skkn GIẢI PHÁP đầu tư SOẠN GIÁO án CHO một TIẾT dạy học LỊCH sử ở TRƯỜNG THPT

Trong qúa trình đổi mới phương pháp dạy học lịch sử đòi hỏi giáo viên phải có một trình độ hiểu biết, liên quan đến nhiều bộ môn thì mới có thể đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của việ

SỞ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI

Đơn vị : Trường THPT Phú Ngọc

Mã số :………

SẢN PHẨM SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

GIẢI PHÁP ĐẦU TƯ SOẠN GIÁO ÁN CHO MỘT TIẾT

DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG THPT

Người thực hiện : Lương Tuyết Mai Lĩnh vực nghiên cứu :

Quản lý giáo dục : Phương pháp dạy học bộ môn : Phương pháp giáo dục :

SỞ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI

Đơn vị : Trường THPT Phú Ngọc

Mã số :………

SẢN PHẨM SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

GIẢI PHÁP ĐẦU TƯ SOẠN GIÁO ÁN CHO MỘT TIẾT

DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG THPT

Người thực hiện : Lương Tuyết Mai

Lĩnh vực nghiên cứu : Quản lý giáo dục : Phương pháp dạy học bộ môn : Phương pháp giáo dục :

LỜI CÁM ƠN

Xin chân thành cám ơn quý Thầy cô Ban giám hiệu, Ban chấp hành Công đoàn Trường THPT Phú Ngọc,quý thầy cô Tổ Sử - Địa - Giáo dục công dân THPT Phú Ngọc đã trực tiếp giúp đỡ, hướng dẫn và đóng góp những ý kiến cho nội dung sáng kiến kinh nghiệm của tôi được tốt hơn, và ứng dụng vào thực tiễn đạt hiệu quả như mong muốn Những nội dung đã học tập và kinh nghiệm tích lũy được từ chuyên đề này sẽ là hành trang quý báu cho quá trình giảng dạy của bản thân tôi trong những năm học tới

Định Quán, ngày 14 tháng 5 năm 2015 Người thực hiện

Lương Tuyết Mai

DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT

MỤC LỤC

Trang

ĐẶT VẤN ĐỀ 7

1 Lý do chọn đề tài : 7

2 Tính cấp bách của đề tài nghiên cứu : 8

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 8

3.1 Mục đích nghiên cứu 8

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu 9

4 Tình hình nghiên cứu, mức độ nghiên cứu 9

4.1 Tình hình nghiên cứu 9

4.2 Mức độ nghiên cứu 9

5 Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu 10

5.1 Đối tượng nghiên cứu 10

5.2 Khách thể nghiên cứu 10

5.3 Phạm vi nghiên cứu 10

6 Cơ sở lý luận thực tiễn và phương pháp nghiên cứu 10

6.1 Cơ sở lý luận thực tiễn : 10

6.2 Cơ sở thực tiễn 10

6.3 Phương pháp nghiên cứu : 11

7 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài 11

8 Kết cấu của đề tài sáng kiến kinh nghiệm : 12

NỘI DUNG 13

Chương 1 : PHƯƠNG PHÁP SOẠN GIÁO ÁN VÀ GIÁO ÁN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN 13

1.1 Quy trình soạn giáo án chung 13

1.2 Cơ sở khoa học và cách thực hiện có hiệu quả các bước giáo án 15

1.3 Các phương pháp đầu tư soạn giảng giáo án có nhiều khâu quan trọng 19

1.4 Những khâu giáo viên thường xem nhẹ 20

1.5 Phương pháp soạn giáo án công nghệ thông tin 22

1.5.1 Các bước cần chuẩn bị cho giáo án công nghệ thông tin vào thiết kế bài giảng 22

1.5.3 Quy trình lên lớp cho một tiết dạy bằng giáo án CNTT 23

1.5.4 Ưu điểm và hạn chế khi dạy học bằng giáo án điện tử : 26

Chương 2: PHƯƠNG PHÁP ĐẦU TƯ SOẠN GIẢNG GIÁO ÁN CHO MỘT TIẾT DẠY LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG THPT 28

2.1 Cách thức đầu tư soạn giáo án môn Lịch sử 28

2.2 Gợi ý cấu trúc giáo án môn Lịch sử 35

2.3 Mẫu soạn giáo án Lịch Sử 39

2.4 Thiết kế một giáo án cụ thể 43

Chương 3 : ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CỦA VIỆC THỰC HIỆN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 55

3.1 Hiệu quả của việc thực hiện sáng kiến Kinh nghiệm 55

3.2 Đánh giá quá trình thực hiện các giải pháp soạn giảng trong thực tiễn 56

2.3 Các giải pháp giúp thực hiên chuyên đề tốt: 57

KẾT LUẬN 59 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

ĐẶT VẤN ĐỀ

Lịch sử là môn học tái hiện lại cho học sinh biết về quá khứ dân tộc, qua các thời kì để các thế hệ nối tiếp theo vận dụng những bài học kinh nghiệm của người xưa vào công cuộc đấu tranh, xây dựng và bảo vệ tổ quốc Môn lịch sử còn giáo dục những phẩm chất truyền thống tốt đẹp của dân tộc, giáo dục lòng yêu nước, biết ơn tiền nhân, hoài bão và ý chí xây dựng đất nước cho các thế hệ tiếp theo Mặt khác, trong giai đoạn mở cửa hiện nay, môn lịch sử còn là một trong những môn học quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Môn lịch sử ở trường THPT được coi là môn trụ cột của ngành khoa học xã hội, vì nó liên quan đến nhiều môn học khác từ văn học, địa lý cho đến các lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật … đều gắn liền với lịch sử Đối với nước ta hiện nay, vị trí của bộ môn Lịch sử ở trường phổ thông đã không ngừng được củng cố và nâng cao; góp phần vào việc thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện Nhằm đào tạo con người mới, giáo dục tư tưởng chính trị và hình thành nhân cách cho thế hệ trẻ Song trong thực tế hiện nay bộ môn lịch

sử vẫn chưa được học sinh coi trọng, xem đó như là một môn rất khó học Nhưng ý nghĩa của môn Lịch sử góp phần rất lớn trong việc xây dựng hình thành những con người mới trong thời đại hiện nay Đó là lớp người có đạo đức trong sáng, có ý chí kiên cường xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, hiểu rõ cội nguồn dân tộc, hiểu rõ công lao của tổ tiên,của các vị anh hùng Biết giữ gìn,phát huy các giá trị văn hóa dân tộc, có năng lực làm chủ tri thức khoa học,xứng đáng là người kế thừa sự nghiệp cách mạng vinh quang của Đảng

Trong qúa trình đổi mới phương pháp dạy học lịch sử đòi hỏi giáo viên phải

có một trình độ hiểu biết, liên quan đến nhiều bộ môn thì mới có thể đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của việc dạy học lịch sử Yêu cầu hiểu biết lịch sử, nhu cầu cuộc sống hiện tại và tương lai đặt ra cho toàn xã hội, cho ngành giáo dục, nhất là đội ngũ giáo viên dạy lịch sử nhiều nhiệm vụ phải bổ sung, nâng cao kỹ năng giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng dạy học lịch sử, làm thế nào cho môn lịch sử ở trường THPT xứng đáng với vị trí vốn có của nó Để một tiết dạy học có hiệu quả cao bản thân người giáo viên dạy lịch sử phải có một sự chuẩn bị kiến thức khá tốt

và soạn giáo án chi tiết dạy thật kỹ, không qua loa và cũng không ôm đồm quá nhiều kiến thức không phù hợp với trình độ học sinh trung học phổ thông Vậy làm

gì để soạn giảng thành công trong một tiết dạy? đó chính là vấn đề đặt ra cho

chuyên đề “Giải pháp đầu tư soạn giáo án cho một tiết dạy học Lịch sử ở trường

THPT”

