái niệm khác nhau như trong triết học, trong phân tâm học, trong triết lý Phật Giáo…nhưng ở đây chúng tôi chỉ xin dừng lại ở một số quan niệm của triết học về cái tôi vì nó có liên quan trực tiếp và gần gũi với việc tìm hiểu cái tôi trữ tình

Nhiều nhà triết học đã cố gắng làm sáng tỏ vấn đề này và đưa ra các cách lý giải rất khác nhau từ cách tiếp cận của mình qua việc tiếp thu và phát triển các quan niệm của các nhà tư tưởng trước đó

Theo Đề Các (1596 – 1650), cái tôi thể hiện ra như một cái thuộc về thực thể biết tư duy, như căn nguyên của nhận thức duy lý và do đó, cái tôi thể hiện tính độc lập của mình với định nghĩa nổi tiếng: “tôi tư duy tức là tôi tồn tại”

Theo Kant (1724 – 1804), cái tôi bao gồm hai phương diện: cái tôi với

tư cách chủ thể tư duy, chủ thể nhận thức thế giới và cái tôi với tư cách là khách thể của chính nhận thức Đồng thời Kant cũng nhấn mạnh tuyệt đối khả năng nhận thức của cái tôi: “Tính thống nhất của tự nhiên không phải ở trong tính vật chất của nó mà ở trong tính thống nhất của chủ thể nhận thức, của cái tôi”

Henghen (1770 – 1831) một mặt xem cái tôi như là sự tha hóa của “ý thức tuyệt đối”, một mặt nhấn mạnh vai trò tuyệt đối của cái tôi: cái tôi như là trung tâm tồn tại, cái tôi có khả năng, khát vọng và sức mạnh để thể hiện mình trong hiện thực

Becxong (1858 – 1941) đã chú ý đến cái tôi thuần túy trong ý thức khi nhấn mạnh đến đời sống bên trong cá nhân Theo ông, trong con người có hai cái tôi, đó là cái tôi bề mặt và cái tôi bề sâu Trong đó, cái tôi bề mặt là các

quan hệ của con người đối với xã hội Cái tôi bề sâu là phần sâu thẳm của ý thức Đó mới chính là cái đối tượng của nghệ thuật

Các quan điểm duy tâm về cái tôi khẳng định: cái tôi là phương diện trung tâm tinh thần con người, là cốt lõi của ý thức có khả năng chi phối hoạt động và là sự khẳng định nhân cách con người trong thế giới Tuy nhiên, các quan điểm trên đã tách cái tôi khỏi con người xã hội sinh động, chưa nhìn thấy cơ sở lịch sử cụ thể và tính tích cực của cái tôi

Đối lập với quan điểm trên, triết học Mác đã xác định giá trị con người

cá nhân từ bản thân con người với tư cách là chủ thể và khách thể của các mối quan hệ xã hội Theo Mác, mỗi cá nhân có ý nghĩa như là một bộ mặt xã hội của con người, như là kết qủa của việc xã hội hóa cá thể con người và cá nhân cũng tìm thấy mình trong xã hội Lý tưởng giải phóng cá nhân của triết học Mác là tự do cho mỗi cái tôi cá nhân trong tự do của tất cả mọi người Đồng thời vai trò của cái tôi cũng được khẳng định: “Cái tôi là trung tâm tinh thần của con người, của cá tính con người có quan hệ tích cực đối với thế giới và với chính bản thân mình”

Như vậy, quan niệm cái tôi trong triết học đã đóng một vai trò rất quan trọng trong việc nhận thức bản thể của con người, đồng thời nó cũng có mối liên hệ chi phối, quen thuộc với cái tôi trữ tình trong thơ ca các thời đại

1.1.2 Khái niệm cái tôi trữ tình

Khái niệm cái tôi trữ tình gắn liền với thơ trữ tình Trong lịch sử Lí luận văn học và Mĩ học, các nhà lý luận, mĩ học và người sáng tác dù không trực tiếp đề cập đến khái niệm cái tôi trữ tình nhưng đều ý thức về bản chất

chủ quan của nhà thơ Từ thời cổ đại, trong Nghệ thuật thi ca của Arixtot đã

nhận thấy: “Trữ tình là sự thay mặt, nhân danh để trình bày cái cá nhân, cái chủ quan không được nhắc đến nhưng được quan niệm như là sự thay thế về ngôi kể và đối tượng kể”

Đến thế kỉ XVIII, ở Châu Âu ý thức về giải phóng cá tính phát triển và

vì thế quan niệm về cái chủ quan trong thơ trữ tình tiến thêm một bước Trong công trình mĩ học đồ sộ của mình, Heghen đã xác định bản chất của thơ trữ tình

là “cái nội cảm”, “cái tinh thần”, “chủ thể”, “trực giác bên trong”, “cái tôi”

Đến thế kỉ XX, ý thức về cái tôi, cá nhân phát triển, cái tôi trữ tình đã được chú ý ở phương diện “cái chủ quan”, “chủ thể” mang tính đặc thù của thể loại trữ tình

Có thể nói, khái niệm cái tôi trữ tình là một khái niệm thể hiện cái độc đáo cá nhân, tính nhất quán về ý thức nghệ thuật, ý thức xã hội của một tác giả, một khuynh hướng, một thời đại

Ở Việt Nam, cái tôi trữ tình là một phương diện được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm và có những cách lý giải, đánh giá khác nhau về nó Nhưng trong quan niệm chung nhất thì: Cái tôi trữ tình là sự thể hiện trực tiếp những cảm xúc và suy tư chủ quan của nhà thơ hoặc của nhân vật trữ tình trước những hiện thực của cuộc sống Nói một cách khác, quá trình tìm hiểu về cái tôi trữ tình là quá trình đi tìm hiểu về một phạm trù mĩ học của thế giới tinh thần Nghĩa là giúp độc giả nhận thức về các mối quan hệ giữa người với người, cũng như sự tồn tại của cá nhân trước cộng đồng Cái tôi trữ tình là một cấu trúc mang tính nghệ thuật với vai trò tổ chức thế giới hình tượng thành một chính thể thống nhất nhờ các phương tiện ngôn ngữ, khả năng nhận thức toàn bộ thế giới thực hành thế giới tinh thần bền vững, thống nhất đầy tính sáng tạo, mang những nét cá tính riêng Tất cả nhằm đến một mục đích cuối cùng là giúp độc giả nhận ra những tư tưởng thẩm mĩ nhất định Câu hỏi đặt ra ở đây là: Suy cho cùng thì khi nghiên cứu về thơ đều phải xuất phát từ cái tôi trữ tình của nhà thơ Vậy bản chất của cái tôi trữ tình trong thơ là gì?

