Nghiên cứu lựa chọn dự án đầu tư dự án cấp nước trên địa bàn thành phố hồ chí minh

Các tiêu chí phân tích hi u qu tài chính d án ..... Báo cáo chính.. Báo cáo chính Hình 1.

L I CÁM N

Tôi xin bày t lòng bi t n sâu s c đ n c s đào t o, các th y cô Tr ng

i h c Th y L i, đ ng nghi p, các Công ty c p n c, Gia đình và b n bè đã s

ng h , đóng góp ý ki n, đ ng viên th c hi n lu n v n này, và đ c bi t là Th y

PGS.TS Mai Di Tám, ng i tr c ti p h ng d n khoa h c, đã h t lòng h ng d n,

h tr , đ tôi có th th c hi n v i n l c cao nh t đ góp ph n làm cho ch t l ng

cu c s ng c a hàng tri u c dân đô th trên đ a bàn Thành ph H Chí Minh

Trân tr ng!

TP.HCM, ngày tháng n m 2015

Nguy n Ng c Hùng

B N CAM K T

Sinh ngày: 15/02/1976

C quan công tác: Công ty C ph n C p n c Gia nh

Tác gi đ tài “Nghiên c u l a ch n d án đ u t : d án c p n c trên đ a bàn

TP.HCM, ngày tháng n m 2015

Tác gi lu n v n

Nguy n Ng c Hùng

M C L C

L I CÁM N 1

B N CAM K T 2

DANH M C CÁC HÌNH V 5

DANH M C CÁC B NG BI U 6

CÁC KÝ HI U, THU T NG 8

M U 9

CH NG 1: 14

T NG QUAN V ÁNH GIÁ HI U QU TÀI CHÍNH D ÁN U T 14

1.1 T ng quan các nghiên c u v l a ch n d án đ u t , d án c p n c Vi t Nam và trên th gi i theo ph ng pháp đánh giá hi u qu tài chính 15

1.1.1 T ng quan các nghiên c u l a ch n d án đ u t , d án c p n c Vi t Nam theo ph ng pháp đánh giá hi u qu tài chính 15

1.1.2 T ng quan các nghiên c u l a ch n d án đ u t , d án c p n c trên th gi i 16

1.2 T ng quan v H th ng c p n c Thành ph H Chí Minh 9

K t lu n ch ng 1 16

CH NG 2: 18

CÁC PH NG PHÁP ÁNH GIÁ HI U QU TÀI CHÍNH C A D ÁN 18

2.1 Các ph ng pháp phân tích hi u qu tài chính c a d án 19

2.1.1 Giá tr t ng đ ng (Equivalent value – EV) 19

2.1.2 Su t sinh l i (Rate of Return - RR) 21

2.1.3 T s l i ích chi phí (Benefits – Cost – B/C) 22

2.1.4 Ph ng pháp th i gian hoàn v n 23

2.2 C s phân tích su t chi t kh u c a d án 25

2.3 M i quan h gi a áp l c n c đ n v n đ phân tích hi u qu tài chính c a d án 32

2.4 Nguyên t c c b n trong so sánh, đánh giá, phân tích, l a ch n d án đ u t 35

K t lu n ch ng 2 35

CH NG 3: 36

XÂY D NG MÔ HÌNH TÍNH TOÁN HI U QU TÀI CHÍNH CHO CÁC LO I HÌNH D ÁN C P N C 36

3.1 T ng quan v các y u t nh đ n l a ch n d án đ u t c p n c 37

3.2 Các y u t k thu t liên quan trong mô hình 39

3.2.1 Áp l c 39

3.2.2 Các đ n giá đ u vào có liên quan 43

3.2.3 Giá n c đ u vào 43

3.2.4 n giá xây d ng c b n 44

3.2.5 n giá v t t thi t b 45

3.3 Xây d ng mô hình tính toán cho t ng lo i d án 45

3.3.1 S l c v các lo i d án c a công ty c p n c 45

3.3.2 Mô hình tính toán hi n t i áp d ng đ tính toán hi u qu tài chính c a d án c p n c và các h n ch c a mô hình 47

3.3.3 Mô hình tính toán m i đ xu t áp d ng đ tính toán hi u qu tài chính c a d án c p n c 52

3.3.4 C s xác đ nh su t chi t kh u c a d án 56

3.3.5 C s xác đ nh vòng đ i d án 57

3.4 Các tiêu chí phân tích hi u qu tài chính d án 58

3.4.1 Phân tích l a ch n cho t ng d án đ n l 58

3.4.2 Phân tích l a ch n cho nhóm d án đ n l ho c theo t ng n m trên c s ngu n v n đ u t có h n 59

K t lu n Ch ng 3 59

C H NG 4: 61

ÁP D NG K T QU NGHIÊN C U VÀO TH C TI N PHÂN TÍCH HI U QU TÀI CHÍNH CHO CÁC D ÁN C TH 61

4.1 D án thay th các đ ng ng không còn đ m b o s d ng 62

4.2 D án c i t o, nâng c p các đ ng ng hi n h u 73

4.3 D án đ u t m i h th ng phân ph i n c s ch 80

4.4 D án đ u t m i h th ng chuy n t i n c 90

4.5 Nh ng h n ch c a mô hình 107

4.5.1 Nh ng y u t ch a đ a đ c vào mô hình 107

4.5.2 H n ch liên quan đ n gi đ nh c a mô hình 108

K t lu n Ch ng 4 110

K T LU N VÀ KI N NGH 111

TÀI LI U THAM KH O 114

PH L C 1: B ng giá v t t c p n c tham kh o 117

PH L C 2: M c tiêu th đi n n ng cho s n xu t n c s ch 121

PH L C 3: Chi ti t m t s d toán c a d án s a ch a ng m c (SCOM) đ ng N Trang Long – Bình L i, P.13, Q.Bình Th nh ( o t Nguy n Xí đ n cu i đ ng Bình L i) 122

PH L C 4: M t s d toán chi phí d án nâng c p hoàn thi n c p n c Ph ng 3 và Ph ng 9 Qu n Phú Nhu n 124

PH L C 5: M t s d toán chi phí d án phát tri n m ng l i c p n c c p n c Ph ng 11, 12, 13 - Qu n Bình Th nh 126

PH L C 6: Xây d ng m i tuy n ng c p 2 đ ng Tr n Huy Li u – Tr n Quang Di u (t Hoàng V n Th - n Lê V n S ) 128

DANH M C CÁC HÌNH V

Hình 1 1 S đ t ch c SAWACO 10

Hình 1 2 B n đ 6 vùng c p n c Tp.HCM 12

Hình 1 3 Tu i th đ ng ng c a m ng l i c p n c Tp.HCM 14

Hình 1 4 V t li u ng c a m ng l i c p n c Tp.HCM 14

Hình 1 5 H th ng m ng l i c p n c và nhà máy n c c a Tp.HCM 15

Hình 2 1 Minh h a n c ch y t do qua vòi ……… 32

Hình 2 2 M i liên h gi a h s và l ng n c rò r 33

Hình 3 3 T l th t thoát n c c a SAWACO, t 12/2007 đ n 03/2011 42

Hình 3 4 M i t ng quan gi a t l th t thoát n c c a Tp.HCM và l ng n c c p thêm c a NMN BOO Th c 42

B ng 4 6 Gi i thích k t qu d án SCOM đ ng N Trang Long – Bình L i 72

B ng 4 7 Phân tích đ nh y cho d án SCOM đ ng N Trang Long – Bình L i 72

B ng 4 8 D toán t ng chi phí c a D án nâng c p hoàn thi n c p n c Ph ng 3

và Ph ng 9 Qu n Phú Nhu n 74

B ng 4 9 T ng h p các gi đ nh c a d án NCHT c p n c P.3 và P.9 Q Phú Nhu n 77

B ng 4 10 Tính toán Dòng ti n c a d án NCHT c p n c P.3 và P.9 Q Phú Nhu n (P.1) 78

B ng 4 11 K t qu đánh giá D án nâng c p hoàn thi n c p n c Ph ng 3 và

Tr n Huy Li u – Tr n Quang Di u(P2) 95

B ng 4 23 Tính toán dòng ti n c a d án Xây d ng m i tuy n ng c p 2 đ ng

Own-Operation)

M U

1 Tính c p thi t c a đ tài

N c có vai trò quan tr ng và duy trì cu c s ng cho con ng i, đi u ki n c n thi t cho s s ng còn c a t t c các sinh v t trên trái đ t là m t ch t r t quan tr ng trong nhi u ngành khoa khoa h c và trong đ i s ng

N c là m t tài nguyên quý và có h n Theo c tính c a UNESCO n m

đó ch có 3% là n c ng t còn l i là n c m n Trong 3% l ng n c ng t có trên

qu đ t thì có kho ng h n 3/4 l ng n c mà con ng i không s d ng đ c vì nó

n m quá sâu trong lòng đ t, b đóng b ng, d ng h i trong khí quy n và d ng tuy t trên l c đi ch có 0,5% n c ng t hi n di n trong sông, su i, ao, h mà con

ng i đã và đang s d ng Tuy nhiên, n u ta tr ph n n c b ô nhi m ra thì ch có kho ng 0,003% là n c ng t s ch mà con ng i có th s d ng đ c và n u tính ra trung bình m i ng i đ c cung c p 879.000 lít n c ng t đ s d ng (Miller,

đích n u ng sinh ho t r t ít

Vi c bùng n dân s cùng v i t c đ đô th hóa, công nghi p hóa nhanh

h i và s gia t ng dân s , nhu c u dùng n c cho sinh ho t, s n xu t công nông nghi p s t ng lên m nh m trong t t c các vùng Theo k t qu đánh giá n m 1999,

t ng l ng n c c n dùng c a c n c chi m kho ng 8,8% t ng l ng dòng ch y

n m t ng ng v i t n su t 75%, t ng lên t i 12,5% vào n m 2000 và 16,5% vào kho ng n m 2010 c bi t, không ít vùng và l u v c sông, l ng n c c n dùng

có th g p vài l n t ng l ng n c có th cung c p, t c là ch ng nh ng v t quá xa

ng ng l ng n c c n có đ duy trì sinh thái mà còn không có ngu n n c t i ch

đ cung c p cho sinh ho t và s n xu t H n n a, ngu n n c sông t nhiên trong mùa c n l i khá nh ch chi m kho ng 10 - 40% t ng l ng n c toàn n m, th m

chí b c n ki t và ô nhi m, nên m c b o đ m n c trong mùa c n nh h n nhi u so

v i m c b o đ m n c trung bình toàn n m

khí h u đã và s ngày càng tác đ ng m nh m đ n môi tr ng t nhiên nói chung và môi tr ng n c nói riêng ã xu t hi n tình tr ng khan hi m ngu n n c thô trong

b i c nh vi c khai thác ngu n n c thô ph i tr phí khai thác Vì v y, v n đ s

d ng hi u qu ngu n tài nguyên quý giá h u h n này ngày càng đ c quan tâm, đ c

bi t là vi c qu n lý, khai thác các d án c p n c các đô th l n n i có s bùng n dân s m nh m , m t đ c dân và m t đ xây d ng r t cao, gây khó kh n cho vi c cung ng, qu n lý ngu n n c s ch và m ng l i c p thoát n c t i các khu v c này

Là đô th l n nh t c n c, vi c qu n lý m ng l i c p n c, th c hi n các

d án đ u t trong l nh v c c p n c t i đ a bàn Tp HCM g p nhi u khó kh n và

t n t i nhi u h n ch trong công tác tri n khai th c hi n V i ngu n v n có h n t ngân sách, yêu c u đ t ra đ i v i đ n v qu n lý m ng l i và các d án t i khu v c này là ph i làm sao v a khai thác hi u qu ngu n n c s ch, đ m b o đ i s ng sinh

ho t c a c dân nh ng đ ng th i ph i đ m b o hi u qu và cân đ i ngu n v n, đ m

b o l i ích ng i lao đ ng c ng nh ph i có lãi đ ph c v vào m c đích tái đ u t ,

M c tiêu là nh v y, tuy nhiên, hi n tr ng cho th y đa s các d án liên quan

đ n l nh v c c p n c t i khu v c này ch a quan tâm đ n vi c tính toán hi u qu kinh t c a d án mà ch quan tâm, đ n m c đích đ m b o dân sinh T đó d n đ n

vi c các d án ho c là đ u t không hi u qu , ho c là không tính toán đ c hi u

qu đ u t đ có đánh giá, t ng k t, phân tích hi u qu c a các d án đ u t (tr các

d án ngu n v n vay c a các đ nh ch , t ch c tài chính n c ngoài ph i th c hi n đánh giá hi u qu tài chính đ th m đ nh h s cho vay c a các d án gi m th t thoát n c) Vi c này v lâu dài s gây nên tình tr ng làm n thua l , thâm h t v n

d n đ n đ n v qu n lý ph i đóng c a ho c ph i nh đ n s bao c p c a Nhà n c

đ t n t i, đi ng c l i v i ch tr ng C ph n hóa doanh nghi p Nhà n c và Xã

h i hóa các d án đ u t trong l nh v c ti n ích mà ng, Nhà n c và Chính ph

đã đ ra trong su t th i gian qua

Thêm vào đó, đ i v i m i doanh nghi p c p n c, vi c xây d ng k ho ch

đ u t , thu x p ngu n v n là vi c h t s c quan tr ng Hàng n m, m i đ n v có nhi u d án khác nhau c n ph i th c hi n, do v y, vi c tính toán dòng ti n c a các

d án, xem xét tính hi u qu t ng d án đ x p x p th t u tiên th c hi n trong

đi u ki n ngân sách cho phép là vi c b t bu c ph i th c hi n n u mu n duy trì n

đ nh hi u qu ho t đ ng Và dù m c tiêu cao nh t là n đ nh dân sinh, đ m b o ngu n n c s ch ph c v sinh ho t c a c dân thì c ng c n ph i xem xét xem d án nào đem l i hi u qu dân sinh l n nh t, th hi n qua t l ng i dân s d ng n c

s ch, ch t l ng n c, t l th t thoát…t t c các y u t trên đ u có th đ c trình bày trong m t mô hình tính toán đ c thù cho d án thu c l nh v c c p n c

Tóm l i, các lý do đã trình bày trên choth y s c p thi t c n ph i có mô hình đ đánh giá hi u qu d án đ u t c p n c, tính toán dòng ti n c a d án đem

l i đ có k ho ch v cân đ i ngu n v n,s p x p th t u tiên đ u t các d án,

đ m b o ho t đ ng có lãi cho doanh nghi p, thu nh p cho ng i lao đ ng c ng nh

th ng c n ph i h p tham chi u các n i dung sau:

s ch s n xu t, cung c p và tiêu th n c s ch;

s chs n xu t, cung c p và tiêu th n c s ch trên đ a bàn thành ph ;

• Công tác th c hi n các d án đ u t t i các công ty c p n c trên đ a bàn thành ph ;

c s khoa h c đ áp d ng vào th c ti n phân tích, đánh giá và l a ch n d

• ánh giá và k t lu n

5 K t qu đóng góp c a lu n v n

• Xây d ng các mô hình dòng ti n tính toán hi u qu kinh t - k thu t cho các

• Xây d ng các ch tiêu đánh giá hi u qu kinh t - k thu t;

• Áp d ng vào th c t đ ch ra nh ng u đi m và h n ch c a mô hình;

CH NG 1:

T NG QUAN V ÁNH GIÁ HI U

1.1 T ng quan các nghiên c u v l a ch n d án đ u t , d án c p n c

Vi t Nam và trên th gi i theo ph ng pháp đánh giá hi u qu tài chính 1.1.1 T ng quan các nghiên c u l a ch n d án đ u t , d án c p n c Vi t

Nam theo ph ng pháp đánh giá hi u qu tài chính

Hi n nay, t i Vi t Nam vi c nghiên c u v l a ch n d án đ u t công trình

c p n c là ch a có, tuy nhiên có m t s nghiên c u trên các l nh v c đ u t công khác ch ng h n nh m t s nghiên c u đ c tóm t t d i đây:

Lu n v n c a Võ Hoàng Anh, “ ánh giá hi u qu kinh t d án đ u t giao

thông”, t p chí c u đ ng Vi t Nam, 2010, trang 26 - 33 Tác gi đã đ a ra hai

ph ng pháp l a ch n d án đ u t xây d ng đ ng b t i Vi t nam, ph ng pháp

th nh t là s d ng các thu t toán kinh t - k thu t nh NPV, IRR, ch tiêu t s

li u đi u tra kh o sát tr c ti p, ph ng pháp này đòi h i k n ng, kinh nghi m c a

k s , chuyên gia th c hi n công tác phân tích đánh giá d án nh ng ki m soát

đ c k t qu tính toán và yêu c u s li u đ u vào ít ph c t p h n ph ng pháp 2;

ph ng pháp hai Mô hình hóa và s d ng các ph n m m tr giúp đ tính toán Tác

gi k t lu n ph ng pháp th nh t phù h p v i Vi t nam do đi u ki n v giao thông, kinh t và Môi tr ng Vi t Nam

Lu n v n ThS L ng v n khôi “Phân tích, đánh giá và l a ch n các d án

đ u t công”, t p chí Kinh t và D báo, s 6/2012, trang 11-12 Tác gi phân tích

s khác nhau gi a phân tích tài chính d án và phân tích kinh t , phân tích tài chính

là đánh giá d án t quan đi m phúc l i c a m t nhóm nh nh ng ng i đ c

h ng l i c a d án, còn phân tích kinh t là g p t t c các chi phí và l i ích c a t t

c các công dân trong m t n c và phân tích kinh t thông qua 2 b c, b c 1 c

l ng các chi phí và l i ích theo th tr ng, b c 2 đi u ch nh các lu ng chi phí và

l i ích th c c a d án đ i v i xã h i sau đó đ nh đúng giá chúng, s d ng dòng các

l i ích ròng đ tính toán NPV, IRR Tác gi k t lu n m t d án đ u t công c ng có

hi u qu kinh t - xã h i cao th ng đ m b o và đáp ng đ c c các m c tiêu quan

tr ng khác nh đáp ng đ c s phát tri n liên ngành, tr c ti p ho c gián ti p t o ra nhi u công n vi c làm, và xóa đói gi m nghèo

giá d án đ u t c s h t ng đ ng s t” T p chí nghiên c u tài chính k toán, s

10 (87) - 2010, trang 61 - 64 ThS Nguy n Qu nh Sang “M t s v n đ đánh giá,

l a ch n d án đ u t trong doanh nghi p”, T p chí Khoa h c giao thông v n t i,

s 11 - 6/2005, trang 84- 86 Võ Hoàng Anh “Phân tích hi u qu kinh t - tài chính

d án BOT xây d ng đ ng cao t c Vi t nam”, t p chí c u đ ng vi t Nam, 2007,

hình nh h ng đ n d án”, t p chí Ng i xây d ng, s tháng 8- 2011, trang 18 –

21, cùng nhi u bài báo, nghiên c u khoa h c khác…

án, ch a đi phân tích đánh giá l a ch n d án đ u t , c th đây là l a ch n d án

đ u t công trình c p n c i v i m i lo i d án c a m i ngành kinh t , các y u

t nh h ng, các ch tiêu k thu t khác nhau, m c đích th c hi n, tính c p thi t là hoàn toàn khác nhau, do v y, tiêu chí phân tích đ quy t đ nh đ u t c ng hoàn toàn khác bi t

Trong quá trình th c hi n lu n v n, ng i vi t s d ng các nghiên c u có s n

v các c s đ thi t l p dòng ti n cho d án và tiêu chí đánh giá d án nh NPV, IRR, th i gian hoàn v n, ch s sinh l i và các ph ng pháp phân tích khác đ đo

l ng hi u qu tài chính c a d án

1.1.2 T ng quan các nghiên c u l a ch n d án đ u t , d án c p n c trên

th gi i

Cho đ n nay, ch a có nghiên c u riêng nào v l a ch n d án đ u t công

, phát hành vào tháng 10 n m 1992, đ ph c v cho công tác đánh giá l a ch n đ u t vào các

2 Nguyên v n ti ng Anh “An Approach to the Economic Analysis of Water Supply Projects”

hi n g n đây c a Ngân hàng th gi i Vi c đánh giá d án d a vào phân tích Chi phí

tích g m: A- chi phí th p nh t, B- t su t sinh l i n i b IRR, C- tính toán FIRR và

H th ng c p n c t i Tp HCM hi n nay do T ng công ty c p n c Sài Gòn

n c m t và 1 nhà máy n c ng m; 6 công ty C ph n C p n c và 2 công ty Trách nhi m h u h n m t thành viên C p n c; 2 công ty C ph n chuyên ngành;

2 công ty thành viên và 1 xí nghi p qu n lý h th ng truy n t i (xem Hình 1.1)

SAWACO cung c p n c cho toàn b TPHCM, 23/24 qu n huy n (tr huy n C Chi) v i dân s trong vùng ph c v là 7,5 tri u ng i (ch a k dân s vãng lai), t l h dân đ c c p n c s ch là 86% T ng s đ u n i khách hàng là

Ngu n: SAWACO (2013) Hình 1 1 S đ t ch c SAWACO

Ngu n n c đ c khai thác t hai ngu n chính, sông ng Nai và sông Sài Gòn, t ng hai ngu n này chi m 93,6% và ph n còn l i là ngu n n c d i đ t đ c khai thác ch y u các gi ng thu c qu n 12, qu n Tân Bình, m t ph n t i qu n Gò

Công

su t v n hành (m 3 /ng đ)

Quan h v i TCT c p

n c Sài Gòn (SAWACO)

Tr c thu c công ty TNHH MTV N c ng m Sài Gòn

5 NMN BOT Bình An 100.000 100.000 Bán s n c s ch

Tr c thu c công ty TNHH MTV CN Trung

An

Tr c thu c công ty TNHH MTV CN Trung

An

Tr c thu c công ty TNHH MTV CN Trung

Ngu n: SAWACO (2013), Báo cáo t l th t th t n c, Tp H Chí Minh

Khu v c TP.HCM đ c chia làm 6 vùng c p n c theo qu n lý c a

Ngu n: T ng Công ty C p n c Sài Gòn (2010), Quy ho ch t ng th C p n c TP H Chí Minh

ng ng truy n t i

G m có 4 tuy n chính:

• Tuy n s 1: D2000mm b ng bê tông d ng l c có nòng thép D2000mm d n

n c t nhà máy Th c v đ n Ngã T Bình Thái

vào s d ng t 1967 đ n nay

• Tuy n s 3: D800- 1000mm b ng ng thép có l p b o v ngoài và l p lót xi

m ng bên trong d n n c t NMN ng m Sài Gòn d c theo đ ng Cách

m ng tháng Tám - Âu C - H ng l 14 đ n Tân Hoá ph ng 20, Qu n Tân Bình dài 7.131m

- D800 - 600mm t nh l 25 t ngã ba Cát Lái đ n Tân Thu n

- D900 – 600 - 500mm Nguy n T t Thành t khu v c UBND Thành ph đ n Tân Thu n

- D1500mm Tây Th nh - C u Tre

đ n Qu c l 1A

• M ng phân ph i c p II, III:

T ng chi u dài m ng c p II, III: kho ng 2.400km ng D80-600 mm, trong đó

có trên 100km đ ng ng có tu i th trên 50 n m

N gu n: T ng Công ty C p n c Sài Gòn (2010), Quy ho ch t ng th C p n c TP.HCM đ n n m 2025- T p 2 Báo cáo chính Hình 1 3 Tu i th đ ng ng c a m ng l i c p n c Tp.HCM

Ngu n: T ng Công ty C p n c Sài Gòn (2010), Quy ho ch t ng th C p n c TP.HCM đ n n m 2025- T p 2 Báo cáo chính Hình 1 4 V t li u ng c a m ng l i c p n c Tp.HCM

Trong th c t , tu i th c a đ ng ng c p n c ph thu c vào nhi u y u t ,

lo i v t li u, đi u ki n l p đ t, đ a ch t khu v c nh ng thông th ng là 50 n m, v i

đ ng ng có th i gian l p đ t trên 30 n m có nguy c rò r cao

H th ng các tr m t ng áp

Toàn thành ph có 3 tr m t ng áp dùng đ c p n c cho các vùng cu i m ng

Do không đ n c nên th i gian ho t đ ng c a tr m ch kho ng 5-10 gi trong ngày

Có 1 b ch a 1.000 m3

2 máy b m 6HDB: Q=380m3/h

Do cu i m ng không đ áp l c

d n đ n không có n c nên Công ty c p n c đã khoan 1

Tr m b m

Ngu n: SAWACO (2013), Báo cáo t l th t th t n c, Tp H Chí Minh

Ngu n: SAWACO (2013), Báo cáo t l th t th t n c, Tp H Chí Minh

Hình 1 5 H th ng m ng l i c p n c và nhà máy n c c a Tp.HCM

Áp l c trong m ng l i c p n c Tp.HCM theo k t qu th c t đo đ c t i các công ty c p n c và Xí nghi p truy n d n n c s ch Tp.HCM có th phân ra làm 2 vùng áp l c đi n hình:

vùng 5 và m t ph n vùng 3

vùng 6 và m t ph n vùng 3

Kh o sát th c t áp l c trên m ng l i c p n c c a Tp.HCM cho th y: giá

tr áp l c trung bình dao đ ng t 5m đ n 49m (áp l c m t s đi m đi n hình đ c xác đ nh b i Xí nghi p Truy n d n n c s ch) Áp l c t i đi m đ u các nhà máy

Tính toán hi u qu kinh t đóng vai trò quan tr ng đ n quy t đ nh l a ch n

d án và tri n khai d án Vi c nghiên c u, đánh giá hi u qu kinh t các công trình xây d ng đã đ c th c hi n trong nhi u l nh v c c th Tuy nhiên các d án c p

n c t i thành ph H Chí Minh do T ng Công ty C p n c Sài Gòn TNHH MTV làm ch đ u t t i khu v c thành ph H Chí Minh có các đ c đi m sau:

- Các d án thu c nhóm d án ph c v dân sinh nên theo qui đ nh không b t

bu c ph i phân tích hi u qu kinh t c a d án nên ch a có mô hình phân tích, đánh giá hi u qu tài chính;

- Các d án khi tri n khai đ u ph i k t n i vào m ng l i c p n c hi n h u nên có tác đ ng đ n m ng c p n c hi n h u đ c bi t là m t áp l c;

- T l n c th t thoát trên 30% (ngu n Sawaco tháng 9/2015) nên đ nh y

c a l ng n c th t thoát v i s thay đ i áp l c r t cao

Do th i gian nghiên c u có h n nên lu n v n ch t p trung “Nghiên c u l a

ch n d án đ u t : d án c p n c trên đ a bàn Thành ph H Chí Minh” nh m

phân tích hi n tr ng, xác đ nh và h th ng hóa các ph ng pháp đánh giá hi u qu kinh t c a d án, đ ng th i đ xu t các mô hình m i tính toán hi u qu kinh t cho

m i lo i d án c p n c có xét đ n nh h ng c a d án đ n các vùng lân c n đ c

bi t y u t n c th t thoát trong mô hình đ t đó có th ra các quy t đ nh c n thi t

nh m giúp d án hoàn thành các m c tiêu c a nó

hi u rõ h n v n đ nghiên c u, ph n ti p theo c a lu n v n: Ch ng 2 s trình bày các c s lý thuy t liên quan đ n vi c xây d ng mô hình tài chính c ng

nh các tiêu chí đ xem xét ra quy t đ nh trong ch ng ti p theo

CH NG 2:

QU TÀI CHÍNH C A D ÁN

2.1 Các ph ng pháp phân tích hi u qu tài chính c a d án

Hi n nay t i các qu c gia phát tri n, đang phát tri n và c các qu c gia thu c

th gi i th ba đang s d ng ba nhóm ph ng pháp sau đây đ phân tích, đánh giá,

l a ch n d án đ u t , bao g m:

• Ph ng pháp giá tr t ng đ ng

• Ph ng pháp su t sinh l i

• Ph ng pháp t s l i ích chi phí

2.1.1 G iá tr t ng đ ng (Equivalent value – EV)

Toàn b chu i dòng ti n t c a d án (l i ích và chi phí) trong su t th i k phân tích đ c quy đ i t ng đ ng ra các giá tr sau:

- Giá tr hi n t i (Present value – PV)

- Giá tr t ng lai (Future value – FV)

Trong đó, ph ng pháp quy đ i giá tr hi n t i c a chu i ti n t là ph ng pháp đ c s d ng ph bi n nh t đ đo l ng hi u qu kinh t - k thu t c a d án dùng làm c s cho quá trình đánh giá, so sánh m t cách toàn di n đ l a ch n d

án đ u t hi u qu Xu t phát t đây, ph ng pháp hi n giá thu n (Net present

giá hi u qu d án

Hi n giá thu n c a m t d án là giá tr c a dòng ti n d ki n trong t ng lai

đ c quy v hi n t i tr đi v n đ u t d ki n ban đ u c a d án

n

t t t

Lãi su t chi t kh u đ c s d ng đ đánh giá giá tr hi n t i c a dòng ti n d

ki n trong t ng lai ph i t ng x ng v i m c đ r i ro c a d án N u r i ro cao thì lãi su t chi t kh u cao và ng c l i

Khi NPV = 0, d án đã đ c bù đ p v c giá tr c a ti n t theo th i gian và

hôm nay có giá tr h n m t đ ng ngày mai b i vì m t đ ng ngày hôm nay có

th đ c đ u t đ tr c ti p t o ra thu nh p t ng thêm

đoán t d án và lãi su t chi t kh u c a d án

• Nh c đi m

[2 – 2]

- Vi c tính toán NPV ph thu c vào su t chi t kh u, c n ph i l a ch n su t chi t kh u phù h p thì k t qu tính toán m i sát v i th c t

đ ng nh t v m t th i gian và khó x p h ng u tiên trong vi c l a ch n các

d án đ u t khi ngu n v n c a doanh nghi p b gi i h n

2.1.2 Su t sinh l i (Rate of Return - RR)

Là m c lãi su t đ c coi nh su t chi t tính, đ quy đ i giá tr t ng đ ng

c a ph ng án đ c ch n b ng không (0), còn đ c g i là su t sinh l i n i t i (Internal rate of return - IRR), đ c s d ng m t cách r t ph bi n trong th c t đ

Trong tr ng h p đánh giá m t d án riêng l xem có nên đ u t hay không,

ng i ta th ng so sánh IRR v i su t chi t kh u (hay m t t su t sinh l i t i thi u

ch p nh n đ c nào đó), khi đó:

• IRR > Su t chi t kh u: ch p nh n th c hi n d án

• IRR < Su t chi t kh u: lo i b d án

[2 – 3]

• IRR = Su t chi t kh u: đ u t hay không là tùy quy t đ nh c a nhà đ u t Khi so sánh hai d án v i nhau, d án nào có IRR l n h n s đ c l a ch n

v i đi u ki n tiên quy t là IRR c a m i d án ph i đ m b o l n h n su t chi t kh u

- Cho phép d dàng so sánh m c sinh l i c a d án v i chi phí s d ng v n,

vi c th c hi n d án đ u t

tái đ u t v i lãi su t b ng v i t su t doanh l i c a d án i u đó không

m c cao

đi u này có th d n đ n tr ng h p k t lu n thi u tho đáng khi đánh giá d

án

2.1.3 T s l i ích chi phí (Benefits – Cost – B/C)

ó là t s giá tr t ng đ ng c a l i ích và giá tr t ng đ ng c a chi phí cho d án đ u t , đ c th hi n qua công th c sau:

T s l i ích – chi phí (B/C) =

Công th c c th :

Trong đó:

Trong tr ng h p ngu n v n b gi i h n, chúng ta s không th x p h ng các

d án theo ph ng pháp NPV Thay vào đó, chúng ta s x p h ng u tiên theo ch

s hi n giá các kho n l i ích trong t ng lai so v i hi n giá các chi phí trong t ng lai, đây chính là u đi m c a ph ng pháp B/C, nó cho phép chúng ta so sánh

nh ng d án v i quy mô khác nhau trên th c t , m c dù, v m t lý thuy t, vi c so sánh nh ng d án nh v y là không đ c khuy n khích

Ph ng pháp B/C s không có tác d ng trong tr ng h p ngu n v n c ng

đ ng th i b gi i h n t i b t k m t n m nào đó trong su t th i gian ho t đ ng c a

d án Nhìn chung, ph ng pháp B/C v n có nhi u nh c đi m h n so v i ph ng pháp NPV khi th m đ nh d án đ u t vì B/C không gi i thích m t cách tr c ti p s khác nhau v quy mô c a d án, đ c bi t, trong m t s tr ng h p BC cho k t lu n không chính xác

Ngoài ba ph ng pháp trên, trên th c t , ng i ta còn s d ng thêm ph ng pháp th i gian hoàn v n đ ra quy t đ nh l a ch n d án đ u t Ph ng pháp này

đ c gi i thi u c th trong m c 2.1.4 sau đây

2.1.4 Ph ng pháp th i gian hoàn v n 4

Th i gian thu hoàn v n là th i gian c n thi t đ dòng ti n t o ra t d án đ

bù đ p chi phí đ u t ban đ u cho d án ch p nh n d án d a trên ph ng

4

Payback period method - PBP

phápth i gian thu h i v n thì th i gian thu h i v n ph i th p h n ho c b ng th i gian thu h i v n yêu c u hay là ng ng th i gian thu h i v n Th i gian thu h i v n

đ c xác đ nh d a vào dòng ti n t do c a d án và có th chia thành hai lo i: th i gian thu h i v n không có chi t kh u và th i gian thu h i v n có chi t kh u

Th i gian hoàn v n không có chi t kh u (NDPP) 5

Th i gian thu h i v n không có chi t kh u đ c xác đ nh m t cách đ n gi n

d a vào dòng ti n t do c a d án mà không tính đ n y u t th i gian ti n t

Ph ng pháp này không xét đ n dòng ti n t do sau th i gian thu h i v n, vì

th có th g p sai l m khi l a ch n và x p h ng d án n u ch d a vào m t ph ng pháp này

Th i gian hoàn v n có chi t kh u (DPP) 6

Ph ng pháp này nh m m c đích kh c ph c nh c đi m c a Ph ng pháp

Th i gian hoàn v n không có chi t kh u là b qua y u t giá tr th i gian c a ti n t

Th i gian thu h i v n có chi t kh u là kho ng th i gian c n thi t đ t ng hi u giá t t

c dòng thu nh p trong t ng lai c a d án v a đ bù đ p s v n đ u t b ra ban

đ u

Nh c đi m c a ph ng pháp này là: Khi gi i h n th i gian thu h i v n thích h p đã đ c xác đ nh thì dòng di n phát sinh phía sau nó s b b qua, nh

v y, m t d án có NPV d ng có th không đ c ch p nh n b i vì nó có đi m gi i

h n th i gian thu h i v n không phù h p

M t d án có th i gian thu h i v n có chi t kh u ng n h n c a m t d án khác nh ng đi u này không có ngh a là d án này có NPV l n h n

2.2 C s phân tích su t chi t kh u c a d án

Bàn v su t chi t kh u c a d án

Trong ph n đ u c a ch ng này, chúng ta đã bi t su t chi t kh u c a d án qua ph n gi i thi u v công th c chi t kh u dòng ti n c a d án, trong ph n ti p

su t chi t kh u s đ c s d ng trong các lo i d án n m trong ph m vi đ tài – các

d án thu c l nh v c c p n c Xin l u ý r ng, trong công th c xác đ nh dòng ti n

Tr c tiên, c ng c n ph i nói rõ r ng vi c xác đ nh su t chi t kh u chính xác cho d án là vô cùng quan tr ng T i sao nh v y? Chúng ta th y r ng, hi n giá thu n c a d án ch u nh h ng c a 2 nhân t chính:

t ng lai bao g m t t c các b c t vi c lên k ho ch, xây d ng và khai

đi m hi n t i

Nh v y, có th th y r ng m c dù vi c xác đ nh, c tính dòng ti n là r t

ph c t p t vi c thi t k , l p d toán d án cho đ n vi c c l ng các l i ích kinh

t và chi phí th c hi n d án và nhi u tính toán ph c t p khác liên quan đ n v n đ kinh t và k thu t, nh ng, n u xác đ nh không chính xác su t chi t kh u c a d án

7

Discount rate

8

Cost of Capital

thì t t c nh ng vi c trên s không còn ý ngh a, b i m t s thay đ i nh trong su t chi t kh u s d ng tính toán s cho ra quy t đ nh hoàn toàn trái ng c Trong m t

nghiên c u đ c đ ng trên t p chí Haward Business Rewiew vào tháng 08/2012

đ c th c hi n b i Giáo s Michel T Jacobs và Giáo s Anil Shivdasani đ u thu c

tr ng Qu n tr kinh doanh Kenan-Flagler, i h c North Carolina v i tiêu đ “Do

không?) đã ch ra đ c nh ng thay đ i nh c a chi phí v n có t m nh h ng l n

nh th nào đ n quy t đ nh đ u t Theo đó, nghiên c u ch ra r ng, ch c n 1% thay đ i trong chí phí v n s d n đ n quy t đ nh đ u t thay đ i hoàn toàn, t ch p thu n sang lo i b và ng c l i Thêm vào đó, trên th c t nh ng tr ng h p nh trên là không hi m, m t kh o sát trong cùng th i đi m trên đ c th c hi n b i Hi p

chuyên viên phân tích làm vi c t i các t p đoàn, các đ nh ch tài chính th a nh n

r ng t l chi t kh u h dùng đ tính toán d án có kh n ng cao h n ho c th p h n

c h i c a v n V y t i sao ph i quy đ i giá tr c a các dòng ngân l u t ng lai v

hi n t i? Chúng ta c n tìm hi u đôi chút v b n ch t t i sao l i có su t chi t kh u

9 Ngu n tham kh o: https://hbr.org/2012/07/do-you-know-your-cost-of-capital/ar/pr

10

Association for Financial Professionals

T i sao có su t chi t kh u?

V b n ch t, vi c áp d ng su t chi t kh u có liên quan đ n khái ni m giá tr

l n h n m t đ ng nh n đ c t i m t th i đi m nào đó trong t ng lai Hãy xét đ n

m t ví d đ n gi n, n u hôm nay b n có 1 đ ng và quy t đ nh g i nó vào ngân hàng

v i m c lãi su t là r trong kho ng th i gian m t n m, nh v y, sau m t n m, s ti n

b n nh n đ c g m c v n và lãi là 1 x (1 + r) đ ng, l n h n so v i 1 đ ng b ra

m t n m ch t ng đ ng v i 1/(1+ r) đ ng t i th i đi m hi n t i S t n t i c a giá

tr th i gian c a ti n t ch u nh h ng b i ba y u t c b n là:

đi m đó N u b n có m t kho n ti n và đem đi cho vay, b n s m t đi các c

có th phát sinh Trong l nh v c th m đ nh d án đ u t , su t chi t kh u hay chi phí

v n có th hi u là m t lo i lãi su t mà ch đ u t d án đòi h i ph i đ t đ c khi

th c hi n d án sau khi cân nh c t t c các c h i đ u t thay th , m c l m phát d tính trong su t vòng đ i d án và c nh ng r i ro liên quan Trong ph n ti p theo chúng ta s tóm t t l i nh h ng c a c c u v n đ n chi phí v n c a d án, thu t

11

Time value of money

ng chi phí v n bình quân đ ng th i đ a ra nh ng c s đ xác đ nh chi phí v n c a

d án công

Chi phí v n bình quân gia quy n 12

Nh đã đ c p trên, chi phí v n ch u nh h ng c a chi phí c h i, l m phát d tính và m c đ r i ro c a d án, ngoài ra, chi phí v n còn ch u nh h ng

b i c c u v n i v i nh ng d án có nhi u ngu n tài tr ch ng h n v a s d ng

ta có th s d ng giá tr s sách đ tính toán WACC

Có th th y, vi c s d ng chi phí v n bình quân gia quy n giúp ph n ánh chính xác h n dòng ti n thu n c a d án d a trên c s các ngu n v n tài tr cho

d án

C s xác đ nh su t chi t kh u c a d án công

có c s xác đ nh su t chi t kh u hay là chi phí v n c a d án công, tr c

h t c n tìm hi u các khái ni m liên quan đ n d án công, m c đích th c hi n, ngu n

12

Weighted Average Cost of Capital - WACC

[2 – 6]

tài tr và các v n đ liên quan V khái ni m, lu t u t công 2014 s 49/2014/QH13 đ c thông qua ngày 18/06/2014 b i Qu c h i khóa 13, k h p th

7 đ nh ngh a m t s khái ni m liên quan đ n d án công nh sau:

• V n đ u t công bao g m v n ngân sách nhà n c, v n công trái qu c gia,

cho đ u t nh ng ch a đ a vào cân đ i ngân sách nhà n c, các kho n v n

Nh v y, các d án trong l nh v c c p thoát n c, ph c v cho m c đích an sinh xã h i và s v n c a ngân sách nhà n c là nh ng d án thu c l nh v c đ u t công T i sao c n kh ng đ nh đi u này? B i vì b n ch t và m c đích c a d án đ u

t công và d án đ u t t nhân hoàn toàn khác nhau, do v y, c s đ l a ch n d

án đ u t c ng khác nhau i v i d án đ u t t nhân, c s l a ch n d án ph thu c ph n l n vào hi u qu v m t tài chính mà nó mang l i khi so sánh v i các d

án hi n h u khác, tuy nhiên, đ i v i đ u t công, c s l a ch n d án tiên quy t đôi lúc không ph i là hi u qu tài chính mà là hi u qu v m t an sinh, xã h i, an

trong đ u t công ph n l n là v n t ngân sách, v n t vi c vay n c a chính ph

và chính quy n đ a ph ng và các ngu n v n t ng t ng, nó hoàn toàn khác so

v i ngu n v n t nhân v i m c đích ti m ki m nh ng c h i đ t i u hóa l i ích (l i nhu n) v i m c đ r i ro ch p nh n đ c

Quay l i v i v n đ su t chi t kh u, đ i v i đ u t trong khu v c t nhân,

su t chi t kh u thích h p nh t chính là chi phí v n bình quân gia quy n theo công

th c trên v i chi phí s d ng n là chi phí đi vay trên th tr ng và chi phí s

d ng v n đ c xác đ nh b i k v ng b i ch s h u t nhân v m c sinh l i h có

th ch p ch n đ th c hi n d án i v i d án công vi c xác đ nh su t chi t kh u

là không h d dàng b i b n ch t c a d án công là ph c v cho xã h i ch không

ph i là sinh l i đ n thu n i u này đ c c ng c b ng phân tích c a các nhà nghiên c u kinh t công, theo đó “su t chi t kh u đúng trong th m đ nh kinh t d

án công c n ph n nh l i ích kinh t mà n n kinh t ph i t b đ pháttri n các ho t

đ ng đ u t này Chi phí kinh t c a v n s ph n nh toàn b l i ích kinh t mà n n kinh t ph i t b b i vì các ho t đ ng đ u t khác đã b thay th (hay hoãn l i) và

b i vì tiêu dùng t nhân b gi m đi đ gi i phóng các ngu n l c cho vi c th c hi n

d án này” Thêm vào đó, “Ð hi n giá ròng c a m t d án công có ý ngh a, t t c

l i ích và chi phí kinh t c n đ c tính d y d vào biên d ng c a d án tru c khi tính chi t kh u Ð ng th i, chi phí c h i kinh t c a v n ph i đ c ph n nh trong

su t chi t kh u Khi có nh ng l ch l c đáng k gi a biên d ng chi phí và l i ích tài chính v i biên d ng chi phí và l i ích kinh t c a d án, thì hi n giá ròng c a ngân

l u tài chính s đ a đ n sai l m khi đ c dùng nh m t tiêu chu n đ xét đ u t Ð

bi t đ c d án này có t t khi s d ng ngu n l c hay không, các quy t đ nh ph i

d a vào hi n giá ròng c a dòng l i ích kinh t ròng c a d án.” (B n g c

“Cost-benefit analysis for investment decision” c a hai tác gi Glenn P Jenkins 13

và

t ” – c a Quý Tâm và Nguy n Xuân Thành thu c ch ng trình Gi ng d y Kinh t

Fullbright)

ng th i, trong m t nghiên c u khác đ c xu t b n n m 2013 v i tiêu đ

“Suy t ng v su t chi t kh u d án công”15, hai nhà nghiên c u đã đ a ra công

th c tính toán su t chi t kh u áp d ng cho d án công tùy theo trình đ phát tri n kinh t c a t ng nhóm qu c gia K t qu c a nghiên c u này đ c tóm t t trong

13 Giáo s Glenn P Jenkins hi n đang gi ng d y t i Khoa kinh t , i h c Queen, Ontario Canada

14 Giáo s Arnold C Harberger đang công tác t i i h c California, Los Angeles, Hoa K

15 B n g c ti ng Anh “Musings on Social Discount rate”