2 Tính cấp bách của đề tài nghiên cứu :

Khối lượng kiến thức của nhân loại ngày càng nhiều, thời gian và điều kiện tiếp thu lại có hạn, mà yêu cầu của ngành giáo dục về chất lượng đào tạo phải ngày càng cao Chính vì thế việc đổi mới nội dung và làm sao để nâng cao phương pháp dạy học lịch sử có tầm quan trọng đặc biệt Làm thế nào để trong giảng dạy học sinh học lịch sử không bị nhồi nhét kiến thức, lo học tủ, học vẹt để thi cử ? Chính điều

đó làm người giáo viên dạy học môn lịch sử phải cải tiến phương pháp soạn giảng, làm thế nào để học sinh có hứng thú, phát huy tư duy, óc phán đoán trong các vấn

đề về các sự kiện lịch sử để các em hiểu được nguyên nhân, ý nghĩa và bài học kinh nghiệm lịch sử trong quá trình dạy học lịch sử

Qua nhiều năm giảng dạy môn lịch sử, bản thân tôi đã rút ra được những kinh nghiệm trong việc đầu tư soạn giảng giáo án để lên lớp hiệu quả, nhằm để đáp ứng mục tiêu và nhiệm vụ của bộ môn lịch sử ở trường THPT Phú Ngọc, giúp góp phần nâng cao chất lượng bộ môn lịch sử cho tổ bộ môn của trường THPT Phú Ngọc

Vì Vậy tôi đã mạnh dạn chọn chuyên đề sáng kiến kinh nghiệm“ Giải pháp

đầu tư soạn giáo án cho một tiết dạy học Lịch sử ở trường THPT” nhằm góp phần

nâng cao hiệu quả giảng dạy của bản thân và của quý thầy cô trong tổ bộ môn Lịch

phương pháp dạy học lịch sử chính là tìm ra lời giải về hiệu quả hay chất lượng của việc dạy học lịch sử

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Từ những mục đích nghiên cứu nêu trên, muốn soạn giáo án để dạy chất lượng môn lịch sử được nâng lên, giáo viên cần phải chú ý cách thức sọan giảng bài học lịch sử chất lượng sinh động theo tinh thần đổi mới, tôn trọng các bước lên lớp Cách thức đầu tư trang bị soạn giảng giáo án điện tử

4 Tình hình nghiên cứu, mức độ nghiên cứu

và đổi mới phương pháp dạy cho phù hợp năng lực học sinh Đó là phải đầu tư tốt giáo án đồ dùng trực quan và áp dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy một tiết học lịch sử, Lấy học sinh làm trung tâm trong quá trình giảng dạy

4.2 Mức độ nghiên cứu

Trong phạm vi nghiên cứu đề tài nầy, mức độ nghiên cứu chỉ giới hạn trong 3 vấn đề lớn :

- Các bước chuẩn bị khi thiết kế một giáo án theo hướng tích cực

- Cách thức chuẩn bị giáo án cho một tiết dạy lịch sử trong trường THPT

- Đánh giá hiệu quả của quá trình thực hiện soạn giảng tiết dạy Lịch sử

5 Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu

5.1 Đối tượng nghiên cứu

“Giải pháp đầu tư soạn giáo án cho một tiết dạy học lịch sử ở trường THPT”

- Về Thời Gian: Từ năm 2007-2015

6 Cơ sở lý luận thực tiễn và phương pháp nghiên cứu

6.1 Cơ sở lý luận thực tiễn :

Chuyên đề nghiên cứu dựa trên một số lí luận của Bộ giáo dục về việc góp phần nâng cao chất lượng đào tạo toàn diện cho học sinh Cùng với căn cứ vào một

số biện pháp, kế hoạch, mục tiêu, nghị quyết của nhà trường THPT Phú Ngọc đã đặt

ra trong các năm học để nâng cao chất lượng việc dạy và học bộ môn Lịch sử Ngoài ra còn thực hiện công cuộc đổi mới dạy và học của Bộ giáo dục những năm gần đây chúng ta đang đổi mới nội dung và phương pháp dạy học theo chương trình cải cách giáo dục lấy học sinh làm trung tâm, giáo viên là người hướng dẫn học sinh tìm hiểu, đó là hình thức học rất hay và thông minh tạo cho các em hứng thú học tập cao hơn so với chương trình học trước đây

6.2 Cơ sở thực tiễn

+ Thuận lợi :

- Điều kiện môi trường học tập tốt, khang trang rộng rãi Cơ sở vật chất cho các hoạt động trên lớp và hoạt động ngoài giờ luôn được nhà trường tạo điều kiện thuận lợi trong điều kiện có thể

- Có đông đủ đội ngũ giáo viên trẻ tiền ẩn nhiều nhiệt huyết Trường THPT Phú Ngọc có số lượng học sinh đông đảo dao động khoảng 1000 em Tổ bộ môn nhà trường gồm 8 tổ trong đó nhóm bộ môn lịch sử có bốn giáo viên đều có kinh nghiệm lâu năm trong giảng dạy Nhóm bộ môn luôn trao đổi và thống nhất cách thức truyền tải kiến thức cho học sinh để đạt kết quả tốt nhất

- Hằng năm BGH luôn có những kế hoạch và phương án và chương trình hành động cụ thể cho công tác học tập nâng cao chất lượng dạy và học

+ Khó Khăn

- Điều kiện hoàn cảnh địa phương là vùng xa, tập trung học sinh nhiều xã về học nên điều kiện đi lại khó khăn, Một số học sinh lại phải ở trọ để học Vì vậy cũng là khó khăn cho việc kèm cặp và sâu sát của phụ huynh với học sinh trong học tập

- Thực tế là bộ môn xã hội và là bộ môn mà học sinh cho là khó học và cũng không được chọn lựa để thi tốt nghiệp nhiều Trong hai năm thi chọn môn chỉ có 6 học sinh chọn thi tốt nghiệp

6.3 Phương pháp nghiên cứu :

Sử dụng các phương pháp phân tích và tổng hợp, hệ thống hóa so sánh, nghiên cứu kết quả điều tra xã hội học … kết hợp lý luận với thực tiễn Đặc biệt là nghiên cứu qua các bài giảng, các đề tài nghiên cứu về việc soạn giảng phương pháp dạy học lịch sử ở trường THPT của các trường Đại học sư phạm, khảo sát chất lượng dạy học môn lịch sử ở các trường THPT Phú Ngọc để định hướng làm sáng tỏ hơn các giải mà chuyên đề quan tâm và đang giải quyết

