KHÓA TẬP HUẤN QUY HOẠCH VÀ QUẢN LÝ KHÔNG GIAN XANH, CHÍNH SÁCH BẢO TỒN VÀ PHÁT TRIỂN CÂY XANH

Phòng công viên cây xanh thuộc Sở GTVT TPHCM mong muốn tìm hiểu kinh nghiệm của Vùng Rhône - Alpes và Lyon trong công tác quy hoạch và quản lý không gian xanh, cụ thể: Công tác quản lý n

KHÓA TẬP HUẤN QUY HOẠCH VÀ QUẢN LÝ KHÔNG GIAN XANH, CHÍNH SÁCH BẢO TỒN

VÀ PHÁT TRIỂN CÂY XANH

(Từ 18 - 22 tháng Tư 2011)

Ngày xuất bản: 24/05/2012

ục tiêu tổng quát của các khóa học

là chuyển giao tri thức: các khóa học của PADDI nhằm bổ sung cho chương trình đào tạo công chức của Thành phố bằng cách hướng đến các khái niệm, kỹ thuật

và phương pháp mới (toàn diện, đa ngành) trong quản lý đô thị, trong bối cảnh đặc thù của Thành phố Hồ Chí Minh Phương pháp

tổ chức khóa học được hình thành với sự phối hợp của các đối tác Việt Nam và được các đối tác phê duyệt

Ý tưởng chủ đạo là xem ở Pháp, người ta

sử dụng phương pháp nào và giải quyết

như thế nào những vấn đề tương tự mà giới chuyên môn Việt Nam đang gặp phải Để thực hiện được ý tưởng này, nội dung của mỗi khóa học xoay quanh một nghiên cứu trường hợp rất cụ thể của Việt Nam

Các kiến thức tổng hợp từ khóa học có thể giúp hình thành những cách làm mới, chính sách mới và được phổ biến rộng rãi đến mọi người

Tài liệu này được xuất bản nhằm mục đích phổ biến rộng rãi những kiến thức tổng hợp được từ khóa học

M

Ghi chú: PADDI và các chuyên gia không chịu trách nhiệm về ý kiến phát biểu của học viên trong

khóa học Các phát biểu này là ý kiến riêng của học viên

DANH SÁCH HỌC VIÊN THAM DỰ KHÓA HỌC GIỚI THIỆU

PHẦN 1 – THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC LĨNH VỰC CÔNG VIÊN CÂY XANH

ĐÔ THỊ TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

I Tổ chức quản lý nhà nước

II Hệ thống văn bản pháp luật cho công tác quản lý công viên và cây xanh III Hiện trạng quy hoạch công viên và cây xanh đô thị

1 Lập và quản lý quy hoạch công viên và vườn hoa đô thị

2 Quy hoạch và cải tạo cây xanh đường phố

IV Hiện trạng đầu tư phát triển công viên và cây xanh đô thị

1 Đầu tư phát triển công viên và vườn hoa công cộng

2 Đầu tư phát triển công viên và cây xanh trong các dự án bất động sản

V Hiện trạng công tác quản lý và duy trì công viên và cây xanh đô thị

25 PHẦN 2 – CHÍNH SÁCH, QUY HOẠCH, QUẢN LÝ VÀ BẢO VỆ KHÔNG GIAN XANH VÀ CÂY

XANH Ở CỘNG ĐỒNG ĐÔ THỊ LYON VÀ THÀNH PHỐ LYON

I Thẩm quyền của địa phương - yếu tố tự nhiên và chiến lược quy hoạch đô thị

1 Thách thức và nhiệm vụ của các cấp chính quyền địa phương

a) Vùng b) Tỉnh c) Cộng đồng đô thị Lyon d) Thành phố Lyon

2 Vai trò chiến lược của không gian công cộng và không gian xanh trong chính sách phát triển

đô thị

a) Lịch sử b) Các chiến lược liên kết mạng lưới không gian xanh và mặt nước c) Quy hoạch đô thị và không gian xanh

II Chính sách cây xanh của Cộng đồng đô thị Lyon

1 Lịch sử trồng cây từ cuối thế kỷ 19 đến nay

a) Tạo mỹ quan vào cuối thế kỷ 19 b) Đầu thế kỷ 20, cây xanh mất thế mạnh của mình trong con mắt các nhà quản lý đô thị c) Tầm quan trọng của cây xanh trong đô thị: ý thức của người dân

d) Phòng cây xanh và cảnh quan được thành lập vào năm 1994

2 Cam kết về cây xanh

a) Bản cam kết lần thứ nhất về cây xanh: các nguyên tắc và hạn chế b) 2010/2011: Xây dựng Bản cam kết lần thứ hai về cây xanh

III Quản lý cây xanh ở Cộng đồng đô thị Lyon

1 Tổ chức quản lý cây xanh đường phố

a) Khảo sát cây xanh đường phố b) Dryade, công cụ hỗ trợ quản lý c) Dryade, công cụ hỗ trợ sáng tạo d) Khảo sát và đánh giá

2 Bảo vệ và trồng cây xanh đường phố

a) Quy định và thủ tục bảo vệ cây xanh trên công trường b) Trồng và bảo dưỡng cây xanh

c) Các nguyên tắc tỉa cành

3 Kỹ thuật trồng cây xanh

4 Chiến lược phát triển bền vững tại phòng không gian xanh của thành phố Lyon

a) Quản lý nước tưới trong công viên b) Tái chế các loại chất thải xanh c) Quản lý rác tốt hơn

d) Kiểm soát ô nhiễm e) Không sử dụng thuốc trừ sâu f) Không khí/ Năng lượng/ Tiếng ồn g) Phát triển mảng xanh

h) Phát huy giá trị và bảo vệ đa dạng sinh học i) Khái niệm “Quản lý bền vững” của Phòng Không gian xanh thuộc thành phố Lyon j) Quy chuẩn ISO 14001

5 Dự án “đồng bằng Châu Phi” và sự phát triển vườn thú thành phố Lyon

IV Cây xanh, nhân tố tối cần thiết cho sự phát triển của thành phố: chức năng của cây xanh và thách thức trong công tác tuyên truyền, vận động

1 Chức năng và lợi ích của cây xanh đô thị

a) Chức năng và Lợi ích về xã hội b) Chức năng và Lợi ích về môi trường c) Chức năng và Lợi ích về kinh tế

2 Các thách thức trong công tác tuyên truyền và giáo dục

a) Tại sao và làm thế nào để tuyên truyền?

b) Mục tiêu của tuyên truyền c) Mục tiêu giáo dục và văn hóa

PHẦN 3 – TỔNG KẾT VÀ KHUYẾN NGHỊ CỦA CHUYÊN GIA PHÁP

I Logic về địa bàn và tổ chức quản lý

II Các chủ đề chính cần phát triển III Tổng kết khóa học

PHỤ LỤC Phụ lục 1 - Phiếu kỹ thuật bảo vệ cây xanh khi thi công công trình Phụ lục 2 - Quy chế quản lý đường bộ

Phụ lục 3 - Một số hình ảnh về không gian xanh ở thành phố Lyon

105

107

DOC: Sở Xây dựng DTC: Sở Giao Thông và Vận Tải FAO: Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp của Liên Hiệp Quốc PENAP: Dự án bảo vệ Không gian Tự nhiên và Nông nghiệp ven đô PLU: Bản đồ quy hoạch đô thị địa phương

SCOT: Sơ đồ liên kết địa bàn QLGTĐT: Khu Quản lí giao thông đô thị TNHHMTV: Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên

TỪ VIẾT TẮT

DANH SÁCH THAM GIA KHÓA TẬP HUẤN

Chuyên gia Pháp: Frédéric Ségur: Kỹ sư phụ trách phòng Cây xanh và Cảnh quan, Cộng đồng đô thị Lyon.

Chuyên gia Việt Nam: Nguyễn Khắc Dũng: Kỹ sư, Trưởng phòng Quản lý Công viên Cây xanh, Sở Giao

thông Vận tải

Phiên dịch: Huỳnh Hồng Đức

Sở GTVT – Phòng QLCVCX

Nguyễn Đức LinhNguyễn Khắc Dũng

Nguyễn Hữu Nghĩa

Cty TNHH MTV DVCI Củ Chi

Nguyễn Văn Tuấn

Cty TNHH MTV DVCI TNXP

Lê Thành Khoa

Cty TNHH MTV DVCI

Huyện Cần GiờNguyễn Hiếu Hòa

Cty TNHH MTV DVCI Q.Tân Bình

Lê Minh Thuyền

không gian xanh đáng ghi nhận Hiện nay, chính sách

về không gian xanh của TPHCM vẫn chưa được chú trọng Tăng trưởng đô thị và việc chính quyền thiếu các nguồn lực cần thiết là những điểm yếu hiện nay trong công tác quản lý và phát triển về số lượng cũng như chất lượng của không gian xanh và cây xanh đường phố

Hiện nay, Sở Giao thông Vận tải TPHCM đang quản

lý các công viên có diện tích từ 5 đến 10 ha Quận/

huyện chịu trách nhiệm quản lý không gian công cộng

và không gian xanh có diện tích dưới 5ha Ở các quận ven, không gian xanh chưa đủ về số lượng và chưa đạt yêu cầu về chất lượng

Phòng công viên cây xanh thuộc Sở GTVT TPHCM mong muốn tìm hiểu kinh nghiệm của Vùng Rhône

- Alpes và Lyon trong công tác quy hoạch và quản lý không gian xanh, cụ thể:

Công tác quản lý nhà nước về không gian xanh,Không gian công cộng trong các khu dân cưChính sách về cây xanh

Các vấn đề kỹ thuật: thiết kế không gian xanh, sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường, kỹ thuật bảo dưỡng và phát hiện bệnh ở cây xanh…

…Tài liệu này ghi lại các trao đổi liên quan đến chủ đề

không gian xanh và cây xanh đường phố ở TPHCM

và Cộng đồng đô thị Lyon Vì Ông Daniel Boulens (Trưởng phòng không gian xanh của Thành phố Lyon, đơn vị quản lý các không gian xanh, Công viên Đầu Vàng, Vườn thực vật và Vườn thú của Lyon) không thể tham dự khóa học được, nên các vấn đề về công viên chưa được đề cập đến trong khóa học

Các bài trình bày và trao đổi phong phú trong suốt khóa học là cơ sở để hai bên tiếp tục hợp tác trong tương lai

Những trao đổi phong phú đó là tiền đề cho quá trình hợp tác sẽ được tiếp tục trong thời gian tới Sự tham gia tích cực của Sở GTVT trong việc biên soạn tài liệu này là minh chứng cho điều này

PADDI chân thành cảm ơn toàn thể cán bộ, chuyên viên của Phòng công viên cây xanh, Sở GTVT và đặc biệt là Ông Nguyễn Khắc Dũng và Bà Trần Thị Kiều Oanh đã có đóng góp rất lớn cho việc biên soạn tài liệu này

Đây là khóa học đặc biệt nên có hai quyển tài liệu tổng hợp riêng biệt, một quyển bằng tiếng Pháp và một quyển bằng tiếng Việt, thay vì gộp chung vào một quyển song ngữ như các khóa học khác Việc lựa chọn cách làm này nhằm cung cấp nhiều thông tin cho độc giả đồng thời vần giữ được định dạng gọn, nhẹ và tiện dụng cho độc giả

GIỚI THIỆU

-uy hoạch đô thị ở thời kỳ thuộc địa đã để lại cho khu trung tâm TPHCM nhiều cây xanh và

Q

PHẦN 1 – THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

LĨNH VỰC CÔNG VIÊN CÂY XANH ĐÔ THỊ TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Kỹ sư Nguyễn Khắc Dũng, Trưởng phòng Quản lý Công viên Cây xanh - Sở Giao thông vận tải thành phố

Hồ Chí Minh.

I TỔ CHỨC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

Sơ đồ tổ chức quản lý nhà nước về công viên và cây xanh đô thị tại thành phố Hồ Chí Minh

Uỷ ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh

Sở Giao thông vận tải

Các Khu Quản lý Giao thông đô thị

Ghi chú:

Đơn vị quản lý trực tiếpĐơn vị quản lý nhà nước lĩnh vực công viên và cây xanh

Sở Giao thông vận tải (Sở GTVT) là cơ quan

tham mưu giúp Ủy ban nhân dân thành phố Hồ

Chí Minh thực hiện chức năng quản lý nhà nước

về công viên và cây xanh đô thị trên toàn địa bàn

thành phố

Các Khu Quản lý Giao thông đô thị (đơn vị trực

thuộc Sở GTVT) và Ủy ban nhân dân các quận,

huyện quản lý đối với công viên, cây xanh theo

danh mục phân cấp quản lý do Sở GTVT ban

hành; là đơn vị thực hiện việc đặt hàng sản phẩm,

dịch vụ công ích về công viên và cây xanh đô thị

Đơn vị cung ứng sản phẩm, dịch vụ công ích về công

viên và cây xanh đô thị là đơn vị được lựa chọn (có

thể bằng hình thức đặt hàng, đấu thầu hoặc giao kế

hoạch) để thực hiện dịch vụ duy tu, bảo quản công

viên; trồng, chăm sóc, bảo vệ và chặt hạ, dịch chuyển

cây xanh sử dụng công cộng trong đô thị Các đơn

vị này có thể là doanh nghiệp được Nhà nước giao

vốn (như Công ty TNHH MTV Công viên Cây xanh,

Công ty TNHH MTV Thảo Cầm Viên Sài Gòn, các

Công ty TNHH MTV dịch vụ công ích thuộc quận,

II HỆ THỐNG VĂN BẢN PHÁP LUẬT

Chưa có Luật công viên cây xanh Hiện nay, văn

bản pháp lý cao nhất là Nghị định số

64/2010/NĐ-CP ngày 11/6/2010 về Quản lý cây xanh đô thị do

Chính phủ ban hành Tuy nhiên, Nghị định này chỉ

quy định các nội dung về quản lý cây xanh đô thị,

chưa đề cập đến các quy định về quản lý công

viên

Các văn bản thực thi về công viên và cây xanh

đô thị được ban hành trước khi có Nghị định số 64/2010/NĐ-CP chưa được chỉnh sửa kịp thời, dẫn đến khó khăn, lúng túng trong việc hướng dẫn, triển khai thực hiện trong công tác quản lý công viên và cây xanh trên địa bàn thành phố Ví dụ:

Thông tư số 20/2005/TT-BXD ngày 20/12/2005 của Bộ Xây dựng về Hướng dẫn quản lý cây xanh đô thị

Quyết định số 199/2004/QĐ-UB ngày 18/8/2004 của Ủy ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh về ban hành Quy định về quản lý công viên và cây xanh đô thị trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

III QUY HOẠCH CÔNG VIÊN VÀ CÂY XANH

để có công cụ quản lý quỹ đất dành cho công viên, vườn hoa cũng như định hướng phát triển mảng xanh đô thị Nhưng với tốc độ đô thị hóa nhanh, việc thành lập các quận mới, chia tách địa giới hành chính và hình thành thêm các khu đô thị mới… nên đồ án này không còn phù hợp với tình hình thực tế và không khả thi

Năm 2004, Thành phố có chủ trương điều chỉnh

“Quy hoạch ngành công viên và cây xanh đến năm

2010 và quy hoạch dài hạn đến năm 2020” Tuy nhiên, cùng trong thời điểm đó, do nhu cầu cấp bách nên Thành phố có chủ trương cho các quận, huyện triển khai quy hoạch chung và quy hoạch chi tiết trên địa bàn của mình cùng lúc quy hoạch chung xây dựng thành phố Trong quá trình lập

và phê duyệt các loại đồ án quy hoạch, một số bất cập liên quan đến quy hoạch công viên và cây xanh như sau:

“Quy hoạch công viên và cây xanh thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2010” đã được Thành phố phê duyệt trong năm 2000 không được cập nhật, kết nối vào đồ án quy hoạch chung của thành phố

và các đồ án quy hoạch của quận, huyện Việc này dẫn đến tình trạng quy hoạch không đồng

bộ, do đó, khi thực hiện điều chỉnh, “Quy hoạch ngành công viên, cây xanh đến năm 2010 và quy

huyện) hoặc doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh

tế khác

Đơn vị thuộc các ngành khác: là đơn vị trực trực

thuộc Ủy ban nhân dân thành phố, có thể thực hiện chức năng vừa quản lý xây dựng vừa khai thác, sử dụng công viên như các Ban Quản lý Dự

án (Công viên Văn hoá Lịch sử Dân tộc, Khu Di tích Bến Dược Củ Chi…) hoặc quản lý công viên kết hợp khai thác dịch vụ, kinh doanh (Công viên văn hóa Suối Tiên, một số công viên thuộc ngành

du lịch quản lý…)

Ngoài ra, một số công viên phân cấp cho quận, huyện quản lý cũng thực hiện theo mô hình này (Công viên Đầm Sen thuộc quận 11, Công viên Phú Lâm thuộc quận 6…) Về nguyên tắc chung, Sở GTVT có trách nhiệm quản lý nhà nước trong lĩnh vực ngành nhưng thực tế chưa đáp ứng được theo đúng yêu cầu, nhất

là trong hoạt động sử dụng mặt bằng công viên để khai thác dịch vụ, kinh doanh thu lợi nhuận của các đơn vị quản lý

Ngoài ra, trong trách nhiệm tham mưu giúp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, thành phố thực hiện chức năng quản lý nhà nước về cây xanh đô thị trên địa bàn, theo Nghị định có quy định thuộc trách nhiệm Sở Xây dựng; trong khi đó, do đặc thù tại thành phố Hồ Chí Minh nên chức năng này được giao cho Sở GTVT,

do đó dẫn đến khó khăn cho thành phố Hồ Chí Minh trong việc triển khai Nghị định, nhất là trong việc thực hiện các quy định về xử phạt, đền bù đối với các hành

vi xâm hại đến công viên và cây xanh đô thị của các

tổ chức, cá nhân

hoạch dài hạn đến năm 2020” phải chỉnh sửa nhiều lần Thậm chí, quy hoạch về công viên, vườn hoa trong đồ án quy hoạch chung của một

số quận, huyện được phê duyệt trước nên quy hoạch ngành công viên, cây xanh khi điều chỉnh phải cập nhật theo

Việc phân chia thẩm quyền thẩm định các nội dung quy hoạch của từng lĩnh vực chuyên ngành trong đồ án quy hoạch xây dựng của quận, huyện cho các Sở quản lý chuyên ngành như Sở Tài nguyên và Môi trường về quy hoạch và kế hoạch

sử dụng đất, Sở Giao thông vận tải về quy hoạch

hạ tầng kỹ thuật đô thị, Sở quy hoạch Kiến trúc

về quy hoạch xây dựng v.v…, do đó không tránh khỏi tình trạng thiếu đồng bộ

Nhằm đẩy nhanh tốc độ quy hoạch chi tiết, Thành phố phân cấp cho các quận, huyện thẩm quyền thẩm định, phê duyệt nhiệm vụ, đồ án quy hoạch chi tiết xây dựng đô thị Tuy nhiên, trong điều kiện cán bộ chuyên môn ở các quận, huyện còn mỏng

và chưa đủ mạnh để đáp ứng được nhu cầu phát triển đô thị như hiện nay, việc phân cấp này đã ảnh hưởng nhiều đến công tác quy hoạch của Thành phố, trong đó có việc quy hoạch và giữ gìn quỹ đất cây xanh sử dụng công cộng dành cho đầu tư phát triển công viên và vườn hoa Công tác quản lý yếu kém, lỏng lẻo đã đưa đến việc xây dựng trái phép, lấn chiếm đất công viên hoặc

vì thiếu ngân sách đầu tư công viên, vườn hoa nên các quận, huyện đã chuyển đổi mục đích sử dụng đất cây xanh công cộng thành đất nhà ở, thương mại,…và hợp thức hóa bằng việc điều chỉnh quy hoạch đã phê duyệt

Theo định hướng trong quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/2000 của các quận, huyện được phê duyệt trước đây, quỹ đất dành cho cây xanh, công viên được xây dựng mới sẽ lấy từ quỹ đất trống, đất công nghiệp – kho tàng di dời khỏi nội thành hoặc đất có dân cư ít, mật độ thấp và kiến trúc nhà cửa chủ yếu là nhà thấp tầng, bán kiên cố… Tuy nhiên, trên thực tế hiện nay, quỹ đất trống trong khu vực nội thành hầu như không có, dân

cư phát triển dày đặc hơn, kiến trúc kiên cố hơn

và khó giải tỏa hơn; các cơ sở công nghiệp, kho tàng khi di dời theo chủ trương của Thành phố đều có nhu cầu tạo vốn khi di dời nên chuyển đổi sang bố trí khu dân cư, thương mại, phục vụ kinh doanh… đưa đến việc hạn chế hoặc không

có công viên, cây xanh Từ đó, gây mất cân đối nghiêm trọng về nhu cầu đất dành cho công viên cây xanh so với dân số của khu vực, theo dự báo

-

Những quy định về đảm bảo tỷ lệ mảng xanh chỉ

mang tính bắt buộc phải tuân thủ trong quá trình

lập các đồ án quy hoạch xây dựng để được các

cơ quan có thẩm quyền thẩm định và phê duyệt,

nhưng khi triển khai thực hiện quy hoạch lại thiếu

cơ chế hoặc cơ chế chưa chặt chẽ để bảo đảm

được thực thi Do đó, tỷ lệ mảng xanh trên thực

tế thường bị giảm và trường hợp này khá phổ

biến đối với các công viên công cộng và công

viên, vườn hoa trong khu dân cư

Ngày 06/01/2010, Thủ tướng Chính phủ ban hành

Quyết định số 24/QĐ-TTg về Phê duyệt điều chỉnh

Quy hoạch chung xây dựng thành phố Hồ Chí

Minh đến năm 2025, theo đó, chỉ tiêu đất cây xanh

2 Quy hoạch và cải tạo cây xanh đường phố

Sau ngày giải phóng Sài Gòn năm 1975, thành phố có

khoảng 8.000 cây xanh đường phố, tập trung chủ yếu

ở các quận trung tâm như quận 1, 3 và 5

Bên cạnh công tác chăm sóc, cải tạo, thay thế cây

già cỗi, sâu bệnh, công tác trồng mới cây xanh được

thực hiện theo kế hoạch hàng năm Trong thập niên

đầu sau năm 1975, cây được trồng phủ xanh với

số lượng lớn (trên các tuyến đường đô thị, đất dự

kiến làm công viên nhưng chưa có quy hoạch cụ thể,

nghĩa trang được công viên hóa v.v ) nhưng tỷ lệ cây

sống và phát triển tốt rất thấp do cây đưa ra trồng có

kích thước tương đối nhỏ nên sức sống kém và dễ bị

bẻ phá

Từ những năm 1990, kế hoạch trồng mới cây xanh

hàng năm có giảm về chỉ tiêu số lượng nhưng tăng

về chất lượng; quy cách cây đưa ra trồng trên đường

phố lớn hơn nhằm tạo thuận lợi cho cây sinh trưởng,

phát triển và hạn chế sự xâm hại cây xanh một cách

vô ý thức, đồng thời, cây nhanh chóng phát huy tác

dụng cải thiện môi trường và tạo cảnh quan đẹp cho

các tuyến đường ngay sau khi được trồng mới

Đến nay, Thành phố đã có trên 80.000 cây xanh

đường phố do Sở Giao thông vận tải trực tiếp quản lý

và trên 20.000 cây phân cấp cho quận, huyện quản

lý Tuy nhiên, hệ thống cây xanh đường phố vẫn đang

tồn tại một số bất cập như sau:

Đối với công tác quy hoạch cải tạo hệ thống cây xanh trên các tuyến đường hiện hữu, để xác định được loài cây hoặc nhóm loài cây trồng ổn định trên từng tuyến đường, công tác này phải được thực hiện trên cơ sở lộ giới và hệ thống hạ tầng kỹ

sử dụng công cộng như sau:

Khu vực nội thành hiện hữu: 2,4 m2/người

Khu vực nội thành phát triển mới: 7,1 m2/người

Khu vực đô thị tại các huyện ngoại thành:

thuật liên quan đã ổn định Tuy nhiên, do các quy hoạch được thực hiện thiếu đồng bộ dẫn đến khó khăn trong việc lựa chọn chủng loại cây xanh phù hợp về lâu dài với không gian cả bên trên và bên dưới mặt đất, hài hòa với công trình kiến trúc hai bên đường để tạo nên nét đặc trưng và cảnh quan đẹp cho từng tuyến đường

Do thiếu quy hoạch định hướng về chủng loại cây xanh cho các tuyến đường vì những khó khăn như

đã nêu trên, dẫn đến trở ngại trong công tác chuẩn

bị nguồn cây trong vườn ươm đáp ứng yêu cầu về

Tình trạng người dân trồng cây tự phát nên có nhiều loài cây không phù hợp với tiêu chí trồng đường phố; nhiều cây già cỗi chưa được cải tạo, thay thế do ảnh hưởng của dư luận xã hội; qua

đó, dẫn đến cây xanh trên nhiều tuyến đường hay đoạn đường không thuần chủng mà đan xen nhiều loài khác nhau (kể cả những loài thuộc danh mục cấm trồng và hạn chế trồng), tồn tại những cây mới trồng xen vào vị trí còn trống hay trồng thay thế cây đốn hạ nên kích cỡ hàng cây trên đường không đồng đều

Trong điều kiện phát triển, mở rộng đô thị, việc xác định các chủng loại cây trồng chính phù hợp với điều kiện tự nhiên và chức năng của từng vùng sinh thái

đô thị nhằm góp phần hình thành hệ thống cây xanh phong phú, đa dạng vẫn chưa được thực hiện một cách khoa học và có hệ thống

chủng loại, tiêu chuẩn kích thước, chất lượng cây

để cung ứng cho kế hoạch trồng mới và thay thế cây xanh

Tình trạng vỉa hè thường vướng công trình hạ tầng

kỹ thuật ngầm, nổi (như hệ thống cấp nước, thoát nước, điện, điện thoại ); việc lấn chiếm, thu hẹp

bề rộng vỉa hè và cả khoảng không bên trên (do các mái hiên đưa ra) làm ảnh hưởng đến không gian sinh trưởng của cây xanh hiện hữu và hạn chế trong việc lựa chọn chủng loại cây trồng mới hay thay thế

đặt hàng Sở Khoa học và Công nghệ đề tài “Nghiên cứu quy hoạch và cải tạo hệ thống cây xanh trên các tuyến đường của thành phố Hồ Chí Minh” nhưng đến nay vẫn chưa được các tổ chức, cá nhân đăng ký thực hiện

IV THỰC TRẠNG VỀ CÔNG TÁC ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN CÔNG VIÊN VÀ CÂY XANH ĐÔ THỊ

1 Đầu tư phát triển công viên, vườn hoa công cộng

Qua nhiều năm, Thành phố tập trung nguồn vốn đầu tư cho phát triển kinh tế - xã hội, cho nên, vấn đề phát triển hệ thống cây xanh đô thị của thành phố mặc dù đã được hoạch định trong quy hoạch nhưng thực tế, công tác đầu tư phát triển còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng đủ nhu cầu của

xã hội So với chỉ tiêu đất cây xanh sử dụng công -

Hàng cây Dầu được trồng từ thời Pháp

Không gian sinh trưởng của cây xanh trên vỉa hè bị hạn chế do ảnh hưởng của hệ thống đường dây

điện lực, viễn thông và công trình kiến trúc

2 Đầu tư phát triển công viên, cây xanh trong các dự án khu dân cư

Trong việc lập và phê duyệt quy hoạch các dự án khu dân cư Một số trường hợp thường gặp như sau:

Việc phê duyệt chỉ tiêu quy hoạch đất công viên, vườn hoa thường ghép chung với đất xây dựng công trình thể dục thể thao (sân bóng đá, sân tennis,…) dẫn đến tình trạng các chủ đầu

tư thường dành nhiều diện tích để đầu tư công trình thể dục thể thao thay vì xây dựng công viên, vườn hoa làm diện tích mảng xanh bị thu hẹp

Quy mô của công viên, vườn hoa thuộc các khu dân cư thường rất nhỏ và manh mún Các mảng xanh phần lớn chỉ vài trăm mét vuông nằm rải rác trong khu dân cư nên có tác dụng phần nào

về cảnh quan và môi trường nhiều hơn là đáp ứng cho nhu cầu sinh hoạt, vui chơi, thư giãn của người dân Ngoài ra, chất lượng thiết kế, xây dựng công viên, vườn hoa chưa đảm bảo về hình thức và nội dung

Việc chia nhỏ đất xây dựng các đơn vị ở thành nhiều khu để giao cho nhiều Chủ đầu tư và đầu

tư thành nhiều giai đoạn gây khó khăn cho việc thẩm định, phê duyệt, quản lý tỷ lệ mảng xanh và xác định kinh phí đầu tư các công viên cấp khu

đô thị, cấp khu ở, dẫn đến công viên bị bỏ hoang hoặc phải sử dụng ngân sách nhà nước để thực hiện

Việc tuân thủ quy hoạch tỷ lệ đất công viên, cây

xanh trong các dự án khu dân cư chưa được chủ đầu tư thực hiện nghiêm túc Một số trường hợp thường gặp như sau:

Khi lập dự án đều có quy hoạch mảng xanh nhưng khi triển khai thực hiện thì các chủ đầu tư

đã không tuân thủ đúng quy hoạch đất dành cho cây xanh trong dự án mà tự điều chỉnh, chuyển đổi chức năng sang xây dựng nhà ở, siêu thị.Một số chủ đầu tư bỏ đất trống không xây dựng công viên, vườn hoa hoặc (nếu có) chỉ đầu tư mang tính chất đối phó (như trồng cây phủ xanh

mà không xây dựng các công trình hạ tầng kỹ thuật và công trình phụ trợ khác của công viên).Tại các vị trí được quy hoạch phân lô nền và chung cư thì được chủ đầu tư ưu tiên tập trung đền bù giải tỏa trước để bán cho người dân Riêng những vị trí được quy hoạch là công viên, vườn hoa thì chủ đầu tư đền bù giải tỏa sau hoặc không kiên quyết hiệp thương để giải tỏa, do đó

tỷ lệ mảng xanh không được đảm bảo đúng theo quy hoạch…

Việc duy trì mảng xanh trong các khu dân cư chưa đảm bảo chất lượng: nhiều trường hợp các mảng xanh không được chủ đầu tư quan tâm chăm sóc

đã trở nên hoang tàn và không được nghiệm thu, bàn giao đưa vào sử dụng; một số trường hợp khác, mảng xanh sau khi bàn giao cho quận, huyện quản lý đã không được chăm sóc thường xuyên dẫn đến tình trạng xuống cấp, không đáp ứng mục đích phục vụ cho người dân trong khu dân cư và gây mất mỹ quan đô thị

-cộng theo Quy chuẩn Xây dựng Việt Nam và theo

Quy hoạch chung xây dựng của thành phố Hồ Chí

Minh được Thủ tướng phê duyệt tại Quyết định số

24/QĐ-TTg thì hiện nay, diện tích công viên, vườn

hoa để người dân đến vui chơi, sinh hoạt, luyện

tập thể dục thể thao vẫn đang thiếu hụt nghiêm

trọng (bình quân đất cây xanh sử dụng công cộng

chưa đến 1m2/ người, còn quá thấp so với yêu cầu

phải là 7m2/ người đối với đô thị loại đặc biệt như

thành phố Hồ Chí Minh) Một số nguyên nhân cụ

thể như sau:

Từ giai đoạn sau năm 2000, ngoại trừ một số công

viên đã có từ trước như Công viên Tao Đàn, Lê

Văn Tám, Hoàng Văn Thụ…, việc đầu tư xây dựng

Do nhu cầu đầu tư phát triển các công trình hạ tầng

giao thông ở thành phố trở nên bức thiết, một số

công viên, vườn hoa được khai thác để xây dựng

các bãi đậu xe ngầm (như Vườn hoa Chi Lăng hay

Công viên Lê Văn Tám sắp được khởi công); hoặc

là khai thác kinh doanh phần ngầm trên diện tích

mới công viên có quy mô lớn còn hạn chế (chỉ phát triển thêm Công viên Gia Định giai đoạn 1 và

2 khoảng 21ha và Công viên 23 tháng 9 khoảng 9ha) Một trong những nguyên nhân là do kinh phí đầu tư chủ yếu dựa vào ngân sách thành phố trong khi nguồn ngân sách này còn hạn hẹp, cho nên, một số khu đất được quy hoạch là đất công viên vườn hoa do không có kinh phí đầu tư, thành phố phải cho phép chuyển đổi một phần diện tích các khu đất này (khoảng 25%) thành đất xây dựng chung cư, khu thương mại để thu hút các nhà đầu

tư vào đầu tư xây dựng công viên, làm tỷ lệ diện tích đất công viên trong đô thị càng không được đảm bảo theo đồ án quy hoạch

đất công viên để bù đắp chi phí đầu tư xây dựng công viên (như Công viên Hồ Khánh Hội đang kêu gọi đầu tư) Những điều này làm giảm một phần diện tích mảng xanh trong công viên, vườn hoa, đồng thời, việc trồng cây đại mộc, trung mộc có tác dụng che mát tốt cũng bị hạn chế

Công viên Gia Định

Đất quy hoạch công viên không được đầu tư xây dựng mà chuyển đổi một phần diện tích để làm

siêu thị

Công viên trong khu dân cư không được duy tu bảo dưỡng (người dân tận dụng đất trống để

V THỰC TRẠNG QUẢN LÝ, DUY TRÌ CÔNG

VIÊN, CÂY XANH ĐÔ THỊ

1 Kinh phí

Công tác quản lý, duy trì công viên và cây xanh thuộc

cấp Thành phố hoặc quận/huyện quản lý đều được

thực hiện chủ yếu bằng nguồn vốn ngân sách nhà

nước Trong điều kiện khó khăn chung về nguồn vốn,

kinh phí hàng năm dành cho công tác duy tu, bảo

quản công viên, cây xanh thường xuyên bị thiếu hụt

Đây cũng là nguyên nhân dẫn đến việc xuống cấp

thậm chí bỏ phế tại một số công viên, mảng xanh sau

khi bàn giao cho quận/huyện quản lý

Công tác duy trì hệ thống công viên, cây xanh được

thực hiện trên cơ sở quy trình và định mức kinh tế kỹ

thuật được ban hành Tuy nhiên, do được áp dụng

chung cho các công viên, mảng xanh mà không phân

biệt cấp độ (như theo vị trí, tính chất phục vụ v.v )

nên dẫn đến bất hợp lý và lãng phí về chi phí quản

lý, duy trì công viên, cây xanh Để thực hiện, cần xây

dựng tiêu chí phân chia cấp độ và quy trình, định mức

duy tu, bảo quản tương ứng được cơ quan có thẩm

quyền ban hành

2 Chính sách xã hội hóa trong đầu tư phát

triển và quản lý, duy trì công viên, cây xanh

đô thị

Ủy ban nhân dân Thành phố đã có chủ trương xã hội

hóa trong đầu tư phát triển và quản lý, duy trì công

viên, cây xanh ngay từ khi ban hành quy định về quản

lý công viên và cây xanh đô thị trên địa bàn thành

phố Hồ Chí Minh theo Quyết định số

199/2004/QĐ-UB vào năm 2004 và hiện nay, chủ trương này cũng

được thể hiện tại Nghị định số 64/2010/NĐ-CP của

Chính phủ Tuy nhiên, việc tham gia công tác xã hội

hóa của các tổ chức, cá nhân còn nhiều hạn chế, xuất

phát từ chức năng công viên là phục vụ nghỉ ngơi,

sinh hoạt công cộng cho người dân nên các loại hình

được đầu tư cũng phải phù hợp (tránh tình trạng gây

“biến tướng” công viên), do đó thường không sinh lợi

nhiều nên cũng không hấp dẫn nhà đầu tư

Trong thời gian qua, việc xã hội hóa chủ yếu mang

tính tự nguyện của các tổ chức, cá nhân Thành phố

vẫn chưa có cơ chế, chính sách phù hợp về đầu tư,

tài chính và sử dụng đất; chưa có các giải pháp hữu hiệu và chưa chủ động đưa ra nhiều hình thức để khuyến khích, thu hút nhà đầu tư, tổ chức, cá nhân tham gia xã hội hóa trong đầu tư phát triển và quản

lý, duy trì công viên, cây xanh, nên kết quả đạt được còn rất hạn chế

Công tác thi công xây dựng và quản lý, duy trì công viên, cây xanh đô thị trước đây được tập trung cho các đơn vị công ích của Thành phố hoặc quận - huyện thực hiện thì nay đã có sự tham gia của nhiều thành phần kinh tế khác thông qua việc đặt hàng (theo tỷ lệ khoán), giao kế hoạch hoặc đấu thầu Do đó, mặc dù công tác duy tu, bảo quản công viên, cây xanh đã đạt được số kết quả trong việc giảm chi phí nhưng chưa đáng kể do việc đấu thầu vẫn chưa phổ biến, chiếm

tỷ lệ còn thấp (khối lượng đấu thầu chủ yếu là các công viên, mảng xanh thuộc Thành phố quản lý; quận

- huyện chưa triển khai công tác này)

3 Bảo vệ hệ thống công viên và cây xanh đô thị

Việc khai thác, sử dụng mặt bằng tại một số công viên hiện hữu có quy mô lớn để kinh doanh, tổ chức dịch vụ đã làm giảm, thậm chí mất đi chức năng công viên công cộng Trong đó, một số công viên được phân cấp về cho quận, huyện quản lý lại được giao cho các ngành khác (như ngành du lịch, văn hóa ) trực tiếp quản lý và khai thác đã gây trở ngại cho công tác quản lý và thực hiện theo các quy định chung của ngành công viên, cây xanh, từ đó, các công viên này dễ dàng bị biến tướng để khai thác kinh doanh, thu lợi nhuận

Ngoài ra, mặt bằng công viên vẫn là môi trường phổ biến cho các hoạt động phạm pháp và tệ nạn

xã hội mà chính quyền và các đơn vị quản lý luôn phải quan tâm, đối mặt

Ý thức bảo vệ cây xanh của cộng đồng chưa cao:

tình trạng đóng đinh, xây bục bệ, trám bít gốc cây, chặt phá, khoanh vỏ, đổ chất độc hại vào cây xanh vẫn còn phổ biến, nhất là các hành vi hủy hoại cây xanh đường phố ngày càng tinh vi hơn nhằm mục đích tạo thông thoáng mặt tiền nhà để phục vụ buôn bán, kinh doanh; trong khi đó, các biện pháp ngăn ngừa và xử lý chưa hiệu quả: một số thiếu chứng cứ cụ thể nên không đủ cơ sở xử phạt;

các xử lý về mặt hành chính chưa đủ sức răn đe;

Những tồn tại hiện nay đang là thách thức đối với việc quản lý, duy trì và phát triển hệ thống công viên, cây xanh đô thị tại thành phố Hồ Chí Minh Do thời gian

có hạn nên phần trình bày của chúng tôi về thực trạng công tác quản lý nhà nước lĩnh vực công viên và cây

lực lượng thực hiện xử phạt còn mỏng và thường kiêm nhiệm nên không đáp ứng được yêu cầu kịp thời phòng ngừa, ngăn chặn, phát hiện chứng

cứ để xử lý thích đáng; một số chính quyền địa phương chưa chủ động, tích cực phối hợp trong ngăn ngừa và xử lý

Ngoài ra, tình trạng thi công công trình, nhất là việc

xanh đô thị trên địa bàn thành phố chỉ nhằm nêu lên những khó khăn và các vấn đề đang gặp phải Phần trình bày này là cơ sở để suy nghĩ và thảo luận với các bạn đồng nghiệp Việt Nam và nước ngoài./

thi công vỉa hè trong thời gian qua đã không thực hiện các biện pháp bảo vệ cây xanh trên công trường; việc phối hợp với các ngành liên quan khác như điện lực, viễn thông chưa chặt chẽ và đồng bộ, từ đó đã gây ảnh hưởng rất lớn đến hệ thống cây xanh đường phố (hệ thống rễ bị xâm hại làm cây ngã đổ, tán cây bị cắt

mé không đảm bảo yêu cầu kỹ thuật và mỹ thuật gây mất an toàn và mỹ quan đô thị…)

PHẦN 2 – QUY HOẠCH VÀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI

KHÔNG GIAN XANH, CHÍNH SÁCH BẢO VỆ VÀ PHÁT TRIỂN CÂY XANH CỦA CỘNG ĐỒNG ĐÔ THỊ LYON

Ông Ségur, Kỹ sư, Trưởng Phòng Cây xanh - Cảnh quan của Cộng đồng đô thị Lyon

Sau khi nghe các bài trình bày của Việt Nam, Ông Ségur ghi nhận nhiều vấn đề quan trọng Nó cho thấy những vấn đề và suy nghĩ ở Việt Nam tương đồng với các vấn đề ở Cộng đồng đô thị Lyon:

Tổ chức và sự liên kết đồng bộ giữa các địa phương: Làm thế nào để tối ưu hóa, đơn giản hóa và tăng cường hiệu quả hoạt động của các tổ chức, cơ quan cùng làm việc trên một địa bàn? Ở Pháp, cũng có nhiều cấp hành chính và cũng cần

có sự điều phối và hiệp đồng trong hành động

Quản lý và điều phối hành động của các đơn vị chuyên môn: Làm thế nào để tìm được sự thống nhất giữa các định hướng chính (trên lý thuyết) với những vấn đề trên thực tế (thực tiễn) Vào thế kỷ

20 ở Pháp, xuất hiện logic chuyên môn hóa, dẫn đến sự tách bạch giữa các ngành và làm nảy sinh các xung đột Làm thế nào tìm lại được văn hóa chung vì lợi ích của cộng đồng?

Giáo dục và truyền thông: Tuyên truyền như thế nào để vừa mang tính sư phạm vừa làm cho người dân ý thức được về các ích lợi của không gian xanh trong thành phố? Chức năng và giá trị của không gian tự nhiên trong đô thị thường chưa được nhìn nhận đúng mức Điều này dẫn đến việc các cơ quan chức năng, nhà lãnh đạo, nhà đầu tư (kể cả nhà nước lẫn tư nhân) và người dân chưa xem trọng không gian xanh Theo xu hướng trên toàn thế giới, ở Việt Nam, người dân ngày càng tập trung sinh sống ở thành thị Làm cách nào để giáo dục và tuyên truyền cho mọi người? Làm sao

để người dân trở thành các chủ thể thực thụ trong việc phát triển và bảo vệ không gian xanh ngay trong khu phố của họ?

Sáng tạo, nghiên cứu và phát triển: Cải tiến các phương pháp kĩ thuật như thế nào? Thật vậy, một vài kỹ thuật xây dựng và quản lý không gian xanh

và cây xanh không còn đáp ứng được nhu cầu hiện tại của thành phố

Chúng ta sẽ cố gắng giải đáp một phần nào đó các thách thức nêu trên

I THẨM QUYỀN CỦA ĐỊA PHƯƠNG - YẾU TỐ

TỰ NHIÊN VÀ CHIẾN LƯỢC QUY HOẠCH

-Vùng Rhône - Alpes có 6 triệu dân với diện tích

344.000 km2 Chính quyền Vùng có thẩm quyền về

giáo dục, nghiên cứu, giao thông và y tế

Trong lĩnh vực không gian xanh, Vùng có thẩm quyền đối với các vườn thiên nhiên cấp vùng (7 vườn thiên nhiên)

Các nhiệm vụ chính của Vùng là:

Bảo vệ các khu vực có giá trị lớn về sinh thái và cảnh quan,

Phát triển du lịch gắn với thiên nhiên

Vùng không can thiệp vào việc bảo vệ và quản lý không gian xanh, không gian tự nhiên trên địa bàn các đô thị trong Vùng Ở Pháp, mỗi cấp chính quyền

có thẩm quyền trong một số lĩnh vực khác nhau nhằm tránh sự chồng chéo, giẫm chân lên nhau Mỗi cấp có

cơ chế hoạt động và ngân sách riêng

-Chính quyền cấp tỉnh có một số thẩm quyền chính như sau:

Các vấn đề xã hội,Đường giao thông và giao thông trong tỉnh,Quy hoạch lãnh thổ

Thẩm quyền "Quy hoạch lãnh thổ" chủ yếu tập trung vào mảng hỗ trợ phát triển nông nghiệp và bảo vệ không gian tự nhiên

Cộng đồng đô thị Lyon nằm trong tỉnh Rhône và có hai công viên lớn và thuộc thẩm quyền quản lý của tỉnh nhằm thực hiện chính sách bảo vệ không gian

tự nhiên:

Công viên Parilly với diện tích 170 ha,

Và công viên Lacroix Laval với diện tích 115 ha

Ngoài địa bàn Cộng đồng đô thị Lyon, phần diện tích còn lại của tỉnh Rhône là địa bàn nông thôn có rất nhiều không gian tự nhiên

và nhất quán hơn

Cộng đồng đô thị Lyon có:

58 thành phố,1,3 triệu dân,diện tích 52.000 hecta (tương đương 520 km2)

-

-Ở Pháp, mô hình cộng đồng đô thị (CĐĐT) được hình

thành từ những năm 1960 Trong quá trình đô thị hóa,

các đô thị mới không sát nhập vào thành phố Lyon mà

thành phố liên kết với các đô thị xung quanh để cùng

giải quyết các vấn đề trên địa bàn rộng lớn, nhờ đó sẽ

giúp tiết kiệm trong việc giải các bài toán về cơ sở hạ

tầng (giao thông, vệ sinh môi trường, cấp thoát nước,

quy hoạch đô thị) như chi phí đầu tư, vận hành so với

trên từng địa bàn nhỏ Chính quyền của các thành

phố thành viên vẫn tồn tại nhưng sẽ có một số thẩm

quyền được chuyển giao lại cho CĐĐT

Cộng đồng đô thị Lyon có thẩm quyền quy hoạch

đô thị trên địa bàn Cộng đồng Về không gian xanh,

CĐĐT Lyon có 2 nhiệm vụ chính: (1) Gìn giữ và phát

huy giá trị của các không gian tự nhiên và không gian

nông nghiệp ở vùng ven của Cộng đồng; (2) Quản lý cây xanh đường phố và một số công viên lớn Việc chính quyền CĐĐT quản lý các không gian tự nhiên

và không gian đất nông nghiệp trên địa bàn CĐĐT

là phù hợp vì CĐĐT vừa làm công tác quy hoạch, vừa quản lý nên sẽ tìm kiếm những chính sách để phối hợp hài hòa giữa phát triển đô thị và gìn giữ các không gian tự nhiên và không gian đất nông nghiệp

Cộng đồng đô thị Lyon có:

20.000 ha không gian tự nhiên và nông nghiệp,

Và 80.000 cây xanh đường phố

Cộng đồng đô thị Lyon tham gia bảo vệ và phát huy giá trị của các không gian tự nhiên xung quanh đô thị

