Hệ thống tiền tệ quốc tế và hợp tác đa phương về tỷ giá

Hệ thống tiền tệ quốc tế và hợp tác đa phương về tỷ giá

Hệ thống tiền tệ quốc tế - IMS

• Là một hệ thống các tập quán, quy tắc, thủ tục và

các tổ chức quốc tế điều hành các quan hệ tài chính giữa các quốc gia

luật lệ và thể chế trên tinh thần tự nguyện nhằm điều chính mối quan hệ tài chính – tiền tệ

• Tại điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế quốc

tế

1 Khái niệm

Hệ thống tiền tệ quốc tế - IMS

• Ảnh hưởng đến thương mại và đầu tư quốc tế

• Ảnh hưởng đến sự phân bố các nguồn tài nguyên

trên thế giới

• Hệ thống tiền tệ quốc tế chỉ rõ vai trò của chính

phủ và các định chế tài chính quốc tế trong việc xác định tỷ giá khi chúng không được phép vận động theo các thế lực thị trường.

2 Vai trò

Hệ thống tiền tệ quốc tế - IMS

 Hai tiêu chí phân loại của hệ thống tiền tệ quốc tế:

• Mức độ linh hoạt của tỷ giá: hệ thống tỷ giá cố

định, hệ thống tỷ giá thả nổi, hệ thống tỷ giá thả nổi có điều tiết…

• Đặc điểm của dự trữ ngoại hối quốc tế:

 Bản vị hàng hóa (pure commodity standards)

 Bản vị tiền giấy (pure fiat standards)

 Bản vị kết hợp (mixed standards)

3 Tiêu chí phân loại

Hệ thống tiền tệ quốc tế - IMS

Hệ thống bản vị vàng & Hai cuộc thế chiến

• Bản vị vàng là chế độ tiền tệ mà pháp luật quy định

dùng vàng để đúc tiền vàng Trong quá trình phát triển, chế độ này tiến triển dưới hình thức của 3 chế

độ khác nhau: bản vị tiền vàng, bản vị vàng thỏi và bản vị hối đoái vàng

• Chế độ này đã duy trì từ khi thỏa thuận Bretton

Woods ra đời năm 1944 quy định mức tỷ giá cố định giữa vàng và USD là 35 USD/oz vàng Vào năm

1971, đồng USD được giao dịch ở mức 35 USD/oz vàng, nhưng hiện tại đã lên tới 1.750 USD/oz.

Hệ thống bản vị vàng & Hai cuộc thế chiến

chiến tranh tại Việt Nam.

• Bản vị vàng đã nhiều lần được áp dụng, nhưng chẳng có mấy thành công

Hệ thống bản vị vàng & Hai cuộc thế chiến

đầu cơ, đơn phương

phá giá tiền tệ hay

NHTW đặt sai lãi

suất.

Hệ thống bản vị vàng & Hai cuộc thế chiến

Hệ thống bản vị vàng & Hai cuộc thế chiến

Hệ thống bản vị vàng & Hai cuộc thế chiến

• Nhiều người nói quay lại với chế độ bản vị vàng là

liều thuốc tiên chữa lành mọi chứng thâm hụt hiện nay, từ tài khóa tới thương mại.

• Tuy thế, khó khăn đầu tiên là ở chỗ thế giới không

có đủ số vàng cần thiết để làm điều đó.

• Ngoài ra, còn nhiều trở ngại nữa như Mỹ thâm

hụt thương mại quá lớn còn Trung Quốc thặng dư quá nhiều, đồng Nhân dân tệ bị định giá thấp, các nước thi nhau phá giá đồng tiền và xuất hiện nhiều khối chính trị khu vực.

Hệ thống bản vị vàng & Hai cuộc thế chiến

• Có người cho rằng dù không chính thức dùng chế độ

bản vị vàng, nhưng vàng cũng như tiền, vừa là phương tiện lưu trữ giá trị vừa là phương tiện trao đổi.

• Nhưng nếu thế thì giá phải cố định nếu được tính

theo vàng Tiếc là không phải vậy, và vàng ít khả năng phòng ngừa lạm phát hơn người ta tưởng.