7 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài

Qua đề tài này sẽ góp phần giúp các đồng nghiệp của tôi dạy bộ môn Lich sử

và BGH Trường THPT Phú Ngọc, nhận thức sâu sát về chất lượng giáo dục của bộ môn lịch sử ở trường và muốn được nâng cao cần phải có sự đổi mới phương pháp dạy học môn lịch sử, đổi mới nội dung chương trình và đánh giá kết quả học tập nhằm thực sự phát triển những năng lực trí tuệ của học sinh bằng cách sử dụng những phương pháp dạy học đạt trình độ cao nhất và những tiến bộ nhanh chóng

của các công nghệ thông tin và viễn thông Từ đó sẽ vận dụng vào hoàn cảnh thực

tế của đơn vị để đề ra các chủ trương cụ thể thiết thực, xây dựng trường THPT có

cơ sở vật chất và trang thiết bị hiện đại hơn nữa đưa vào giảng dạy, thí nghiệm thực hành nhằm mục đích đào tạo đội ngũ học sinh tốt nghiệp có đủ kiến thức văn hóa phổ thông, am hiểu tình hình lịch sử trong nước và thế giới, có đạo đức chính trị vững vàng để thi vào các trường đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp dạy nghề để học tiếp chuyên ngành và sẵn sàng vào làm việc trong các thành phần kinh

tế hiện nay Nâng cao uy tín nhà trường về chất lượng đào tạo học sinh tốt nghiệp

8 Kết cấu của đề tài sáng kiến kinh nghiệm :

Ngoài phần đặt vấn đề, kết luận, tài liệu tham khảo, chuyên đề gồm có 3 chương:

Chương 1 : Phương pháp soạn giáo án và giáo án công nghệ thông tin

Chương 2: Phương pháp đầu tư soạn giảng giáo án cho một tiết dạy lịch sử ở trường THPT

Chương 3: Đánh giá hiệu quả thực hiện chuyên đề trong thực tiễn

NỘI DUNG Chương 1 PHƯƠNG PHÁP SOẠN GIÁO ÁN

VÀ GIÁO ÁN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

Giáo án là kế hoạch lên lớp nhằm đạt được hiệu quả giờ giảng cao nhất Giáo viên cần hiểu đúng khái niệm về giáo án để thực hiện cho tốt việc biên soạn giáo án Nhiều nhà giáo dục học nổi tiếng đã chứng minh thực tế là 60% chất lượng giờ dạy tốt là tùy thuộc vào khâu chuẩn bị soạn giáo án còn lại 40% là tùy thuộc vào năng lực sư phạm và kinh nghiệm của người Thầy Vì vậy là giáo viên muốn giảng dạy tốt và chất lượng thì phải nghiêm túc trong việc biên soạn giáo án Theo tôi, đây là một kỹ năng quan trọng của giáo viên, là kỹ thuật trí tuệ đòi hỏi giáo viên phải có tư duy khoa học, khả năng ước lượng để lựa chọn kiến thức chuẩn xác, đủ về khối lượng để giáo án không bị cháy Để học sinh có thể nắm được kiến thức, thầy giáo cần suy tư lựa chọn phương pháp dạy học phù hợp với nội dung và đối tượng, phát huy được tính chủ động sáng tạo, của người học Trong quá trình thay đổi phương pháp học tập ngoài việc soạn giáo án thông thường bản thân mỗi giáo viên chúng ta

đã còn phải thực hiện soạn giảng giáo án công nghệ thông tin Quá trình thực hiện soạn giảng bản thân mỗi giáo viên có lẽ ai cũng đã được học, nhưng trong phạm vi của vấn đề tôi xin được trình bày các phương pháp soạn giáo án và giáo án điện tử như sau

1.1 Quy trình soạn giáo án chung

Để soạn một bài giáo án được tốt ta cần thực hiện như sau:

a/ Xác định mục tiêu

b/ Yêu cầu phân hoá mục tiêu bài học trong bài giảng

c/ Quan hệ giữa dạy kiến thức và dạy phương pháp

d/ Tổ chức các hoạt động

e/ Chuẩn bị “Phiếu học tập”

f/ Soạn hệ thống câu hỏi

Xác định mục tiêu bài học

- Về thái độ

* Chú ý: mục tiêu đặt ra là cho học sinh, do học sinh thực hiện Giáo viên chỉ

là người tổ chức , hướng dẫn, giúp đỡ học sinh

Phân hóa mục tiêu bài học trong bài soạn

độ kiến thức và tư duy khác nhau để mỗi học sinh đều được làm việc với sự nổ lực trí tuệ vừa sức

Quan hệ giữa dạy kiến thức và dạy phương pháp

duy: phân tích, tổng hợp, trừu tượng hoá, đặc biệt hoá, tương tự,… trong đó phân tích, tổng hợp là nền tảng

tìm được hướng giải quyết bài toán,…

phương pháp đổi mới với việc lĩnh hội kiến thức cơ bản đó

Tổ chức các hoạt động

như cường độ làm việc

cơ sở đó giáo viên hình dung ra cách tổ chức các hoạt động của học sinh như thế nào

-Giáo viên suy nghĩ khả năng diễn biến của các hoạt động đề ra cho học sinh, phải lường trước những khó khăn mà học sinh sẽ gặp phải

chỉnh để không bị “cháy” giáo án

“Phiếu học tập” là gì ?

làm theo nhóm, được phát cho học sinh để hoàn thành trong thời gian ngắn của tiết học

nhằm dẫn dắt tới một kiến thức, tập dượt một kỹ năng, rèn luyện một thao tác tư duy hoặc thăm dò ý kiến trước một vấn đề nào đó

* Chú ý: Phiếu học tập không thể thiếu trong việc đổi mới PPDH

Soạn hệ thống câu hỏi

Các dạng câu hỏi trên lớp nhằm những mục đích khác nhau: kích thích tìm tòi, gợi cách suy nghĩ, gây hứng thú, thu hút chú ý, kiểm tra đánh giá, … Dựa vào mặt nhận thức người ta có thể phân biệt hai loại câu hỏi:

- Loại câu hỏi yêu cầu thấp đòi hỏi tái hiện kiến thức, nhớ lại và trình bày lại

điều đã học Loại câu hỏi này dành cho học sinh trung bình trở xuống

- Loại câu hỏi yêu cầu cao đòi hỏi sự thông hiểu, kĩ năng phân tích, tổng hợp,

so sánh,…Loại câu hỏi này sử dụng khi học sinh đã có kiến thức cơ bản Giáo viên muốn HS sử dụng kiến thức đó trong tình huống mới, có thể phức tạp hơn khi học sinh tham gia giải quyết vấn đề Loại câu hỏi này dành cho HS khá, giỏi

1.2 Cơ sở khoa học và cách thực hiện có hiệu quả các bước giáo án

Khi đã chuẩn bị đủ ba điều kiện trên giáo viên có thể bắt tay vào việc soạn giáo án một cách dễ dàng và đạt được yêu cầu mà giáo án đề ra Theo Kế hoạch chuyên môn của Bộ GD&ĐT, hiện nay chúng ta đang thực hiện giáo án 5 bước lên lớp Trong đó bước thứ 5 thực hiện sau khi đã xong bài giảng đó là củng cố và ra bài tập về nhà để học sinh làm bài

Bước 1: Ổn định lớp (1 đến 2 phút tính cho một tiết giảng)

Bước này thực hiện 2 nội dung:

- Kiểm tra số lượng học sinh ở tiết dạy

- Nhắc nhở những điều cần thiết

Việc kiểm tra số lượng là một nội dung quản lý số lượng học sinh có đi học chuyên cần không? Vì vậy, bước này giáo viên cần làm thường xuyên và nghiêm túc, vì nó ảnh hưởng đến nề nếp học tập của học sinh, giúp cho GVCN biết được tình hình học tập của lớp Tuy nhiên việc kiểm tra đầu giờ nên tránh những biểu hiện quá nguyên tắc, khô khan làm ảnh hưởng tới mối quan hệ giữa thầy và trò làm cho quá trình tiếp thu bài của học sinh không thoả mái

Bước 2: Kiểm tra bài cũ (Thời gian 5 dến 7 phút tính cho một tiết học)

Nội dung kiểm tra là những kiến thức của bài trước, tốt nhất là phần trọng tâm Nhờ kiểm tra bài cũ giúp cho học sinh củng cố và nắm chắc phần cốt lõi để tiếp thu bài sau Kiểm tra bài cũ có những tác dụng to lớn sau đây:

- Quản lý chất lượng và nề nếp tự học của học sinh

- Rèn ngôn ngữ cho học sinh

- Giúp học sinh chuyển nhanh trạng thái chú ý sang bài mới

Tóm lại, bước kiểm tra bài cũ tuy thời gian rất ít nhưng mang lại nhiều lợi ích

to lớn, vì vậy giáo viên phải nắm được ý nghĩa đó để thực hiện bước có chất lượng Bước 3: Giảng bài mới (từ 3/4 đến 4/5 thời gian lên lớp)

Đây là bước quan trọng nhất phản ánh trực tiếp kết quả giảng dạy của mỗi giáo viên Sự thành công trong một bài giảng của mỗi giáo viên đều được thể hiện ở bước này Vì vậy, khi biên soạn giáo án giáo viên phải tập trung trí tuệ và thời gian Khi soạn giáo án ở bước này giáo viên cần tập trung vào các nội dung sau:

Nội dung bài giảng

Nội dung bài giảng trong giáo án chỉ là những nội dung chính (tiêu đề) và phần cốt lõi, trọng tâm của bài Giáo viên không chép lại đề cương bài giảng vào

giáo án, vì muốn soạn giáo án thì điều kiện đầu tiên giáo viên phải nhuần nhuyễn về kiến thức

Lựa chọn phương pháp giảng dạy phù hợp với kiến thức và đối tượng học sinh

Đây là phần khó nhất và mất nhiều thời gian nhất khi tiến hành soạn giáo án Khi giảng dạy ở mỗi đơn vị kiến thức phải lựa chọn một số phương pháp giảng dạy

cơ bản, sắp xếp nó theo thứ tự diễn biên của thời gian và nội dung bài giảng

Phân bố thời gian cho từng bước và từng nội dung bài giảng

Để phân bố thời gian hợp lý, đây là kỹ năng này giáo viên phải thường xuyên rút kinh nghiệm, có như thế các giáo án sau mới chuẩn hoá dần về thời gian Cần chú ý các nội dung như đặt vấn đề, chuyển tiếp vấn đề không có quỹ thời gian, đó chỉ là hoạt động bổ trợ cho bài giảng, giáo viên không nên phân bố thời gian cho những phần đó làm ảnh hưởng tới các phần khác Cần ưu tiên cho phần trọng tâm của bài Tránh hiện tượng dàn trải làm loãng trọng tâm

Bước 4: Tổng kết bài (thời gian 5 đến 7 phút tính cho một tiết giảng)

Việc tổng kết bài nhằm mục đích làm rõ trọng tâm của bài giúp cho học sinh định hướng trong quá trình tự học, luyện tập và biết đi sâu vào phần cốt lõi của bài Nhờ phần tổng kết bài giáo viên sẽ khắc sâu thêm kiến thức vào tâm trí của học

sinh (Đối với bài thực hành thông qua hệ thống bài giúp cho học sinh biết được

bước nào là cơ bản quyết định sự hình thành kỹ năng) Để bước tổng kết bài thành

công giáo viên cần chuẩn bị trước những nội dung cần được tổng kết Trành tình trạng hệ thống hoá theo trình tự diễn biến của bài học, làm cho học sinh không biết đâu là phần cốt lõi sẽ ảnh hưởng tới quá trình tự học của học sinh sau này Trong phương pháp giảng dạy mới phần tổng kết bài nên có phần lượng giá (1 đến 2 phút)

để sơ bộ đánh giá kết quả tiếp thu bài mới của học sinh Hình thức đánh giá có thể dùng phiếu kiểm tra nhanh với những câu hỏi có nhiều cách trả lời sẵn để học sinh lựa chọn câu trả lời đúng phần này sẽ được giới thiệu kỹ về phương pháp đánh giá chất lượng giảng dạy

Bước 5: Câu hỏi và bài tập về nhà (từ 2 đến 3 phút)

Phần câu hỏi bài tập nhằm giúp cho học sinh rèn luyện và nắm vững những phần cơ bản của bài Câu hỏi bài tập phải tập trung vào trọng tâm, vận dụng những kiến thức để giải thích thực tiễn làm cho kiến thức sâu hơn

Câu hỏi bài tập cho học sinh phải chú ý đến đối tượng, trình độ Cần có thêm những nội dung dành cho học sinh khá, giỏi Có như thế mới phát huy được hiệu quả và giúp cho học sinh có điều kiện đi sâu vào những nội dung kiến thức

Đối với bài giảng thực hành phần này chính là hướng dẫn phiếu thực tập thường xuyên bao gồm sản phẩm thực tập, các yêu cầu kỹ thuật, yêu cầu về chất lượng, thời gian giúp cho học sinh chủ động trong quá trình thực tập thường xuyên Phần Rút kinh nghiệm bài giảng

Đây là bước thực hiện sau khi giảng, nhằm mục đích tìm ra mặt mạnh, mặt yếu của giờ giảng, việc lựa chọn phương pháp, phân bố thời gian, các phương tiện giảng dạy Bước này phải làm nghiêm túc, căn cứ vào mục đích yêu cầu đề ra xem mức độ đạt đến đâu Tỷ lệ tiếp thu bài của học sinh là bao nhiêu, các phương pháp giảng dạy và việc phân bố thời gian cho từng đơn vị kiến thức đã phù hợp chưa Tóm lại nếu giáo viên thực hiện rút kinh nghiệm thường xuyên sẽ làm cho chất lượng giờ giảng ngày càng tiến bộ Thực tế chứng minh rằng, những giáo viên dạy giỏi là những người thường xuyên có ý thức rút kinh nghiệm

Giáo viên đăng ký giờ dạy tốt hoặc đăng ký giáo viên giỏi thì giáo án trước khi lên lớp đều phải được thông qua Tổ môn góp ý và ký duyệt Việc này vừa bảo đảm tính nguyên tắc vừa bảo đảm các yêu cầu chuyên môn

Ngoài ra muốn giáo án có chất lượng ngoài sự biên soạn nghiêm túc của giáo viên phải kể đến trách nhiệm quản lý và nghiệp vụ của Tổ chuyên môn Nếu hình thức thông qua chiếu lệ sẽ dẫn đến việc soạn giáo án tuỳ tiện của giáo viên Vì vậy,