Địa bàn và cảnh quan của Cộng đồng đô thị Lyon

-

-Không gian xanh và mặt nước ở Cộng đồng đô thị Lyon

Phần màu nâu trong bản đồ bên trên thể hiện 9.000 ha không gian tự nhiên (có cây xanh) được bảo vệ và

mở cửa cho công chúng Các không gian này nằm ở cửa ngõ ra vào thành phố, mở cửa đón công chúng, nhưng không cho phép xây dựng các công trình kiên

cố Trong khu vực này, chỉ có đường đất, vài băng ghế và bàn để phục vụ cho sinh hoạt ngoài trời, dã ngoại… Kinh phí để duy tu, bảo dưỡng các không gian này được phân chia như sau:

Ngoài ra, Cộng đồng đô thị Lyon cũng quản lý 80.000 cây xanh đường phố và trên các không gian công cộng Các đô thị thành viên của Cộng đồng đô thị Lyon không quản lý cây xanh đường phố và trên các không gian công cộng

-La communauté urbaine de Lyon

Matrice và bản đồ địa chính

Hình trên cho thấy cảnh quan của Cộng đồng đô thị

Lyon rất đa dạng Việc Cộng đồng đô thị Lyon đảm

nhận công tác quản lý không gian tự nhiên là rất

quan trọng vì Cộng đồng đô thị có thẩm quyền về

quy hoạch, tức về những thay đổi về cảnh quan Việc

quản lý đồng thời hai mảng này giúp triển khai quy

hoạch một cách nhất quán và đồng bộ trên địa bàn để

đảm bảo cân bằng tốt giữa không gian tự nhiên và sự

phát triển các khu dân cư cũng như hoạt động kinh tế

d) Thành phố Lyon

Thành phố Lyon (có diện tích nhỏ so với diện tích của Cộng đồng đô thị Lyon) được chia thành 9 quận với tổng cộng 470.000 dân trên địa bàn 7.000 ha (tương đương với 70 km2; tức chiếm 13,5% diện tích của Cộng đồng đô thị Lyon)

Thành phố có thẩm quyền trong các lĩnh vực : giáo dục, thể thao, văn hóa, chiếu sáng công cộng, không gian xanh và quy hoạch đô thị

Cảnh quan và một số công trình tiêu biểu của Thành phố Lyon

Công viên Đầu Vàng

Công viên Đầu Vàng có diện tích 130 ha, được hình thành khoảng năm 1850, là công viên chính ở Lyon với hồ nước khoảng 30 ha, vườn thú và vườn thực vật

Chính sách của Thành phố là tạo điều kiện để mọi người dân đều được tiếp cận với các không gian xanh, đảm bảo tính công bằng xã hội Các công viên

được phân bố rải đều khắp địa bàn (mỗi công viên khoảng vài ngàn m2, ngoại trừ 02 công viên lớn).Khí hậu ở Lyon là khí hậu ôn đới lục địa Mùa đông nhiệt độ từ 0 đến 10oC, mùa hè từ 20 đến 30oC Do chênh lệch nhiệt độ lớn, nên số loài động thực vật ở Lyon khá ít

-Về mảng không gian xanh, Thành phố lyon quản lý:

400 ha không gian xanh,Công viên, vườn và điểm trang trí hoa, Vườn thực vật và vườn thú

Diện tích không gian xanh bình quân là từ 8-9m2

không gian xanh/người nếu xét trên địa bàn của thành phố Lyon Trường hợp xét trên quy mô toàn Cộng đồng đô thị Lyon, tỷ lệ này là 100m2 không gian xanh/người

Nhận xét và trao đổi

Học viên: Vấn đề quản lý, nguồn kinh phí và đơn vị

thực hiện công tác duy tu bảo dưỡng hệ thống cây

xanh đường phố và các không gian xanh ở CĐĐT

Lyon

Ông Ségur: Đối với cây xanh đường phố: Việc quản

lý 80.000 cây xanh đường phố hiện nay hoàn toàn

thuộc thẩm quyền của CĐĐT Lyon Cộng đồng đầu tư

về mặt tài chính, cấp kinh phí cho công tác trồng mới,

thay thế và duy tu bảo dưỡng cây xanh Để thực hiện

các công việc này, Cộng đồng sẽ ký hợp đồng với các

đơn vị tư nhân bên ngoài

Ở CĐĐT Lyon đã thực hiện cuộc khảo sát ý kiến xem

người dân thích đến các không gian xanh nào Kết

quả: người dân có nhu cầu đối với tất cả các loại hình

không gian xanh Họ thích vào các không gian xanh

nhỏ gần nhà mình, đến những công viên lớn và đi ra

các không gian tự nhiên ven đô thị Do đó, các loại

hình không gian xanh mang tính chất bổ sung cho

nhau để đáp ứng nhu cầu của người dân.

Học viên: Không gian xanh là gì? Diện tích bao nhiêu

được tính là không gian xanh? Thẩm quyền ban hành

chính sách quản lý về không gian xanh?

Ông Ségur: Không gian xanh là phần diện tích được

phủ xanh (bằng cây, cỏ) trên mặt đất Tất cả các diện

tích từ lớn đến nhỏ (vài mét vuông) đều được tính vào

diện tích không gian xanh

Luật do cấp quốc gia ban hành chỉ quy định chung, tác

động rất ít đến các địa phương Từng thành phố sẽ

ban hành chính sách riêng về phát triển, quản lý, duy

tu bảo dưỡng không gian xanh trên địa bàn của mình

và thực hiện chính sách đó Để đảm bảo sự hài hòa

về cảnh quan trên toàn địa bàn của mình, CĐĐT Lyon giữ vai trò điều phối giữa các thành phố Ví dụ việc xây mới công viên hay không gian xanh trên quảng trường ở thành phố thường kèm trong một dự án quy hoạch đô thị, vấn đề này thuộc thẩm quyền của CĐĐT Lyon, khi làm xong dự án, chính quyền Cộng đồng sẽ giao công viên lại cho chính quyền thành phố quản lý

Học viên: Trường hợp các hàng cây hai bên đường

hay hai bên bờ kênh rạch có tán lá giao nhau thì phần diện tích được các hàng cây che mát có tính vào diện tích không gian xanh hay không?

Ông Ségur: Vì không gian xanh là phần diện tích

được phủ xanh trên mặt đất, do đó, phần diện tích được che mát bởi tán cây trên mặt đất không được tính vào diện tích không gian xanh

Học viên: Ngoài ngân sách của các cấp chính quyền,

còn nguồn kinh phí nào khác (ví dụ của người dân, các công ty tư nhân đóng góp…) dành cho công tác duy tu bảo dưỡng không gian xanh hay không?

Ông Ségur: Kinh phí duy tu bảo dưỡng không gian

xanh chủ yếu vẫn được lấy từ ngân sách của chính quyền các cấp Chỉ có một vài trường hợp ngoại lệ là

có sự tham gia của người dân hoặc các đơn vị khác đóng góp

Ví dụ trong khu dân cư nhỏ, người dân lập ra hội để

tự bảo dưỡng công viên trong khu dân cư của mình

Trường hợp ngoại lệ khác là trong khu vực có một

hồ lớn được tự do bơi lội, khi nhiều người đến chơi

sẽ phát sinh một số hoạt động thương mại để đáp

28 24 20 16 12 8 4 0 -4 -8

ral humidity [%]

maximum temperature [ o C]

minimum temperature [ o C]

precipitation [mm]

days with precipitation

ứng nhu cầu cho những người này nên một phần lợi nhuận từ các hoạt động thương mại sẽ được đóng góp cho việc duy tu bảo dưỡng khu vực hồ Trên đây chỉ 02 trường hợp rất cá biệt, phần lớn kinh phí duy

tu bảo dưỡng không gian xanh là của ngân sách nhà nước

Trong các không gian tự nhiên thường có những bảng chỉ dẫn, hướng dẫn, giải thích dành cho việc

tổ chức các hoạt động giáo dục cho trẻ em Kinh phí làm các bảng chỉ dẫn này do chính quyền các cấp đầu tư nhưng việc giảng dạy, hướng dẫn thường do những người từ các Hội thực hiện (như Hội bảo vệ thiên nhiên, Hội bảo vệ môi trường…)

Tại các công viên trong đô thị cũng có thể tổ chức các lối đi với những bảng hướng dẫn, giải thích để thông qua đó tuyên truyền, giáo dục cho những người đến tham quan về môi trường tự nhiên (tầm quan trọng,

sự cần thiết phải bảo vệ môi trường tự nhiên…)

Học viên: Ai có quyền quyết định trong việc thiết kế,

trang trí hoa tại các khu vườn, công viên, điểm trang trí hoa? Tiêu chí phân loại vườn, công viên? Cơ sở quy hoạch vị trí xây dựng công viên?

Ông Ségur: Việc trang trí hoa trong các vườn, công

viên, điểm trang trí hoa thuộc thẩm quyền của từng thành phố

Không có quy định về quy mô diện tích để phân loại

là vườn hay công viên mà thông thường chỉ gọi tên theo thông lệ: vườn nhỏ từ vài chục đến vài trăm mét vuông, vườn lớn từ vài ngàn mét vuông đến vài héc-

ta, công viên từ 10ha trở lên

Theo tính toán, tầm ảnh hưởng của một công viên khoảng 300m nên về nguyên tắc, trong các quy

hoạch sẽ cố gắng phân bổ công viên rải đều khắp địa bàn để người dân ở bất kỳ nhà nào cũng có thể đến được công viên trong vòng 300m Một số khu vực do

chưa có không gian xanh nên cần tạo thêm Đây là quy hoạch dài hạn, 5, 10, 20 năm hoặc dài hơn nữa

Ở Lyon, một công viên sẽ được xây dựng trên nền của một doanh trại quân đội đã bị bỏ hoang từ hơn 20 năm nay sau gần 20 năm đàm phán với Chính phủ, chủ sở hữu của khu đất đó Cộng đồng đô thị Lyon

đã chứng minh cho Chính phủ thấy được lợi ích của việc tạo ra một lá phổi xanh cho một khu vực không

có không gian xanh Kinh phí thực hiện công viên này

sẽ do Thành phố Lyon và Cộng đồng đô thị Lyon đóng góp Sau khi thực hiện xong, Thành phố Lyon sẽ chịu trách nhiệm quản lý, duy tu

2 Vai trò chiến lược của không gian công cộng

và không gian xanh trong chính sách phát triển đô thị

a) Lịch sử

Từ nửa đầu thế kỷ 19 trở về trước: người ta quan niệm đô thị tập trung ở một nơi với mật độ cao và không gian tự nhiên nằm ngoài đô thị

Từ nửa sau thế kỷ 19: bắt đầu có xu hướng đưa không gian tự nhiên vào đô thị để tạo sự cân bằng cho đô thị trong quá trình phát triển Các hình thức phát triển không gian xanh: trồng cây hai bên bờ sông tạo thành lối đi dạo, dọc theo các đại lộ, ở quảng trường…Ngay

từ thời kỳ này, nhiều tài liệu đã có giải thích lý do phải đưa không gian tự nhiên vào đô thị Đó là vì các lợi ích về môi trường, về xã hội và về kinh tế, 3 yếu tố này ngày nay chính là 3 trụ cột của phát triển bền vững Từ nhận thức đó, việc trồng cây xanh đã được

tổ chức trồng rất tốt, cả về số lượng lẫn chất lượng (bằng chứng là sau hơn 150 năm, nhiều cây được trồng từ thế kỷ 19 vẫn còn sống đến ngày nay) Ngoài

ra, về mặt tổ chức, các cơ quan trồng cây, quản lý cây xanh, quản lý đường giao thông và hạ tầng kỹ thuật

là một nên việc thực hiện các công việc được phối hợp hài hòa

Quảng trường Bellecour năm 1860

Đại lộ Croix Rousse năm 1880

Bến tàu Neuville khoảng năm 1900

Đường Verdun khoảng năm 1900

Thế kỷ 20: Không gian xanh, cây xanh có nhiều mất

mát Lý do chủ yếu:

Giá trị được theo đuổi vào thế kỷ 20 không còn là sự

cân bằng giữa đô thị và thiên nhiên mà ưu tiên cho

các lợi ích kinh tế, giao thông, nhất là giao thông xe

hơi, do đó, nhiều không gian xanh đã bị phá bỏ để làm

đường, mở rộng đường và làm chỗ đậu xe…

Trong công tác quản lý bắt đầu có sự chuyên môn

hóa, mỗi ngành chỉ lo phần việc của mình và thiếu

sự phối hợp hài hòa Từ đó, dẫn đến các không gian

xanh bị xâm hại và giảm đi đáng kể

Đô thị ngày càng được mở rộng, do đó nó tạo áp lực lên không gian tự nhiên và nông nghiệp, như trong bản

đồ bên dưới

… và hiện nay Đường Verdun khoảng năm 1900

Giai đoạn năm 1980-1990 do sự lạm dụng quá mức

các không gian xanh để xây dựng các không gian

chức năng khác nên chất lượng môi trường sống

giảm đi rõ rệt Người dân phàn nàn và chất vấn lãnh

đạo thành phố về mô hình phát triển của đô thị; nhiều

Hội bảo vệ môi trường sinh thái được thành lập Từ

đó, Cộng đồng đô thị Lyon bắt đầu lưu ý đến không

gian tự nhiên trong chiến lược phát triển đô thị với

mục tiêu bảo vệ các không gian xanh và đưa mục tiêu

này vào quy hoạch chung

Giai đoạn 1990-2000, ban hành các chính sách cụ thể

để đạt được mục tiêu bảo vệ và phát triển các không

gian xanh đã được đề ra trong quy hoạch chung

Năm 1992, tài liệu “Cam kết sinh thái đô thị” của CĐĐT

Lyon được ấn hành và công bố rộng rãi Đây cũng là

năm diễn ra hội nghị thượng đỉnh ở Rio de Janeiro và

các thành phố ở châu Âu bắt đầu ý thức đến các vấn

đề về môi trường trong quá trình phát triển của mình

Cam kết Sinh thái đô thị (1992 – 1997): Chú ý đến yếu

tố môi trường trong các chính sách của địa phương:

Bảo vệ và phát triển cây xanh của Cộng đồng đô thị,

Hỗ trợ nền nông nghiệp ở khu vực ven đô thị

Xem xét yếu tố cảnh quan trong mọi dự án quy hoạch đô thị,

Chất lượng không khí và nước

Quy định rõ các hành động can thiệp vào không gian tự nhiên,

Cây xanh đường phố

Một trong các mục tiêu là bảo vệ và phát triển cây xanh đô thị Để đạt được mục tiêu này, hai hành động chính đã được đề xuất:

Bảo vệ cây xanh của tư nhân, Khuyến khích trồng cây trong các dự án đô thị

Giai đoạn 2000-2010, bắt đầu có sự liên kết giữa các chính sách về đô thị, theo đó, không triển khai rời rạc theo từng ngành (không có các chương trình, chính sách riêng về nhà ở, giao thông, cây xanh, không gian xanh…) mà kết hợp chung trong 1 chương trình, chính sách Mô hình đô thị phát triển theo hướng đa trung tâm, đa chức năng; các trung tâm nối với nhau bằng hành lang giao thông, lớp đệm chuyển tiếp từ khu đô thị này sang khu đô thị khác là vùng không gian xanh tự nhiên

Chiến lược phát triển không gian xanh ở Cộng đồng đô thị Lyon

-

-b) Chiến lược liên kết các không gian xanh

và mặt nước

Chủ trương liên kết các không gian tự nhiên, không gian nông nghiệp và không gian cảnh quan, vui chơi giải trí lại với nhau (thay vì để rời rạc từng mảng) bằng các hành lang xanh; qua đó, góp phần đảm bảo sự đa dạng sinh học do các loài có thể di chuyển từ không

gian xanh này sang không gian xanh khác Để đi tới các không gian này, chỉ có thể sử dụng phương tiện giao thông công cộng, đi xe đạp hoặc đi bộ, không được phép đi xe hơi và các phương tiện giao thông

cá nhân gây ô nhiễm môi trường

Chiến lược này được cụ thể hóa trong Bản đồ quy hoạch chung (Sơ đồ liên kết địa bàn)