• Lại có người khác nghĩ giá vàng nên tính bằng cách

chia tổng lượng tiền trong lưu thông cho tổng lượng vàng Kết quả cho thấy giá vàng phải lên tới 11.000 USD/ounce mới phải Đấy là chuyện không tưởng.

Hệ thống song bản vị trước 1875

• Sự khan hiếm, tính bền, dễ chuyên chở, dễ phân

chia, đồng chất và chất lượng được duy trì lâu bền

• Sử dụng trong các ngành công nghiệp và trang sức

• Giá trị ổn định tương đối so với các hàng hóa khác

• Dễ dàng kiểm tra

2 Tại sai lại là vàng và bạc

Hệ thống song bản vị trước 1875

• Giá trị tiền tệ chính là giá trị kim loại của đồng xu

• Bào mòn giá trị thực tế của đồng xu

• Cùng tồn tại “đồng tiền đầy đủ giá trị” và “đồng

tiền giảm giá trị”

• Thực tế xảy ra ở Anh vào 1540 và 1560: tiền xấu

đuổi tiền tốt ra khỏi lưu thông

3 Hạn chế

Hệ thống song bản vị trước 1875

• Quy luật Grasham được sử dụng để giải thích sự

sụp đổ của hệ thống song bản vị: “tiền xấu đuổi tiền tốt” ra khỏi lưu thông

• Từ cuối những năm 1860, do bạc được khai phá và

sản xuất nhiều, bạc dần bị mất giá và không còn được sử dụng để định nghĩa cho đơn vị tiền của nhiều quốc gia

• Hệ thống song bản vị bạc vàng lần lượt sụp đổ.

4 Sự sụp đổ

Hệ thống Bretton Woods

SỰ RA ĐỜI CỦA HỆ THỐNG BRETTON WOODS.

• Sự cần thiết phải có một hệ thống tiền tệ quốc tế mới để

thúc đẩy thương mại và đầu tư quốc tế sau chiến tranh.

• Hệ thống tiền tệ quốc tế sau Chiến tranh Thế giới II ra

đời ở BRETTON WOODS, NEW HAMPSHIRE.

• Hệ thống tiền tệ quốc tế Bretton Woods gần với việc

thành lập 2 tổ chức tài chính quốc tế.

‾ Ngân hàng Thế giới (World Bank)

‾ Quỹ tiền tệ quốc tế

Hệ thống Bretton Woods

CÁC QUY ƯỚC CỦA HỆ THỐNG BRETTON WOODS.

• Hệ thống tỷ giá cố định nhưng có thể điều chỉnh

• Các quy ước

 USD được định giá theo vàng, cố định ở mức USD 35/Ounce và

Mỹ sẵn sàng mua vào và bán ra vàng ở mức giá này với số

lượng không hạn chế

 Các nước xác định và công bố mức ngang giá các đồng tiền của

họ đối với vàng hoặc USD và duy trì mức ngang giá đó trên thị trường ngoại hối bằng cách bán ra và mua vào USD

 Các nước có trách nhiệm duy trì tỷ giá hối đoái với dao động

cho phép là +/-1%

Hệ thống Bretton Woods

CÁC QUY ƯỚC CỦA HỆ THỐNG BRETTON WOODS.

• Vai trò của IMF

 Đảm bảo hệ thống hoạt động một cách trơn tru và hiệu

quả, tức giảm thiểu nhu cầu phá giá và nâng giá đồng tiền của các quốc gia thành viên.

 Có nguồn tiền sẵn tài trợ cho thâm hụt tạm thời cán cân

thanh toán của các quốc gia thành viên.

Hệ thống Bretton Woods

CÁC QUY ƯỚC CỦA HỆ THỐNG BRETTON WOODS

• Cơ chế điều chỉnh cán cân thanh toán thiếu sự ổn định,

chắc chắn và từ động của hệ thống bạn vị vàng và tính linh hoạt của hệ thống tỷ giá thả nổi.

