Mẫu giáo án dạy theo năng lực ngữ văn 11. Mục tiêu dạy học định hướng năng lực không chỉ giới hạn ở việc truyền thụ tri thức chuyên môn mà nhằm phát triển toàn diện nhân cách người học thông qua phát triển các năng lực.
Trang 1Ngày soạn:… / … /…… - Ngày dạy:… / … /…… Tiết KHDH: 1-2 – Tuần: 1
Tên bài:
VÀO PHỦ CHÚA TRỊNH
(Trích Thượng kinh kí sự) -Lê Hữu
Trác-I Mục tiêu (theo chuẩn KT-KN)
1 Kiến thức:
- Bức tranh chân chân thực, sống động về cuộc sống xa hoa, đầy quyền uy nơi phủ chúa Trịnh và thái độ tâm trạng của nhân vật “tôi” khi bước vào phủ chúa chữa bện cho Trịnh Cán
- Vẻ đẹp tâm hồn của Hải Thượng Lãn Ông; lương y; nhà nho thanh cao, coi thường danh lợi
- Những nét đặc sắc của bút pháp kí sự: tài quan sát miêu tả sinh động những sự việc có thật; lối kể chuyện lôi cuốn, hấp dẫn; lựa chọn chi tiết đặc sắc; đan xen văn xuôi và thơ
2 Kĩ năng:
Đọc hiểu thể kí sự trung đại theo đặc trưng thể loại
3 Thái độ:
Thái độ phê phán nghiêm túc lối sống xa hoa nơi phủ chúa
Trân trọng lương y, có tâm có đức
4 Xác định nội dung trọng tâm của bài:
- Cảm nhận được giá trị hiện thực về cuộc sống xa hoa, đầy quyền uy nơi phủ chúa Trịnh và thái độ tâm trạng của tác giả
5 Định hướng phát triển năng lực:
- Năng lực chung: tự học, tự giải quyết vấn đề, tương tác, sử dụng ngôn ngữ diễn đạt, tư duy sáng tạo.
- Năng lực chuyên biệt: Đọc- hiểu, đánh giá, tranh luận, phân tích và vận dụng viết đoạn, bài văn nghị luận.
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN (GV) VÀ HỌC SINH (HS)
1 Chuẩn bị của GV:
- Giáo viên: Thiết kế giáo án- TLTK về VHVN, sgk- sgv
- Tranh ảnh liên quan bài học
2 Chuẩn bị của HS:
- Học sinh: Vở bài soạn- sách giáo khoa
III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Nội dung
(đây là phần ghi bảng của GV,
có dự kiến thời lượng tương
ứng)
Hoạt động của GV Hoạt động của HS hình thành Năng lực
I Tìm hiểu chung :
1 Tác giả:
Lê Hữu Trác (1724-1791)
hiệu Hải Thượng Lãn Ông
( Ông già lười ở đất Thượng
Hoạt động 1 – 30’
Thao tác 1: tìm hiểu về tác giả
GV yêu cầu hs đọc phần tiểu dẫn sgk
Hs đọc phần tiểu dẫn sgk:
Trang 2- Quê hương: Đường Hào - Hải
Dương
- Gia đình: Truyền thống khoa
bảng
- Là danh y -> Ông là tác giả
của bộ sách y học nổi tiếng “
Hải Thượng y tông tâm lĩnh”
Nhà văn, nhà thơ lớn nửa cuối
thế kỉ XVIII (TKKS)
2 Tác phẩm “TKKS” và
đoạn trích “VPCT”:
a Tác phẩm “TKKS”:
- Thể loại: Thể kí sự là những
thể văn xuôi ghi chép những
câu chuyện, sự việc, nhân vật
có thật và tương đối hoàn chỉnh
(ĐTr: Tôn trọng sự thật, không
hư cấu, phương thức nghệ thuật
không gò bó…)
- Giá trị nội dung, nghệ
thuật: TKKS là tập nhật kí
bằng chữ Hán, in ở cuối bộ “Y
tông tâm tĩnh”
- Tác phẩm tả quang cảnh ở
kinh đô, cuộc sống xa hoa phủ
chúa Trịnh và quyền uy thế lực
của nhà chúa
b Về đoạn trích “VPCT”:
* Nội dung vị trí:
Sgk
* Bố cục:
Câu hỏi:
1) Phần tiểu dẫn sgk trình bày những nội dung nào?
