Thực trạng quản lý hoạt động giảng dạy tại các trung tâm giáo dục thường xuyên – kỹ thuật – hướng nghiệp tỉnh bình dương

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP.HỒ CHÍ MINH HOÀNG THỊ THANH THÚY THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIẢNG DẠY TẠI CÁC TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN – KỸ THUẬT – HƯỚNG NGH

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP.HỒ CHÍ MINH

HOÀNG THỊ THANH THÚY

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIẢNG DẠY TẠI CÁC TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN – KỸ

THUẬT – HƯỚNG NGHIỆP

TỈNH BÌNH DƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC

Thành phố Hồ Chí Minh - 2011

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP.HỒ CHÍ MINH

HOÀNG THỊ THANH THÚY

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIẢNG

DẠY TẠI CÁC TRUNG TÂM GIÁO DỤC

THƯỜNG XUYÊN – KỸ THUẬT – HƯỚNG

NGHIỆP TỈNH BÌNH DƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

TS VÕ THỊ BÍCH HẠNH

Thành phố Hồ Chí Minh - 2011

L ỜI CÁM ƠN

Trước tiên, tác giả xin gửi lòng biết ơn sâu sắc đến Cô hướng dẫn – TS Võ Thị Bích Hạnh,

người đã tận tâm chỉ bảo, hướng dẫn và đồng hành cùng tác giả trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn này

Tác giả xin chân thành cám ơn:

Khóa 19 trong suốt 3 năm qua

xuyên tỉnh Bình Dương đã tạo điều kiện thuận lợi cho tác giả trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn

- Các Anh Chị cùng lớp đã gắn bó, chia sẻ cùng tác giả trong quá trình học tập

Tác giả xin chân thành cám ơn gia đình và bạn bè của tác giả, những người luôn giúp đỡ, đồng hành cùng tác giả trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận văn

Tuy đã rất cố gắng, nhưng luận văn này chắc chắn còn thiếu sót Tác giả kính mong tiếp tục nhận được sự giúp đỡ, góp ý của Quý Thầy, Cô, các Anh, Chị và các bạn đồng khóa, đồng nghiệp