Các hệ thống lớn liên kết với nhau Mạng lưới liên kết không gian tự nhiên, không gian nông nghiệp và không gian cảnh quan

Nông nghiệp

Hành lang sinh thái

Không gian vui chơi giải trí

Nước

Mục tiêu phát triển đô thị và bảo vệ không gian xanh kết hợp hài hòa với nhau để đảm bảo sự liên kết các không gian xanh trên địa bàn và quy hoạch các không gian chức năng một cách cân đối Ý tưởng chủ đạo

là phân bổ các không gian chức năng hài hòa với sự phát triển không gian xanh, cảnh quan và đảm bảo sự

đa dạng sinh học

Bản đồ bảo vệ không gian tự nhiên và đất nông nghiệp được đưa vào tài liệu quy hoạch đô thị Việc có được

bản đồ chính xác sẽ giúp xác định được đặc điểm của từng khu đất để có cách bảo vệ khi cần thiết

Armature verte et territoire urbain Liaisons vertes de l’agglomération Réseaux et espaces de loisirs

et de découverte

Sơ đồ liên kết địa bàn

Enveloppe verte Contour sites d’enjeux pour

un projet PENAP (Protection des espaces naturels et agricoles périurbains sur le territoire du Scot de l’agglomération lyonnaise)

Liên kết xanh ở Cộng đồng đô

thị Lyon Không gian xanh và địa bàn đô thị Mạng lưới không gian vui chơi và giải trí

Mảng xanh Các địa điểm quan trọng trong dự án bảo vệ không gian

tự nhiên và nông nghiệp ven đô trong phạm vi đồ án quy hoạch chung Cộng đồng đô thị Lyon

c) Quy hoạch đô thị và không gian xanh

Trên cơ sở quy hoạch chung toàn vùng đô thị Lyon, nhiều hoạt động đã được triển khai thực hiện để đưa không gian tự nhiên vào nội thành, nơi người dân có nhu cầu lớn về không gian xanh Chính sách phát triển đô thị khuyến khích công tác cải tạo, chỉnh trang

đô thị nhằm tăng mật độ cho các khu trung tâm và giảm sự lan tỏa của đô thị Do đó, cần giữ các ô phố

Song hành với chiến lược đưa không gian tự nhiên trở lại đô thị, vào năm 2000, Cộng đồng đô thị Lyon đưa ra “Cam kết về cây xanh”, thể hiện chiến lược và hành động của Cộng đồng để đưa cây xanh trở lại với cuộc sống của người dân

“Cam kết về cây xanh” ra đời đã tác động đến các dự án quy hoạch, cải tạo đô thị ở Cộng đồng đô thị Lyon Theo đó, bắt buộc phải đưa yếu tố cảnh quan, cây xanh vào trong dự án (kinh phí trồng cây xanh, tạo cảnh quan được tính vào dự án) Nhờ đó,

số lượng cây xanh đường phố giai đoạn 1994 đến 2010 tăng từ 45.000 cây lên 80.000 cây và 15.000 cây xanh được thay mới

xanh để đảm bảo môi trường sống dễ chịu cho người dân

Việc người dân đến nghỉ ngơi, thư giãn rất đông ở công viên vừa mới thực hiện dọc theo bờ sông Rhône chứng tỏ nhu cầu về không gian xanh của người dân

là rất lớn và do đó chính quyền cần tiếp tục thực hiện theo hướng này

thành phố sẽ có nhiều mảng xanh hơn và trở thành đô thị xanh thật sự

Quan tâm đến cây xanh và cảnh quan trong chiến lược quy hoạch đô thị

Dự án cửa ngõ tương lai của thành phố

Nguồn: Xavier Depaule

Các công viên, khu vườn và không gian xanh được kết nối với nhau bằng các lối đi dạo xanh và đường giao

thông chủ yếu dành cho phương tiện giao thông mềm

Các lối đi dạo xanh

Một số cách đưa không gian xanh vào đô thị

Quảng trường

Vỉa hè Không gian công cộng

Rãnh cỏ Hai bên đường Trồng cây xanh

2 bên cầu thang Mặt tiền tòa nhà

Cần hướng đến sự cân bằng giữa đô thị và tự nhiên

Không gian xanh là một thành phần cấu thành của đô thị, không thể thiếu cho sự vận hành và quản lý đô thị

II CHÍNH SÁCH VÀ QUẢN LÝ CÂY XANH Ở CỘNG ĐỒNG ĐÔ THỊ LYON

1 Lịch sử trồng cây xanh đô thị từ nửa cuối thế kỷ 19 đến nay

a) Tạo mỹ quan vào cuối thế kỷ 19

Như đã đề cập ở Phần 1, từ nửa sau thế kỷ 19, với

xu hướng đưa không gian tự nhiên trở lại đô thị, công tác trồng cây xanh bắt đầu được đẩy mạnh, số lượng nhiều và chất lượng rất tốt Vào thời kỳ này, cây xanh gắn chặt với các dự án quy hoạch và phát triển đô thị, khi thực hiện các dự án hạ tầng kỹ thuật (xây dựng đường, hệ thống cấp-thoát nước…) đều tính đến việc trồng cây xanh; ngoài ra, còn tính đến biện pháp kỹ thuật như làm hệ thống thu hồi nước mưa để tưới cho cây Chính nhờ các kỹ thuật áp dụng vào thời đó, cây trồng sinh trưởng tốt và còn sống đến ngày nay, sau hơn 150 năm

Trồng cây ở không gian công cộng vào thế kỷ thứ 19

b) Đầu thế kỷ 20, cây xanh mất đi thế mạnh của

mình trong con mắt các nhà quản lý

Đến thế kỷ 20, việc chung sống giữa cây xanh và hạ

tầng kỹ thuật đô thị bắt đầu gặp khó khăn Lý do:

Công tác quản lý bắt đầu được chuyên môn hóa

và mỗi ngành chỉ lo phần việc của mình, nên thiếu

sự phối hợp

Ưu tiên cho các vấn đề khác như làm đường, mở

rộng đường cho xe chạy…

Thời kỳ này, cây xanh được xem là yếu tố gây cản trở

cho phát triển đô thị, do đó, cây xanh bị xâm hại rất

nhiều, nhất là bộ rễ, cụ thể như:

Khi làm đường giao thông, người ta thường đầm

nén đất chặt nên hạn chế không khí lưu thông

xuống đất, dẫn đến rễ cây khó “thở” hơn, đồng

thời, làm nước khó thấm vào đất để cung cấp

cho cây, từ đó, gây hại cho cây, làm cây sinh

trưởng kém

Do sự thiếu hiểu biết đầy đủ về cấu tạo và hoạt

động của cây xanh, nên người ta cho rằng cây

xanh chỉ có rễ cắm sâu xuống đất mà không biết

rằng bộ rễ cây xanh thường lan tỏa rất gần mặt

đất Vì thế, khi làm đường giao thông hoặc không

đến bộ rễ bị tổn thương và sau một thời gian làm cây bị ngã đổ

Việc trồng mới cây xanh trong giai đoạn 1960-1970 cũng không đảm bảo quy trình kỹ thuật: cây trồng ngay sát đường và không chú ý cung cấp đất tốt cho cây nên cây trồng không phát triển được

Chất lượng của công tác trồng cây ảnh hưởng rất lớn đến tuổi thọ của cây, do đó, cây trồng trong giai đoạn này có tuổi thọ rất thấp (10-20 năm)

Trong giai đoạn này, Cộng đồng đô thị Lyon không có phòng chuyên môn về cây xanh và phòng quản lý về giao thông cũng không có chuyên gia cây xanh Do

đó, việc trồng và chăm sóc cây xanh không đảm bảo

kỹ thuật, cây hư bị chặt bỏ và không có nỗ lực trồng lại Những kỹ thuật chuyên môn của thế kỷ 19 bị mất

đi, kể cả những kỹ thuật về tỉa cành, tạo tán do việc

sử dụng phổ biến cưa máy Việc cắt tỉa quá mức làm ảnh hưởng đến mỹ quan và cây không tạo được bóng mát cho đường phố, đồng thời, gây vết thương cho cây và về lâu dài làm cây bị hư, mục và làm giảm tuổi thọ của cây Hơn nữa, cách tỉa cành này làm giảm độ rộng của tán cây, làm cho cây không còn chức năng che mát

-•

•

Cắt, tỉa cành không phù hợp trong thập niên 1950

Cây xanh và xe ô tô sống chung với nhau rất khó khăn trong nửa sau của thế kỷ 20

Cây xanh bị mất mát rất lớn trong những năm 1990

Sự phát triển của các tài liệu về không gian xanh và cây xanh đô thị

c) Tầm quan trọng của cây xanh đô thị: ý thức

của người dân

Nhờ vào ý thức của người dân trong việc bảo vệ

không gian sống (từ những năm 1980) và sự trỗi dậy

của các vấn đề liên quan đến không gian tự nhiên và

cây xanh ở đô thị (từ năm 1990), nên chính sách về

phát triển đô thị của các thành phố đã dần dần được

thay đổi về mặt tổ chức của các phòng, ban ở trong các cấp chính quyền ở đô thị, trong đó có việc thành lập phòng chuyên môn về sinh thái đô thị - cây xanh

và cảnh quan để giải quyết các vấn đề về ô nhiễm, quản lý và xử lý rác thải, các vấn đề về môi trường, cảnh quan… Cộng đồng đô thị Lyon đã thành lập Phòng Cây xanh - Cảnh quan trong giai đoạn này

Bons 39%

Moyens 37%

Mauvais

18%

Mort 5%

Tham gia xây dựng chính sách về phát triển đô thị của Cộng đồng đô thị Lyon (đưa ra ý tưởng, định hướng về cây xanh, cảnh quan vào công việc của các sở-ngành khác về phát triển đô thị) Các

sở - ngành phải tính đến yếu tố cây xanh và cảnh quan ngay từ đầu, khi có ý tưởng về dự án và phải thống nhất các mục tiêu về cây xanh, cảnh quan với Phòng Cây xanh - Cảnh quan trước khi tiến hành thiết kế, thực hiện dự án

Theo dõi mảng “cảnh quan” trong các dự án quy hoạch đô thị nhằm đảm bảo chất lượng, sự hài hòa của không gian xanh và không gian tự nhiên trên toàn địa bàn Cộng đồng đô thị Lyon,

Tư vấn về cây xanh và cảnh quan cho các chủ đầu tư và chính quyền các thành phố

Quản lý cây xanh: trực tiếp quản lý 80.000 cây xanh đường phố của Cộng đồng đô thị Lyon, Nghiên cứu phát triển kỹ thuật về cây xanh và cảnh quan,

Giáo dục truyền thông cho người dân về mảng cây xanh, cảnh quan

Tổ chức và Hoạt động của Phòng Cây xanh – Cảnh quan, Cộng đồng đô thị Lyon

Nhân sự: 15 người

Cách tổ chức: Địa bàn Cộng đồng đô thị Lyon được chia thành nhiều Khu, mỗi khu có một chuyên viên của Phòng Cây xanh - Cảnh quan phụ trách, có trách nhiệm:

Lập kế hoạch hàng năm và kế hoạch dài hạn đối với công việc trên khu vực quản lý để đặt hàng cho các doanh nghiệp thực hiện; đồng thời, theo dõi, giám sát công việc,

Điều phối hoạt động của các đơn vị, sở - ngành khác trên địa bàn của mình phụ trách

Đối với những phần công việc chuyên sâu, Phòng Cây xanh - Cảnh quan sẽ đặt hàng cho các đơn vị doanh nghiệp, tổ chức nghiên cứu bên ngoài thực hiện

Mô hình tổ chức của Cộng đồng đô thị Lyon tương đối khác biệt so với các thành phố khác ở Pháp, nơi việc duy tu bảo dưỡng do nhân viên của thành phố làm Ở

Cộng đồng đô thị Lyon, 60% công việc về duy tu, bảo dưỡng do nhân viên của Cộng đồng đô thị Lyon thực hiện, 40% còn lại được giao cho các đơn vị tư nhân thực hiện thông qua hợp đồng

Các mặt thuận lợi của cách làm này như sau:

Tính linh hoạt: khi đơn vị nào đó không đáp ứng yêu cầu sẽ thay đổi đơn vị khác,

Công tác quản lý hành chính, nhân sự gọn nhẹ,

Tổ chức đào tạo cho các nhân viên của công ty bảo dưỡng cây xanh hoặc khuyến khích cho các công ty này tuyển dụng người có chuyên môn.Một điểm thuận lợi của Cộng đồng đô thị Lyon là trong lĩnh vực cây xanh, cảnh quan, Cộng đồng đô thị Lyon

và các đô thị thành viên là khách hàng chủ yếu nên có nhiều lợi thế trong việc đàm phán với doanh nghiệp nhằm đạt được tương quan tốt nhất về giá và chất lượng dịch vụ

Đối với nhiệm vụ theo dõi mảng “cảnh quan” trong các dự án quy hoạch đô thị, Phòng Cây xanh - Cảnh quan có thể tham gia bằng nhiều hình thức:

Trực tiếp làm chủ đầu tư đối với một số dự án của thành phố,

Tham gia với vai trò tư vấn thiết kế mảng cây xanh, cảnh quan trong các dự án của thành phố

về cải tạo, chỉnh trang đô thị… do các đơn vị khác làm chủ đầu tư,

Đối với những dự án do đơn vị tư vấn thiết kế bên ngoài làm, Phòng Cây xanh - Cảnh quan có thể tham gia với tư cách quan sát và bổ sung ý kiến cho đơn vị tư vấn thiết kế

Nhận xét và trao đổi Học viên: Vấn đề quản lý cây xanh trong các khu di

tích

Ông Ségur: Ở Pháp, chính quyền Trung ương lập

danh mục các điểm di tích Theo quy định, khi một địa

-

-•

•

•

•

điểm được xác định là di tích thì trong vòng bán kính

500m, việc trồng, cắt tỉa và chặt hạ cây xanh đều phải

có ý kiến của cơ quan về di tích trực thuộc Chính phủ

Loài cây trồng trong các khu di tích trước đây thường

chỉ 4-5 loài, hiện nay, xu hướng trồng cây ngày càng

đa dạng, khoảng vài trăm chủng loại

Học viên: Ở Việt Nam, các chuyên viên được đào tạo

về cây xanh hoặc về cảnh quan Ở Pháp, các chuyên

viên được đào tạo như thế nào?

Ông Ségur: Ở Pháp, tình hình cũng tương tự Tuy

nhiên, hiện nay các ê-kíp đều có nhiều chuyên viên

được đào tạo từ các chuyên ngành khác nhau để tạo

sự trao đổi, chia sẻ kiến thức giữa các thành viên

trong ê-kíp

Học viên: Vấn đề giao cho các đơn vị tư nhân thực

hiện duy tu, bảo dưỡng cây xanh: Cách thức giao? Ai

ký hợp đồng? Chỉ định thầu hay đấu thầu? Phương

thức kiểm tra, giám sát?