Tổ chuyên môn phải tăng cường trách nhiệm quản lý, đảm bảo nghiêm túc việc kiểm tra thông qua và ký duyệt giáo án theo quy định của Tổ Việc làm đó sẽ làm cho việc biên soạn giáo án của giáo viên có chất lượng hơn

1.3 Các phương pháp đầu tư soạn giảng giáo án có nhiều khâu quan trọng

- Đầu tiên là soạn giáo án: Giáo án phải đầy đủ, xác định đúng mục tiêu bài

học (phải bám sát chuẩn kiến thức, kỹ năng), xác định những thiết bị nào cần cho bài dạy Phần nội dung bài dạy cần chia ba cột theo quy định chung của ngành giáo dục, phải thể hiện đầy đủ nội dung bài học Hệ thống câu hỏi của giáo viên phải rõ ràng, dễ hiểu, phải có định hướng trả lời của học sinh (lưu ý: phần hoạt động của giáo viên cần thể hiện những kĩ năng và cách thức hoạt động) Ngoài ra, khi soạn giáo án, giáo viên cần chú ý: hệ thống những câu hỏi phải bám sát theo chuẩn kiến thức - kĩ năng Tiếp theo là khâu chuẩn bị đồ dùng, thiết bị dạy học: Đối với bài dạy

có sử dụng đồ dùng thì phải chuẩn bị, nếu phòng thiết bị có thì liên hệ mượn trước

để nghiên cứu, ngược lại thì giáo viên phải tự làm theo yêu cầu của bài Đối với bài

có sử dụng nhiều tranh ảnh, bài có nội dung dài hoặc muốn cho dạy thêm sinh động thì cần liên hệ phòng thiết bị mượn máy chiếu, đồng thời giáo viên cũng cần chuẩn

bị thêm giáo án điện tử (giáo án điện tử phải thiết kế khoa học, hiệu quả), bảng phụ

- Hoạt động trên lớp của giáo viên: Bước đầu tiên là kiểm tra bài cũ: Giáo

viên cần tạo sự vui tươi, thoải mái lúc kiểm tra bài cũ, tạo sự hứng thú cho học sinh phấn khởi để tiếp thu bài mới Giới thiệu bài mới: Giáo viên cần gây ra những thắc mắc, sự tò mò, khi giới thiệu giáo viên phải: vừa tự nhiên, vui vẻ nhưng bám sát vào nội dung cần khai thác Bài giảng: Đây là nội dung chính của bài Chính vì vậy giáo viên phải thật sự bình tĩnh, tự tin và quyết đoán trong giảng dạy Đồng thời khi giảng dạy giáo viên phải tạo sự thoải mái, vui vẻ tạo sự hứng thú học tập cho học sinh Khi đặt câu hỏi phải chính xác, tránh lặp lại câu hỏi nhiều lần, giáo viên cần bao quát lớp tốt để dạy cụ thể hóa từng đối tượng học sinh (HS yếu kém làm việc ít, còn học sinh khá giỏi làm việc nhiều hơn chọn thời gian thích hợp trong tiết dạy) Việc dạy học phải linh hoạt, phải biết kết hợp tốt các kĩ năng: hỏi đáp, diễn giải, viết bảng, quan sát, phân tích, tổng hợp… Củng cố: Giáo viên cần củng cố ngắn gọn, nhưng phải sinh động, có thể củng cố bằng các trò chơi làm cho lớp sinh động, nhưng phải phù hợp nội dung bài, phải có hiệu quả Hướng dẫn về nhà: Giáo viên cần hướng dẫn học sinh học kĩ càng, làm tốt các câu hỏi sách giáo khoa, các bài tập, chuẩn bị tốt bài mới Giáo viên cần quy ước cho học sinh những quy định của việc

kiểm tra, đánh giá Kiểm tra đánh giá kết quả học sinh: Việc kiểm tra đánh giá học sinh nhằm đánh giá được khả năng học tập của từng học sinh, phân loại được trình

độ học sinh Từ đó có thể lập kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu kém tốt hơn Ngoài ra, thông qua kết quả học tập của học sinh mà giáo viên có thể điều chỉnh quá trình dạy học của chính mình Việc kiểm tra đánh giá cần phải thực hiện thường xuyên, liên tục Các đề kiểm tra phải đúng theo quy định về cấu trúc, phải có đầy đủ ma trận đề và hướng dẫn chấm, khi chấm bài giáo viên cần chỉ

ra chỗ sai của học sinh và có nhận xét về bài làm của học sinh

- Giáo viên có một tiết dạy thành công thì phải có sự chuẩn bị bài giảng chu đáo, đầy đủ: Giáo viên phải có phương pháp lên lớp phù hợp “Thành công có

phương pháp, thất bại có nguyên nhân”, cùng cách thức tiến hành bài giảng tuần tự các bước Từ đó, giúp giáo viên truyền tải được trọng tâm và nội dung bài học Những bước lên lớp phù hợp và rõ ràng sẽ giúp học sinh hiểu và nắm bài ngay tại lớp điều đó cần phải có sự phối hợp chuẩn bị, và sự tương tác bài giảng, nội dung bài giảng của GV và HS Học sinh hiểu bài, biết vận dụng bài học vào làm bài tập

và kiến thức đó làm nền cho bài học tiếp theo

1.4 Những khâu giáo viên thường xem nhẹ

Mục tiêu tiết dạy, bài học theo chúng tôi là phần quan trọng nhất, bởi vì nó quyết định đến các khâu khác trong một giáo án Từ mục tiêu, người dạy sẽ quyết định phải làm gì để đạt được mục tiêu đó từ chuẩn bị, phương pháp, phương tiện

đến tiến trình bài giảng Lẽ ra mục tiêu bài dạy phải là ám ảnh với người soạn, thì

giáo viên soạn thường không mấy quan tâm Ở đây chúng tôi cho rằng có một số lí

do sau:

Một là, giáo viên có thâm niên trong nghề đã quá quen thuộc với mục tiêu đề

ra trong bài; năm nào, bao giờ chẳng thế; sách giáo khoa nếu có thay đổi theo chu kì sớm cũng phải bảy, tám năm, muộn cũng là mười mấy năm Chúng tôi cho rằng hiểu như thế là chưa đầy đủ Thiết nghĩ mục tiêu bài học luôn thay đổi biện chứng theo thời gian và đối tượng dạy học Có thể cùng một bài dạy đối tượng khác nhau, mục tiêu bài học cũng sẽ khác bởi lẽ thầy giáo không chỉ cung cấp tri thức của bài

mà còn phải giúp học sinh hình thành kĩ năng để chiếm lĩnh những tri thức tương tự

Đặc biệt với các tiết dạy thuộc bộ môn khoa học xã hội, cách hiểu về một bài dạy không đơn thuần là chân lí mà còn là sự biện chứng trong đánh giá và sự cao siêu trong tư tưởng khi tiếp cận vấn đề

Hai là, một số giáo viên chưa ý thức vai trò của phần mục tiêu bài dạy dẫn đến

còn xem nhẹ Lỗi này nhiều giáo viên mắc phải đặc biệt là giáo viên mới vào nghề Hậu quả của việc này là nghiêm trọng, nó giống như người đi đường không biết đích là vị trí nào, nói cách khác giống người cày ruộng không ý thức phần ruộng mình phải cày cứ đi khi nào mệt thì dừng lại Như vậy giáo viên cứ giảng không thấy được mình phải thực hiện nội dung trọng tâm cần đạt là gì, cần phải cung cấp kiến thức, kĩ năng căn bản nào đối với học sinh Điều này dẫn đến tiết dạy hoặc nặng nề bởi phần nào, việc làm nào cũng quan trọng; hoặc bỏ sót kiến thức bởi sự câu thúc của thời gian

Ba là, do thói quen tự nhiên của con người là ngại tư duy, đặc biệt là trước các

vấn đề trìu tượng Điều này dẫn đến thường sử dụng sẵn những gì được cung cấp trong sách giáo khoa và sách giáo viên Thường thì phần mục đích yêu cầu bài học được viết sẵn trong sách Vì nhiều lí do, các học giả - người làm sách thường dồn nén tối đa lượng lớn thông tin trong một lượng nhỏ các đơn vị ngôn từ, làm cho văn bản thuộc phần mục tiêu bài học hàm súc nặng nề Dẫn đến người đọc ngại tiếp cận hoặc tiếp cận qua loa đại khái mà không xem xét kĩ

Bốn là, một bộ phận giáo viên cho rằng: sách giáo khoa, sách giáo viên là

đúng tuyệt đối Không hẳn thế Sách viết mang tính chất phổ thông cho mọi đối tượng thuộc mọi vùng miền Trong quá trình giảng dạy người giáo viên phải căn cứ vào đối tượng cụ thể để có điều chỉnh cho thích hợp Điều này nhiều giáo viên chưa thấy hết dụng tâm của người làm sách mà đặt mục tiêu bài dạy ngang tầm với yêu cầu đặt ra Hơn nữa chẳng có điều gì là tuyệt đối cho mọi đối tượng Hậu quả thì như trên đã đề cập

Cũng còn nhiều lí do khác như: trình độ năng lực giáo viên (mâu thuẫn giữa khối lượng công việc được giao với khả năng hoàn thành), quỹ thời gian cá nhân của giáo viên dành cho công việc… Dù lí do nào chăng nữa việc coi nhẹ, không đặt đúng vị trí phần mục tiêu bài dạy ắt dẫn đến giáo viên sẽ khó khăn trong việc có được tiết dạy thành công Vì vậy theo chúng tôi giáo viên cần quan tâm đúng mức tới phần mục tiêu bài dạy khi soạn giáo án

Theo một giáo viên giảng dạy lâu năm đã khẳng định: một GV muốn có tiết dạy thành công ngoài những nền tảng cơ bản phải có là: “Năng lực giáo viên”,nghĩa

là người thầy giáo ngoài năng lực về chuyên môn còn phải hội đủ tất cả năng lực về phương pháp, cách thức tổ chức, sức khỏe, giọng nói, tin học… nếu thiếu một trong những năng lực ấy sẽ đều ảnh hưởng đến việc dạy học

Thực tế cho thấy, một giáo viên cho dù có kiến thức chuyên sâu, nhưng không

có phương pháp dạy học tốt, giọng nói khó nghe thì sẽ không đạt kết quả tốt trong dạy học Thứ hai là “lòng yêu nghề, ý thức trách nhiệm của giáo viên”,tức là khi có đầy đủ năng lực, nếu có thêm lòng yêu nghề, ý thức trách nhiệm tốt thì “không có việc gì khó” nữa Lòng yêu nghề ở đây là lòng yêu công việc dạy học, coi việc dạy học là niềm vui, lúc nào cũng hứng thú dạy học, phấn đấu phục vụ nhiều cho công tác dạy học, luôn yêu mến học sinh và có trách nhiệm trong từng bài dạy Để có một tiết dạy thành công, người giáo viên phải nghiên cứu trước bài dạy Đây là một công việc không thể thiếu trong các khâu dạy học Khi có đủ tài liệu thì phải nghiên cứu

để định hướng công việc: cần dạy những gì, sử dụng những phương pháp nào, cách thức dạy học ra sao, cần sử dụng những đồ dùng dạy học cần thiết nào, ước lượng thời lượng tổ chức dạy học… Qua thực tế chứng minh: nếu bài dạy nào có sự đầu tư nghiên cứu kĩ thì kết quả mang lại là rất tốt

1.5 Phương pháp soạn giáo án công nghệ thông tin

1.5.1 Các bước cần chuẩn bị cho giáo án công nghệ thông tin vào thiết kế bài giảng

BƯỚC 1: Thiết kế bài học thô

chương để thấy mối liên hệ giữa các bài trong chương

- Thiết kế bài học theo tinh thần đổi mới phương pháp dạy học:

* Dự kiến các hoạt động toàn bài, hoạt động thành phần

* Với mỗi hoạt động nên lựa chọn nội dung cần hổ trợ của công nghệ thông tin

BƯỚC 2: Sử dụng phần mềm

Giáo viên lựa chọn phần mềm mà giáo viên sử dụng thành thạo để chuyển nội dung cần trợ giúp thành các file ( hoặc các slide) sao cho tiện sử dụng, đúng tiến trình dự kiến

Chú ý

Cần có các phần mềm thông dụng như: PowerPoint, Violet, Flash, các phần mềm chuyện dụng của bộ môn, các phần mềm hổ trợ làm phim ảnh, âm thanh 1.5.2 Những yêu cầu chung của bài giảng điện tử (CNTT)

Nội dung:

- Cần đủ nội dung cơ bản

- Thông tin cần phải chọn lọc, hệ thống, cập nhật

- Nội dung cần sử dụng nhiều hình ảnh, âm thanh minh họa

- Tránh sai sót các lỗi văn bản

- Tránh quá nhiều thông tin

Hình thức:

- Cần có bố cục, tính thẩm mỹ

- Tránh lạm dụng nhiều hiệu ứng làm rối mắt

- Tránh lạm dụng màu sắc, dùng nhiều màu sắc chỏi nhau

- Tránh chèn những hình ảnh không hài hòa với nội dung

Kết luận

Ðể thực hiện tốt việc dạy học theo phuong pháp mới này ta cần kết hợp hài hoà các yếu tố sau:

- Tay nghề

- Ðịnh hướng đổi mới PPDH bộ môn

- Nội dung bài dạy

- Thiết kế bài học theo tinh thần đổi mới

- Phương tiện dạy học hiện đại

1.5.3 Quy trình lên lớp cho một tiết dạy bằng giáo án CNTT

1 Ổn định lớp (1’đến 2’) có thể Giảng máy hay Giảng miệng hay kết hợp cả hai

2 Kiểm tra bài cũ (từ 3’đến7’) Tuỳ theo nội dung câu hỏi, mà cân đo thời gian thích hợp Nếu tiết nào không có kiểm tra bài cũ thì sử dụng thời gian cho giảng bài mới

3 Bài mới (từ 30’đến 38’, trung bình 35’)

Thực hiện theo đúng sơ đồ thống nhất sau:

Sau đây là một ví dụ ghi thời lượng và 3 cột giảng miệng, giảng máy, các hoạt động của thầy và trò:

Thời

Hoạt động của thầy và trò

vào bài mới

slide 1

- Hỏi học sinh

- Học sinh sử dụng SGK để trả lời

Giáo viên đi đến bàn học sinh

để kiểm tra việc ghi bài, trật

tự, sử dụng SGK …

4 phút

Giáo viên giải thích

thêm slide 1, trả lời

câu hỏi của học sinh,

ghi bài hay không

Cộng

4 Củng cố (từ 2’ đến 3’) Bằng sơ đồ ghi trên bảng đen hay trên màn hình

5 Hướng dẫn học ở nhà (2’đến 3’) Cơ bản là Giảng máy Sau đó giáo viên Giảng thêm miệng

Lưu ý các câu hỏi này sẽ là nội dung kiểm tra bài cũ ở tiết sau

Giáo viên phải cộng các thời lượng ở 5 bước để có tổng là 45’

6 Rút kinh nghiệm sau khi giảng (giáo viên ghi bằng bút mực trên khoảng

1/2 trang giấy trống bằng bút mực vào đây)

- Rút kinh nghiệm về thời lượng thực tế có khớp với thời lượng trên giáo án không?

- Rút kinh nghiệm về nội dung, về các hoạt động trên lớp, về hiệu quả của từng tiết dạy;

- Lưu ý các tồn tại chưa tốt để dạy tốt cho lần sau

Tóm lại, để soạn một giáo án CNTT tốt cần các nội dung chủ yếu sau:

- Trong nhiều file dạy một tiết của nhiều giáo viên trên đĩa DVD, nếu có nhiều giáo viên, giáo viên cần đọc hết và chọn một file ưng ý nhất và ghi tên giáo viên đã soạn file này, có thể do chính giáo viên soạn hay của người khác

- Khi đã chọn một file rồi, giáo viên nghe lại từng slile, nhận định slile này thuộc loại:

+Trình bày thẳng sự việc thì cho Giảng máy ngay

+ Đặt câu hỏi để trả lời ở file kế tiếp thì Giảng miệng,

+ Slide tổ chức các hoạt động trên lớp hay tổ chức học nhóm thì giảng máy, sau

đó giáo viên sắp xếp các nhóm và tổ chức thực hiện Sau đó giáo viên sẽ soạn giảng miệng và giảng máy

Mỗi loại đều ghi các hoạt động của thầy và trò Lưu ý đặc biệt là các dòng bài soạn không thể trùng vừa giảng miệng vừa giảng máy

1.5.4 Ưu điểm và hạn chế khi dạy học bằng giáo án điện tử (CNTT)

+ Ưu điểm

Giáo viên có thể sử dụng các hình ảnh, tư liệu, sự kiện lịch sử từ các nguồn phim ảnh đa dạng từ internet, băng ghi hình, tranh ảnh trong sách báo mà không phải mang theo đồ dùng dạy học cồng kềnh khi lên lớp Các tư liệu lịch sử được chuyển thể thành phim theo chủ đề bài học được các đài truyền hình trong cả nước đưa lên màn ảnh và phổ biến rộng rãi trên phương tiện thông tin đại chúng, giáo viên có thể tìm mua ở các trung tâm dịch vụ truyền hình để phục vụ minh họa cho bài giảng sinh động hơn

Giáo viên có thể trình chiếu các sơ đồ, bài tập nhóm, các câu hỏi trắc nghiệm khách quan khi kiểm tra bài cũ hay kết thúc bài học để học sinh tiện theo dõi, vận dụng làm bài thi kiểm tra học kì, thi tốt nghiệp theo chủ trương đổi mới công tác đánh giá chất lượng học tập của học sinh Việc sơ đồ hóa, hệ thống hóa toàn bộ kiến thức bài học cũ theo từng chương, từng chủ đề cũng thuận lợi hơn khi sử dụng các bảng phụ giảng dạy Khi soạn một giáo án điện tử, giáo viên có thể lưu lại để giảng dạy ở nhiều lớp khác nhau Giáo viên có thể bổ sung hoặc sửa đổi giáo án sau phần rút kinh nghiệm ở các tiết dạy tiếp theo hoặc những năm học sau

+ Hạn chế

Trình độ tin học và sử dụng máy vi tính của giáo viên còn nhiều hạn chế, đòi hỏi giáo viên ở nhà phải có máy vi tính để soạn bài, có USB để sao chép nhập vào máy tính của trường, có máy chụp ảnh kỷ thuật số để chụp các hình ảnh minh họa đưa vào máy tính, máy scane để coppy hình ảnh vào USB, truy cập hình ảnh qua internet, các phim ảnh tư liệu minh họa do công ty thiết bị trường học hoặc đài truyền hình bán thì xa địa bàn

Giáo viên phải thực sự yêu thích công việc soạn giảng giáo án điện tử, cần có thời gian và kinh phí để thực hiện Vì thế dù biết rằng giáo án điện tử phục vụ đắc lực cho công tác dạy học lịch sử nhưng trên thực tế chưa được áp dụng đồng bộ ở tất cả các giáo viên

Việc hướng dẫn học sinh lên lớp mất thời gian, tuy nhiên nhờ có 5 phút chuyển tiết đủ cho học sinh đi đến phòng máy ổn định chỗ ngồi trước khi chuông báo vào tiết mới Âm thanh, ánh sáng, nhiệt độ, chỗ ngồi của học sinh cũng cần được chú ý đảm bảo phục vụ cho giảng dạy Giáo viên cần chuẩn bị phương án thay thế phương pháp giảng dạy khi cúp điện, phòng nghe nhìn có giáo viên khác sử dụng

Nếu giáo viên quá lạm dụng công nghệ thông tin, tiết học sẽ biến thành một giờ biểu diễn trình chiếu mà không có hiệu quả giảng dạy Nếu giáo viên sử dụng quá nhiều tranh ảnh, bản đồ minh họa cho tiết dạy, đôi khi làm mất mục đích chính của tiết dạy hoặc phần trọng tâm cần ghi nhớ của học sinh

Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong đổi mới dạy học bằng giáo án điện

tử là một tất yếu trong xu thế chung toàn cầu đã làm thay đổi toàn bộ cách thức dạy học truyền thống Khi đưa công nghệ thông tin vào dạy học, công tác đào tạo học sinh sẽ theo đa chiều, cả chiều rộng lẫn chiều sâu Cách thức nghiên cứu khoa học cũng sẽ thay đổi, bởi máy tính đã hỗ trợ Máy tính có thể nối dài bộ óc của con người Làm công tác giáo dục là đào tạo kiến thức cho các bộ óc con người, vì vậy việc ứng dụng công nghệ thông tin kết hợp đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực, nêu vấn đề là một việc làm cần thiết và cấp bách hiện nay ở trường THPT

Chương 2 PHƯƠNG PHÁP ĐẦU TƯ SOẠN GIẢNG GIÁO ÁN CHO

MỘT TIẾT DẠY LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG THPT

2.1 Cách thức đầu tư soạn giáo án môn Lịch sử

Giáo án là bản kế hoạch về một tiết lên lớp trong đó nêu rõ các bước chủ yếu của giáo viên và học sinh phải thực hiện trên lớp như đã nêu ở trên ; đồng thời cũng nêu một cách vắn tắt nội dung và phương pháp của dạy học nhằm đạt được mục đích cụ thể và rõ ràng mà giáo viên đã xác định theo yêu cầu của chương trình học Như vậy, giáo án bao gồm không chỉ nội dung, phương pháp dạy học, mà cả cách tổ chức hoạt động của giáo viên và học sinh, như bản thiết kế của thầy về một bài giảng Giáo án có thể viết một cột hoặc chia thành hai cột (một bên là nội dung những kiến thức cơ bản học sinh cần ghi, một bên là công việc mà thầy và trò cần tiến hành theo hướng tích cực hoá việc dạy học) Điều này phụ thuộc rất nhiều vào năng lực chuyên môn, nghiệp vụ và sự sáng tạo của thầy

Để soạn giáo án cho tiết dạy lịch sử tốt, Giáo viên cần tiến hành các công việc sau:

Thứ nhất, cần xác định loại bài và vị trí của bài trong khóa trình để có nội

dung và phương pháp dạy học phù hợp.Ví dụ như, khi soạn bài “Cách mạng tư sản Pháp 1789”, Giáo viên phải xác định rõ loại bài này và vị trí của bài trong khóa trình Lịch sử lớp 10 theo chương trình chuẩn Đây là bài trình bày và tiếp nhận kiến thức mới, tiếp sau các cuộc cách mạng tư sản đã học và đây là cuộc cách mạng tư sản triệt để nhất mà Lê-nin gọi là cuộc “Đại cách mạng” Quần chúng đã làm cho cách mạng thắng lợi và đưa cách mạng phát triển theo đường đi lên đạt đến đỉnh cao của nó là nền chuyên chính dân chủ cách mạng Gia-cô-banh đã hoàn thành đầy đủ các nhiệm vụ của một cuộc cách mạng tư sản dân chủ Nó đã mở ra thời kì thắng lợi

và củng cố chủ nghĩa tư bản ở các nước tiên tiến châu Âu, châu Mĩ Nó thức tỉnh các lực lượng dân tộc, dân chủ và tiến bộ đứng lên chống phong kiến chuyên chế, chống chế độ thực dân Như vậy, bài này có một vị trí quan trọng trong giúp học

sinh nắm vững hơn khái nhiệm “cách mạng tư sản”, được hình thành từ bài “Cách mạng Nê-đéc-lan thế kỉ XVI”, hiểu nhận thức được nguyên nhân sâu xa, duyên cớ trực tiếp, các hình thức khác nhau của cuộc cách mạng tư sản, kết quả ý nghĩa của mỗi cuộc cách mạng Trên cơ sở ấy giáo dục học sinh lòng kính trọng, niềm tin vào

sự sáng tạo của quần chúng nhân dân trong cách mạng, phát triển ở các em năng lực nhận thức, kĩ năng tư duy về tính tất yếu của sự phát triển xã hội theo quy luật

Thứ hai, phải xác định rõ mục tiêu (mục đích yêu cầu) của bài học, gồm có các

nhiệm vụ về nhận thức giáo dưỡng, giáo dục và phát triển Đây là công việc khó và phức tạp, quyết định hiệu quả của các công việc tiếp theo khi soạn bài Về nhiệm vụ giáo dưỡng, giáo viên phải tìm hiểu nội dung bài viết trong sách giáo khoa, hướng dẫn của sách giáo viên để xác định những đơn vị kiến thức của bài học với những

sự kiện cơ bản niên đại, phương pháp truyền thụ thích hợp làm sáng tỏ nội dung cần học Để xác định nhiệm vụ giáo dục của bài, giáo viên cần căn cứ vào nhiệm vụ giáo dục chung của khóa trình và nội dung cụ thể của bài Như vậy sẽ không rơi vào công thức giáo điều và việc tiến hành giáo dục tư tưởng, thái độ, phẩm chất, đạo đức của từng bài có hiệu quả thiết thực

Muốn xác định nhiệm vụ phát triển, giáo viên nên dựa vào nội dung đặc trưng

bộ môn, nội dung bài học mà xác định những kĩ năng tư duy về thực hành (vận dụng kiến thức đã học để tiếp thu kiến thức mới và vận dụng vào cuộc sống)

Tổng hợp các yêu cầu trên, chúng ta xác định một cách toàn diện cụ thể mục tiêu bài học, chỉ đạo nội dung, phương pháp dạy học

Thứ ba, phải xây dựng đề cương và viết giáo án Để xây dựng đề cương bài

học, Giáo viên phải xem xét mối tương quan giữa bài viết của sách giáo khoa với nội dung bài giảng Căn cứ vào nội dung chính của bài (đã xác định), thời gian của tiết học, giáo viên xác định khối lượng thông tin học sinh cần nắm, mức độ lĩnh hội các thông tin này (những sự kiện cần đi sâu, sự kiện đi lướt và những sự kiện hướng dẫn học sinh về nhà đọc), các phương tiện học tập (tài liệu tham khảo, đồ dùng trực quan ) Nội dung bài soạn cần tránh lối dạy học nhồi nhét kiến thức, kiểu cổ động giáo dục bằng những “khẩu hiệu chính trị” không xuất phát từ sự kiện lịch sử cụ thể Bài soạn phải thể hiện được các hoạt động điều khiển, tổ chức của giáo viên

trên cơ sở phát huy tính tức cực của học sinh trong quá trình dạy học Muốn vậy, khi xác định cách tổ chức công việc của giáo viên và học sinh phải kết hợp việc truyền thụ kiến thức mới với hoạt động tích cực của các em Lĩnh hội kiến thức và phát triển năng lực nhận thức là hai mặt khăng khít với nhau của quá trình học tập của học sinh

Giáo án của một bài học lịch sử thường bao gồm các phần :

- Mục tiêu của bài học

- Cấu tạo các bước của giờ học (cấu trúc của giờ học) Việc vận dụng

các bước lên lớp, cấu tạo nội dung lịch sử của bài cần linh hoạt mềm dẻo Cấu trúc nội dung lịch sử của bài có thể chuẩn bị tuần tự theo các mục đích của SGK, hoặc có thể chia nhỏ các mục, gộp các mục lại với nhau (nếu thấy hợp lý)

- Nội dung, phương pháp dạy học và cách tổ chức hoạt động của giáo viên

và học sinh trong giờ học là khâu trung tâm của giáo án Ở phần này cần ghi rõ các công việc của thầy và hoạt động nhận thức của trò, mối quan hệ giữa hoạt động của thầy và trò (qua việc thầy đặt câu hỏi, kích thức học sinh suy nghĩ, tìm ý trả lời, hướng dẫn học sinh thảo luận, động viên đánh giá việc trả lời của Học sinh,

bổ sung, sửa chữa những thiếu sót, bài tập về nhà )

Ghi cụ thể các công việc của Giáo viên và trong giáo án sẽ tiết kiệm được thời gian khi tiến hành bài học, tránh tình trạng lúng túng vì câu hỏi nêu không rõ ràng, học sinh không trả lời được, hoặc giáo viên không biết hướng dẫn, gợi ý cho học sinh trả lời Trong giáo án ghi cụ thể công việc của giáo viên: xác định nội dung cơ bản sẽ trình bày ở từng mục theo hướng cung cấp kiến thức mới, hướng dẫn học sinh tìm hiểu các vấn đề nêu trong bài, thu thập tư liệu tham khảo cần thiết để bổ sung cho các mục, xác định phương pháp tiến hành, dự kiến thời gian cho từng mục, nội dung các câu hỏi vận dụng (bài tập nhận thức) đặt ở đầu giờ, các câu hỏi gợi mở trong quá trình giảng Chi tiết hơn, khi ghi câu hỏi, nên ghi rõ dự định hỏi các học sinh khá, trung bình hay yếu, vận dụng gì cần để học sinh tranh luận, thầy