để luận văn được hoàn thiện hơn

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 8 năm 2011

Tác giả

Hoàng Thị Thanh Thúy

M ỤC LỤC

4

LỜI CÁM ƠN4 3

4

MỤC LỤC4 4

4

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT4 7

4

MỞ ĐẦU4 8

4

1.Lý do chọn đề tài4 8

4

2.Mục đích nghiên cứu4 9

4

3.Khách thể và đối tượng nghiên cứu4 9

4

4.Giả thuyết khoa học4 9

4

5 Nhiệm vụ nghiên cứu4 9

4

6 Giới hạn đề tài4 10

4

7 Phương pháp nghiên cứu4 10

4

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ4 12

4

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề4 12

4

1.2 Một số khái niệm liên quan đến đề tài4 14

4

1.2.1 Khái niệm quản lý giáo dục4 14

4

1.2.1.1 Khái niệm quản lý4 14

4

1.2.1.2 Khái niệm quản lý giáo dục4 16

4

1.2.1.3 Các chức năng quản lý giáo dục cơ bản4 17

4

1.2.2 Khái niệm quản lý trường học4 18

4

1.3 Giáo dục thường xuyên4 19

4

1.3.1 Trung tâm giáo dục thường xuyên4 19

4

1.3.2 Vị trí của hệ giáo dục thường xuyên cấp trung học phổ thông4 20

4

1.3.3 Mục tiêu, nhiệm vụ của hệ giáo dục thường xuyên cấp trung học phổ thông4 20

4

1.3.3.1 Mục tiêu4 20

4

1.3.3.2 Nhiệm vụ4 20

4

1.3.4 Nội dung chương trình giáo dục thường xuyên cấp trung học phổ thông4 21

4

1.3.5 Đặc điểm của học viên giáo dục thường xuyên4 21

4

1.3.6 Nhiệm vụ, quyền hạn của Giám đốc Trung tâm giáo dục thường xuyên4 22

4

1.4 Lý luận về hoạt động giảng dạy4 23

4

1.4.1 Khái niệm hoạt động giảng dạy4 23

4

1.4.2 Bản chất hoạt động giảng dạy4 23

4

1.4.3 Cấu trúc hoạt động giảng dạy4 24

4

1.5 Lý luận về quản lý hoạt động giảng dạy:4 25

4

1.5.1 Khái niệm quản lý hoạt động giảng dạy4 25

4

1.5.2 Nội dung quản lý hoạt động giảng dạy4 26

4

1.5.2.1 Quản lý việc thực hiện chương trình, xây dựng kế hoạch giảng dạy4 26

4

1.5.2.2 Quản lý việc chuẩn bị bài của giáo viên trước giờ lên lớp4 28 1.5.2.3 Quản lý hoạt động giảng dạy trên lớp của giáo viên 28

1.5.2.4 Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn4 29

4

1.5.2.5.Quản lý việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học4 30

4

1.5.2.6 Quản lý việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học viên4 31

4

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIẢNG DẠY TẠI CÁC TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN - KỸ THUẬT - HƯỚNG NGHIỆP TỈNH BÌNH DƯƠNG4 33

4

2.1 Tổng quan về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, giáo dục - đào tạo tỉnh Bình Dương4 33

4

2.1.1 Về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của tỉnh Bình Dương4 33

4

2.1.2 Tình hình giáo dục – đào tạo tỉnh Bình Dương4 33

4

2.1.3 Nhận xét chung về Trung tâm giáo dục thường xuyên – kỹ thuật – hướng nghiệp tỉnh Bình Dương4 34

4

2.2 Thể thức nghiên cứu4 35

4

2.2.1 Mô tả mẫu nghiên cứu4 35

4

2.2.2 Công cụ nghiên cứu4 36

4

2.3 Thực trạng về công tác quản lý hoạt động giảng dạy tại Trung tâm Giáo dục thường xuyên - kỹ thuật - hướng nghiệp tỉnh Bình Dương4 37

4

2.3.1 Mức độ nhận thức về tầm quan trọng của từng nội dung quản lý của Giám đốc Trung tâm Giáo dục thường xuyên - kỹ thuật - hướng nghiệp đối với hoạt động giảng dạy của giáo viên4 37

4

2.3.2 Công tác quản lý chương trình, kế hoạch dạy học4 39

4

2.3.3 Công tác quản lý kế hoạch bài dạy4 43

4

2.3.4 Quản lý sinh hoạt chuyên môn của tổ chuyên môn4 45

4

2.3.5 Công tác quản lý giờ lên lớp4 48

4

2.3.6 Quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học viên4 51

4

2.3.7 Quản lý việc thực hiện đổi mới phương pháp giảng dạy4 52

4

2.3.8 Những yếu tố gây khó khăn trong công tác quản lý hoạt động giảng dạy của Ban Giám đốc Trung tâm Giáo dục thường xuyên- kỹ thuật- hướng nghiệp4 55

4

2.3.9 Nguyên nhân của những tồn tại4 56

4

Chương 3: ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIẢNG DẠY CỦA GIÁM ĐỐC CÁC TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN – KỸ THUẬT– HƯỚNG NGHIỆP TỈNH BÌNH DƯƠNG4

58

4

3.1 Cơ sở đề xuất biện pháp4 58

4

3.1.1 Cơ sở pháp lý4 58

4

3.1.2 Cơ sở lý luận4 58

4

3.1.3 Cơ sở thực tiễn4 58

4

3.2 Một số biện pháp góp phần nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giảng dạy của Giám đốc các Trung tâm Giáo dục thường xuyên – kỹ thuật – hướng nghiệp tỉnh Bình Dương:4 58

4

3.2.1 Nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên về tầm quan trọng và sự cần thiết của việc thực hiện các quy định, điều lệ, quy chế hoạt động giảng dạy4 58

