Báo cáo thuốc bảo vệ thực vật và các tác động của nó đối với môi trường và ngành nông nghiệp

Tuy nhiên việc sữ dụng quá nhiều thuốc bảo vệ thực vật cũng gây nhiều ảnh hưởng cho sức khỏe con người và tổn hại đến môi trường, Một giải pháp cho nông nghiệp bền vững để hạn chế tác hạ

Trang

Phần một: Mở đầu 2

Phần hai: Nội dung 5

1.Cơ sở lý luận 5

1.1 Ảnh hưởng của sâu bệnh đối với cây trồng 5

1.2 Đặc điểm cây rau màu và sâu bệnh hại rau mà 5

1.2.1 Đặc điểm chung của rau màu 5

1.2.2 Sâu hại rau màu 6

2 Nội dung 8

2.1 Các phương pháp phòng trừ sâu hại 9

2.1.1 Phương pháp cơ giới, vật lý 9

2.1.2 Phương pháp hóa học 10

2.1.3 Phương pháp canh tác 11

2.1.4 Phương pháp sinh học 13

2.1.4.1 Sử dụng giống kháng sâu hại 13

2.1.4.2 Sử dụng thiên địch và các hợp chất sinh học 14

2.1.4.3 Sử dụng thuốc trừ sâu sinh học 15

2.1.4.3.1 Kết quả 15

2.1.4.3.2 Ưu điểm 16

2.1.4.3.3 Nhược điểm .16

2.1.4.3.4 Sản phẩm thuốc trừ sâu trên thị trường 17

2.2 Kiểm dịch thực vật 19

2.3 Tác hại của việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đối với môi trường .19

2.3.1 Thuốc bảo vệ thực vật gây hại đến sức khỏe 19

2.3.2 Tác hại đối với môi trường 20

2.3.2.1 Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và vấn đề ô nhiễm môi trường 21

2.3.2.2 Biện pháp khắc phục tình trạng trên 22

Phần ba: Kết luận 24

1.1 Đặt vấn đề:

1 Đặt vấn đề

Việt Nam là nước sản xuất nông nghiệp, khí hậu nhiệt đới nóng và ẩm của Việt Nam thuận lợi cho sự phát triển của cây trồng nhưng cũng rất thuận lợi cho sự phát sinh, phát triển của sâu bệnh, cỏ dại gây hại mùa màng Do vậy việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) để phòng trừ sâu hại, dịch bệnh bảo vệ mùa màng, giữ vững an ninh lương thực quốc gia vẫn là một biện pháp quan trọng và chủ yếu Cùng với phân bón hóa học, thuốc BVTV là yếu tố rất quan trọng để bảo đảm an ninh lương thực cho loài người Tuy nhiên việc sữ dụng quá nhiều thuốc bảo vệ thực vật cũng gây nhiều ảnh hưởng cho sức khỏe con người và tổn hại đến môi trường, Một giải pháp cho nông nghiệp bền vững để hạn chế tác hại của sâu bệnh, bảo vệ môi trường cũng như sức khoẻ con người, thuốc trừ sâu sinh học (TTSSH) được coi là một biện pháp đầy tính khả thi Việc ứng dụng thành tựu này đã, đang là một vấn đề đáng chú ý đối với nông nghiệp Việt Nam Đồng thời cũng cần chú ý đến các phương pháp bảo vệ cây trồng truyền thống mà nhân dân đã áp dụng trong sản xuất như dùng thiên địch, thâm canh… Với những hiểu biết của mình chúng

em xin thực hiện đề tài về vấn đề thuốc bảo vệ thực vật và các tác động của nó đối với môi trường và ngành nông nghiệp như thế nào, và các biện pháp khắc phục trong việc sữ dụng thuốc bảo vệ thực vật hiện nay ở Việt Nam

1.2 Mục đích, yêu cầu:

1.2.1 Mục đích:

Việc thực hiện bài tiểu luận này không những giúp cho sinh viên trang bị cho mình nhựng kiến thức cần thiết cho việc học tập và nghiên cứu của mình mà còn giúp cho sinh viên làm quen với phương pháp học tập và nghiên cứu theo nhóm, tập hợp được sức mạnh của toàn nhóm, tập cho các bạn có được tinh thần học hỏi, suy luận

khoa học, có thể mở ra những hướng suy luận hợp logic và đi sâu vào thực tiễn của cuộc sống