Ông Ségur: Việc giao cho các đơn vị tư nhân thực

hiện duy tu, bảo dưỡng cây xanh thông qua hình thức

đấu thầu Phòng cây xanh - cảnh quan tổ chức gọi

thầu, trong đó, chuyên viên phụ trách địa bàn từng

Khu phải xây dựng chi tiết các yêu cầu công việc cần

thực hiện (lưu ý bộ điều kiện sách phải rất chi tiết)

Trên cơ sở bộ điều kiện sách, các doanh nghiệp sẽ

chào thầu, có giá cho từng công việc và các cam kết

về nhân lực, chất lượng, tổ chức thực hiện Khi chấm

thầu, giá cả không phải là tiêu chí hàng đầu (không

nhất thiết chọn đơn vị chào giá rẻ nhất) mà chọn đơn

vị có phương án tổ chức tốt, đảm bảo chất lượng với

mức giá hợp lý

Để tránh trường hợp lạm quyền, có Phòng chức năng

thực hiện việc kiểm tra tính hợp pháp và đúng đắn

của các hợp đồng đấu thầu giữa Phòng cây xanh -

cảnh quan với các doanh nghiệp tư nhân

Ở Pháp, việc Nhà nước đặt hàng (thị trường công) có

quy trình chặt chẽ Có 2 dạng hợp đồng khi Nhà nước

đặt hàng cho tư nhân:

Hợp đồng khá lớn đối với công việc cụ thể: Nhà

nước gọi thầu cho các đơn vị tư nhân tham gia,

quy trình qua nhiều bước với sự kiểm tra, giám

sát của các cơ quan khác có liên quan về tính hợp

pháp của quy trình gọi thầu nên thông thường,

công tác chuẩn bị đến khi ký được hợp đồng phải

mất khoảng 6 tháng,

Dạng hợp đồng công đơn giản, linh hoạt cho các loại công việc nhỏ trong thời gian ngắn hơn: quy trình rút gọn nhưng vẫn có sự giám sát chặt chẽ của các cơ quan Nhà nước khác

Về ký hợp đồng: Phòng cây xanh - cảnh quan là phòng chuyên môn, tổ chức thực hiện việc đấu thầu

và trình Phó Chủ tịch Hội đồng Thành phố phụ trách mảng cây xanh, cảnh quan ký hợp đồng

Học viên: Ở Việt Nam, các Phó chủ tịch UBND Thành

phố rất bận rộn, do đó việc ký hợp đồng theo dõi thực hiện hợp đồng được giao cho các Khu quản lý giao thông, thuộc Sở Giao thông - Vận tải

Ông Ségur: Ở Pháp, các sở, ngành chuyên về kỹ

thuật chỉ đưa ra đề xuất Các nhà lãnh đạo về chính trị quyết định và ký hợp đồng

Học viên: Vấn đề thực hiện một dự án đầu tư xây

dựng công viên (trường hợp dự án đầu tư công, nguồn kinh phí từ ngân sách Nhà nước)

Ông Ségur:

Về chủ trương xây dựng công viên: Khi có một khu đất trống, việc đề xuất xây dựng công viên (hay làm khu nhà ở, trung tâm thương mại…) do Phòng Quy hoạch, sau khi đã tham khảo ý kiến của Phòng cây xanh - cảnh quan, trình lên Hội đồng Thành phố (HĐTP) Phó Chủ tịch HĐTP phụ trách mảng cây xanh, cảnh quan sẽ chủ trì thảo luận với các Phó Chủ tịch khác, nếu thống nhất ý kiến sẽ quyết định chủ trương xây dựng công viên,

Về thiết kế xây dựng công viên: trường hợp công viên nhỏ sẽ do phòng chức năng của thành phố thực hiện; nếu công viên lớn sẽ tổ chức đấu thầu

tư vấn thiết kế Khi đó, Phòng cây xanh - cảnh quan phải lập ra bộ điều kiện sách (ra đầu bài)

Hội đồng chấm thầu gồm một số chuyên viên của Phòng cây xanh - cảnh quan, một số chuyên viên của các ngành khác có liên quan và các đại biểu dân cử (chính trị gia)

Học viên: Mối quan hệ giữa quy hoạch đô thị và quy

hoạch cây xanh

Ông Ségur: Xu hướng là đưa ngày càng nhiều không

gian xanh và cây xanh vào trong các dự án, nhưng đưa vào bao nhiêu và như thế nào thì tùy thuộc vào

dự án, vào quy hoạch của từng khu vực (do Phòng Quy hoạch xác định)

án công do Nhà nước đầu tư

Về quy hoạch, nhiệm vụ của Phòng cây xanh - cảnh quan là:

góp ý cho Phòng Quy hoạch để chú ý mảng cây xanh, cảnh quan trong các đồ án quy hoạch;

có ý kiến về việc chặt hạ, thiết kế cây xanh trong các dự án của tư nhân khi chủ đầu tư trình dự án lên Phòng Quy hoạch

Cơ quan về quy hoạch có trách nhiệm kiểm tra việc đảm bảo tỷ lệ diện tích công viên, cây xanh trong các

dự án nhưng chỉ kiểm tra về mặt số lượng Trường hợp cần kiểm tra kỹ về chất lượng, Phòng Quy hoạch

sẽ mời Phòng cây xanh - cảnh quan tham gia, đặc biệt là ngay từ bước thiết kế dự án để giúp nhà đầu

tư có được bản thiết kế phù hợp về cây xanh, cảnh quan

Về chế tài đối với trường hợp không tuân thủ quy hoạch về tỷ lệ diện tích công viên, cây xanh, ở Pháp,

có nhiều mức chế tài tùy theo mức độ vi phạm của nhà đầu tư, được quy định cụ thể trong bộ quy định

về quy hoạch Tuy nhiên, thường hiếm khi xảy ra các trường hợp phải xử phạt, lý do:

khi nhà đầu tư lập dự án, đã có sự tham gia góp

ý, yêu cầu chỉnh sửa của Phòng Quy hoạch và Phòng công viên - cảnh quan,

số lượng nhà đầu tư không nhiều nên cần giữ uy tín để có thể tham gia thực hiện các dự án tiếp theo

Chất lượng mảng cây xanh, cảnh quan trong các dự

án sẽ mang lại giá trị gia tăng cho dự án nên ngày càng được các nhà đầu tư quan tâm thực hiện tốt

Ngoài ra, logic ở Pháp không phải là xử phạt mà là giáo dục Công tác giáo dục rất quan trọng và phải được thực hiện thường xuyên

Học viên: Vấn đề kinh phí duy tu bảo dưỡng công

viên, cây xanh trong các dự án do tư nhân đầu tư

Ông Ségur: Có 02 dạng

Trường hợp khu dân cư hoàn toàn của tư nhân, có hàng rào xung quanh và công viên, cây xanh chỉ phục vụ riêng cho cộng đồng dân cư trong khu vực

đó thì kinh phí duy tu do cộng đồng dân cư đóng góp Dạng này thường xảy ra trường hợp: trong vài năm đầu, kinh phí duy tu bảo dưỡng không lớn và người dân tự đảm nhận được, những năm

về sau khi hệ thống hạ tầng nói chung xuống cấp, người dân trong cộng đồng dân cư không đảm đương nổi nên thường giao lại cho Thành phố và Thành phố buộc phải nhận để cải tạo lại,

Trường hợp dự án vừa có Nhà nước và tư nhân tham gia: khu đất quy hoạch được giao cho nhà đầu tư Sau khi hoàn tất, nhà đầu tư bàn giao lại cho Nhà nước quản lý cơ sở hạ tầng Trong trường hợp này, Nhà nước có yêu cầu rất cao đối với nhà đầu tư Ở giai đoạn thiết kế, thi công, Nhà nước đưa ra bộ điều kiện sách thật chi tiết và nhà đầu tư phải thi công đúng, đảm bảo chất lượng

Học viên: Có quy định bắt buộc phải dành bao nhiêu

diện tích cho không gian xanh trong các dự án quy hoạch của nhà nước lẫn tư nhân không?

Ông Ségur: Có, quy hoạch định này được lồng ghép

trong quy chế quản lý Quy hoạch đô thị địa phương Tất cả các chủ thể đều phải tuân theo quy hoạch này Quy hoạch này có thể buộc các chủ đầu tư tư nhân thực hiện không gian xanh trong dự án của mình Sắp tới, quy hoạch này sẽ được điều chỉnh và các nhà lãnh đạo mong muốn điều chỉnh theo hướng tăng thêm không gian xanh, cả về chất lượng lẫn số lượng trên địa bàn Cộng đồng đô thị Lyon

Học viên: Ở Cộng đồng đô thị Lyon, khi Phòng quy

hoạch thẩm định dự án do nhà đầu tư tư nhân trình lên, thì Phòng quy hoạch có bị bắt buộc phải phối hợp với Phòng cây xanh - cảnh quan không?

Ông Ségur: Không Nhưng trên thực tế, hai phòng

có phối hợp với nhau và Phòng cây xanh - cảnh quan giúp cho Phòng quy hoạch có cách nhìn toàn diện hơn về dự án và từ đó đưa ra quyết định chính xác nhất

Học viên: Ai kiểm tra việc tuân thủ các quy định về

không gian xanh trong các dự án ? Có các hình thức chế tài nào đối với trường hợp chủ đầu tư không tuân thủ quy định về không gian xanh?

Ông Ségur: Phòng quy hoạch kiểm tra định lượng về

không gian xanh trong các dự án Khi được yêu cầu, Phòng Cây xanh - Cảnh quan sẽ kiểm tra về mặt định tính Trong quá trình nhà đầu tư chuẩn bị dự án, các

-

-1)2)

phòng, ban của Cộng đồng đô thị Lyon làm việc rất

chặt chẽ với nhà đầu tư để thiết kế được dự án tốt

nhất, đáp ứng được yêu cầu của Chính quyền

Các hình thức xử phạt được nêu trong quy chế quản

lý quy hoạch:

Phạt tiền,

Bắt buộc phải phá dỡ công trình xây trên phần

diện tích dành cho không gian xanh (thường là bãi

đậu xe)

Làm việc ngay từ đầu với nhà đầu tư giúp tạo lập

không khí tin cậy lẫn nhau Nhà đầu tư biết nếu mình

không tuân thủ quy định và thỏa thuận đã thống nhất

với chính quyền, thì không chỉ trong dự án này mà

cả trong các dự án tương lai, họ sẽ gặp phải nhiều

yêu cầu cao hơn từ chính quyền Cách tiếp cận ở

đây không đặt nặng việc xử phạt, mà tiếp cận theo

hướng giáo dục để mỗi chủ thể thấy được lợi ích mà

họ có được khi thực hiện không gian xanh có chất

lượng tốt

2 Cam kết về cây xanh

a) Bản cam kết về cây xanh lần thứ nhất:

nguyên tắc và hạn chế

Theo nghĩa ở Pháp, cam kết không phải là luật hay

quy định nên không có tính bắt buộc Đây chỉ là tài

liệu mang tính định hướng, khuyến khích, giáo dục

Các bên ký cam kết và tuân theo những điều ghi trong

cam kết với tinh thần tự nguyện

Cách tiếp cận mang tính giáo dục, để mọi người hiểu

về cây xanh và cùng chia sẻ (không tiếp cận theo

cách bắt buộc và phạt)

Việc xây dựng cam kết là quá trình thảo luận, trao đổi

với các bên có liên quan đến lĩnh vực cây xanh, nhất

là các đơn vị về quy hoạch đô thị và các đơn vị khác

thuộc lĩnh vực giao thông, cấp-thoát nước, điện lực…

để cùng hiểu và thống nhất mục tiêu về bảo vệ và

phát triển cây xanh ở đô thị, từ đó có được tiếng nói

chung và thiết lập mối quan hệ trong quá trình thực

hiện công việc

Nội dung bản cam kết

- Phần 1: Giải thích tại sao chính quyền phải quan tâm đến việc bảo vệ, phát triển cây xanh ở đô thị và phải đảm bảo hành động đối với cây xanh là lâu dài

Phần này chủ yếu dành cho các nhà lãnh đạo chính trị

vì thông thường ở Pháp, khi có một sự cố nào đó sẽ tập trung mọi nguồn lực để giải quyết, nhưng khi giải quyết xong sẽ tập trung lo công việc khác Tuy nhiên, đối với cây xanh không thể theo cách làm này, hành động đối với cây xanh phải lâu dài và liên tục

- Phần 2: Xác định các nguyên tắcPhần này dành cho đối tượng là các đơn vị tư vấn thiết kế bên ngoài Nội dung đưa ra những nguyên tắc mang tính chất hướng dẫn, gợi mở cho các nhà

tư vấn về quy hoạch, kiến trúc sư, đơn vị thiết kế để

có thể tạo ra các bản thiết kế, đồ án quy hoạch đô thị

có chất lượng cây xanh - cảnh quan tốt về mặt môi trường

- Phần 3: Kế hoạch hành động (cụ thể hóa các ý tưởng)

Việc xây dựng bản cam kết mất thời gian khá dài (khoảng 2 năm) do phải dành nhiều thời gian thương thảo, bàn bạc, đối thoại với các đơn vị có liên quan cũng như với các nhà lãnh đạo để mục tiêu bao trùm của bản cam kết không đi ngược lại với những điều

mà các sở-ban-ngành, phòng chuyên môn khác của thành phố đang thực hiện mà mang tính chất bổ sung, giúp cho công việc của các ngành tốt hơn Đối với các nhà lãnh đạo, bản cam kết sẽ giúp các cấp lãnh đạo hiểu được tầm quan trọng của cây xanh - cảnh quan

và đưa ra các ý kiến chỉ đạo đi cùng theo hướng của bản cam kết

Bản “Cam kết về cây xanh” sau khi hoàn tất được trình Hội đồng thành phố để 150 đại biểu của Hội đồng thảo luận, kết quả là 100% đại biểu thông qua (trường hợp này rất hiếm khi xảy ra ở Pháp), cho thấy

đã có sự thay đổi rất lớn trong nhận thức của các lãnh đạo chính trị đối với mảng cây xanh - cảnh quan

ở đô thị

-Nguyên tắc 1: Cảnh quan không ngừng thay đổi

Tiếp cận với mảng cây xanh - cảnh quan phải theo logic không ngừng thay đổi theo không gian và theo thời gian; không tiếp cận với logic trang trí vì trang trí

là “TĨNH”, không thay đổi Việc trồng cây cần tính đến:

Sự phát triển của cây về lâu dài,

Sự thay đổi của cảnh quan theo thời gian

Trên cơ sở nguyên tắc “Cảnh quan không ngừng thay đổi” nên xu hướng hiện nay là khi lập dự án về cảnh quan phải mô hình hóa cảnh quan theo thời gian; qua

Giới thiệu sơ lược nội dung Phần 2 của “Cam kết về cây xanh”

Các nguyên tắc:

1 Cảnh quan không ngừng thay đổi

2 Sự đa dạng - thách thức về mỹ quan, sinh thái và văn hóa

3 Thường trực để có cảnh quan đẹp suốt năm

4 Về lâu dài, để thời gian là bạn đồng minh

5 Kinh tế - yêu cầu chính để kiểm soát chi phí từ ngân sách

đó, giúp dự kiến được chi phí duy tu bảo dưỡng trong tương lai đối với cảnh quan đã được tạo ra

Ngoài ra, việc thiết kế dự án cảnh quan dưới dạng

mô hình động còn giúp tránh được những lỗi về sau như việc lựa chọn loài cây, xác định vị trí, cự ly cây trồng…, đảm bảo không gian khi tán cây phát triển không làm ảnh hưởng đến tầm nhìn đối với các công trình kiến trúc 2 bên đường cũng như tầm nhìn xa Cảnh quan không phải là sự lấp đầy không gian mà cảnh quan là sự kết hợp giữa lấp đầy và khoảng trống, chỗ có – chỗ không

-

-Quảng trường Jean Macé, Quận 7, Lyon – Cự ly cây trồng không đảm bảo cho tán cây phát triển làm ảnh

hưởng đến tầm nhìn đối với các công trình kiến trúc 2 bên đường

Từ sau khi có bản “Cam kết về cây xanh”, những dự

án không tính trước đến tầm nhìn trong tương lai sẽ

không được thông qua

Để dự trù về sự thay đổi của cảnh quan, có 2 cách:

Cách thứ nhất: Xác định khoảng cách giữa các

cây trồng phù hợp khi tán cây trưởng thành (tùy

theo loại cây có tán rộng hay hẹp) và vị trí cây

trồng trên vỉa hè so với mặt tiền nhà (trường hợp

vỉa hè tương đối hẹp, khoảng cách từ cây đến mặt

tiền nhà khoảng 3m, chọn cây có tán gọn để khi

trưởng thành, tán cây không ảnh hưởng đến nhà;

trường hợp khoảng cách từ cây đến mặt tiền nhà

> 3m, mới có thể trồng cây tán rộng)

Cách thứ hai: Đang triển khai thử nghiệm ở Lyon,

theo đó, khi trồng hàng cây ven đường, người ta

trồng đan xen 2-3 loài cây có tuổi thọ khác nhau

là loại có tuổi thọ 20-30 năm và loại 100-150 năm

Mục đích: (1) tạo cảnh quan đa dạng cho tuyến

đường; (2) sau 20-30 năm sẽ chặt hạ loài cây có

tuổi thọ 20-30 năm tuổi để tạo khoảng trống cho

các loài cây còn lại có tuổi thọ 100-150 năm phát

triển tiếp (trong trường hợp này, khi chặt hạ cây,

người dân sẽ ít phản ứng)

Nguyên tắc 2: Sự đa dạng – thách thức về mỹ

quan, sinh thái và văn hóa.