4

3.2.1.1 Mục đích của biện pháp4 58

4

3.2.1.2 Nội dung của biện pháp4 59

4

3.2.1.3 Cách thực hiện của biện pháp4 59

4

3.2.2 Tập huấn, tổ chức hội thảo về xu thế dạy học trong giai đoạn hiện nay4 60

4

3.2.2.1 Mục đích của biện pháp4 60 3.2.2.2 Nội dung của biện pháp 60

3.2.2.3 Cách thực hiện của biện pháp4 60

4

3.2.3 Xác lập quan điểm và triển khai có kế hoạch công tác quản lý hồ sơ chuyên môn, kế hoạch bài dạy và giờ lên lớp4 61

4

3.2.3.1 Mục đích của biện pháp4 61

4

3.2.3.2 Nội dung của biện pháp4 61

4

3.2.3.3 Cách thực hiện của biện pháp4 62

4

3.2.4 Tăng cường chỉ đạo và quản lý công tác sinh hoạt tổ chuyên môn4 63

4

3.2.4.1 Mục đích của biện pháp4 63

4

3.2.4.3 Cách thực hiện của biện pháp4 64

4

3.2.5 Tăng cường công tác kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học viên, chú trọng tính đặc thù của đối tượng4 64

4

3.2.5.1 Mục đích của biện pháp4 64

4

3.2.5.2 Nội dung của biện pháp4 65

4

3.2.5.3 Cách thực hiện của biện pháp4 65

4

3.3 Khảo sát tính cần thiết, khoa học, khả thi của các biện pháp4 66

4

3.3.1 Tính cần thiết của các biện pháp đề xuất:4 66

4

3.3.2 Tính khoa học của các biện pháp đề xuất:4 67

4

3.3.3 Tính khả thi của các biện pháp đề xuất:4 68

4

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ4 70

4

1 KẾT LUẬN4 70

4

2 KIẾN NGHỊ4 71

4

TÀI LIỆU THAM KHẢO4 73

4

PHỤ LỤC4 75

DANH M ỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

M Ở ĐẦU

1.Lý do ch ọn đề tài

Trong những năm qua, cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, sự nghiệp giáo dục

các loại hình giáo dục đào tạo, chất lượng đội ngũ giáo viên phổ thông có chuyển biến, cơ sở vật chất-kỹ thuật của các trường học trên cả nước được tăng cường, trình độ dân trí được nâng cao, chất lượng giáo dục đào tạo có những chuyển biến bước đầu Việc coi giáo dục thường xuyên (GDTX) là một hệ thống thành phần của hệ thống giáo dục quốc dân cũng được ghi trong Quyết định

học tập giai đoạn 2005 - 2010”

Theo UNESCO đánh giá thì Giáo dục chính quy và Giáo dục thường xuyên đều có tầm quan trọng như nhau đối với sự phát triển tài nguyên con người

Để ngành học GDTX có vị trí vững vàng trong hệ thống giáo dục quốc dân và có mô hình trung tâm GDTX phát triển bền vững thì cần phải có sự quan tâm của Nhà nước, ngành giáo dục và của cả cộng đồng

Chúng ta đều biết mục tiêu của GDTX là: giúp mọi người vừa làm vừa học, học liên tục, học suốt đời nhằm hoàn thiện nhân cách, mở rộng hiểu biết, nâng cao trình độ học tập, chuyên môn, nghiệp vụ để cải thiện chất lượng cuộc sống, tìm việc làm, tự tạo việc làm và thích nghi với đời sống xã hội

Nhằm thực hiện mục tiêu trên, cán bộ quản lý, giáo viên hệ Giáo dục thường xuyên phải có phẩm chất đạo đức, năng lực sư phạm, trong đó đặc biệt là hiểu biết sâu sắc về phương pháp giảng dạy, có như thế mới làm tốt được công việc của mình Trong thời gian vừa qua, việc đổi mới phương pháp dạy học đã được đẩy mạnh ở tất cả các ngành học, cấp học và bước đầu đạt được một

số kết quả nhất định Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân, việc đổi mới phương pháp dạy học còn chậm, nhất là trong GDTX Giáo viên chủ yếu thuyết trình, dạy chay, độc thoại, Nếu mục đích của học là chiếm lĩnh khái niệm, thì mục đích của dạy lại là điều khiển tối ưu quá trình chiếm lĩnh Mỗi người giáo viên cần nắm vững mục đích trên mới có thể thực hiện đầy đủ vai trò của mình trong hoạt động dạy học