Tóm tắt những nội dung đó?
- GV gọi hs trình bày
* Định hướng câu trả lời:
- Vài nét về tác giả
- Tác phẩm “TKKS”
- Thể kí sự 2) Dựa vào sgk trình bày vài nét về tác giả Lê Hữu Trác?
- Gv nhận xét chốt ý
* Thao tác 2: Tiềm hiểu tác phẩm “TKKS”
GV phát vấn
Em hiểu như thế nào về tác phẩm “TKKS” ?
GV hướng dẫn:
- Tìm hiểu thể loại tác phẩm?
- Em hiểu như thế nào
về thể kí sự?
- Nội dung tác phẩm
Thao tác 3: GV yêu cầu hs
đọc văn bản sgk
GV yêu cầu hs đọc đoạn trích
1) Đọc - hiểu văn bản: dựa vào tác phẩm, em hãy cho biết nội dung đoạn trích ? 2) Chia bố cục đoạn trích và
nêu nội dung chính của từng phần?
GV đánh giá kết quả của HS…
HS làm việc cá nhân:
- HS ghạch chân nội dung kiến thức sgk theo gợi
ý của GV
- hs làm việc và
trả lời cá nhân
- Học sinh đọc đoạn trích (Những học sinh còn lại theo dõi tổ chức thảo luận)
- hs thảo luận cặp sau đó trả lời câu hỏi
HS trình bày kết quả
Kĩ năng lĩnh hội và thu thập thông tin
Kĩ năng tương tác, làm việc nhóm
II TÌm hiểu văn bản: Hoạt động 2 gv hướng dẫn
hs đọc hiểu đoạn trích
Trang 31 Quang cảnh phủ chúa:
* Cảnh bên ngoài:
- Mấy lần cửa
- Cây cối “um tùm”, tiếng
chim ríu rít, danh hoa đua
thắm, mùi hương thoang
thoảng, hành lang nối nhau liên
tiếp, lời truyền báo rộn ràng,
người qua lại như mắc cửi…
→ Không khí: ngào ngạt mùi
hương nhưng tù đọng, ngột
ngạt Quang cảnh phủ chúa
Trịnh cực kì xa hoa tráng lệ
nhằm khẳng định quyền uy tột
cùng của nhà chúa trong khi
đó dân tình trong nước đang
chịu nhiều khổ cực vì đói rét,
vì chiến tranh
* Kiến trúc và cách bài trí
bên trong phủ Chúa:
- Tác giả đi qua mấy lần cửa
đến một cái điếm, ở đó “ có
những cây lạ lùng và những
hòn đá lì lạ”…“ cột và bao lơn
lượn vòng”
- Qua một đại đường rồi đến
một gác tía, qua một cửa nửa
tác giả quan sát kĩ “ nhà lớn
thật cao và rộng, hai bên hai cái
kiệu …trên sập mắc một cái
võng điều”
=> Đó là một nơi thâm nghiêm,
vô cùng xa hoa, tráng lệ Màu
sắc chủ đạo: đỏ, vàng rực rỡ,
tác giả đã bị ngợp , bị động
Thao tác 1: Hướng dẫn tìm hiểu mục 1:20’
GV: Phát vấn
1) Tác giả đã thấy gì về quang cảnh bên ngoài cung
? Chi tiết nào miêu tả điều đó?
2) Tác giả có những suy nghĩ ntn khi lần đầu tiên thấy được những quang cảnh ấy?