Hiểu theo nghĩa rộng, nó là nội dung thẩm mĩ của các tác phẩm trữ tình Nói một cách khác, cái tôi trữ tình là biểu hiện tập trung của tính chủ

quan trong thơ trữ tình Bản chất chủ quan của chủ thể trữ tình thể hiện ở nguyên tắc tiếp cận và tái hiện đời sống thông qua toàn bộ nhân cách của con người trữ tình Ở đây, cá tính người trữ tình với phong thái, ấn tượng, sự độc đáo chiếm vị trí chủ đạo và người đọc thông qua đó để lĩnh hội thế giới Cuộc sống sẽ được nhận thức và lí giải thông qua lăng kính cảm xúc của nhân vật trữ tình

Cái tôi trữ tình có bản chất xã hội, bản chất tự ý thức bởi vì nó tồn tại trong vô vàn các mối quan hệ với đời sống, chịu sự chi phối của quy luật, các điều kiện xã hội truyền thống, văn hóa, lịch sử, triết học, thẩm mĩ Theo PGS.TS Vũ Tuấn Anh: cái tôi trữ tình là sự hội tụ, thăng hoa theo quy luật nghệ thuật cả ba phương diện: cá nhân – xã hội – thẩm mĩ trong hình thức thể loại trữ tình Sự chiêm nghiệm đời sống của một con người xuyên qua lăng kính chật hẹp của mình lại luôn phản chiếu những vấn đề chung nhất của con người để từ đó kết tinh những giá trị nhân bản” [1]

Như vậy, như một chỉnh thể toàn vẹn và đa dạng, thế giới tinh thần của cái tôi luôn có sự đối lập nội tại: quá khứ – hiện tại – tương lai, không – có, trong – ngoài, mơ – thực… tạo nên những mâu thuẫn đấu tranh Điều đó tác động khiến cái tôi vận động và phát triển Cái tôi có chức năng nội cảm hóa thế giới, biến thế giới khách quan thành chủ quan, trở thành chủ thể của giá trị, của cái nhìn Nó tổ chức thế giới hình tượng thành một thể thống nhất

Với bản chất tâm lý xã hội của mình, cái tôi là cơ sở của cái tôi trữ tình trong thơ Cái tôi ấy có thể trở thành cái tôi nghệ thuật khi nó có nhu cầu tự biểu hiện, nhu cầu tự giao tiếp để nhận được sự đồng cảm và nó được bộc lộ bằng ngôn ngữ nghệ thuật Thông qua một trạng thái cảm xúc đích thực của cái tôi trữ tình, người đọc không chỉ gặp riêng cái tôi nhà thơ mà cả thế giới hiện thực với những mảng sáng tối, hạnh phúc và nỗi đau, niềm tin và sự đổ

vỡ, được mở ra một tầm cảm thức mang tính nhân loại Đôi lúc ta bắt gặp nhà

thơ là nhân vật, là cái tôi, là hiện tượng trung tâm Ta thấy thơ và tác giả hòa vào làm một, khi ấy cái tôi đích thực là cái tôi – nhà thơ Lúc khác ta lại thấy nhân vật trong thơ vẫn là cái tôi nhưng lại không phải là nhà thơ, khi ấy nhà thơ hóa thân thành cái tôi trữ tình

Sự bộc lộ bằng nghệ thuật của cái tôi trữ tình thể hiện ở nhiều phương diện vật chất cảm tính như: hệ thống hình ảnh, biểu tượng, nhịp điệu, âm thanh ngôn ngữ, nhạc điệu…đó là thế giới của sự quy ước với không gian nghệ thuật và thời gian nghệ thuật riêng Thế giới ấy vận động bên trong, khác hẳn với sự vận động bên ngoài Thế giới nghệ thuật của cái tôi trữ tình là một thế giới mang những giá trị thẩm mĩ kết tinh từ cái nhìn nghệ thuật của nhà thơ và từ giá trị văn hóa truyền thống Do vậy thế giới nghệ thuật của cái tôi trữ tình không thể chỉ thể hiện ra với tư cách là sự bao quát những phẩm chất chủ yếu mà còn là một tiêu chuẩn thẩm mĩ nhất định

Người nghệ sĩ dựng lên cho mình hình tượng cái tôi trữ tình để tìm đến

sự đồng vọng trong trái tim mỗi người, tìm đến tiếng nói tri ân để khẳng định bản chất tinh thần và vượt qua giới hạn của thể xác tầm thường Nhà thơ luôn

cố gắng để tạo ra cho mình một giá trị thẩm mĩ để nhận thức về lẽ tồn tại “ta

là ai?” trong cuộc đời này Trong thơ trữ tình, cái tôi bộc lộ thái độ trực tiếp trước hiện thực, nó vừa là chủ thể, vừa là khách thể

Cùng với sự vận động của cuộc sống và sự thay đổi của lịch sử, cái tôi trữ tình luôn vận động và làm đổi mới mình, để theo kịp nhu cầu bộc lộ của bản thân và nhu cầu thẩm mĩ của thời đại Bởi vậy trong mỗi thời đại thi ca lại

có một kiểu cái tôi trữ tình đóng vai trò chủ đạo, thể hiện sự tập trung cao độ tinh thần của thời đại Ví dụ như trong thơ trữ tình cổ điển, tính chất của cái tôi trữ tình là “phi cá thể, siêu cảm giác”, thì đến cái tôi trữ tình trong thơ mới

là một cái tôi lấy tâm hồn làm đối tượng, làm tiêu đề để khẳng định quyền sống của mình, lấy tự do để làm thước đo chiếm lĩnh thế giới Song đến giai

đoạn văn học cách mạng, thời kì kháng chiến chống Pháp, chống Mĩ, cái tôi trữ tình lại là hình ảnh của con người mạnh mẽ có lẽ sống lớn, có tình cảm lớn

và có niềm tin chiến thắng Những con người mang tầm vóc sử thi và tinh thần lãng mạn

Bước sang thời kì đổi mới “cảm hứng ngợi ca đã chuyển sang lắng đọng và suy tư” Càng ngày cái tôi càng có dịp cởi trói khỏi những ràng buộc

để nói thẳng, nói thật và trăn trở về lẽ tồn tại của mình Trong mỗi giai đoạn, mỗi dân tộc, giai cấp, con người phải chịu sự ràng buộc của các mối quan hệ

xã hội, xã hội càng phát triển, càng biến đổi bao nhiêu thì cái tôi trữ tình cũng theo đấy mà biến đổi đi bấy nhiêu

Cái tôi và cái tôi trữ tình đều bắt nguồn từ bản thân nhà thơ Tuy nhiên, cái tôi nhà thơ và cái tôi trữ tình không hoàn toàn trùng khít với nhau Cái tôi trữ tình trong mối quan hệ với cái tôi nhà thơ nó vừa có nét tương đồng, vừa

có sự khác biệt Cái tôi trữ tình một phần thể hiện cái tôi của nhà thơ, một phần nó được khách thể hóa, được thăng hoa trong nghệ thuật bằng nghệ thuật GS Trần Đình Sử từng nói: “Cái tôi trữ tình là một hình tượng nghệ thuật” nhà thơ trữ tình với tư cách là “biểu hiện của cái tôi, là phương tiện của con người thấy sự tồn tại của mình” thì “cái tôi trong thơ nâng con người lên cao hơn, tồn tại trữ tình, hướng nó về lý tưởng, là cái cầu nối giữa vô thức với hữu thức” [18,136]