Hiện nay, việc đào tạo và các hoạt động ở hệ giáo dục thường xuyên tỉnh Bình Dương tương đối tốt Tuy vậy, việc quản lý hoạt động giảng dạy của các Giám đốc Trung tâm Giáo dục thường xuyên – kỹ thuật – hướng nghiệp (GDTX- KT-HN) còn nhiều hạn chế Vì vậy, kết quả thi tốt nghiệp Bổ túc Trung học phổ thông tỷ lệ rất thấp so với các tỉnh thành khác trong cả nước

Với mong muốn góp phần nâng cao chất lượng quản lý hoạt động giảng dạy tại các Trung tâm

giảng dạy tại các Trung tâm Giáo dục thường xuyên – Kỹ thuật – Hướng nghiệp tỉnh Bình Dương”

2.M ục đích nghiên cứu

Khảo sát thực trạng quản lý hoạt động giảng dạy tại các Trung tâm GDTX- KT-HN tỉnh Bình Dương, trên cơ sở đó đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giảng dạy tại các Trung tâm GDTX- KT-HN

3.Khách th ể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Quản lý hoạt động dạy học tại các Trung tâm GDTX- KT-HN tỉnh Bình Dương

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Thực trạng quản lý hoạt động giảng dạy tại các Trung tâm GDTX- KT-HN tỉnh Bình Dương

4.Gi ả thuyết khoa học

Công tác quản lý hoạt động giảng dạy của Giám đốc các Trung tâm GDTX- KT-HN tỉnh Bình Dương có thể có một số ưu điểm như: quản lý hoạt động dạy trên lớp của giáo viên, quản lý hồ sơ chuyên môn của giáo viên, quản lý kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học viên tương đối tốt

…Tuy nhiên, có thể còn những mặt hạn chế trong việc tổ chức, kiểm tra đánh giá hoạt động giảng dạy của giáo viên, quản lý cơ sở vật chất (CSVC), trang thiết bị phục vụ giảng dạy, quản lý hoạt động của tổ chuyên môn,… Nguyên nhân của những hạn chế có thể do chưa có những biện pháp phù hợp trong công tác quản lý hoạt động giảng dạy

5 Nhi ệm vụ nghiên cứu

5.1 Hệ thống hóa cơ sở lý luận liên quan đến đề tài

bổ túc văn hóa (BTVH) của Giám đốc tại các Trung tâm GDTX- KT-HN tỉnh Bình Dương

5.3 Đề xuất một số biện pháp góp phần nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giảng dạy BTVH của Giám đốc tại các Trung tâm GDTX- KT-HN tỉnh Bình Dương

6 Gi ới hạn đề tài

Đề tài chỉ nghiên cứu thực trạng quản lý hoạt động giảng dạy BTVH cấp trung học phổ thông

không nghiên cứu quản lý hoạt động giảng dạy kỹ thuật - hướng nghiệp.S

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp luận nghiên cứu

7.1.1 Quan điểm hệ thống -cấu trúc

Người nghiên cứu xem xét công tác quản lý hoạt động giảng dạy (HĐGD) của các Giám đốc

được các nội dung của công tác quản lý HĐGD và chỉ ra được mối quan hệ chặt chẽ trong quản lý HĐGD của Giám đốc

7.1.2 Quan điểm lịch sử - logic

Giúp người nghiên cứu xác định phạm vi thời gian, không gian và điều kiện, hoàn cảnh cụ thể để điều tra, thu thập số liệu chính xác phù hợp với mục đích nghiên cứu của đề tài

7.1.3 Qua n điểm thực tiễn

Giúp người nghiên cứu bám sát thực tế công tác quản lý HĐGD của các Giám đốc Trung tâm

chế, để từ đó đề ra các biện pháp mang tính khả thi hơn

7.2 Phương pháp nghiên cứu cụ thể

7.2.1.Phương pháp nghiên cứu lí luận

Nghiên cứu, phân tích, tổng hợp các văn kiện, văn bản, tài liệu, sách, báo, thông tin trên mạng, tham khảo các vấn đề có liên quan đến đề tài

7.2.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.2 1 Phương pháp điều tra bằng Anket

Thu thập thông tin qua “Phiếu trưng cầu ý kiến” dành cho cán bộ quản lý và giáo viên của