GV cho hs đọc nhẫm lại đoạn trích và đưa ra câu hỏi
hs thảo luận nhóm trả lời
GV nhận xét chốt ý
* GV giảng:
Quang cảnh ở đó khác hẳn cuộc sống đời thường và tác giả đã đánh giá: “Cả trời Nam sang nhất là đây!” Qua bài thơ ta thấy danh y cũng chỉ ví mình như một người đánh cá ( ngư phủ ) lạc vào động tiên (đào nguyên ) dù tác giả vốn là con quan sinh trưởng ở chốn phồn hoa nay mới biết phủ chúa
GV phát vấn H: Tác giả kể và tả gì khi được dẫn vào cung? Những chi tiết nào được quan sát
kĩ nhất?
GV giảng:
Đại đường uy nghi sang trọng đến nổi một danh y nổi tiếng cũng chỉ dám ngước mắt nhìn rồi lại cuối đầu đi “
và cảm nhận rằng ở đó toàn những đồ đạc nhân gian chưa từng thấy”.
- hs suy nghĩ trả lời
Hs đọc nhẫm lại đoạn trích và thảo luận nhóm, cử đại diện trả lời gv
Hs suy nghĩ trả lời
Tự giải quyết vấn đề
Kĩ năng tương tác, làm việc nhóm
Trang 4trước cảnh uy nghi cẩn mật quá
mức tưởng tượng
2 Cung cách sinh hoạt:
- Vào phủ phải có thánh chỉ, có
lính chạy thét đường
- Người hầu và quan lại đi lại
như mắc cửi
- Lời lẽ nhắc đến chúa và thế tử
phải cung kính( tránh dùng
những từ kiêng kị)
- Ăn uống toàn sơn hào hải vị;
vật dụng sử dụng toàn mâm
vàng chén bạc, sơn son thếp
vàng
- Chúa luôn có phi tần hầu trực
…tác giả không được trực tiếp
gặp chúa … “phải khúm núm
đứng chờ từ xa”
=>Là nơi quyền uy tối thượng,
nhiều phép tắc, luật lệ
GV phát vấn H: Lần đầu đặt chân vào phủ
Chúa ,tác giả đã nhận xét :
“cuộc sống ở đây thực khác người thường” anh (chị) có nhận thấy điều đó qua cung cách simh hoạt nơi phủ chúa? Nhận xét?
• Các từ Thánh chỉ, Thánh thượng, Thánh thể trong đoạn trích chỉ ai? Dụng ý của tác giả?
GV cho hs viết một đoạn văn 5-7 dòng nêu cảm nhận của mình về 1trong
2 nội dung trên – TG 5’.
GV: Chọn bài của 3 hs,
đọc, nhận xét, cho điểm
Hs suy nghĩ trả lời
Hs thực hiện yêu câu của gv – TG 5’
- HS trình bày
Tự giải quyết vấn đề
3 Tâm trạng và thái độ của
tác giả khi bắt mạch, kê đơn
cho Thế Tử:
- Thái độ
- Lập luận và lý giải căn bệnh
của thế tử là do ở chốn màn the
trướng gấm,ăn quá no ,mặc quá
ấm, tạng phủ mới yếu đi ->
Cuộc sống xa hoa, hưởng lạc
nhưng thiếu sinh khí
- Tâm trạng
Tâm trạng của Tác giả
- Phương
hoãn, kéo dài
thời gian
chữa bệnh để
ông có thể về
lại quê nhà
Chữa trị ngay sợ bị trói buộc vào danh lợi, quyền chức mất tự do
Yêu cầu hs đọc lại đoạn cuối (giải thích các từ khó và đưa
ra câu hỏi)
1) Cách chuẩn bệnh của Lê Hữu Trác cùng những biến tâm tư của ông khi kê đơn cho ta hiểu gì về người thầy thuốc này ?