• Các hoạt động đầu cơ bắt nguồn từ khả năng phá giá và

nâng giá của các đồng tiền và điều này dễ dàng gây bất ổn cho hệ thống

• Cơ chế tạo thanh khoản có vấn đề “Triffin Dilemma-

Nghịch lý Triffin”

Hệ thống Bretton Woods

CÁC QUY ƯỚC CỦA HỆ THỐNG BRETTON WOODS

• Triffin Dulemma – Nghịch lý Triffin

 Để tránh tình trạng thiếu hụt thanh khoản, Mỹ phải chịu

sự thâm hụt của cán cân thanh toán và điều này làm suy giảm lòng tin vào USD

 Để phòng ngừa đầu cơ đối với USD, mức thâm hụt cán cân

thanh toán của Mỹ phải thu hẹp và điều này lại gây nên sự thiếu hụt thanh khoản cho hệ thống

Hệ thống Bretton Woods

SỰ SỤP ĐỔ CỦA HỆ THỐNG BRETTON WOODS

Thời kỳ thiếu hụt đô-la Mỹ (1944-1958)

• Cán cân vãng lai của Mỹ bội thu trong khi cán cạn vãng lai

của các nước châu Âu lại thâm hụt nặng.

• IMF không đủ khả nguồn vốn để tài trợ cho thâm hụt cán

cân vãng lai của các nước châu Âu => một loạt các đồng tiền châu Âu bị phá giá.

• Cuối những năm 1950, các nước châu Âu và Nhật bước

vào giai đoạn hưng thịnh, XK tăng mạnh và sự trữ USD dồi dào

• Nhiều đồng tiền châu Âu được tự do chuyển đổi

Hệ thống Bretton Woods

Thời kỳ dư thừa đô-la Mỹ (1958-1971)

• CCVL của Mỹ thâm hụt sâu sắc

• CCVL của các nước châu Âu và Nhật thặng dư

• Dự trữ bằng USD của nhiều NHTW tăng mạnh và họ bắt đầu đổi USD ra vàng

• 1967 tài sản nợ của Mỹ bằng USD đã vượt quá số vàng dự trữ

• 1971 cán cân thương mại của Mỹ thâm hụt ở mức 30 tỷ USD

=> giới đầu cơ tấn công vào USD và làn sóng chạy khỏi USD

• Tháng 8/1971 Tổng thống Nixon tuyên bố ngưng chuyển đổi USD ra vàng

KHỦNG HOẢNG TIỀN TỆ

Cơn bão tài chính tiền tệ 1997 các nước ASEAN

Khủng hoảng tiền tệ

Cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ bắt nguồn từ Thái Lan Cơn bão khủng hoảng tài chính tiền tệ này không phải từ trên trời rơi xuống Sức mạnh tàn phá của nó đã được tích lũy, dồn nén từ nhiều năm và đến năm 1997 những mầm bệnh trong nền kinh tế Thái Lan

đã phát tác gây sức ép nặng nề cho sự phá giá tiền tệ

Khủng hoảng tiền tệ

Ngay sau khi sự kiện thả nổi tỷ giá ở Thái Lan một phản ứng dây chuyền đã xảy ra tại các nước trong khu vực, nhất là các nước đang có sẵn nhiều vấn đề nội tại trong phát triển kinh tế như Philippines, Malaysia,

Indonesia, và tác động đến cả nền kinh tế của Singapore.

Kể từ thời điểm các nước tuyên bố thả nổi tiền tệ hay không can thiệp vào thị trường ngoại hối đồng tiền của các nước này lập tức bị mất giá nghiêm trọng, chỉ số

chứng khoán giảm mạnh mặc dù đã có những biện pháp mang tính tình thế để đối phó có sự giúp đỡ của công

đồng tài chính quốc tế.

Đơn vị tính: % - thời điểm gốc là đầu tháng 4/1997

Nguồn: Asean Week March 6-1998

Đơn vị tính: % - thời điểm gốc là đầu tháng 4/1997

Nguồn: Asean Week March 6-1998

Khủng hoảng tiền tệ

Nguyên nhân cuộc khủng hoảng

Thứ ba

Thứ tư

Duy trì tỷ giá hối đoái cố định một cách cứng nhắc theo USD của các nước có nền kinh tế có dấu hiệu chững lại hoặc đi xuống, trong khi nền kinh tế của Mỹ đang phát triển đã khiến cho các nước này thay vì để đồng tiền của mình sụt giảm theo đúng giá trị của nó lại phải tiêu tốn hàng chục tỷ USD để cố gắng duy trì mức cân bằng giả tạo tới mức không thể kiềm giữ được