7.2.2.2 Phương pháp phỏng vấn

Trao đổi trực tiếp với cán bộ quản lý, tổ trưởng chuyên môn và một số giáo viên nhằm nắm bắt thông tin về thực trạng quản lý hoạt động giảng dạy tại các Trung tâm GDTX- KT-HN tỉnh Bình Dương

7.2.2.3 Phương pháp quan sát

Thu thập thông tin qua việc quan sát công tác quản lý hoạt động giảng dạy của các giám đốc

7.2.2.4 Phương pháp chuyên gia

Xin ý kiến của một số nhà quản lý giáo dục (QLGD) và chuyên viên có kinh nghiệm để hiểu

rõ thực trạng và đề xuất một số biện pháp hợp lý

7.2.2.5 Phương pháp thống kê toán học

Sử dụng phương pháp thống kê toán học để xử lý thông tin thu thập được từ “Phiếu trưng cầu

ý kiến” Trên cơ sở đó tác giả phân tích, tổng hợp để đánh giá thực trạng và tìm ra nguyên nhân của thực trạng

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI

1.1 L ịch sử nghiên cứu vấn đề

Hoạt động dạy học (HĐDH) xuất hiện trong lịch sử nhân loại từ rất sớm, cùng với sự xuất hiện của loài người Trong quá trình hình thành và phát triển của xã hội, để tồn tại và phát triển, con người đã luôn luôn nhận thức thế giới xung quanh, học hỏi, tích luỹ kinh nghiệm sống, kinh nghiệm lao động và kinh nghiệm chinh phục thiên nhiên, đồng thời với nó là quá trình truyền đạt kinh nghiệm của lớp người đi trước cho các thế hệ sau Quá trình dạy học hình thành từ đó, đi từ vô thức đến có ý thức, từ những hình thức đơn giản, sơ khai đến những phương thức dạy học hiện đại ngày nay Từ một hiện tượng tự phát diễn ra đơn giản theo lối quan sát - bắt chước, dần dần dạy học trở thành một hoạt động có ý thức Con người đã biết xác định mục đích, hoàn thiện nội dung và tìm ra các phương pháp để tổ chức quá trình này một cách hiệu quả

Để nâng cao chất lượng giáo dục trước tiên phải nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường Muốn nâng cao chất lượng dạy học, vai trò của các biện pháp quản lý là hết sức quan trọng Các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước có tâm huyết với ngành giáo dục đã nghiên cứu thực tiễn quản lý giáo dục để tìm ra các biện pháp quản lý tốt nhất

Ở phương Đông, từ thờ cổ đại, Khổng Tử (551 - 479 trước công nguyên) - nhà chính trị, triết gia nổi tiếng, nhà giáo dục nỗi lạc của Trung Hoa cổ đại, được xếp là một trong 10 vĩ nhân của thế

giới cho rằng “ Đất nước muốn phồ vinh, vững mạnh thì người quản lý phải chú trọng đến 3 yếu tố:

Thứ (làm cho dân đông), Phú (làm cho dân giàu), Giáo (làm cho dân có giáo dục, được học hành)”

[2.tr58]

Nhà giáo dục vĩ đại J.A Cômenxki (1592 – 1670) với tác phẩm nổi tiếng “Lý luận dạy học vĩ đại” (viết năm 1633-1638), đã đặt nền móng cho lý luận dạy học trong nhà trường Trong đó, lý luận dạy học được ông xác định là một hệ thống tri thức khoa học về dạy học và ông xem lý luận dạy học như là một nghệ thuật chung để dạy cho tất cả mọi người Những đóng góp to lớn của J.A.Cômenxki về hệ thống các nguyên tắc, phương pháp và hình thức tổ chức dạy học, sự phân chia tuổi học, những yêu cầu sư phạm đối với người giáo viên (GV) cho đến nay vẫn còn giá trị sâu sắc

về lý luận và thực tiễn

Ở Việt Nam, giáo dục được xác định là quốc sách hàng đầu, toàn xã hội phải chăm lo cho sự nghiệp giáo dục Để định hướng cho việc phát triển giáo dục và nâng cao chất lượng giáo dục, một trong những yếu tố không thể thiếu là vấn đề quản lý việc nâng cao chất lượng dạy học (DH) Điều

này đã được Đảng ta khẳng định: "Đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương pháp và quản lý GD&ĐT"