Nhà nghiên cứu Vũ Tuấn Anh cũng xác định: “Cái tôi trữ tình là sự thể hiện một cách nhận thức và cảm xúc đối với thế giới và con người thông qua lăng kính cá nhân của chủ thể và thông qua các phương tiện tổ chức của thơ trữ tình tạo ra một thế giới tinh thần riêng biệt, độc đáo mang tính thẩm mĩ nhằm truyền tải năng lượng tinh thần đến người đọc” [1]

Về bản chất, thơ trữ tình chính là cái tôi trữ tình Cái tôi trữ tình là một thế giới vô cùng phong phú, phức tạp và chịu ảnh hưởng của cái tôi nhà thơ

Cái tôi trữ tình được biểu hiện thông qua những dạng thức Cái tôi trữ tình trước hết là sự bộc lộ tình cảm, cảm xúc của cái tôi nhà thơ, về những tâm sự, những nỗi niềm, những mối quan hệ riêng tư của chính tác giả Cái tôi trữ tình còn là cái nhìn, cái cảm của chủ thể trữ tình về những cảnh ngộ, những sự việc, hình tượng diễn ra ngoài tác giả và cái tôi trữ tình còn hướng đến thể hiện một loại nhân vật trữ tình Có thể nói, cái tôi trữ tình là một thế giới đầy

bí ẩn, hấp dẫn mà người nghiên cứu cần tìm hiểu, khám phá

Như vậy cái tôi trữ tình và tác giả có mối quan hệ mật thiết với nhau Cái tôi trữ tình là phiên bản của cái tôi nhà thơ trong sáng tạo nghệ thuật Cái tôi trữ tình và cái tôi nhà thơ thống nhất nhưng không hoàn toàn trùng khít với nhau 1.2 Hành trình sáng tác thơ Hồng Thanh Quang

1.2.1 Vài nét về tiểu sử

Hồng Thanh Quang, tên thật là Đặng Hồng Quang, sinh ngày 7 tháng 9 năm 1962 Quê gốc của anh ở xã Nguyên Hòa, huyện huyện Phù Cừ, tỉnh Hưng Yên nhưng lại được sinh ra và lớn lên giữa trung tâm phố cổ Hà Nội,

đó là phố Hàng Đào Sau khi tốt nghiệp phổ thông năm 1979, Hồng Thanh

Do đạt kết quả thi xuất sắc nên anh được tuyển chọn đi du học tại Liên Xô Sau khi tốt nghiệp kỹ sư vô tuyến điện anh về nước và được phong quân hàm trung úy Nhưng nghề kĩ sư đã chẳng thể níu chân anh, vì tình yêu với những con chữ, năm 1987 Hồng Thanh Quang chính thức bước vào nghề báo, là phóng viên tờ tin Binh đoàn Tây Nguyên và sau đó là báo Quân đội Nhân dân Anh là cử nhân lớp báo chí K3 đại học Khoa học xã hội và nhân văn Hà Nội Anh đã có 24 năm phục vụ trong Quân đội Nhân dân Việt Nam và từng nhiều năm viết kịch bản và dẫn chương trình Câu lạc Bộ Người yêu thơ trên sóng VTV Từ năm 2000, Hồng Thanh Quang bắt đầu cộng tác với báo An ninh Thế giới và ba năm sau anh chính thức là phóng viên báo An ninh Thế

giới và báo Công an nhân dân Sau đó Hồng Thanh Quang được phong quân hàm Đại tá An ninh Nhân dân, từng giữ chức Phó Tổng Biên tập Báo Công an nhân dân – Chuyên đề An ninh thế giới, chịu trách nhiệm nội dung các chuyên đề An ninh Thế giới Tuần, An ninh Thế giới Giữa tháng và An ninh Thế giới Cuối tháng Năm 2014, Hồng Thanh Quang đã chính thức nhậm chức Tổng biên tập báo Đại Đoàn kết, cơ quan ngôn luận của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

Hồng Thanh Quang sinh ra trong một gia đình có bố là bộ đội, mẹ làm công nhân Cuộc sống gia đình cũng khá vất vả Cái tố chất lơ ngơ, mơ màng của một chàng thi sĩ đã được bộc lộ trong con người anh từ rất sớm Cậu bé Hồng Thanh Quang không ham những trò chơi bình thường như chúng bạn

mà chỉ suốt ngày ngồi mơ mộng và chúi đầu vào những trang sách Chính vì vậy mà Hồng Thanh Quang đã bị chúng bạn cho là khác người Ngay từ khi còn là một cậu học trò anh đã bộc lộ những tố chất của một nhà thơ Trong một lần tình cờ nhặt được một tấm ảnh chân dung của cô bạn học cùng trường

mà anh mến mộ, anh đã lập tức có những vần thơ:

Ngang vai tóc thả mượt mà Nhìn ai ánh mắt thoảng qua nét cười?

Dịu dàng khẽ mím bờ môi Chắc em không biết có người hôn em!

Ngang vai tóc thả mượt mà

Ai mà tin được đây lại là những câu thơ được viết từ một cậu bé đang tuổi thiếu niên với hoàn cảnh ra đời vô cùng dễ thương và hồn nhiên Vậy là chút tình cảm với người con gái bấy lâu như một chiếc chìa khóa mở cửa cho những cảm xúc được thể hiện nhưng cũng chỉ dành riêng cho mình mà thôi

Hồng Thanh Quang đã sáng tác và cho ra đời nhiều tập thơ hay và để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng bạn đọc:

+ Trữ tình Thơ (1993)

+ Không thể nào nguôi (1996)

Ngoài ra anh còn một số tập thơ dịch:

+ Linh cảm người đang yêu (1995)

+ Gửi người con gái xa xôi (1996)

+ Một góc thơ Nga (2000)

Bản thân vốn là một nhà báo nên anh cũng có một số tác phẩm khác về báo chí:

+ Thời luận (tuyển tập báo chí, 2000)

+ V Putin, sự lựa chọn của nước Nga (bình luận chính trị, 2001)

+ Những lát cắt số phận (chân dung nhân vật, 2007)

Với những cố gắng của mình anh đã giành về cho mình một số giải thưởng:

+ Giải thưởng trong cuộc thi thơ do tạp chí văn nghệ quân đội tổ chức năm 1998 – 2000

+ Bằng khen về các tác phẩm dịch thơ Nga Xô Viết do Trung tâm hợp tác quốc tế về khoa học và văn hóa trực thuộc chính phủ Liên Bang Nga trao năm 2001

+ Giải thưởng Nguyễn Cảnh Toàn năm 2008

Hồng Thanh Quang có rất nhiều bài thơ được các bạn đọc mến mộ, nhất là bạn đọc trẻ tuổi Trong đó có một số bài thơ đã được phổ nhạc ghi

được dấu ấn đặc biệt trong lòng công chúng Tiêu biểu nhất đó là bài “Khúc

mùa thu” do nhạc sĩ phú Quang phổ nhạc và được thể hiện bởi cố nghệ sĩ

nhân dân Lê Dung Bài hát đã trở nên nổi tiếng ngay khi lần đầu tiên nghệ sĩ nhân dân Lê Dung thể hiện Chính nhạc sĩ Phú Quang chia sẻ: “Khúc mùa thu vẫn là bài hát được công chúng yêu cầu hát lại trong các đêm nhạc của tôi”