Đa dạng hóa các loại cây xanh trong đô thị nhằm:

Khai thác giá trị gia tăng về cảnh quan của cây

xanh: Sự đa dạng rất cần thiết để có thể khai thác hết giá trị của cây xanh về tất cả các mặt: màu sắc, mùi hương, bóng mát…

Chọn đúng cây vào đúng chỗ: Việc chọn loài cây phù hợp với điều kiện hạ tầng kỹ thuật bên dưới

và trên không sẽ giúp hạn chế cắt tỉa, khống chế

về sau Mỗi tuyến đường sẽ có diện mạo về cây xanh khác nhau, phù hợp với phân loại của tuyến đường đó để làm nổi bật không gian công cộng và đặc điểm của tuyến đường đó trong thành phố Ví dụ: trên các tuyến đường nhỏ trong khu dân cư, việc trồng cây xanh sẽ được thiết kế để tạo cảm giác như có các khu vườn trong đó; trên các trục đường lớn, các hàng cây sẽ được trồng với quy định nghiêm ngặt hơn

Tạo hàng rào ngăn ngừa nguy cơ dịch bệnh: Sự

đa dạng giúp ngăn ngừa dịch bệnh cho cây Cây xanh là cơ thể sống nên có thể bị bệnh và gây ra dịch bệnh, trường hợp trồng độc canh hoặc trồng loài cây nào đó chiếm số lượng quá lớn, khi xảy ra dịch bệnh chết hàng loạt sẽ ảnh hưởng đến cảnh quan chung

Với nỗ lực đa dạng hóa loài cây, trên đường phố Cộng đồng đô thị Lyon hiện nay có 254 loài cây (tăng 69%) thuộc 71 chi (tăng 25%) Trên cơ sở bản cam kết về cây xanh, trong tương lai, việc trồng cây sẽ đi theo hướng đa dạng, cố gắng để các loài cây không chiếm số lượng cá thể lớn hơn 10% tổng số cây trồng trên đường phố

-

-Phân bổ loại cây năm 1994

30000 35000 40000 45000 50000 55000 60000 65000 70000 75000 80000

1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009

0 0,5 1 1,5 2 2,5 3 3,5 4 4,5 5

Budget d’entretien

Số cây

Ngân sách bảo dưỡng

Nguyên tắc 3: Thường trực để có cảnh quan đẹp suốt năm

Vì thành phố thay đổi theo mùa nên cảnh quan phải luôn được giữ gìn, nhất là trong mùa đông (nguyên tắc này không rõ nét ở thành phố Hồ Chí Minh do thời tiết không có 4 mùa rõ rệt)

Sử dụng hiệu ứng mùa (hoa, màu sắc lá, hình dáng cây…): Cây xanh - cảnh quan tạo dấu hiệu theo nhịp của mùa nên có thể giúp cho người dân biết được khi nào thời tiết chuyển mùa,

Trồng các loại cây có sức chịu đựng tốt trong mùa đông và trồng thêm những loài không rụng lá để vẫn còn sắc xanh trong suốt mùa đông

Nguyên tắc 4: Về lâu dài, để thời gian là bạn đồng minh

Đối với người dân, cây xanh nhiều khi là điểm mốc trong không gian và thời gian Do đó, khi trồng cây cần tính đến yếu tố thời gian trong dài hạn

Để việc trồng cây xanh đô thị là một khoản đầu tư bền vững, Cộng đồng đô thị Lyon chủ trương"trồng

Tuổi thọ cây xanh ở các đô thị ngày càng giảm

do môi trường sống khó khăn Bản chất của cây xanh là sống trong môi trường tự nhiên, trong khi

đó bản chất của đô thị là nhân tạo Do đó, để cây xanh sống được lâu dài phải tạo môi trường đô thị phù hợp với tự nhiên hơn và bớt đi tính nhân tạo Triết lý này đã được đưa vào Bản cam kết về cây xanh của Cộng đồng đô thị Lyon Theo đó, khi trồng cây phải tạo điều kiện phù hợp với sự sinh trưởng của cây về lâu dài

Nguyên tắc 5: Kinh tế - yêu cầu chính để kiểm soát chi phí từ ngân sách

Yếu tố kinh tế có ý nghĩa cực kỳ quan trọng ở Pháp nói riêng cũng như đối với nhiều nước Yêu cầu là tìm kiếm giải pháp để các khoản chi tiêu của ngân sách nhà nước đạt hiệu quả cao nhất về lâu dài

Vấn đề hiện nay đang gặp phải ở các thành phố châu

Âu là chỉ quan tâm đến việc đầu tư ban đầu để trồng cây xanh mà chưa tính đến chi phí duy tu bảo dưỡng cây xanh về lâu dài Ở Cộng đồng đô thị Lyon, số lượng cây xanh ngày càng nhiều nhưng ngân sách dành cho bảo dưỡng gần như không tăng thêm (trường hợp có lạm phát thì kinh phí thực tế dành cho bảo dưỡng giảm) Do đó, trong bản “Cam kết về cây xanh” có đề cập nội dung phải tìm kiếm những giải pháp trồng cây, kỹ thuật chăm sóc phù hợp với tình hình ngân sách hạn chế nhưng vẫn đảm bảo mục tiêu cây xanh được bảo dưỡng tốt

-

-

-Phân bổ loại cây năm 2010

30000 35000 40000 45000 50000 55000 60000 65000 70000 75000 80000

1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009

0 0,5 1 1,5 2 2,5 3 3,5 4 4,5 5

Budget d’entretien

Số cây

Ngân sách bảo dưỡng

Tuổi của cây Chi phí chăm sóc cây hàng năm

Để có thể kiểm soát chi phí bảo dưỡng nhằm đảm

bảo chăm sóc cây tốt nhất với mức chi phí thấp nhất,

cần phân tích chi phí theo vòng đời của cây Kết quả

phân tích cho thấy (xem hình bên cạnh): khi cây mới

trồng, chi phí bảo dưỡng cao; chi phí này giảm chút ít trong vài năm tiếp theo, nhưng sau đó tăng dần qua các năm; chi phí chăm sóc rất cao đối với cây cổ thụ

Trên cơ sở phân tích chi phí theo vòng đời của cây,

ta thấy một số khả năng có thể tiết kiệm chi phí bảo dưỡng như sau:

Trong khoảng 3 năm đầu, chi phí bảo dưỡng

có liên quan chặt chẽ tới kỹ thuật trồng Do đó,

ở Pháp trong thời gian gần đây, chính quyền đã quy định chí phí bảo dưỡng cây trong 3 năm đầu được tính trong dự án trồng cây Theo đó, đơn vị thi công trồng cây của dự án phải đảm bảo cây xanh được bảo dưỡng và sinh trưởng tốt trong 3 năm sau khi trồng Từ đó, các đơn vị này sẽ cẩn thận và tuân thủ kỹ thuật hơn trong quá trình trồng cây Nếu trong 3 năm đó, công tác bảo dưỡng cây không được thực hiện tốt dẫn đến cây chết, thì đơn vị này bắt buộc phải tự bỏ kinh phí ra để thay thế cây Cách làm này buộc các đơn vị trồng cây phải có trách nhiệm và đảm bảo tốt công tác trồng cây cũng như bảo dưỡng

So với tổng giá trị của một dự án quy hoạch đô thị hay dự án về bất động sản, khoản chi phí bảo dưỡng cây trong 3 năm là không đáng kể và chấp nhận được Bằng giải pháp giao việc bảo dưỡng cây xanh trong 3 năm đầu cho dự án, với số lượng các dự án có hạng mục trồng cây xanh ở CĐĐT Lyon, chi phí bảo dưỡng tiết kiệm được cho ngân sách khoảng 500.000-1.000.000 USD/ năm

Chi phí bảo dưỡng hàng năm liên quan chặt chẽ đến việc chọn loài cây trồng phù hợp với đặc điểm nơi trồng (thuận lợi cho cây sinh trưởng tốt, ít sâu bệnh nên sẽ giảm chi phí chăm sóc) và xác định

cự ly cây trồng phù hợp với đặc tính của cây (ít tốn công cắt tỉa, tạo tán)

Đối với cây có tuổi thọ cao, cây cổ thụ: khảo sát thật kỹ từng cây về vị trí, giá trị cảnh quan…;

trường hợp những cây ở vị trí hẻo lánh, ít người tiếp cận, có thể “hy sinh” để dành chi phí gìn giữ những cây cổ thụ khác ở vị trí có giá trị hơn về văn hóa, tham quan, du lịch

Bản “Cam kết về cây xanh” được triển khai từ năm

2000 đến nay đã có tác động rất lớn đến các ngành khác nhất là ngành quy hoạch Triết lý bao trùm trong cam kết là ưu tiên cho chất lượng hơn chạy theo số lượng; khi chất lượng làm tốt thì dần dần số lượng sẽ tăng theo Do đó, từ khi Bản cam kết được áp dụng, Cộng đồng đô thị Lyon đã có những bước tiến rất lớn cả về số lượng lẫn chất lượng cây xanh và cảnh quan

sự tham gia của các thành phần khác

Muốn tạo được chất lượng cuộc sống tốt thì phải thực hiện đồng bộ các hành động từ cấp Cộng đồng đô thị Lyon đến các thành phố thành viên

và khu vực tư nhân Ví dụ: Nếu Cộng đồng đô thị Lyon trồng mới được 5.000 cây/năm nhưng các thành phố thành viên và khu vực tư nhân lại chặt bớt 10.000 cây, thì xét trên tổng thể, số lượng cây xanh sẽ giảm và ảnh hưởng không tốt đến chất lượng cảnh quan

Không có sự chia sẻ, tham gia của các chủ thể khác trên địa bàn: không có sự liên kết mạng lưới hoạt động giữa các phòng của CĐĐT Lyon với các phòng của các thành phố thành viên và hoạt động của các tổ chức tư nhân

Do bản cam kết được xây dựng vào những năm

1990, nên chưa chú ý đầy đủ đến các vấn đề mà ngày nay mang tính thời sự Đó là phát triển bền vững, biến đổi khí hậu và các thách thức của phát triển bền vững như tiếp cận liên ngành, chiến lược sáng tạo…

b) Năm 2010-2011: Xây dựng cam kết lần hai

về cây xanh

Bản cam kết mới về cây xanh đang được xây dựng, theo hướng tiếp tục Bản cam kết lần thứ nhất, nhưng với các mục tiêu cao hơn và mang tính chiến lược hơn và theo tinh thần của Chương trình hành động A21 (được Cộng đồng đô thị Lyon thông qua năm 2007):

Mục tiêu 1: Xem xét toàn diện vấn đề cây xanh trong cảnh quan của Cộng đồng đô thị Lyon

Nhìn từ không ảnh ta có thể thấy: Thành phần của cảnh quan gồm: cây xanh đường phố, cây xanh trong công viên, cây xanh ở khu vực tư nhân và các không gian xanh tự nhiên Như vậy, cây xanh hiện diện rải rác trong tất cả các yếu tố kể trên và tổng thể các yếu

tố này tạo nên cảnh quan, do đó, cần xem xét toàn diện Vì vậy, Bản cam kết mới sẽ áp dụng được cho tất cả đối tượng cây xanh

-Về số lượng: xét từ vùng ven đô thị vào đến trung tâm, số lượng cây xanh sẽ giảm dần

Về sở hữu: ở vùng ven, 95% cây xanh do người dân trồng, rất ít cây thuộc sở hữu Nhà nước; ngược lại đối

với khu vực trung tâm, phần lớn cây xanh thuộc sở hữu Nhà nước

Quá trình đô thị hóa sẽ làm mất dần cây xanh của

tư nhân và Nhà nước sẽ phải trồng cây xanh bổ

sung lại

Cần có chính sách để bảo vệ cây xanh của người

dân trong quá trình đô thị hóa

Để xây dựng đô thị xanh, những nỗ lực trong hành

động về cây xanh phải có sự kết hợp giữa Nhà

nước và người dân

Mục tiêu 2: Tạo sự đồng bộ trong hành động trên

địa bàn bằng cách phối hợp hành động của Cộng

đồng đô thị Lyon với các thành phố thành viên và các chủ thể trong ngành cảnh quan và quy hoạch

đô thị.

Bản cam kết lần thứ nhất chỉ dành cho các cơ quan, đơn vị của Cộng đồng đô thị Lyon Bản cam kết thứ hai đã tiến lên một bước là có thêm cơ quan, đơn vị của các thành phố thành viên, các hội đoàn, doanh nghiệp và các chủ thể khác có liên quan trên địa bàn;

quá trình xây dựng bản cam kết đã có sự tham gia phối hợp theo ngành dọc lẫn ngành ngang

Số cây xanh

Cây xanh của tư nhân

Cây xanh trên địa bàn nghiên cứu %

Cây xanh của Nhà nước

Trung tâm Vùng ven

5 95

Không gian xanh trong đô thị

(công viên, vườn hoa, cây

xanh đường phố, cây xanh

trong khuôn viên…)

Cảnh quan nhìn từ không ảnh Không gian xanh tự

nhiên và không gian đất nông nghiệp ven

Để cụ thể hóa chiến lược Nghiên cứu - Phát triển, trong các dự án lớn về quy hoạch đô thị (như dự án xây dựng khu dân cư, các tuyến đường lớn…) phải dành một phần kinh phí thực hiện nghiên cứu phát triển (phối hợp với các trường đại học, trung tâm nghiên cứu tìm kiếm cách làm mới, biện pháp kỹ thuật thi công, vật liệu mới…) Tùy theo đặc thù của dự

án nhưng các nghiên cứu chủ yếu tập trung theo 4 hướng:

Thích nghi với biến đổi khí hậu (1)

Tính trước việc chọn giống cây trồng (nghiên cứu

về sinh thái học của cây để tuyển chọn, lai tạo ra các giống có khả năng chịu được khí hậu nóng hơn, khô hơn để thích ứng với sự thay đổi khí hậu trong tương lai)

Tác động của cây xanh đối với vi khí hậu:

Ở Pháp, đợt nắng nóng cực kỳ nghiêm trọng vào năm 2003 đã làm 15.000 người chết, riêng CĐĐT Lyon chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, tỷ lệ tử vong tăng đột biến đến 80% Kết quả nghiên cứu về mối liên hệ giữa hiện tượng nắng nóng, tỷ lệ người chết với không gian xanh và cây xanh cho thấy

ở những nơi mà xung quanh chỗ sinh sống của người dân có ít không gian xanh và cây xanh thì

tỷ lệ tử vong cao hơn hơn và ngược lại Từ đó,

ta thấy rõ hơn về vai trò tích cực của không gian xanh và cây xanh Ngoài ra, ở Pháp nói chung và thành phố Lyon nói riêng, tỷ lệ người già ngày càng nhiều, cho nên, để bảo vệ sức khỏe cho người già trong tình hình biến đổi khí hậu như vậy, cách tốt nhất là tăng thêm diện tích không gian xanh và cây xanh cho thành phố