Gv nhận xét
GV giảng:
-Nội cung là một cảnh vàng son, nhưng tù hãm, thiếu không khí, ngột ngạt, cuộc sống thế tử như “ con chim non nhốt trong lồng son”
- Ông cũng muốn kết hợp việc nâng cao thể lực đồng thời với trị bệnh nhưng ông nghĩ nếu chữa lành quá sớm
HS đọc đoạn cuối,
hs thảo luận trả lời
Trang 5=> Dám nói thẳng ý kiến, chữa
thật Kiên quyết bảo vệ chính
kiến đến cùng
4 Bút pháp kí sự đặc sắc của
tác phẩm
+ Khả năng quan sát tỉ mỉ ,ghi
chép trung thực ,tả cảnh sinh
động
+ Lối kể khéo léo ,lôi cuốn
bằng những sự việc chi
tiết đặc sắc
+ Có sự đan xen với tác phẩm
thi ca làm tăng chất trữ tình của
tác phẩm
III Tổng kết:
Đoạn trích “Vào phủ chúa
Trịnh” phản ảnh quyền lực to
lớn của Trịnh Sâm, cuộc sống
xa hoa hưởng lạc trong phủ
chúa đồng thời bày tỏ thái độ
coi thường danh lợi quyền quý
của tác giả
thì chúa sẽ khen và giữ lại làm quan, điều này ông không muốn Trong ông có một mâu thuẫn phải trung với chúa nhưng phải tránh việc chúa bắt làm quan nên ông chọn phương sách bồi dưỡng sức khỏe
H: Trước quyết định của
TG em có nhận xét gì về con gười của ông?
-Gv nhận xét ,tổng hợp:
Câu hỏi THMT:
Qua cuộc sống của thế tử,
em suy nghĩ ntn về mối quan
hệ giữa môi trường sống và
con người?
Hoạt động 4: GV hướng dẫn hs tổng kết:
Qua bài học, em hãy rút ra ý nghĩa của đoạn trích?
-Hs suy nghĩ ,trả lời
- HS trao đổi ,thảo luận ,đại diện trình bày
Kĩ năng tương tác, làm việc nhóm, tổng hợp kiến thức
IV CÂU HỎI/ BÀI TẬP KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC HS
1 Bảng ma trận kiểm tra các mức độ nhận thức
Mô tả yêu cầu cần đạt ở mỗi mức độ (MĐ) trong bảng sau
Nội dung Nhận biếtMĐ1 Thông hiểuMĐ2 Vận dụng MĐ3 Vận dụng caoMĐ4
I.Tìm hiểu
chung
- Nắm được thông tin
về cuộc đời con người Lê Hữu Trác
- Nhận biết được đặc trưng thể kí
- Hiểu được nhân cách con người Lê Hữu Trác
- Hiểu được đặc trưng
Trang 6thể kí tôn trọng sự thật, tác phẩm mang
gí trị hiện thực cao
II Tìm hiểu
văn bản.
1 Quang cảnh
phủ chúa
(Bên trong,
bên ngoài,
cung cách
sinh hoạt)
2 Tâm trạng
và thái độ của
tác giả khi bắt
mạch, kê đơn
cho Thế Tử
- Nhận biết được các chi tiết miêu tả quang cảnh phủ Chúa
- Nhận biết được tâm trạng và thái độ của tác giả khi bắt mạch,
kê đơn cho Thế Tử
- Hiểu được giá trị hiện thực của các chi tiết đó
- Hiểu được mâu thuẫn giằng xé trong con người tác giả
Cảm nhận đực nhân cách con người Lê Hữu Trác khi quyết định chữa bện cho Thế Tử
- Viết một đoạn văn nêu cảm nhận của mình
về 1trong 3 nội dung trên Vận dụng tổnghợp kiến thức
giải quyết những tình huống được đặt ra: Qua cuộc sống của thế tử, suy nghĩ ntn về mối quan hệ
trường sống và con người?
2 Câu hỏi và bài tập củng cố, dặn dò
Câu 1: Trình bày những hiểu biết của em về thể lại kí trung đại
Câu 2: Phân tích giá trị hiện thực miêu tả qua cung cách sinh hoạt nơi phủ Chúa
Câu 3: Cảm nhận của anh chị về bài thơ Của LHT trong đoạn trích
Câu 4: Từ mâu thuẫn giằng xé tâm trạng của tác giả khi phát hiện ra bệnh tình của Thế Tử và cách giải quyết vấn đề của ông, em có suy nghĩ gì về lương tâm và đạo đức của các bác sĩ ngày nay