Hồng Thanh Quang thành công trên con đường sự nghiệp nhưng con đường tình duyên thì cũng lắm gian truân để đến được bến bờ hạnh phúc Hồi

ấy, trong giới văn nghệ sĩ không ai là không biết đến câu chuyện tình yêu của Hồng Thanh Quang và nghệ sĩ nhân dân Lê Dung Anh là chàng trai 28 tuổi còn Lê Dung ở tuổi 40, họ gặp nhau, yêu nhau rồi đi đến kết hôn Lúc đó anh chỉ là một nhà thơ, tài sản chẳng có gì ngoài chiếc xe đạp Phượng Hoàng đứt phanh và sách mang ở Nga về Còn Lê Dung sống rất nghệ sĩ tiêu đến những đồng xu cuối cùng Họ lấy nhau vốn liếng chỉ có 100 USD của Lê Dung, rất chật vật về áo cơm, “sống cầu bơ cầu bất, phải đi ở nhờ” Chưa kể, ở vào thời

ấy, cái tình yêu chênh lệch về tuổi tác như vậy được cho là “dị thường” nên

họ phải chịu “quá nhiều ngăn cấm, tứ bề bài xích, phá đám Bị dồn đuổi” Hồng Thanh Quang đã phải đánh đổi sự đau khổ của cả người ruột thịt và sự giày vò tất yếu tự thân để có tình yêu ấy Và tương đồng, thì nghệ sĩ nhân dân

Lê Dung để thuận nhịp trái tim cũng không tránh khỏi những chịu đựng Nhưng bất chấp tất cả anh chị vẫn yêu nhau, đạp qua dư luận để đến với nhau,

cả hai cùng hy sinh cho nhau và cùng nhận ở nhau Dù cuộc sống rất khó khăn nhưng đây là thời gian anh được sống những giây phút đẹp nhất trong cuộc đời và cũng bởi nhờ có tình yêu anh có được những câu thơ hay nhất trong nghiệp thơ ca của mình:

Tôi đã yêu như chết là hạnh phúc Tôi đã quên mình chỉ để nghĩ về em Người – đàn – bà – giấu – đêm – vào – trong – tóc Còn điều chi em mải miết đi tìm

Khúc mùa thu

Thật buồn, khi tình yêu ấy chỉ kéo dài được 6 năm, rồi hai người chia tay Thế nhưng với anh tuy có “nhiều đau đớn” nhưng đó là giai đoạn sống

mà anh luôn biết ơn, ngay cả sự đổ vỡ với Lê Dung cũng đáng để anh nâng niu, trân trọng Họ chia tay nhưng không oán hận nhau, tan vỡ không làm phá giá đi tình yêu và hạnh phúc đã có Hồng Thanh Quang trân trọng cả những

đổ vỡ ấy bởi đó là đoạn đời tất yêu họ phải đi qua và cũng bởi ở bất cứ giai đoạn nào anh cũng đều “sống đúng mình nhất, đàng hoàng nhất”

Thế rồi số phận cũng mỉm cười với người có tấm lòng, bước tiếp nhịp tình yêu, giờ Hồng Thanh Quang cũng đã có một gia đình đúng nghĩa, có cuộc sống ấm êm Nhưng không phải vì thế mà không còn những suy tư trăn trở Anh vẫn đang tiếp tục miệt mài trên hành trình kiếm tìm những con chữ

1.2.2 Hồng Thanh Quang và các chặng đường thơ

Nhìn lại chặng đường đến với thơ của Hồng Thanh Quang, chúng ta thật sự thấy được sự cố gắng của anh Tất cả các tập thơ đều mang dấu ấn rõ nét của anh trong từng giai đoạn của cuộc đời Anh đã xuất bản rất nhiều tập thơ từ năm 1993 và miệt mài cho đến tận nay Nhưng hai tập thơ gây được tiếng vang lớn nhất và cũng là hai tập thơ chúng tôi chọn nghiên cứu trong đề

tài này đó chính là hai tập thơ gần đây anh mới xuất bản: Nỗi buồn tốc ký 1 và

Nỗi buồn tốc ký 2 Cái tựa của tập thơ được rút ra từ một bài thơ của anh:

“Anh yêu em như nỗi buồn tốc ký” và chính xác hơn là anh tốc ký những nỗi

buồn bằng thơ Độc giả còn ấn tượng hơn khi nhìn thấy hai tập thơ ấy bởi số lượng những bài thơ quá đồ sộ gần 800 bài

Hồng Thanh Quang viết rất nhiều, với anh làm thơ chính là lẽ sống:

“mỗi ngày với tôi là một ngày lao động Đánh dấu một ngày bằng những bài thơ Rồi đến ngày nhận ra, công việc chính mình đang làm, chỉ là sự thêm vào cuộc sống thơ” [36] Thơ đến với anh rất bất ngờ và anh thì cũng thường viết theo bản năng Anh cứ để cảm xúc dẫn lối, cảm xúc cứ chảy tràn trên từng

câu chữ Hồng Thanh Quang cũng đã từng chia sẻ dường như trong anh luôn tràn ngập những ý thơ, chỉ chờ có một tác động tình cảm nào đó là những câu thơ sẽ được vang lên, đôi khi nằm ngoài ý muốn của anh

Vào tiết trời mùa thu của năm 2013 người ta ngỡ ngàng được gặp “nỗi

buồn tốc kí” với hai tập thơ mang tên: Nỗi buồn tốc kí 1 và Nỗi buồn tốc kí 2

Không bao lâu sau đó độc giả còn bất ngờ hơn khi biết tin Hồng Thanh Quang

sẽ tổ chức một chương trình thơ – nhạc mang tên “Tôi đã quên mình chỉ để

nghĩ về em” Trong suốt thời gian chương trình diễn ra khán giả vừa được

nghe tác giả đọc thơ, vừa được nghe những bài hát, phổ nhạc từ thơ của anh Lần lượt Hồng Thanh Quang cứ dẫn người nghe đi hết từ cảm xúc này đến cảm xúc khác Đêm diễn ấy đã để lại rất nhiều ấn tượng trong lòng công chúng những người yêu thơ

Trước hết phải nói đến Nỗi buồn tốc kí 1 (2013), dày gần 400 trang có

354 bài thơ được lựa chọn trong 700 bài thơ mà anh đã sáng tác trong một năm trở lại đây Hầu hết các bài thơ này đều được Hồng Thanh Quang viết thẳng lên Facebook và đăng tải thơ theo dạng status, có những khi đã viết đã

“trình làng” thì không thể sửa lại Lắm khi tay anh run lên vì tốc kí, bởi ngôn ngữ thơ chảy tràn trong não nhanh hơn cử động của mười đầu ngón tay Và ngay sau đó mỗi bài thơ nhận được hàng trăm có khi đến hàng nghìn lượt yêu thích (like) trong thời gian rất ngắn, cùng ý kiến phản hồi của bạn đọc Một sự tương tác rất thú vị Thói quen viết giữa đám đông luôn gây được hứng phấn

cho sự sáng tạo trong anh Đọc Nỗi buồn tốc kí 1 thấy độ sáng tác thơ của

Hồng Thanh Quang thật khó có người theo được Anh sáng tác thơ theo từng tuần, từng ngày, từng giờ giống như một dạng nhật ký Chỉ cần lên facebook

là sẽ biết ngay thời tiết tâm trạng của anh hôm nay thế nào Có cảm giác như những bài thơ tình được sáng tác trong tập thơ này được sáng tác khá nhanh

và đầy tính ngẫu hứng:

Không phải vì công việc gian nan, Không phải vì bạn bè lắm kiểu, Không phải vì kẻ ghét người yêu

Mà anh bạc tóc…

Anh bạc tóc vì luôn làm em khóc, Luôn làm em quay quắt vì anh

Anh bạc tóc vì em nhất nhất Coi anh như báu vật gia đình…

Không phải vì công việc gian nan

Tập thơ Nỗi buồn tốc kí 1 là những bài thơ được Hồng Thanh Quang

viết khi anh đã bước qua cái tuổi ngũ thập, cái tuổi đã bước qua cái dốc bên kia của cuộc đời, ở cái tuổi này những ồn ào, náo nhiệt của cuộc đời đã qua

đi, trả lại cho người ta sự yên tĩnh, trầm lắng để nghĩ suy về việc đời Việc mà anh hay suy tư nhất chính là quá khứ Anh cũng giống như phần đa loài người chúng ta hay nhớ thương quá khứ nhưng anh ở trong số ít đàn ông dũng cảm

để dám nói lên sự thật ấy trong tâm hồn mình:

Và xa cách, rất nhiều năm đằng đẵng,

Đã mờ rồi ánh mắt với bờ môi

Nhưng sáng nay lại dập dờn giai điệu

Tự thời xưa ta đã nhập nhau rồi…

Và tôi nhớ rằng tôi luôn mắc nợ Những tinh anh dâng hiến của chân thành…

Em khuất bóng cuối chân trời xa lạ, Nhưng hết đời em vẫn sống trong anh…

Những giai điệu của một thời xa vắng

Trước người cũ, người đàn ông ấy đã tự nhận tất cả lỗi lầm về mình Nhớ thế, đau đáu thế, hoài niệm thế, để rồi chính anh cầu xin với tâm hồn mình, một cách thỉnh nguyện rất dịu dàng, dịu dàng đến đau buốt:

Đừng rắc muối lên vết thương anh nữa Những lỗi lầm anh có chối gì đâu…

Đừng hát nữa những lời ca lửa cháy Anh bây giờ đang sống với tàn tro…

Thuyền lìa bến nhưng không bao giờ đến Chốn yên bình nhặt sỏi ghép thành thơ

Đừng rắc muối lên vết thương anh nữa

Là nhà thơ anh đã luôn sở hữu cho mình một trái tim đa cảm, luôn yêu một cách nhiệt thành như quan niệm tình yêu không có tuổi và có cả những trăng hoa (trong tâm tưởng) Nhưng gần đây anh đã không ít lần so đo về tuổi của mình, với những gì mình đang có thì anh đã tự nhủ phải bó buộc mình lại Anh lại trở về đúng nghĩa một người đàn ông trách nhiệm và nghiêm chỉnh:

Anh chỉ là nhà thơ mệt mỏi Đang dịu dàng chối bỏ tình yêu

Em đừng trách những lạnh lùng cố ý Đừng đẩy anh tới bờ vực hoang đàng

Dạ khúc

Một phần không thể không nhắc đến trong tập thơ này đó là những mảng thơ thế sự đan xen với thơ tình Bước qua nhiều những thăng trầm của cuộc sống, những rối ren mà cuộc đời mang lại, giờ là lúc để anh lắng mình lại chiêm nghiệm về những gì đã qua:

Giờ ngoài lại ta thấy gì thêm nhỉ?

Những chênh vênh và bề bộn trong đời

Ta đã sống như gió hoang rừng lạ, Bao loài cây thay đổi nhịp tan rời

Rất hồn nhiên và vô chừng ngạo nghễ

Ta tự làm thêm khó dễ đời ta Giờ ngoái lại ta hiểu mình quá dại Nhưng không hề chối bỏ những thời qua

Và cứ thế ta sẽ còn đi tiếp

Kẻ lữ hành chân đất giẫm đường gai

Giờ ngoái lại ta thấy gì thêm nhỉ

Vốn xuất thân là một nhà báo mà nhà báo nào chẳng đau đáu về thế sự

Có điều Hồng Thanh Quang lại không đau đáu theo nghĩa thông thường mà theo một nghĩa nghệ thuật nhất của nó Anh nhìn thế sự cũng qua lăng kính yêu đương:

Sống không thể bao giờ là thử Từng phút giây rất thực với người tình

Những mặn nhạt, những ngọt ngào, cay đắng, Đều thấm qua trọn vẹn trái tim mình…

Ừ thì cũng đôi khi ta cảm tính Đặt lòng yêu đúng chỗ phải so bì Nhưng em ạ, chẳng có gì vô ích

Đã thanh tân phải nở hết xuân thì

Nào hãy hát ru anh thêm chút nữa

Có thể nói, chất lãng tử hào hoa của một chàng trai Hà thành đa tài đã tạo nên những bay bổng trong âm hưởng thơ Cùng với những trải nghiệm sâu

sắc trong cuộc đời đã tạo nên đầy đủ những cung bậc cảm xúc trong những vần thơ của Hồng Thanh Quang Qua thơ anh tôi thấy được một người đàn ông trung niên vẫn yêu tha thiết những gì mình có nhưng tình yêu ấy không phải sự bồng bột, rạo rực của tuổi thanh tân mà đã chín chắn và điềm đạm hơn rất nhiều Đó có lẽ là sự trưởng thành cần thiết của mỗi người đàn ông

Ở tập thơ Nỗi buồn tốc kí 2 lại là một góc khác trong tâm hồn nhà thơ

Với tập thơ này nhà thơ như đưa độc giả quay ngược lại thời gian, trở về quá khứ, trở về những năm tháng yêu đương nồng say của chính anh Tập thơ này còn dày dặn hơn tập 1 với 433 bài thơ, nó mang tính hợp tuyển những bài anh viết trong suốt quãng đời làm thơ của mình, bắt đầu từ bài thơ tình đầu tiên năm 1979, khi anh còn đang là cậu học trò cấp 3 Có thể nói trong tuyển tập này có những bài thơ tình hay nhất trong cuộc đời anh Cả tập thơ hầu hết là nói về những cung bậc cảm xúc trong tình yêu của người đàn ông trong thơ anh Tình yêu đó rất mãnh liệt và dữ dội :

Yêu như lao xuống dòng nước xoáy Giữa trời rơi không chịu mở dù

Khúc ca

Cũng bởi có một tình yêu mạnh mẽ như vậy nên người thơ Hồng Thanh Quang có những mối tình hơi khác người :