Đối với hiện tượng “ô nhiệt” ở các đô thị có mật

độ xây dựng cao, giải pháp là tăng diện tích bóng mát như trồng cây ven đường, trồng giàn dây leo

-

-

Quy hoạch đô thị

Nhu cầu xã hội Cây xanh

Trồng, bảo dưỡng

Quản lý nhà nước

Diện tích được phủ bóng mát (có tán cây chiếu

xuống): Ở Lyon có phần mềm tính toán để cộng

tất cả diện tích được che mát nhờ tán cây Diện

tích được phủ bóng mát hiện nay khoảng 350ha,

chiếm khoảng 13% diện tích các tuyến đường giao thông Đây là chỉ số quan trọng và mục tiêu

là ngày càng tăng phần diện tích của các tuyến đường được cây xanh che bóng mát

-Đất:

Thách thức:

Nguồn cung và nhu cầu

Tìm hiểu và phát huy giá trị của đất

Chủ trương: Xây dựng các đô thị nén để dành đất làm không gian xanh; nghiên cứu kỹ đặc điểm của từng khu đất để sử dụng vào mục đích phù hợp

Ví dụ về trường hợp quy hoạch xây dựng đô thị khu vực hợp lưu giữa 2 con sông ở Lyon theo hướng khu đô thị xanh Theo tính toán, nếu với cách làm bình thường như từ trước đến nay, để trồng cây tạo thành khu đô thị xanh theo quy hoạch sẽ cần đổ thêm

Nước:

Thách thức:

Diện tích thấm nước ở đô thị

Phát huy giá trị của nước mưa nhờ không gian xanh

Giai đoạn 1960-1970, quan niệm là tách nước ra khỏi không gian xanh hoặc làm các không gian xanh không thấm nước, tức là, nước mưa theo đường cống thoát nước đến nhà máy xử lý, trong khi đó, việc tưới cây trong các không gian xanh phải lấy nước sạch (có thể uống được) từ nhà máy cấp nước Cách thức thiết kế này gây nhiều lãng phí về kinh tế Vì thế, hiện nay và trong tương lai, trong các dự án phát triển đô thị cần

300.000m3 đất, tương đương 100ha đất nông nghiệp

và điều này sẽ gây lãng phí rất lớn về đất Giải pháp tiết kiệm đất trong trường hợp này là không phải mang đất từ nơi khác đến mà nghiên cứu kỹ đặc điểm địa chất của từng khu đất và các tầng đất Kết quả nghiên cứu phải được đưa vào công tác quy hoạch để sử dụng đất phù hợp cho từng mục đích (ví dụ như khu đất tốt, màu mỡ được giữ lại để trồng cây, làm không gian xanh; đất kém màu mỡ được quy hoạch cho xây dựng)

Hướng nghiên cứu khác: sử dụng chất thải hữu cơ để làm phân compost; nghiên cứu pha trộn các loại chất thải sử dụng thay cho đất nhằm hạn chế việc khai thác đất nông nghiệp

Ví dụ về dự án thí điểm cải tạo khu vực trung tâm thành phố; theo đó, ở các tuyến đường, nước trên lòng đường và trên vỉa hè được cây xanh hấp thu, đưa xuống đất, đi vào hệ thống nước ngầm Nước trong cây xanh sẽ tạo hiệu ứng thoát hơi nước làm mát cho

đô thị Diện tích không gian xanh được tính toán cần thiết để hấp thu lượng nước mưa; trường hợp lượng mưa quá lớn và nước mưa không thấm hết, sẽ có

hệ thống bơm đưa nước trên mặt đất xuống tầng đất thấm nước sâu bên dưới để tận dụng hết lượng nước mưa đưa vào hệ thống nước ngầm

có chủ trương hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc trừ

sâu Pháp đã ban hành luật bắt buộc chính quyền

các địa phương phải giảm 1/2 lượng thuốc trừ sâu

đến năm 2018 Riêng thành phố Lyon, đến thời điểm

hiện nay đã đạt được yêu cầu này, việc chăm sóc cây

xanh ở Lyon hiện nay hầu như không còn sử dụng

thuốc trừ sâu nữa, thay vào đó, nghiên cứu sử dụng

các biện pháp thay thế như đấu tranh sinh học; diệt cỏ

bằng nhiệt, ga…, đồng thời, phát hành nhiều tài liệu

thông tin cho người dân về cách làm mới để không sử

dụng thuốc trừ sâu

Chủ trương hạn chế sử dụng thuốc trừ sâu phù hợp với chính sách bảo vệ nguồn nước vì các loại thuốc trừ sâu hay thuốc diệt cỏ thấm vào đất, đi vào mạch nước ngầm sẽ làm ô nhiễm nguồn nước

Hiện nay, bản cam kết lần hai đang được lấy ý kiến rộng rãi của tất cả các cơ quan, đơn vị, thành phần

có liên quan, cuối năm 2011 sẽ trình Hội đồng thành phố thông qua Bản Cam kết về cây xanh lần hai sẽ

mở ra các chương trình hành động và dự kiến sẽ đạt được các mục tiêu đề ra trong khoảng 10-15 năm tới

Cải tạo cảnh quan trên một trục đường ở Lyon

Quảng trường Jean Macé ở quận 7, Lyon

Những cây được trồng vào đầu thế kỷ 20 Cũng những cây đó, 100 năm sau

III QUẢN LÝ CÂY XANH Ở CỘNG ĐỒNG ĐÔ THỊ LYON

Cần biết hiện trạng cây xanh để lập kế hoạch quản lý, duy tu bảo dưỡng

Để biết hiện trạng, cần:

Khảo sát cây xanh đường phố

Các câu hỏi khi khảo sát:

Quỹ cây xanh hiện có? (cây xanh trong công viên,

cây xanh đường phố, cây xanh trong không gian

tự nhiên),Thông tin nào cần thu thập và cho mục đích gì? (quản lý, truyền thông),

Phương tiện, nguồn lực nào có thể huy động được?Thực hiện khảo sát: có nhiều phương pháp, phù hợp với tính chất của cây,

Khảo sát từng cây đối với cây xanh đường phố và

ở các không gian mở, Khảo sát theo từng nhóm cây trong các không gian tự nhiên hoặc khảo sát trên từng khu vực/ lô đất trong công viên

Khu nhà cao tầng ở Villeurbanne

-

-

-1 Tổ chức quản lý cây xanh đường phố

a) Khảo sát cây xanh đường phố ở Cộng đồng

đô thị Lyon

Khảo sát lần 1 vào năm 1992 – 1994 kết quả khảo sát

có 45.000 cây xanh (trước đó hoàn toàn chưa biết số

lượng cây xanh trên địa bàn)

Khảo sát từng cây, thu thập 04 nhóm thông tin:

Mô tả cây: các số đo đường kính, chiều cao, tán

cây… > mô tả càng chi tiết càng có nhiều dữ liệu

giúp cho việc ước lượng các công việc cần làm (tỉa

cành, tạo tán, thay thế cây…) và ước lượng kinh

Thông tin về công tác bảo dưỡng (những biện

pháp đã tác động: kiểu tỉa cành, chu kỳ tỉa…)

Do khối lượng thông tin xử lý lớn (45.000 cây xanh),

nên Phòng Cây xanh – Cảnh quan của Cộng đồng đô

thị Lyon đã xây dựng ứng dụng GIS DRYADE là phần

Phần mềm GIS DRYADE được phát triển đã trở thành

công cụ hỗ trợ quản lý và sáng tạo:

b) Dryade - Công cụ hỗ trợ quản lý

Thu thập thông tin từ thực địa: Sử dụng máy tính

bảng,

Hệ thống đồng bộ hóa với cơ sở dữ liệu: Cập nhật

dữ liệu,

Lập kế hoạch (tỉa cành và trồng cây): Lập kế hoạch

cho nhiều năm,

mềm sơ khai để quản lý và xử lý dữ liệu về cây xanh (tên gọi của phần mềm là tên của vị thần bảo vệ cây xanh trong thần thoại Hy Lạp) Phần mềm sơ khai này chỉ mang tính chất thống kê số liệu, công cụ để biết

về cây xanh, chưa phải là công cụ đáp ứng yêu cầu trong công tác quản lý

Khảo sát lần 2 vào năm 2005-2008: Kết quả khảo sát

có 80.000 cây xanh

Phát triển ứng dụng mới của GIS (130 chức năng chia thành 03 nhóm: nhóm chức năng về quản lý, nhóm về thống kê và nhóm về tuyên truyền giáo dục) Do đó,

nó được xem là công cụ tìm hiểu và quản lý cây xanh

Công cụ tìm hiểu:

Phiếu khảo sát của từng cây một

Cập nhật thông tin từ 2 đến 5 năm một lần tùy theo tình trạng của cây

Công cụ lập kế hoạch và quản lý:

Xác định phương hướng quản lý cho từng khu, Lập kế hoạch tỉa cành,

Tổ chức thay mới cây xanh

Theo dõi hoạt động: Tự động tổng kết các hoạt động theo từng chủ đề

Trong công tác quản lý, việc biết chính xác tình trạng của cây sẽ giúp can thiệp khi cần thiết Từ đó, giảm bớt chi phí bảo dưỡng (trước đây, khi chưa biết tình trạng cây, người ta thường tác động theo chu kỳ 2-3 năm/lần, trong nhiều trường hợp do không cần thiết phải tác động nên gây ra lãng phí)

Sử dụng kết quả khảo sát: Nhìn nhận ở tầm vĩ mô

đối với quỹ cây xanh Xác định các nguyên tắc quản lý và thiết kế,

Tổ chức đặt hàng và chuẩn bị ngân sách, Xây dựng chiến lược thông tin và truyền thông

Ví dụ: Lập kế hoạch thay thế cây xanh trên tuyến đường trong 5 năm tới Công tác chuẩn bị:

Đề xuất lãnh đạo thông qua kế hoạch và kinh phí

Xây dựng kế hoạch thông tin và truyền thông cho người dân và các sở-ngành, đơn vị khác có liên quan được biết,

Phối hợp với đơn vị quản lý đường giao thông để

có thể kết hợp cải tạo đồng bộ vỉa hè hay nâng cấp, mở rộng đường (hoặc xây dựng kế hoạch đồng bộ với các đơn vị khác về cấp-thoát nước, điện lực…),

Khi cần phải đốn hạ cây già cỗi, sâu bệnh có nguy

cơ không đảm bảo an toàn sẽ không cho trồng thay thế ngay mà chờ thực hiện đồng bộ trong 5 năm tới (giải thích cho người dân lý do chưa trồng lại)

Đánh giá sức sống và phát hiện sự suy yếu của cây xanh

Xác định các yếu tố xâm hại cây xanh Có thể là yếu

tố sinh học (sâu bệnh) hoặc phi sinh học (môi trường hoặc do con người và các hoạt động của con người)

c) Dryade - Công cụ hỗ trợ sáng tạo

Phân tích và theo dõi đặc tính của các loài cây:Vật hậu học,

Bệnh lý, Tăng trưởng

Tiếp tục triển khai thử nghiệm đa dạng sinh học (Phòng Cây xanh - Cảnh quan của Cộng đồng đô thị Lyon phối hợp chặt chẽ với các đơn vị vườn ươm và các nhà thực vật học để cố gắng tìm kiếm nhiều loài cây mới và mỗi năm đều có kế hoạch đưa ra trồng thử nghiệm để đảm bảo sự đa đang sinh học)

d) Khảo sát và đánh giá

Hạn chế của khảo sát: Cuộc khảo sát chỉ cho biết tình trạng bên ngoài của cây nhằm xác định nhu cầu cần thiết để can thiệp trong tương lai Tuy nhiên, trong một số trường hợp, cần thực hiện các đánh giá sâu để bổ sung thêm (ví dụ khi cây có biểu hiện giảm sức sống, có nguy cơ gãy đổ…) và khi đó, có thể mời chuyên gia bên ngoài

Đánh giá cây xanh:

-

không bị xâm hại.

2 Tốt Sức sống trung bình hoặc cây

có biểu hiện bị xâm hại nhẹ.

3 Trung bình Cây bị xâm hại rõ rệt; các dấu

hiệu suy giảm sức sống xuất hiện

4 Xấu Suy giảm sức sống rõ rệt.

5 Rất xấu Suy giảm sức sống nghiêm

trọng, không thể phục hồi.

Đánh giá trạng thái cơ học và xác định tình trạng nguy hiểm của cây

Xem xét các yếu tố xâm hại đến cấu trúc của cây

Bên dưới là công cụ giúp khảo sát bên trong thân cây,

cành cây hoặc rễ cây để đánh giá tình trạng của các

bộ phận này Kỹ thuật này do các nhà khoa học Đức

phát triển Các chuyên viên sử dụng công cụ này phải

biết cách phân tích dữ liệu thu thập được Kỹ thuật này khá tốn kém, do đó nó chỉ được sử dụng đối với những cây có giá trị di sản

Đánh giá mức độ nguy hiểm

1 Rất tốt Cây không có lỗi hay có biểu

hiện bất thường về cơ học

Nguy cơ gãy rất nhỏ.

2 Tốt Các lỗi về cơ học còn nhẹ và

có thể phục hồi được; đặc tính

cơ học của cây chưa bị xâm hại

3 Trung bình Các xâm hại được xác định là

khá nghiêm trọng, nhưng chưa đến mức nguy hiểm Tình trạng

cơ học của cây có biến đổi nhỏ

so với bình thường

4 Xấu Các xâm hại được xác định là

nghiêm trọng và đạt đến mức nguy hiểm Vẫn có thể giữ được cây, nhưng cây có thể ngã nếu có tác động lớn Cần theo dõi thường xuyên

5 Rất xấu Cây ở tình trạng nguy hiểm, bị

nhiều vết xâm hại và không có khả năng phục hồi

2 Bảo vệ và trồng cây xanh đường phố

a) Quy định và thủ tục bảo vệ cây xanh trên công trường

và các mức xử phạt tùy theo mức độ xâm hại đối với cây xanh và tùy theo giá trị của cây xanh đó (cây quý hay không) Bộ quy định này đang được nghiên cứu điều chỉnh và dự kiến sẽ được ban hành vào cuối năm 2011, trong đó, nội dung về bảo vệ cây xanh trên công trường cũng được điều chỉnh theo hướng khắc khe hơn

Các thỏa ước

Việc ban hành quy định với các điều khoản cấm, mức

xử phạt là cần thiết nhưng chưa đủ để bảo vệ được

đường giao thông, luật về quy hoạch…) Luật có giá trị trên toàn quốc nhưng chỉ ban hành các quy định chung

Quy định của địa phương: cụ thể hóa luật bằng các quy định riêng về bảo vệ cây xanh trên công trường Các quy định này được tập hợp trong bộ tài liệu Quy định về đường giao thông, trong đó có

đề cập đến các vấn đề về cây xanh khi thi công đường giao thông, làm vỉa hè…

cây xanh mà cần bổ sung thêm các biện pháp khác, một trong số đó là các thỏa ước:

Thỏa ước Công trường sạch: Tương tự như bản cam kết, thỏa ước mang tính chất tự nguyện thực hiện Thỏa ước được sự tham gia xây dựng và ký kết của các chủ đầu tư và đơn vị thi công Trong thỏa ước, những điều quy định trong luật sẽ được diễn dịch lại bằng các nguyên tắc phải tuân thủ.Thỏa ước chung sống giữa cây xanh và mạng lưới

hạ tầng kỹ thuật ngầm: ở Cộng đồng đô thị Lyon

có rất nhiều công trình ngầm (điện, điện thoại, đường ống ga…), Việc thi công sửa chữa các hệ thống này thường xâm hại đến cây xanh Do đó, Cộng đồng đô thị Lyon làm việc với các bên về biện pháp kỹ thuật thi công để bảo vệ được cây xanh, mục tiêu nhằm tránh xung đột giữa bên bảo

vệ cây xanh với các bên về công trình ngầm bằng việc thỏa thuận những giải pháp để cùng đạt được

-