Hệ thống tài chính yếu kém, công tác quản lý ngoại hối lỏng lẻo

Khủng hoảng tiền tệ

Nguyên nhân cuộc khủng hoảng

Do đồng tiền bị mất giá, nền kinh tế vĩ

mô không ổn định, nguồn đầu tư nước ngoài sẽ bị giảm sút

và có thể sẽ chuyển sang khu vực khác

ổn định và có nhiều lợi thế hơn Trung Quốc, khu vực Mỹ

Hệ thống tài chính đổ vỡ gây sức ép lớn tái lạm phát, giảm thu nhập của người lao động, tác động xấu đến các mặt của đời sống chính trị, xã

hội

Khủng hoảng tiền tệ

Xét về lâu dài thì đây là dịp các nước này rút ra được các bài học điều chỉnh lại các chính sách vĩ mô, điều chỉnh lại cơ quan phát triển kinh tế Những kết quả của các cuộc cải cách này sẽ tạo ra động lực thúc đẩy sự phát triển một cách bền

Giảm giá đồng tiền lại góp phần khuyến khích xuất khẩu, hàng xuất khẩu của các nước này có thêm cạnh tranh lớn trên thị trường Quốc tế nhất là trong tương quan so sánh với các mặt hàng cùng loại của các nước trong khu nực có đồng tiền ổn định

Các yếu tố đầu vào tính bằng ngoại tệ, gồm tiền lương, đất đai, dịch vụ… giảm một cách tương đối cao so với các nước khác, nên khi khủng hoảng kết thức thì chính các nước này lại có lợi thế thu hút vốn đầu tư, cả đầu tư trực tiếp và gián tiếp

Tác động tích cực

Hiệp ước Jamaica

 Sau khi hệ thống Bretton

Woods sụp đổ chính thức vào

năm 1973, các nước trên thế

giới chủ yếu sử dụng chế độ tỷ

giá thả nổi

 Tuy nhiên, chế độ tỷ giá này

chưa thật sự mang chưa được

quốc tế chính thức công nhận.

 Đến năm 1976, tại

Jamaica, hội nghị của Ủy ban lâm thời IMF đã ra quyết định “sửa đổi các điều khoản của IMF”

 Các điều khoản đã được

sửa đổi này được các quốc gia thành viên IMF chính thức công nhận tháng

4/1978

NGUYÊN NHÂN RA ĐỜI

Hiệp ước Jamaica

 Bỏ chế độ cố định tỷ giá theo vàng Theo đó, vàng được

giao dịch trên thị trường như một hàng hóa bình thường

 Thừa nhận chính thức chế độ tỷ giá thả nổi

 Các quốc gia có quyền tự do lựa chọn chế độ tỷ giá mà họ

cho là phù hợp

ĐẶC ĐIỂM:

Hiệp ước Jamaica

ĐẶC ĐIỂM:

 Các nước sẽ phải tự chịu trách nhiệm về việc điều chính BOP

nhưng với điều kiện là không làm ảnh hưởng tiêu cực đến các quốc gia đối tác thương mại và nền kinh tế thế giới.

 IMF khuyến khích các quốc gia nên phối hợp chính sách

nhằm ổn định tỷ giá, thúc đẩy phát triển thương mại quốc tế…

 Vai trò IMF được nâng cao Tuy nhiên, IMF vẫn thật sự

không được trao quyền trừng phạt các quốc gia không tuân thủ theo các nguyên tắc này

Hiệp ước Jamaica

ẢNH HƯỞNG ĐẾN TÌNH HÌNH KINH TẾ

CÁC NƯỚC

Tỷ giá biến động mạnh Đôi khi các quốc gia bị rơi vào tình trạng bất ổn BOP nghiêm

Do mỗi quốc gia đều muốn theo

đuổi lợi ích cho riêng minh, mà

hiệp ước cho phép mỗi nước được

tự chọn cho mình một chế độ tỷ

giá phù hợp

Hiệp ước Jamaica

+ Lãi suất công trái

Dòng vốn đầu tư ồ ạt chảy vào Mỹ

Xuất khầu của Mỹ giảm

LOGO