1.2.2 Yêu cầu:

Bài tiểu luận tiến hành nhằm tìm hiểu về vấn đề thuốc bảo vệ thực vật và các tác động của nó đối với môi trường và ngành nông nghiệp như thế nào, và các biện pháp khắc phục trong việc sữ dụng thuốc bảo vệ thực vật hiện nay ở Việt Nam và

cụ thể là vùng Đồng Bằng sông Cửu Long, bên cạnh đó còn trang bị cho sinh viên phương pháp luận và tư duy khoa học Vận dụng những kiến thức khoa học để lý giải, phân tích các vấn đề khoa học tự nhiên

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

Bài tiểu luận về vấn đề thuốc bảo vệ thực vật và các vấn đề đối với môi trường, các loại sâu hại, các loại thuốc phòng trừ và những tác động của nó đối với môi trường

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

Với đề tài này thì việc tiến hành đuợc dựa trên nhiều phương pháp như:

Phương pháp trừu tượng hóa khoa học vì đây là phương pháp cơ bản để có thể suy luận các vấn đề một cách khoa học

Phương pháp thống kê nhằm thống kê sơ lược các số liệu về cấu trúc, đặc điểm của từng chất

Phương pháp lôgic học để trình bày các vấn đề một cách mạch lạc và khoa học

Một số phương pháp khác

1.5 Phạm vi nghiên cứu:

Tiểu luận đuợc tiến hành trong khỏang thời gian khá dài từ ba đến năm tuần và được phân chia đều cho các thành viên trong nhóm để tự nghiên cứu sau đó sẽ họp nhóm hai đến ba lần một tuần để cùng giải đáp thắc mắc và cùng nhau bàn luận một

số vấn đề mở rộng

Phạm vi nghên cứu là các loại sâu hại cây trồng và các loại thuốc bảo vệ thực vật hiện nay đồng thời nêu lên những tác động của việc sữ dụng thuốc bảo vệ thực vật đến môi trường

Vì đây chỉ là một bài tiểu luận nên kiến thức được trình bày sâu sắc một khía cạnh nào đó của vấn đề chứ không thể nào có thể bao quát toàn vấn đề và đòi hỏi sự đầu

tư cũng không như một bài luận văn

1 Cơ sở lý luận

1.1 Ảnh hưởng của sâu bệnh đối với cây trồng

Ruộng bị cháy rầy

Những ruộng lạc bị rầy nâu ăn xơ xác

Châu chấu tàn phá hoa màu

Sâu bệnh có ảnh hưởng xấu đến đời sống cây trồng

-Khi bị sâu bệnh phá hại, cây trồng sinh trưởng, phát triển kém, năng suất và chất lượng nông sản giảm, thậm chí không cho thu hoạch

1.2 Đặc điểm cây rau màu và sâu bệnh hại rau màu

Rau màu là các loại cây trồng phổ biến, đa dạng, phong phú về chủng loại cung cấp cho thị trường nhiều loại rau, củ, quả và các nguyên liệu cho công nghiệp chế biến thực phẩm

1.2.1 Đặc điểm chung của rau màu

Cây rau màu canh tác ở cả 2 điều kiện ngoài tự nhiên và trong điều kiện có bảo vệ Trong điều kiện có bảo vệ như nhà lưới, nhà kính cây rau phát triển tốt, thuận lợi cho các nước có mùa đông lạnh giá, có băng tuyết Tuy nhiên, việc canh tác rau màu trong điều liện nhà kính, nhà lưới thì chi phí cao, khá tốn kém, cần trình độ thâm canh cao

Các chủng loại rau màu rất phong phú, đa dạng về chủng loại, phương pháp canh tác Mỗi loại rau màu có đặc điểm sinh trưởng, phát triển và phương pháp canh tác khác nhau

Các cây rau màu có khả năng trồng gối, trồng xen, gieo lẫn nhau nhờ các đặc điểm

về hình thái, phân bố cành và hệ thống rễ khác nhau, có thể bổ sung cho nhau Rau màu có thời gian sinh trưởng ngắn, thông thường từ 2-3 tháng Vì thế, một năm

có thể trồng nhiều vụ, cần nhiều công lao động đòi hỏi việc chăm sóc thường xuyên, tỉ mỉ