Ta – chú bé mãi không chịu lớn

Em – thời gian cơ hội đâu còn

Lời cuối

Tuy khác người nhưng trên thế gian này không phải là không có những cuộc tình như thế, chỉ có điều đó là những cuộc tình của những người bình thường nên không để lại cho đời những bài thơ bất hủ về tình yêu Tình yêu vốn bất chấp về tuổi tác và nhà thơ thì không có tuổi Hai đặc trưng ấy nhập làm một trong một người thơ Hồng Thanh Quang để anh có những câu thơ

như muốn bất chấp tất cả Với anh tình yêu bao giờ cũng giống như một lễ hội

và anh sẵn sàng chấp nhận tự đốt thân mình để vui với lễ hội ấy Bởi chỉ khi

ta đốt cháy hết mình trong tình yêu thì ta mới chạm được đến hạnh phúc

Tình yêu là một hành trình đầy bất ngờ và cũng đầy say đắm Trên con đường tình yêu ấy có những điểm hò hẹn, có những khúc cua trắc trở, có những sỏi đá ghập ghềnh, có hẫng hụt, chênh chao…Trái tim con người rất mềm yếu, thế nên rất dễ tuyệt vọng, đau đớn khi gặp sự đổ vỡ trong tình yêu

mà mình hằng tôn thờ Nhưng với Hồng Thanh Quang thì lại khác Anh yêu đấy, tha thiết đấy, đắm say lại càng nhiều, thậm chí có thể chết vì tình yêu của mình, nhưng trái tim ấy cũng thật mạnh mẽ và bao dung khi không bao giờ oán hận những đổ vỡ trong tình yêu Anh luôn coi đó là những trầm tích mà anh sẽ nâng niu và quý trọng suốt cuộc đời này Cái hay, cái đẹp trong tình yêu của anh chính là ở chỗ anh yêu mãnh liệt, chân thành chứ không phải cuồng nhiệt và mù quáng

Em trong ngày đã khuất

Em trong ngày đang qua

Em trong ngày sắp tới Anh đều yêu

Xót xa!

Xem ảnh

Trong cả tập thơ, Hồng Thanh Quang cứ lần lượt đưa người đọc đi qua hết cảm xúc này đến cảm xúc khác Bài nào cũng thấy anh nồng nhiệt và tha thiết Tất cả những gì thuộc về tình yêu dù đớn đau, dù hạnh phúc, dù là đổ vỡ hay chia lìa tất cả đều có vẻ đẹp riêng Mà mỗi vẻ đẹp ấy ta cần dùng trái tim yêu, chân thành và bao dung mới có thể cảm nhận được

Tiểu kết:

Đánh giá lại chặng đường thơ mà Hồng Thanh Quang đã đi qua, đã làm được ta nhận thấy anh là một nhà thơ dám yêu và sống hết mình cho thơ ca Mỗi một bài thơ đều mang dấu ấn riêng trong cuộc đời tác giả, đều là những buồn vui, khao khát cháy bỏng, những trải nghiệm trong cuộc đời anh Sức yêu và sức viết luôn luôn song hành cùng anh Anh dám sống thật, dám đương đầu và dám nói thật tất cả Hy vọng con đường thơ của anh sẽ còn dài

và trên con đường ấy anh sẽ gặt hái được nhiều thành công hơn nữa

Chương 2 ĐẶC ĐIỂM CÁI TÔI TRỮ TÌNH TRONG THƠ

HỒNG THANH QUANG

Thơ là tiếng nói của cảm xúc Nhưng cảm xúc không thể diễn tả bằng một thứ ngôn ngữ nào khác ngoài ngôn ngữ nghệ thuật – ngôn ngữ thơ Chẳng vậy mà Sóng Hồng đã từng nói: “Thơ là thơ nhưng đồng thời là họa, là nhạc, là chạm khắc theo một cách riêng”, còn nhà thơ lãng mạn Pháp Đuybêlây (thế kỉ XIII) quan niệm: “Thơ là người thư kí trung thành của trái tim đa cảm” Suy cho cùng thơ trữ tình theo một quan niệm chung nhất là sự thể hiện trực tiếp những cảm xúc, suy tư của nhà thơ hoặc của nhân vật trữ tình trước các hiện thực đời sống Đồng thời thông qua việc tổ chức các phương tiện thơ tạo ra một thế giới tinh thần riêng biệt, độc đáo mang đậm màu sắc cá nhân, mang những giá trị chân – thiện – mĩ, thể hiện khát vọng sống và những giá trị của cuộc đời

Trong một buổi nói chuyện với phóng viên, nhà thơ Hồng Thanh Quang đã tâm sự: “Thơ là số mệnh rồi, thơ tức là phải được chọn, người ta sinh ra mỗi người có một thiên chức và tôi được đặt vào vị trí của một nhà thơ Và với tôi “khi tất cả bất lực thì thơ xuất hiện” thì thơ là một phương tiện thể hiện mình nhưng cũng là cách nối tôi với những người xung quanh và toàn thế giới Và với tôi, thơ là thiên chức” Vì coi thơ là một thiên chức, là việc vô cùng thiêng liêng và cao cả mà không phải ai cũng có phúc phận được làm khi sinh ra trên cuộc đời này thế nên anh lúc nào cũng hết mình, vắt kiệt sức lực của mình để làm cho trọn vẹn, làm cho tốt thiên chức ấy bằng tất cả tình yêu, tình đời, đau khổ, buồn, vui và sự trải nghiệm mà anh có trong cuộc đời mình

Hồng Thanh Quang mang đến cho thơ ca hiện đại một cái tôi mới mẻ đầy chất tình, cái tôi riêng biệt và độc đáo Thơ anh như một cơn gió thổi

bùng lên ngọn lửa tình yêu trong trái tim người đọc Mỗi bài thơ là mỗi cung bậc cảm xúc khác nhau trong tình yêu, mỗi bài thơ là một trải nghiệm nhỏ của trái tim yêu đương Nhưng dù cung bậc cảm xúc nào anh cũng đều nồng nàn tha thiết Chủ âm thơ anh là thơ tình, nhưng là những mối tình xanh, rạo rực,

là buồn nhưng là nỗi buồn tươi mới và da diết Tất cả những điều đó đã tạo nên một phong cách thơ riêng biệt độc đáo mang tên Hồng Thanh Quang 2.1 Cái tôi nồng nàn

Tình yêu là một chủ đề lớn gần như bao trùm các sáng tác của Hồng Thanh Quang, là sự thể hiện tập trung cái riêng của con người cá nhân Cái tôi trong thơ anh rất chân thành thú nhận tình yêu Hồng Thanh Quang được công chúng biết đến với nhiều vai trò: nhà báo, nhà thơ, dịch giả, tổng biên tập báo Đại đoàn kết và có thời kì anh còn làm MC của nhiều chương trình văn học – nghệ thuật nữa nhưng ngoài những năng lực ấy thì anh còn có một năng lực hết sức đặc biệt, nhờ năng lực ấy mà thơ anh luôn “chảy tràn trong câu chữ”, nhờ năng lực ấy mà Hồng Thanh Quang có nhiều bài thơ tình được công chúng thích và nhớ, đó chính là năng lực yêu Một năng lực yêu mãnh liệt và dồi dào, để có thể trào thơ ra bất cứ lúc nào