Giá trị của cây rau màu:cung cấp nguồn thực phẩm giàu chất xơ, vitamin, khoáng chất; là nguồn nguyên liệu cho công nghiệp chế biến thực phẩm, cung cấp các loại gia vị, các vị thuốc và là mặt hàng xuất khẩu có giá trị cao, đồng thời còn là nguồn lương thực phụ hay nguồn thức ăn cho chăn nuôi

Phân loại rau màu: để dễ dàng phân biệt loài cũng như đặc điểm sinh trưởng, canh tác của các loài rau khác nhau được phân loại như sau:

 Rau cho củ, rễ: cà rốt củ cải trắng, củ dền

 Rau họ hành, tỏi: hành tây, tỏi

 Rau họ đậu: đậu đũa, đậu ván

 Rau ăn thân củ như khoai lang, khoai tây

 Rau ăn ngắn ngày như xà lách, rau dền, cải ngọt, cải xanh, cải cúc

 Râu lâu năm như măng tây, măng tre

 Rau họ cà: cà chua, ớt, cà tím

 Rau họ bầu bí như dưa leo, dưa gang, dưa hấu

 Nấm: nấm rơm, nấm mèo

1.2.2 Sâu hại rau màu

Sâu hại rau màu rất đa dạng về chủng loại từ những loài có tính chuyên hóa cao chỉ gây hại trên một loài hay một nhóm loài rau như: sâu xanh đục quả, sâu tơ, sâu xanh sọc trắng tới các loài có khả năng gây hại trên nhiều loài rau khác nhau như sâu khoang…

Tác hại của sâu: phá hoại các loại rau màu như ăn lá, đục quả, đục thân, hút nhưa cây làm giảm năng suất, phẩm chất của rau, ảnh hưởng tới giá trị kinh tế…

Sâu hại rau màu

Sâu hại rau màu bao gồm rất nhiều loài với nhiều phương thức gây hại khác nhau như: ăn lá, đục thân, đục trái, ăn rễ Khi bị sâu hại thì rau màu bị hư hai, mất phẩm chất, chất lượng, không có hiệu quả kinh tế, nhiều khi bị mất trắng

Các sâu hại chia làm 2 loại:

Sâu có tính chuyên tính cao: chỉ gây hại trên một loại rau hay một nhóm rau cùng

họ như sâu tơ, sâu đục quả đậu

Sâu không có tính chuyên hóa: gây hại trên nhiều loài rau như sâu khoang

Nhìn chung các loại sâu gây hại trên rau gồm có:

Nhện đỏ

Sâu đục quả đậu

Bọ xít mướp

Ruồi đục quả

Ruồi đục lá

Sâu xanh da láng

Điều kiện phát sinh, phát triển của sâu hại rau màu: có 4 yếu tố tác động

Nguồn gốc của sâu hại trên rau màu: từ 2 nguồn chính

Từ các cây trồng, tàn dư thực vật và đất là nơi chứa cá nguồn bệnh như trứng, nhộng, sâu non

Từ các hạt giống, cây con gieo trồng nhiễm sâu, trứng, nhộng

Điều kiện khí hậu, đất đai: nhiệt độ và độ ẩm cao thì sâu bệnh càng phát triển nhưng trong một giói hạn nhất định từ 25-30 0C, độ ẩm trên 85%

Giống cây trồng: các giống cây trồng tính kháng yếu, mang sẵn mầm bệnh, sâu hại

dễ dàng bị sâu hại tấn công

Chế độ chăm sóc: bón phân, tưới tiêu không hợp lý làm cây phát triển yếu, chống chịu kém, sâu hại dễ tấn công và phát triển

Để sâu hại phát triển thành dịch thì tất cả các yếu tố về nguồn sâu bệnh, thức ăn và các điều kiện tự nhiên thuận lợi nhất cho sâu phát triển và sinh sản

2.Nội dung

2.1 Các phương pháp phòng trừ sâu hại

2.1.1 Phương pháp cơ giới, vật lý

Là phương pháp sử dụng các dụng cu nông học, các tính chất vật lý như nhiệt, ánh sáng, tia tử ngoại để loại trừ sâu hại cây trồng Có rất nhiều cách như sau:

Cày xới đất, phơi nắng đất để loại bỏ các trứng, nhộng của sâu hay tủ đất với plastic, mặt phản chiếu ánh sáng sẽ có tác dụng xua đuổi một số loại côn trùng như

bọ trĩ, bọ nhảy

Xử lý giống bằng nhiệt loại trừ sâu hại: ngâm giống trong nước 3 sôi 2 lạnh (

45-500C) trong 20-30 phút hoặc sử dụng các tia bức xạ để tiêu diệt mầm bệnh

Sử dụng các loại bẫy như bẫy đèn thu hút bướm, rầy nâu, bọ xít; các loại bẫy màu xanh, vàng thu hút các loài bọ trưởng thành, tránh các loại ruồi đục quả, đục thân Hay sử dụng các loại bẫy có mùi chua ngọt ( bẫy chua ngọt) thu hút các loài sâu như sâu khoang, sâu tơ, sâu sám…

Vệ sinh đồng ruộng, đốt bỏ các tàn dư thực vật như rơm rạ; với các cây ăn quả, công nghiệp cần đốn tỉa cành, loại bỏ cành già, xấu

Dùng tay loại bỏ các ổ trứng, nhộng và sâu phá hoại.; dùng vợt, lưới bắt các loại sâu

Biên pháp này tuy rất đơn giản, dễ làm, không gây ảnh hưởng tới rau nhưng lại rất mất thời gian và công sức Và chỉ thực hiện ở quy mô nhỏ như hộ gia đình với lượng sâu hại ít, thấp, hầu như không đáng kể Khi số lượng sâu hại nhiều tạo thành dịch cần sử dụng biện pháp hóa học

2.1.2 Phương pháp hóa học

Là biện pháp có sử dụng các hóa chất tổng hợp hóa học vào trong diệt trừ sâu hại Trong đó chủ yếu là sử dụng các thuốc trừ sâu hóa học

Trước tiên là xử lý hạt giống với các hóa chất nhằm loại bỏ mầm bệnh, trứng sâu, các vi sinh vật Nguyên tắc của phương pháp này là làm cho thuốc bao quanh hạt Các thuốc thông dụng thường dùng cho rau là những thuốc có gốc thủy ngân như: Ceresan, Falisan rất độc cho người và gia súc và thuốc không có thủy ngân như: Arasan, Spegon, Captan ít độc cho người và gia súc Ngoài ra còn có dung dịch thuốc tím, Formaldehyde,

Các phương pháp dùng hóa chất xử lý hạt giống thường sử dung:

 Ngâm hạt trong dung dịch Formaldehyde được pha loãng ở nồng độ 1/300, giữ ướt hạt trong 1 giờ, sau đó hong khô hạt

 Xử lý hạt bằng thuốc tím 1% trong 10 phút, sau đó rửa hạt và hong khô hạt

 Xử lý khô bằng Thiram hay Captan từ 3- 5g thuốc cho 1kg hạt

Tùy thuộc vào loại cây trồng, loại sâu hại và mức độ gây hại mà ta sử dụng các loại thuốc trừ sâu khác nhau Đa số những thuốc trừ sâu sử dụng là những chất hữu cơ tổng hợp như: thuốc trừ sâu lân hữu cơ, thuốc trừ sâu Pyrethroid (Cúc trừ sâu tổng hợp), thuốc điều hoà sinh trưởng côn trùng, (như Atabron, Nomolt…), thuốc trừ sâu Cacbamat, và các hợp chất hữu cơ khác (Padan, Trebon, Confidor, Regent,…) Các thuốc trừ sâu tiêu diệt sâu hại bằng cách: tác động vào hệ thần kinh, hệ hô hấp, hệ tiêu hóa hay ngăn cản sự lột da của sâu non, ấu trùng

Khi sử dụng thuốc hóa học trừ sâu cần phải thực hiện đúng quy tắc 4 đúng sau: đúng thuốc đúng nồng độ và liều lượng, đúng lúc và đúng cách

Việc sử dụng thuốc trừ sâu có nhiều ưu điểm là tiêu diệt dịch hại nhanh chóng và triệt để, hiệu quả thể hiện r ràng; có thể phun rải trên diện rộng, nhất là đối với các dụng cụ phun hiện đại như máy phun động cơ, bình phun áp lực Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc trừ sâu hóa học cũng đem lại nhiều nhược điểm khó lường và chưa được kiểm soát chặt chẽ ở các vùng trồng rau:

-Dễ gây độc hại đối với người sử dụng thuốc, gia súc và làm ô nhiễm môi trường

- Để lại dư lượng trong nông sản, gây ngộ độc cho người tiêu dùng

- Giết hại nhiều thiên địch, gây mất cân bằng hệ sinh thái Có thể làm phát sinh những đối tượng dịch hại quan trọng mới (dùng thuốc trừ sâu nhiều làm nhện đỏ phát triển mạnh)

- Dễ làm nảy sinh tính chống thuốc của sâu hại và gây hiện tượng tái phát dịch sâu hại (sâu tơ, sâu hại rau ăn lá)

2.1.3 Phương pháp canh tác

Biện pháp canh tác là những hoạt động của con người tác động tới cây trồng nông nghiệp từ khi gieo trồng tới thu hoạch Các biên pháp canh tác đều tác động tới sự phát triển sinh trưởng của cây trồng, đồng thời cũng ảnh hưởng tới sự phát triển của sâu hại Thông thường, khi sử dụng các biện pháp thâm canh cao như: giống lai, bón nhiều đạm, tăng vụ, tăng mật độ cây trồng… đều tạo điều kiện thuận lợi cho sâu hại phát triển có khi thành dịch Việc sử dụng các biện pháp canh tác nhắm mục đích tạo điều kiện thuận lợi cho cây trồng phát triển, tăng khả năng chống chịu, bảo

vệ thiên địch và không thuận lợi cho sâu hại phát triển

Các biện pháp canh tác có ưu điểm là dễ thực hiện, chi phí thấp, dễ phối hợp với các biện pháp khác, không ảnh hưởng tới các biện pháp khác Tuy nhiên, biện pháp canh tác chủ yếu phòng là chính

 Kỹ thuật làm đất

Do đất là nơi sống và tồn tại của nhiều loài sâu hại Nhiều loài sâu hóa nhộng trong đất như: sâu tơ, sâu khoang, sâu xám…Kỹ thuật làm đất sẽ ít nhiều tiêu diệt trực tiếp hay gián tiếp sâu hại cây nông nghiệp thông qua quá trình cầy lật đất, phơi đất,

xử lý đất bằng thuốc hóa học hay chế phẩm sinh học sẽ tiêu diệt trứng, sâu non, nhộng và các mầm bệnh

 Luân canh cây trồng

Nếu chỉ trồng một loại cây trồng trên một diện tích trong thời gian dài sẽ làm đất thiếu chất dinh dưỡng, tăng sự phát triển của sâu hại chuyên tính nhờ nguồn thức ăn dồi dào Vì vậy, để ngăn chặn và tiêu diệt sâu hại ta tiến hành luân canh hợp lý các loài cây trồng với nhau theo chu kỳ trên một diện tích đất Các mô hình luân canh thường sử dụng là: luân canh lúa nước và các cây rau họ cải, ngô; luân cây rau- ngô- đỗ; khoai tây bới các cây khác…

 Xen canh cây trồng

Xen canh là trồng đồng thời nhiều loại cây trên cùng một diện tích đất trong một vụ Trồng xen canh sẽ hạn chế được các loại sâu gây hại chuyên tính chỉ ăn một loại thức ăn, đồng thời tận dụng lợi thế của tự nhiên: ánh sáng, nhiệt độ, phân bón, đất, dinh dưỡng như trồng xen với cây họ đậu Ngoài ra, còn làm phong phú khu hệ vi sinh vật có lợi, các thiên địch tốt Các mô hình xen canh có hiệu quả như: ngô- đậu, bông-mía

Ngoài ra, để cây trồng phát triển tốt, cho năng suất cao nhất và tránh được sự tấn công của sâu hại, bảo vệ và phát triển khu hệ sinh vật có lợi như các vi sinh vật, các thiên địch ta co thể phối hợp nhiều kỹ thuật canh tác như:

.Gieo trồng đúng thời vụ: phù hợp với mỗi loài cây trồng, lúa gieo trồng đúng vụ sẽ tránh rầy nâu hại, rau vụ đông xuân trồng muộn thường bị sâu hại nhiều hơn

Mật độ gieo trồng thích hợp: tùy theo giống, thời vụ, các điều kiện khác, nếu lúa gieo trồng với mật độ dày dễ bị rầy nâu hại, các loài sâu khác

Bón phân, tưới nước đủ, hợp lý: giúp cây trồng phát triển tốt, có tính chống chịu cao, loại bỏ các yếu tố thuận lợi cho sâu hại phát triển

Sử dụng giống ngắn ngày: quay vòng nhanh, nâng cao sản lượng, tránh vòng đời gây hại của sâu như sâu non, sâu trưởng thành, sâu chỉ gây hại lớn khi có đủ số lượng