Trong thế giới tình yêu mà cái tôi trữ trình hiện hữu, thơ Hồng Thanh Quang như một bức tranh nhiều màu sắc, được vẽ nên bởi vô số những đường nét, gam màu, hình khối và những mảng màu sáng tối khác nhau, phong phú

và đa dạng Với sự trải nghiệm trong tình yêu người đàn ông ấy đã dẫn dắt ta qua nhiều những cung bậc cảm xúc khác nhau từ khi buồn, khi vui, khi tương

tư, khi nhớ mong đợi chờ, khi đắm say ngay ngất, khi sống chết vì yêu, khi tràn trề sức sống, khi lại đau khổ, cô đơn, tuyệt vọng

2.1.1 Cái tôi đắm say trong tình yêu

Người đàn ông – cái tôi trữ tình trong thơ Hồng Thanh Quang luôn yêu bằng cả con tim đầy nhiệt huyết của mình, bằng tất cả những khát khao, say

mê mãnh liệt Khi yêu người đàn ông trong thơ anh dám thẳng thắn thú nhận

mà không ngại ngùng, không che đậy, không giấu giếm những khát khao cháy bỏng Cái tôi trữ tình trong thơ Hồng Thanh Quang coi tình yêu là cội nguồn,

là động lực, là sức mạnh thay đổi con người, nuôi dưỡng cảm hứng sáng tạo

Cứ thế, yêu thơ tạo lên lời Yêu mà viết, viết để thêm yêu: “Yêu đời vì đời có em/ Yêu em vì được yêu thêm trong đời” (Yêu đời vì đời có em) Yêu thành

giá trị, thành lý tưởng sống Anh lao vào tình yêu, cuốn vào yêu đương như thả mình trôi theo dòng nước lũ, yêu hoàn toàn bản năng, cứ để cho cảm xúc cuốn đi không thương tiếc

Người đàn ông – cái tôi trữ tình trong thơ Hồng Thanh Quang có niềm tin mãnh liệt vào tình yêu, tình yêu sẽ làm thay đổi cuộc đời mỗi con người, tình yêu cho người ta sự can đảm, sự dũng cảm, dám dâng hiến mọi thứ mà mình đang có, miễn sao đem lại hạnh phúc cho người mình yêu Tình yêu trong thơ anh không được bắt đầu từ nỗi nhớ mong, đợi chờ mà được bắt đầu ngay từ những lời tỏ tình rất lãng mạn và dí dỏm:

Em mang trái tim về phương Nam Mai muốn trả anh làm sao nhận lại Trái tim anh là con tim khờ dại

Mê người đã bắt cóc mình đi

Em mang trái tim anh về phương Nam

Mấy ai khi yêu mà dám mạnh dạn bày tỏ tình cảm của mình một cách thẳng thắn như vậy Nhưng với người đàn ông trong thơ Hồng Thanh Quang thì anh đã không dấu diếm, không ngại ngùng che đậy tình cảm của mình Yêu là phải tỏ bày Khi tình yêu đến cho người ta sức mạnh để tỏ bày những cảm xúc trong trái tim Tuy không cần trực tiếp nói ba từ quan trọng nhất, nhưng anh lại để lại ấn tượng trong mắt đối phương về cách tỏ bày đầy ẩn ý

Em đến và mang “trái tim anh” đi mất còn “anh” thì vẫn ở lại Vậy hóa ra

“anh” và “trái tim anh” không phải là một Con tim không bao giờ chịu nghe lời của anh cả, nó chỉ hướng về người “đã bắt cóc mình” – là em mà thôi

Trong tình yêu có lẽ lời tỏ tình thôi là chưa đủ mà còn phải có cả sự khao khát đến cháy bỏng, si mê đến tột cùng có lẽ mới thực sự là yêu Một trái tim biết yêu là một trái tim biết cháy hết mình với đam mê, cháy hết mình với tình yêu dù có phải hy sinh cả bản thân đi chăng nữa Bằng một trái tim nhạy cảm và một hồn yêu mê dại anh đã cho độc giả thấy những sắc thái yêu của người đàn ông hết sức đặc sắc:

Tôi đã yêu như chết là hạnh phúc Tôi đã quên mình chỉ để nghĩ về em

Khúc mùa thu

Đọc thơ Hồng Thanh Quang ta luôn bắt gặp một cái tôi trữ tình – một người đàn ông yêu đương cuồng say đến mức sẵn sàng chết cho tình yêu Xưa nay ai cũng sợ cái chết, sợ phải lìa xa cõi đời này, đó là một cảm giác kinh khủng mà bất cứ ai là con người đều không muốn trải qua thế nhưng người đàn ông của Hồng Thanh Quang đã yêu mê dại đến mức coi cái cái chết là

hạnh phúc

Chính bởi vì khao khát yêu đương đến vậy nên với anh vốn dĩ không có khái niệm về khoảng cách trong tình yêu Dù đó là tuổi tác, là địa vị, là giàu nghèo, tất cả đều không là gì khi đứng trước hai chữ tình yêu:

Đôi mắt sẽ mở như lần thứ nhất Sen Tây Hồ nở giữa vàng thu

Ta không lầm lẫn đâu dẫu tìm nhau thấy muộn Trong phút giây tuổi tác bay vù

Như cánh chim bị tình yêu đánh động Những kinh nghiệm tháng năm bỗng hóa dư thừa

Ta không cần sự từng chải cầm tay ta nữa Đôi mắt mở như lần đầu sẽ dẫn ta qua

Hy vọng cuối

Nỗi khát khao vượt qua mọi rào cản xã hội, vượt qua mọi trở ngại để đến với tình yêu của mình có lẽ là mong ước của bất cứ con tim đang yêu nào Thậm chí cái tôi trữ tình trong thơ Hồng Thanh Quang yêu đến mức sẵn sàng chấp nhận yêu em trong thầm lặng, ngay cả khi em không biết, ngay cả khi

em không đáp lại Nhưng với anh thì vì em không biết nên tình yêu đó sẽ là vĩnh hằng, anh xin được giữ nó cho riêng mình:

Ta yêu em, chẳng bao giờ em biết Chẳng bao giờ ta hết yêu em, Tình chưa có là tình không thể mất Với sân trường và lá Gió và đêm

Mỗi khi nghĩ

Bởi vì người đàn ông ấy luôn cháy hết mình với tình yêu, yêu mà chỉ biết lao vào dâng hiến cho tình yêu, cho người mình yêu thế nên đối với anh thì “em” là cả một thế giới cần nâng niu và khám phá Anh yêu đến mức tôn thờ và đề cao người tình Trong con mắt người đàn ông ấy – người đang yêu bằng cả một tình yêu cháy bỏng thì “em” luôn được lý tưởng hóa đến hoàn

mĩ, với những điểm đáng yêu đến tuyệt vời:

Yêu em không cần duyên cớ Thấy em mặt nhọ càng yêu Khi em đỏng đảnh vẫn chiều Lúc em nói điêu cũng gật

Yêu em không cần duyên cớ

Khát khao tình yêu, đắm đuối trong những ảo tưởng tự tô vẽ, ở người đàn ông trong thơ Hồng Thanh Quang hình ảnh “em” luôn được “thiêng liêng hóa”:

Muốn quỳ gối trước em như quỳ trước thượng đế riêng của bản thân mình

Không quỳ nổi, anh bay lên như một quả bóng có thể vỡ tung bất cứ lúc nào…

Thơ không chủ ý

Chính em là người có phép màu đã làm thay đổi cuộc đời anh, con người anh Em đã đến làm tươi mát trái tim đang khô cằn vì những đau đớn của anh:

Trái tim đã bạc như tiền Bỗng dưng xanh lại một niềm mộng mơ

Vay tình một buổi cùng nhau

Nhờ có em, nhờ có tình yêu anh mới hiểu được chính mình Anh mới bắt đầu cuộc hành trình đi tìm kiếm những ý nghĩa thực trong cuộc đời của mình:

Em giúp anh trong trẻo hơn trong những tìm kiếm ý nghĩa thực của cuộc đời mình

Thơ không chủ ý

Em là niềm hy vọng, cũng là sức mạnh, là ý chí trong cuộc đời của anh

Em là người đem đến hạnh phúc, là người quyết định buồn vui trong anh, có khi còn là người cứu vớt anh ra khỏi những cô đơn tăm tối:

Tên em hóa thành trái ngọt Đói lòng anh ngậm trên môi Đêm hàn mình anh đơn côi Tên em thổi bùng ngọn lửa

Tên em Hay:

Em – ký ức thời ấu thơ đã chết

Em – mơ ước thời trẻ trai thèm khát

Về nơi ấy

Nhắc đến tình yêu mà cứ kể mãi về hạnh phúc, về những trái tim cuồng

si, điên dại khi yêu có lẽ cũng trở nên nhàm chán, nếu như vậy thì tình yêu đã không phải là chủ đề bất tận trong thơ ca, không làm cho những trái tim yêu thổn thức Sau những lời tỏ tình đầy lãng mạn, những tháng ngày đầy si mê,

mà người đàn ông trong thơ Hồng Thanh Quang tưởng chết trong cơn lốc tình yêu thì anh lại sớm phải chứng kiến cảnh ra đi của người yêu, để lại trong trái tim anh những khoảng trống không thể lấp đầy, những nỗi buồn cứ trải dài trên những trang thơ:

Không có em, anh trở thành vô lý Giữa tứ bề bông trắng phủ ngàn thơ Giời đã lạnh, đời rất buồn em ạ Anh một mình đối diện với chiều ngơ

Bỗng nhiên anh nhìn thấy em thật rõ

Cụm từ “không có em” vang lên nhẹ tênh mà như một nỗi buồn cứ mênh mang trong không gian Anh từ nay đã vắng em rồi, cả bầu trời của anh như sụp đổ, anh không thể tìm được ý nghĩa anh sống trên cuộc đời này và

“anh trở thành vô lý” Không có em ở đây mọi thứ được phủ đầy sắc trắng Sắc trắng của hoa, sắc trắc của “giời đã lạnh” và sắc trắng của “đời rất buồn” Thế mà chỉ còn mình anh đối diện với không gian xung quanh đầy lạnh lẽo, trống trải, cô đơn, hụt hẫng Nào anh có dám oán trách ai đâu chỉ buông lời buồn bã:

Bốn phía tường quen ken chật sách Khiến tôi như kẻ phải vô tù

Khiến tôi như lạc sang đất khách Nhà mình mà thấy thiếu gia cư

Vắng quá căn nhà em mới bỏ

Nguyễn Du đã từng viết: “Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ” quả không sai Thiếu vắng bóng em căn nhà quen thuộc, căn nhà với những bức tường sách mà anh yêu quý nay giống như nhà tù, giống như một vùng đất xa

lạ Nhà mình đấy mà không có em, không có hơi ấm của gia đình, không còn

ai ngóng trông, đợi chờ thì dù có ở trong ngôi nhà quen thuộc anh vẫn thấy mình “vô gia cư”

Âm vọng xuân chưa tắt Thiếu em nến trong đêm Không cách gì anh thắp…

Anh thao thức trường niên

Mà vẫn đầy cảm xúc Nhưng hết được em yêu Trái tim thành đá cục

Anh chỉ còn mình em

Em đi mang theo cả tình yêu của một thời trai trẻ, một thời mộng mơ, khiến mảnh đất tình yêu trong anh đang tươi mới thì nay đã trơ đầy sỏi đá Trái tim anh đã hóa đá theo bước đi của em Như nàng vọng phu đứng trên đình núi chờ chồng thì trái tim anh ngóng trông em cũng đã hóa đá theo từng đêm thao thức mong đợi, ngậm ngùi

Em ra đi để lại cho anh không chỉ khoảng trống không thể lấp đầy mà còn để lại cho anh cả một bầu trời thương nhớ và thêm vào đó là nỗi cô đơn, đau khổ diệu vợi, cứ từng ngày, từng ngày giày vò trái tim anh:

Đừng làm đau quá lòng tôi Bây giờ người ấy giữa trời thiên nga Trần gian còn lại khúc ca

Ngay khi im lặng lòng ta vẫn gào

Đừng làm đau quá lòng tôi

Nỗi đau ấy đã trở nên tột cùng, khi khiến người đàn ông phải xót xa

kêu lên: “đừng làm đau quá lòng tôi” Nỗi đau khi được sẻ chia sẽ vơi bớt

nhưng có lẽ với bản tính cứng cỏi, trái tim kiêu hãnh của một người đàn ông thì nỗi đau mất em, mất đi ánh sáng trong cuộc đời mình được tác giả giấu kín trong lòng và giữ “im lặng” Nhưng chính điều đó khiến cho nỗi đau lại đau đớn hơn bội phần Trái tim dù trong im lặng vẫn đang gào thét và chưa bao giờ chịu ngủ yên:

Giờ đơn lẻ giữa hai bờ hư thực Căng mắt nhìn cũng chẳng thấy nhau Đến tối tôi lại ngồi lặng khóc

Gạn tìm yên ấm giữa những niềm đau

Giờ đơn lẻ giữa hai bờ hư thực

Người đàn ông mạnh mẽ ấy, dù có thể dấu nỗi đau vào trong nhưng khi màn đêm buông xuống là lúc một mình đối diện với chính mình thì anh lại chẳng thể cầm lòng, lại “ngồi lặng khóc”, những giọt nước mắt mặn đắng Anh ngồi nhặt nhạnh, vướt vát lại những mảnh vụn yên ấm trong trái tim vỡ nát, hình ảnh ấy sao mà cô đơn, lẻ loi đến thế

Giữa đông đúc càng thấy mình lẻ bóng Trong ồn ào lại lặng nghĩ về ai

Em đừng hỏi

Dù em đã ra đi thế nhưng người đàn ông chung tình này vẫn không thể thôi nghĩ về em, dù em đã làm cho trái tim anh rớm máu thì tình yêu anh dành cho em vẫn đang cồn cào Nhưng càng yêu lại càng cô đơn, càng thấy chua xót Cô đơn khi đối diện với chính mình đã là ghê gướm thế nhưng cô đơn ngay cả “giữa đông đúc” thì còn ở mức độ cao hơn nhiều Sau khi một mình trải nghiệm nỗi đau tự nguyện ấy, anh nhận ra: