Nghiên cứu đề xuất giải pháp thủy lợi kết hợp nông nghiệp ứng phó với xâm nhập mặn nước biển dâng trong điều kiện biến đổi khí hậu nhằm nâng cao hiệu quả tưới tiêu của hệ thống thủy lợi bắc thái bình

- Phía Tây và Tây Nam giáp sông H ng và sông Trà Lý.. - Phía Nam là sông Trà Lý và h th ng Nam Thái Bình.



NGHIÊN C U XU T GI I PHÁP TH Y L I K T H P NÔNG

TRONG I U KI N BI N I KHÍ H U NH M NÂNG CAO HI U

NGHIÊN C U XU T GI I PHÁP TH Y L I K T H P NÔNG

TRONG I U KI N BI N I KHÍ H U NH M NÂNG CAO HI U

QU T I TIÊU C A H TH NG TH Y L I B C THÁI BÌNH

LU N V N TH C S K THU T

Hà N i, n m 2015

M U

1 Tính c p thi t c a đ tài:

Hi n nay s suy gi m ngu n n c, s v n hành không h p lý c a các h

ch a th ng ngu n và s t ng lên c a nhu c u n c d n đ n tình tr ng thi u n c vùng h du M t khác trong đi u ki n bi n đ i khí h u, n c bi n dâng, s xâm

nh p m n sâu vào đ t li n d n đ n tình tr ng đ t nông nghi p b nhi m m n, nguy

c m t đ t s n xu t Khi tình tr ng thi u n c t i, m t đ t s n xu t ngày càng di n

ra nghiêm tr ng thì các gi i pháp th y l i k t h p nông nghi p t i các vùng ven bi n

nh m ng phó v i xâm nh p m n n c bi n dâng, nâng cao hi u qu kinh t c a h

th ng t i là h t s c c n thi t ây còn là c s đ xây d ng đ nh h ng phát tri n

kinh t xã h i, khai thác b n v ng tài nguyên đ t, n c và b o v môi tr ng

Vùng đ ng b ng ven bi n T sông H ng thu c t nh Thái Bình t i b ng 2 h

th ng th y nông B c và Nam Thái Bình Hai h th ng này đ c quy ho ch b trí và xây d ng các công trình bao g m: 219 c ng d i đê, 1194 tr m b m t i tiêu k t

h p cùng v i 7712km kênh m ng t i M ng l i sông tr c d n n c t i tiêu dày đ c v i t ng chi u dài 2820km, 1953 c ng đ p n i đ ng và h th ng b vùng

th ng th y l i này n m h du vùng ven bi n đ ng b ng sông H ng nên ngu n

n c t i ph thu c vào l u l ng n c th ng ngu n và còn ch u nh h ng c a

th y tri u và xâm nh p m n Hàng n m tình tr ng h n hán c ng th ng xuyên x y

ra, nh ng n m đi n hình có th có t i 60% di n tích nông nghi p b h n, làm thi t

h i t i 30% giá tr nông - lâm - th y s n c a đ a ph ng đ ng th i chi phí b m t i

và qu n lý c ng t ng g p đôi

Nh n th y tình tr ng h n hán, xâm nh p m n và tác đ ng c a nó đ n ngành nông nghi p, th y l i nói chung và h th ng th y l i B c Thái Bình nói riêng, lu n

v n mu n đi sâu nghiên c u tình hình h n hán, xâm nh p m n đ đ a ra gi i pháp

ng phó nh m nâng cao hi u qu t i tiêu cho h th ng B c Thái Bình Vì v y lu n

v n ch n đ tài: “Nghiên c u đ xu t gi i pháp th y l i k t h p nông nghi p ng phó v i xâm nh p m n, n c bi n dâng trong đi u ki n bi n đ i khí h u nh m

gi i quy t s khó kh n c a h th ng th y l i B c Thái Bình trong tình hình hi n nay

- xu t các gi i pháp phù h p đ ng phó v i xâm nh p m n, n c bi n dâng nh m nâng cao hi u qu t i tiêu c a h th ng th y l i B c Thái Bình

4.1 i t ng

- i t ng nghiên c u c a lu n v n là h th ng th y l i B c Thái Bình, t nh Thái Bình, gi i h n b i sông H ng, sông Lu c, sông Hóa và sông Trà Lý H th ng công trình đ u m i là các c ng l y n c t ch y t sông Trà Lý, sông Hóa, sông

Lu c d n vào các sông tr c n i đ ng, sau đó c p n c cho đ ng ru ng b ng h th ng

tr m b m và t i t ch y Tiêu v phía h l u qua các c ng d i đê ho c tiêu tr c

ti p ra bi n b ng c ng Trà Linh

- Ph m vi nghiên c u: Nghiên c u các tác đ ng c a xâm nh p m n, n c bi n dâng nh h ng đ n hi u qu t i tiêu c a h th ng th y l i B c Thái Bình, xem xét trong tình hình bi n đ i khí h u hi n nay và đ a ra các gi i ph i th y l i k t h p

v i nông nghi p đ ng phó hi u qu

4.2 Ph ng pháp nghiên c u:

- Ph ng pháp đi u tra, kh o sát th c đ a: i u tra thu th p s li u thông tin

v h th ng th y l i b c Thái Bình, tình hình xâm nh p m n, n c bi n dâng hi n nay;

- Ph ng pháp k th a: K th a các k t qu nghiên c u đã đ t đ c t các đ

tài, d án t ng t c bi t là t đ tài nghiên c u c p Nhà n c: “ Nghiên c u đ

xu t các gi i pháp th y l i k t h p v i nông nghi p đ ng phó v i h n hán và xâm

nh p m n t i các t nh ven bi n đ ng b ng sông H ng” do Vi n N c, T i tiêu và Môi tr ng thu c Vi n khoa h c th y l i Vi t Nam th c hi n

- Ph ng pháp phân tích, th ng kê: Th ng kê, phân tích các tác đ ng c ng

nh gi i pháp ng phó v i xâm nh p m n, n c bi n dâng trong đi u ki n bi n đ i khí h u

kh n ng đáp ng c a h th ng

- Các gi i pháp đ xu t trong lu n v n có tác d ng làm gi m thi t h i r i ro do

đi u ki n xâm nh p m n, n c bi n dâng gây ra, góp ph n t ng thu nh p và n đ nh

đ i s ng cho ng i dân khu v c B c Thái Bình

Ch ng 1

1.1.1 T ng quan v xâm nh p m n, n c bi n dâng trên th gi i

Bi n đ i khí h u (B KH) là nguyên nhân chính d n đ n tình tr ng xâm nh p

m n, n c bi n dâng t i t t c các vùng đ t trên th gi i Khí h u trái đ t đã nhi u

l n bi n đ i theo t nhiên t th i k b ng hà cho đ n th i k trái đ t nóng lên cách đây vài tri u n m S bi n đ i nhi t đ đó di n ra trong th i gian r t dài, nhi t đ trung bình c a m t đ t đã t ng thêm 0,74o

C k t cu i nh ng n m 1800, d đoán

đ n n m 2100 nhi t đ b m t trái đ t s t ng t 1,8oC đ n 6,4oC Tuy nhiên hi n nay nguyên nhân chính d n đ n tình tr ng trái đ t nóng lên nhanh chóng l i là do các ho t đ ng c a con ng i Theo c tính 90% nguyên nhân gây ra B KH là do con ng i v i các ho t đ ng công - nông nghi p, v i s gia t ng vi c s d ng các nhiên li u hóa th ch làm t ng n ng đ khí nhà kính; 10% là do t nhiên có tính chu

k trong l ch s hình thành và phát tri n c a trái đ t

Theo tính toán c a t ch c Liên Chính ph v bi n đ i khí h u (vi t t t là IPCC), trong nh ng th p niên g n đây, nhi t đ trái đ t t ng trung bình 0,3oC m i

th p niên M a tr nên th t th ng h n, c ng đ m a thay đ i Nh ng vùng m a nhi u, l ng m a càng tr nên nhi u h n, c ng đ m a càng l n h n Các vùng

h n l i tr nên h n h n Toàn b m t đ m, c m t đ t và đ i d ng đ u nóng lên

đ c bi t là các v đ cao d n đ n hi n t ng tan b ng t i các vùng c c, gây nên

hi n t ng r t đáng quan tâm là n c bi n dâng T n su t và c ng đ hi n t ng El-Nino t ng, gây l l t và h n hán các vùng nhi t đ i, á nhi t đ i

Do nh h ng c a B KH, kho ng ch c n m g n đây nhi u th m ho thiên tai

l ch s đã di n ra: Tr n cu ng phong Mitch tháng 10/1998, đã t o nên m t con

đ ng tàn phá ngang qua các n c Trung M : Honduras, Nicaragua, El Salvador, Guatemala và Belize làm h n 18.000 ng i ch t khi m a gây l đ t và cu n trôi các ngôi làng Tháng 10/1999, tr n siêu bão có s c gió 250km/h quét qua bang Orissa

phía đông n , gi t h i trên 10.000 ng i và đ y 1,5 tri u ng i khác vào c nh

“màn tr i chi u đ t” Tháng 12/2004, tr n đ ng đ t d d i nh t trong vòng 40 n m qua đã t o nên nh ng đ t sóng th n t i n D ng, ngay trong ngày đ u đã có

h n 50.000 ng i thi t m ng 8 n c Nam Á, ông Nam Á và 4 n c ông Phi

C n bão Katrina tháng 8 n m 2005 v i s c gió 225km/h đã tàn phá mi n đông nam Hoa K , tr thành thiên tai kinh hoàng và t n kém nh t trong l ch s n c này k t

tr n đ ng đ t t i San Francisco n m 1906 đ n nay Ngày 4/5/2008 bão Nagis tàn phá Myanma làm 22.000 ng i thi t m ng, 41.000 ng i b m t tích ng đ t

T Xuyên, Trung Qu c ngày 12/5/2008 đã làm thi t m ng và m t tích h n 90.000

ng i G n đây nh t, ngày 8/11/2013 siêu bão Haiyan là m t trong 4 siêu bão m nh

nh t trong l ch s nhân lo i đã đ b vào Philippines, v i s c gió gi t m nh 379km/h, sóng cao t i 6m, gây m a l n và làm thi t h i tính m ng 1800 ng i Có

th nh n th y các thiên tai bão l ngày càng tr nên nguy hi m h n v i c ng đ

t ng lên không ng ng và v i t n su t xu t hi n nhi u h n, có s c tàn phá vô cùng

n ng n

Hi n t ng B KH không ch bi u hi n qua s xu t hi n c a các c n bão l n

mà nó còn bi u hi n qua s gia t ng m c n c bi n dâng t i các vùng đ t trên th

gi i Theo các nghiên c u khoa h c cho th y, m c n c bi n trên toàn th gi i đã

và đang t ng lên v i t l là 0,14 inch (3,2mm) m i n m k t đ u nh ng n m

1990 M t nghiên c u g n đây cho r ng chúng ta có th đ i di n m c n c bi n đ i

d ng t ng lên t 2,5 đ n 6,5 feet (0,8 và 2 mét) vào n m 2100 Theo T ch c khí

t ng th gi i (WMO) cho bi t m c n c bi n t ng cao k l c vào tháng 3/2013

T c đ m c n c bi n dâng hi n t i là 3,2mm/n m, cao g p đôi con s 1,6mm/n m

c a th k 20 Khi m c n c bi n t ng lên nhanh chóng s có tác đ ng tàn phá môi

tr ng s ng ven bi n Cùng v i n c bi n dâng, tác đ ng xâm th c b bi n s t ng lên đ t bi n M t m t n c bi n theo n c sông dâng lên vào mùa khô và tràn vào các kênh d n gây m n M t khác nh ng vùng đ t ven bi n b ng p n c có nguy c nhi m m n do th m th m ho c do ti m sinh Nh ng vùng đ t này s m t kh n ng

s n xu t và môi tr ng sinh thái s b nh h ng tr m tr ng Ba vùng châu th sông Mekong, sông Irrawaddy và sông Chao Phraya - t t c nh ng di n tích đ t quan

tr ng n m d i 2m so v i m c n c bi n - đ c bi t b nguy hi m Nông nghi p, nuôi tr ng, đánh b t th y s n và du l ch là nh ng ngành d b tác đ ng nhi u nh t

n c bi n dâng trong nh ng n m s p t i

1.1.2 T ng quan v xâm nh p m n, n c bi n dâng t i Vi t Nam

Vi t Nam là n c có đ ng b bi n dài 3.260km không k các đ o Vi t Nam có khí h u nhi t đ i gió mùa và ch u nh h ng sâu s c c a bi n ông Trong vòng 50 n m qua, nhi t đ trung bình hàng n m Vi t Nam đã t ng kho ng 0,7o

C, các t nh mi n B c nhi t đ gia t ng nhi u h n các t nh mi n Nam, đ c bi t trong các tháng mùa hè v i biên đ l n h n

B ng 1.1 M c t ng nhi t đ theo xu th trong 50 n m qua (1958-2007) các vùng

nh ng h u h t có xu th gi m các khu v c khác Tuy nhiên c ng đ m a các

(ngu n: t ng h p t ngu n c a MARD, 1950-2012)

Trong n m 2013, Vi t Nam c ng gánh ch u thêm kho ng 10 tr n bão v i

c ng đ gió và s c tàn phá r t l n

- M c n c bi n: Trong vòng 50 n m qua, m c n c bi n trung bình dâng

v i t c đ 3-4mm/n m, ngh a là trong n a th k qua, m c n c bi n Vi t Nam

t ng lên kho ng 15-20cm S li u quan tr c cho th y:

+ M c n c bi n trung bình th i k g n đây (1991-2008) cao h n th i k

M y n m tr l i đây, các đ t tri u c ng th ng xuyên di n ra, nh t là trong khu v c đ ng b ng sông C u Long gây ng p l t cho các t nh mi n Nam, đ c bi t là các thành ph l n nh thành ph H Chí Minh, C n Th , nh h ng nghiêm tr ng

t i đ i s ng và s n xu t

- H n hán: L ng m a gi m trong mùa khô, gây ra h n hán t i nhi u n i

H n hán có xu h ng m r ng h u h t các vùng, đ c bi t là các t nh Nam Trung

b d n đ n tình tr ng hoang m c hóa Hai vùng ch u nh h ng n ng n c a tình

tr ng h n hán là đ ng b ng sông H ng và đ ng b ng sông C u Long

+ ng b ng sông H ng: có t ng di n tích đ t nông nghi p g n 800.000ha Trong vài n m tr l i đây, m c n c h du t i Hà N i gi m th p và có chi u

h ng ngày càng tr m tr ng Dòng ch y trên h th ng các sông chính đ ng b ng sông H ng mùa ki t xu ng th p gây nh h ng l n đ n phát tri n kinh t , môi

tr ng và dân sinh c a h du, trong đó di n tích đ t lúa th ng xuyên b h n kho ng 233.400ha M c n c các c a c ng l y n c t ch y vào h th ng và các

tr m b m t i hai bên b sông H ng luôn th p, gây khó kh n cho ho t đ ng t i

c a các tr m b m T n m 2011, h ch a Th y đi n S n La đi vào ho t đ ng đã giúp cho dòng ch y sông H ng và sông Thái Bình đ c c i thi n m t ph n, nh ng tình tr ng h n hán và xâm nh p m n v n di n ra Ho t đ ng s n xu t nông nghi p vùng ng b ng sông H ng v n ph thu c hoàn toàn vào vi c x n c c a các h

ch a th ng ngu n

+ ng b ng sông C u Long: M t vài n m tr l i đây, tình tr ng h n ng

b ng sông C u Long gia t ng v m c đ và c ng đ N m 2002, n ng nóng gay

g t và kéo dài m y tháng li n khi n đ ng b ng này b h n hán r t n ng, các di n tích tr ng lúa và nuôi tr ng th y s n đ u khô ki t, n ng nóng còn nh h ng

nghiêm tr ng đ n đ i s ng c a nhân dân trong khu v c N m 2010, nhi t đ ban ngày t ng lên trên 35oC trong 3 tháng li n khi n n c các con sông xu ng th p

m c k l c Nghiêm tr ng h n n c m t s con sông có n ng đ mu i cao h n

do n c bi n ti p t c l n sâu vào n i đ ng đe d a mùa màng c a nhân dân Tình

tr ng này là do h u qu c a hi n t ng En Ni-no Mùa khô n m 2013 tình tr ng thi u n c đ ng b ng sông C u Long di n ra gay g t, trong đó dòng ch y th ng ngu n sông Mekong luôn thi u h t so v i l ng trung bình hàng n m là 10-40%

- Xâm nh p m n: H n hán kéo dài và m c n c bi n dâng chính là nguyên nhân d n đ n tình tr ng xâm nh p m n ngày càng gia t ng Hai vùng đ ng b ng l n

ch u nh h ng c a xâm nh p m n Vi t Nam là đ ng b ng sông H ng và đ ng

b ng sông C u Long

+ V i vùng đ ng b ng sông H ng: L u l ng v h du gi m, m c n c sông

H ng xu ng th p và n c bi n dâng cao k t h p tri u c ng d n đ n xâm nh p

m n ngày càng ph c t p Vào mùa ki t n c ph c v cho s n xu t nông nghi p và

th y s n H i Phòng, Thái Bình, Nam nh và Ninh Bình có đ m n v t quá

n ng đ cho phép đã làm gi m n ng su t cây tr ng, v t nuôi

+ V i đ ng b ng sông C u Long: N m 2012 đ m n trên các c a sông Ti n

và sông H u t ng cao và xâm nh p vào n i đ ng t i 50km Nguyên nhân ch y u là

do n m này vùng BSCL không có l nên l ng n c đ u ngu n sông Mêkông

th p, h n n a vào đ u mùa gió mùa đông b c t ng đ i m nh đã làm cho n c bi n

đi vào sâu h n Ngoài ra còn có nh ng đ t th y tri u, tri u c ng dâng cao càng

đ y m n vào sâu trong n i đ ng

ng i S xâm nh p m n vào các vùng đ t ven bi n phá v h môi tr ng và cân

b ng sinh thái t nhiên, làm cho các loài đ ng th c v t ho c ph i bi n đ i đ thích

nghi ho c ph i b tiêu di t Xâm nh p m n còn tác đ ng sâu vào đ t li n làm bi n

đ i ch t đ t, nh h ng đ n tr ng tr t và các ho t đ ng s n xu t nông nghi p Xâm

nh p m n tác đ ng đ n ngu n n c ng m làm suy gi m ch t l ng n c, nh

h ng nghiêm tr ng t i đ i s ng c ng nh s n xu t c a ng i dân Theo đánh giá

ph n t ng quan v tình hình xâm nh p m n trên th gi i, các vùng đ ng b ng và châu th sông l n nh vùng châu th sông Mekong, sông Irrawaddy và sông Chao Phraya đ u s ch u nh h ng nghiêm tr ng c a tình tr ng xâm nh p m n

T i Vi t Nam, xâm nh p m n trong nh ng n m g n đây di n ra nghiêm tr ng

t i nhi u vùng đ ng b ng ven bi n, đ c bi t là đ ng b ng sông H ng và đ ng b ng sông C u Long Nhi u báo cáo khoa h c c ng nh nh ng công trình nghiên c u v xâm nh p m n đ u ch ra r ng xâm nh p m n có tác đ ng r t x u t i môi tr ng

đ t, n c và sinh thái Có nh ng n m, nh ng vùng xâm nh p m n sâu vào trong đ t

Bi n đ i v l ng m a và nhi t đ c ng là nh ng nguyên nhân d n đ n tình

tr ng h n hán, xâm nh p m n càng tr nên nghiêm tr ng M a ít và nhi t đ cao làm cho nhi u vùng đ t b h n hán nghiêm tr ng H n hán có tác đ ng to l n đ n môi tr ng, kinh t , chính tr xã h i và s c kh e con ng i Nó là nguyên nhân d n

đ n đói nghèo, b nh t t và tình tr ng l c h u, ch m phát tri n nhi u n i trên th

gi i H n hán tác đ ng đ n môi tr ng nh h y ho i các loài th c v t, các loài đ ng

v t, qu n c hoang dã, làm gi m ch t l ng không khí, n c, làm cháy r ng và xói

l đ t Các tác đ ng này có th kéo dài và không khôi ph c đ c Theo s li u c a Trung tâm gi m nh h n hán qu c gia M , hàng n m h n hán gây thi t h i cho n n kinh t M kho ng 6-8 t USD (so v i 2,41 t USD do l và 1,2-4,8 t USD do bão) T i nhi u khu v c h n hán là nguyên nhân tr c ti p gây ra hi n t ng sa m c hóa Theo tính toán c a Liên h p qu c, đ n n m 2025 s có 2/3 di n tích đ t canh

tác Châu Phi, 1/3 di n tích đ t canh tác Châu Á và 1/5 di n tích đ t canh tác Nam M không còn s d ng đ c do sa m c hóa Hàng tr c tri u ng i Châu Phi,

đ c bi t là các n c Kenya, Tanzania, Angola đang b nh h ng tr c ti p b i h n hán Tây Ban Nha, 31% di n tích có nguy c bi n thành sa m c, trong khi đó Trung Qu c có kho ng 27% di n tích đ t đã b sa m c hóa Theo T ch c nông nghi p và l ng th c c a Liên H p Qu c (FAO), tháng 1/2011 giá l ng th c trên

th gi i đã lên đ n đ nh đi m trong l ch s , h n hán là m t trong nh ng nguyên nhân chính d n đ n tình tr ng này

T i Vi t Nam, h n hán gây nh h ng đ n di n tích cây tr ng n c ta hàng

n m vào kho ng 300.000 ha - 500.000 ha, gi m 20-30% n ng su t cây tr ng, gi m

t 1,5-2% s n l ng l ng th c Chi phí ch ng h n th ng r t t n kém do ph i đ u

t xây d ng các h ch a, tr m b m v i m c trung bình 40-50 tri u đ ng/ha đ t canh tác Không nh ng th h n hán còn làm n y sinh tình tr ng sa m c hóa, mà đi n hình là các t nh mi n trung, vùng c c Nam Trung B , vùng đ t d c khô h n tri n miên thu c Trung du và mi n núi phía B c t h n n m cu i n m 1998 đ n tháng

4 n m 1999 x y ra vào v đông xuân B c B và đ ng b ng sông C u Long gây thi t h i đáng k v nông nghi p trong c n c T i khu v c B c B di n tích b h n

là 86.140 ha, trong đó di n tích lúa b ch t là 17.077 ha Rau màu và các lo i cây

tr ng khác là 10.930 ha

1.2.3 Tác đ ng c a xâm nh p m n, n c bi n dâng đ n c p thoát n c

N c bi n dâng do hai nguyên nhân chính là s giãn n v th tích c a n c khi nhi t đ t ng và s tan ch y b ng hai c c N c bi n dâng s gây ra xói mòn phá ho i, l l t các vùng đ t ng p n c, ô nhi m t ng n c ng m và đ t nông nghi p Khi n c bi n xâm nh p vào đ t li n bu c chúng ta ph i đóng các c a c ng ven bi n, khi đó kh n ng tiêu thoát n c trong đ ng b nh h ng nghiêm tr ng

S xâm nh p m n này không ch nh h ng t i s n xu t nông nghi p mà còn tác

đ ng tr c ti p đ n kh n ng c p n c sinh ho t cho ng i dân Theo k t qu tính toán c a Vi n Quy ho ch Th y l i m c n c tri u t ng lên 1.0 m thì ranh gi i m n 4‰ cách các c a sông kho ng 25-40 km i v i các thành ph ven bi n nh thành

ph H i Phòng, h u h t các c ng l n cung c p n c t i và sinh ho t cho toàn

thành ph đ u b nhi m m n nh các c ng: An S n, M i, R , B ng Lai, Qu ng t

Vì v y di n tích s n xu t nông nghi p toàn thành ph s b h n và n c c p cho đô

th H i Phòng, S n và khu v c nông thôn s r t khó kh n T i Thái Bình, m t s

c ng b nh h ng m n v t quá 4‰

: nh : c ng Ng trên sông Trà Lý, c ng H trên sông Hóa và Cao N i trên sông Thái Bình Theo đánh giá c a Ngân hàng Th

gi i (2007), n u m c n c bi n dâng 1m s có kho ng 10,8% dân s và 12% di n tích b nh h ng tr c ti p, t n th t đ i v i GDP kho ng 10%, đ c bi t là vùng

đ ng b ng B c B và đ ng b ng sông C u Long N u n c bi n dâng 3m s có kho ng 25% dân s b nh h ng tr c ti p và t n th t đ i v i GDP lên t i 25%

1.2.4 Tác đ ng c a xâm nh p m n, n c bi n dâng đ n khai thác n c trong đ t

N c trong đ t là ngu n n c quan tr ng cung c p cho s n xu t và sinh ho t Trong mùa ki t, n c ng m cân b ng đ m đ t, giúp cây tr ng sinh tr ng và phát tri n V i đ i s ng c a con ng i, đ c bi t là t i các khu đô th l n thì ngu n n c cung c p ch y u cho sinh ho t là t n c ng m Ngu n n c này đang b suy gi m nghiêm tr ng do nhi u nguyên nhân nh khai thác b a bãi, không có quy ho ch, khai thác quá m c, v t quá kh n ng tái t o t nhiên M t nguyên nhân khác c ng

r t quan tr ng là do nh h ng c a xâm nh p m n, n c bi n dâng i u này có th

th y rõ các vùng đ t ven bi n, khi n c bi n xâm nh p sâu vào các c a sông, ngu n n c ng m s b nhi m m n M c n c tri u t ng lên 1.0 m thì ranh gi i

m n 4‰ cách các c a sông kho ng 25-40 km, khi đó h u h t các gi ng khoan,

gi ng đào c a ng i dân dùng khai thác n c ng m s b nhi m m n Khi n c trong đ t b nhi m m n, các lo i cây tr ng s không hút đ c n c d n đ n khô héo

và ch t, n ng su t và ch t l ng b suy gi m nghiêm tr ng Ngoài ra m c đ nhi m

m n s tr m tr ng h n n u vi c khai thác n c ng m ph c v nuôi tr ng th y s n không theo quy ho ch và không đ c qu n lý t t

Ch ng 2

T NG QUAN V H TH NG TH Y L I B C THÁI BÌNH

2.1 Khát q uát đ c đi m t nhiên

2.1.1 V trí đ a lý

H th ng th y l i B c Thái Bình, t nh Thái Bình n m phía ông Nam đ ng

b ng châu th sông H ng kéo dài t 20o17’ đ n 20o49’ v đ B c, t 106o

06’ đ n

106o39’ kinh đ ông H th ng n m phía B c t nh Thái Bình g m các huy n ông H ng, H ng Hà, Qu nh Ph , Thái Th y và m t ph n thành ph Thái Bình

V trí đ a lý c a h th ng đ c gi i h n b i:

- Phía Tây B c giáp sông Lu c và t nh H ng Yên

- Phía ông B c giáp sông Hóa và thành ph H i Phòng

- Phía Tây và Tây Nam giáp sông H ng và sông Trà Lý

- Phía ông giáp V nh B c B

- Phía Nam là sông Trà Lý và h th ng Nam Thái Bình

Toàn vùng di n tích t nhiên 91.565 ha, yêu c u t i là 54.628 ha trong đó trong đ ng là 52.529 ha và ngoài bãi là 2.099 ha, th ng kê cao đ theo di n tích t i

- Vùng trong đ ng: Di n tích các công trình có t i là 52.529 ha, hi n có 24 c ng

l n d i đê (trong đó tri n sông Lu c có 6 c ng di n tích c p ngu n n c t i thi t

k 29.204 ha, tri n sông Hóa có 8 c ng di n tích c p ngu n n c t i thi t k 6.120

ha, tri n sông Trà Lý có 10 c ng di n tích c p ngu n n c t i thi t k 17.205 ha)

Các c ng l y n c tr vào sông tr c n i đ ng nh Tiên H ng, Sa Lung và các tr c sông c p I, II đ t i tr c ti p m t ph n, còn ch y u t i b ng b m đi n v i t ng

s 754 tr m b m (trong đó xí nghi p th y nông qu n lý 34 tr m b m, HTX nông nghi p qu n lý 720 tr m b m, các lo i máy b m t 540 m3

/h - 8000 m3/h, có 9 tr m

b m quy mô khá l n v i di n tích t i thi t k 19.460 ha)

- Vùng bãi: Di n tích yêu c u t i là 2.099 ha, di n tích có công trình t i theo thi t

Trong h th ng h ng d c chính là h ng Tây B c - ông Nam cao t huy n

H ng Hà th p xu ng huy n ông H ng, nh ng l i có xu th cao lên vùng ven

bi n Thái Th y c bi t các d i đ t tr ng ph n l n ch y dài theo các tri n sông

nh : Ven sông H ng là vùng Minh Tân, V n Lang, c L p; Ven sông Trà Lý là vùng T nh Xuyên, Hoa H ng B ch, Sa Lung; ven sông Lu c là vùng Ba Trai, ven sông Sành là vùng H An và vùng sông Sinh

h t thô dày t 0,5 ÷ 2m, có l n nhi u v sò, h n, xác sú v t, có vùng ph n l n là đ t

s i, l p đ t này làm cho t ng n c s ch m ch di đ ng nhanh làm mái kênh m ng

và h móng công trình không n đ nh

L p n c m ch n m r t nông th ng ch cách m t đ t t 0,5 ÷ 1,0m, có nhi u vùng m c n c ng m n m ngay t ng đ t canh tác, vì n c ng m nông nên mu i t trong lòng đ t d đ a lên t ng canh tác

- L p 5: Là đ t sét nh , màu xám nh t, tr ng thái d o ch y, n m cao đ 16m) đ n (-25m) có = 7-80, đ dày l p 4 trên 10,0m

( L p 6 là đ t sét nh , tr ng thái d o ch y, n m d i l p 5, có = 7( 80

Nhìn chung đ a ch t công trình là t ng đ i ph c t p, l p d i đáy công trình nói chung là l p đ t y u, c n có gia c khi xây d ng công trình

2.1.4 c đi m th nh ng

H th ng B c Thái Bình đ c hình thành trong quá trình nâng d n do phù sa

b i đ p, do v y đ t đai c a h th ng thu c lo i đ t tr giàu ch t dinh d ng, nh ng

s phân b ch t dinh d ng l i không đ u có vùng giàu đ m nh ng l i nghèo kali

và ng c l i, vùng cao th ng b r a trôi, đ t b b c màu, vùng th p tr ng t ng đ t canh tác đ c t ng d n ch t dinh d ng nhi u nh ng đ chua l n, đ t canh tác

th ng b ng p n c quanh n m Vùng ven bi n th ng là bãi đ t cao, l ng mu i hòa tan trong đ t còn khá l n Hàng n m do tác d ng xâm th c c a n c bi n qua

m ch n c ng m làm đ m n t ng lên

Theo tài li u thu th p c a trung tâm nghiên c u nông nghi p t nh Thái Bình h

th ng th y l i B c Thái Bình có di n tích t nhiên là 91.565 ha v i các lo i đ t chính sau:

Trung bình Khá

Di n tích(ha) 4.253 15.102 38.542 8.530 43.599 5.768 27.169 14.0337 16.391

T l (%) 7,35 26,08 66,57 14,73 75,30 9,96 46,93 24,76 28,31

( Ngu n: Vi n Quy ho ch Th y L i)

V i tài li u th nh ng cho th y:

- Ti m n ng đ t đai trong vùng còn r t khá, hi n t i ch a khai thác h t

- Di n tích đ t chua, m n chi m t l t ng đ i cao c n đ c c i t o đ nâng cao đ đ ng đ u v n ng su t trong vùng

2.1.5 c đi m khí t ng, khí h u

H th ng B c Thái Bình là vùng nh thu c đ ng b ng B c B nên đ c đi m chung v khí t ng, th y v n đ u mang nét chung c a đ ng B ng B c B Vùng

B c Thái Bình còn là vùng ven bi n nên tính ch t khí h u c a h th ng này là khí

h u vùng đ ng b ng duyên h i, ch u nhi u nh h ng đi u ki n khí t ng phát sinh

t bi n M ng l i tr m quan tr c khí t ng đ c b trí r ng kh p trên đ a bàn nh :

tr m Qu nh Côi, Ph D c, Thái Ninh, Th y Anh và thành ph Thái Bình

Tr m khí t ng quan tr c đ y đ nh t và dài n m nh t là tr m thành ph Thái Bình có đ các y u t khí t ng t n m 1960 đ n nay và v n ti p t c quan tr c Ngoài ra còn có các tr m đo m a t 1961 đ n n n 2002 là Thái Th y (1961 - 2002), ông H ng (1960 - 2002), H ng Hà (1960 - 2002) Các đi u ki n khí t ng c th :

Có hai mùa gió chính trong n m:

- Gió mùa ông Nam t tháng 5 đ n tháng 10, gió th i t ngoài bi n vào mang theo h i n c gây ra m a rào

- Gió mùa ông B c t tháng 11 đ n tháng 4 n m sau th ng l nh, khô và gây ra m a phùn

d, Nhi t đ

- Nhi t đ trung bình nhi u n m: 23 ÷ 24oC

- Nhi t đ trung bình mùa hè: 27 ÷ 29 oC

L ng mây trung bình n m chi m kho ng 70% b u tr i Tháng 3 tr i nhi u mây nh t có l ng m a c c đ i, chi m trên 90% b u tr i Tháng 10 tr i quang đãng

nh t, l ng m a trung bình ch chi m kho ng 60% b u tr i

i, S ng mù

Trung bình m i n m có kho ng 10 đ n 20 ngày có s ng mù Hi n t ng này

x y ra ch y u vào các tháng đ u đông xuân, nhi u nh t vào các tháng 11,12

2.1.6 c đi m sông ngòi, th y v n

2.1.6.1 Các sông l n

H th ng th y l i B c Thái Bình có đ c đi m là xung quanh bao b c b i các sông l n nh sông H ng, sông Lu c, sông Hóa, sông Trà Lý và bi n Là vùng đ ng

b ng h du sông H ng l i ven bi n nên h th ng sông ngòi đây đ u ch u nh

h ng c a s đi u ti t ngu n n c t th ng l u và ch đ th y tri u bi n ông.Sông H ng phân n c qua sông Thái Bình qua hai phân l u l n còn l i là sông u ng (dài 64 km) và sông Lu c (dài 72,4km) Phân n c sang sông áy qua sông Nam nh (dài 31,5 km) và ch y th ng ra bi n (V nh B c B ) c a Ba L t và hai phân l u n a là sông Trà Lý (dài 64 km) và sông Ninh C dài 51,8 km

Sông Trà Lý có h ng chung là Tây - ông, b t đ u t xã H ng Minh, huy n

H ng Hà t nh Thái Bình, ch y quanh co, u c khúc qua Quy t Chi n, An Ti n, ng Phú, ng Công c a huy n ông H ng, thành ph Thái Bình, ông M , ông Huy r i đ n Thái Hà, Thái Phú c a huy n Thái Th y, đ t ng t đ i h ng B c - Nam đ n Thái Thành, Thái Th cu i cùng t i nh C r i đ ra V nh B c B t i

c a Trà Lý, sông dài 64 km Sông Trà Lý v n là sông thiên nhiên, m i ch có tác

đ ng c a con ng i là đê đ c đ p hai bên b và ng n các sông nh b ng các c ng Sông Hoá có h ng ch y chung t B c - ông B c, b t đ u t xã An Khê, huy n Qu nh Ph , t nh Thái Bình ch y u n khúc qua các xã An ng, An Thái, An Ninh, th tr n An Bài, An Thanh, An M , Th y Ninh, Th y Vi t, H ng Qu nh cu i cùng qua xã Th y Tân huy n Qu nh Ph , t nh Thái Bình r i đ ra sông Thái Bình

r i ra bi n Sông Hóa có chi u dài 38,04 km

Sông Lu c c ng là m t phân l u c a sông H ng n i sông H ng v i sông Thái Bình Sông Lu c ch y theo h ng Tây - ông, h ng th p d n c a đ ng b ng B c

B C a vào đ cao trung bình +4m ÷ +6m, xu ng Quý Cao, V nh B o ch còn +1

÷ 0m Sông Lu c ít d c và ch y quanh co, đ r ng lòng sông trung bình t 300 ÷

400 m, đ cao đáy sông kho ng t 1÷ 5m

M c n c sông ngoài ph thu c vào s đi u ti t c a nhà máy th y đi n Hòa Bình Trong mùa khô t tháng 11 đ n tháng 4 n m sau nhà máy ch x n c v n hành ph thu c vào m c n c trong h , trong nh ng n m g n đây tình tr ng thi u

n c tích tr trong h đã làm m c n c trên các sông H ng, sông Trà Lý, sông

Lu c, sông Hóa xu ng th p gây khó kh n cho các c ng l y n c th ng l u, đ ng

th i h l u b m n xâm nh p làm gi m ch t l ng n c t i

V mùa l m c n c sông ch u s chi ph i ch y u c a l th ng ngu n,

n c tuy ch a hàm l ng phù sa l n nh ng th ng gây l trên các tri n sông S

đi u ti t c a h Hòa Bình đã làm kéo dài th i gian có l trên sông Theo s li u

th ng kê c a Công ty TNHH MTV khai thác CTTL B c Thái Bình, m c n c l duy trì t i c ng Lão Khê trên tri n sông Lu c nh sau:

Báo đ ng I: cao nh t 30 ngày, trung bình 15-16 ngày

Báo đ ng II: cao nh t 12 ngày, trung bình 10-12 ngày

Báo đ ng III: cao nh t 16 ngày, trung bình 5-7 ngày

2.1.6.2 Các sông n i đ ng

T ng chi u dài các sông n i đ ng c a t nh Thái Bình là trên 2.820km g m có sông tr c chính, c p I, c p II và c p III Do đ c đi m sông Trà Lý chia t nh làm 2 h

th ng đ c l p nên m ng l i sông ngòi c ng có 2 h th ng tách bi t:

+ H th ng Nam Thái Bình có sông tr c chính Ki n Giang, C R ng dài 65km, 19 sông c p I dài 166km, 72 sông c p II dài 283km, 428 sông c p III dài 590km

+ H th ng t i B c Thái Bình: Có sông tr c chính Tiên H ng, Sa Lung dài 102km, 27 sông c p I dài 250km, 207 sông c p II dài 688km, 726 sông c p III dài 675km

B ng 2.5 Sông tr c n i đ ng chính vùng B c Thái Bình

Tên sông T - đ n Chi u dài (km)

Tiên H ng Nhâm Lang - Trà Linh 54,211

Sa Lung 1 Lão Khê - B n Suý 24,280

Sa Lung 2 B n Suý - Ngã ba sông Hoài 13,25

Ch đ th y tri u vùng bi n h th ng B c Thái Bình là ch đ nh t tri u,

m i ngày có m t đ nh và chân tri u M t tháng có 2 chu k tri u, m i chu k tri u

là 14 con n c, trong đó có giai đo n tri u c ng và giai đo n tri u kém Giai đo n tri u c ng m c n c đ nh tri u cao nh t và chân tri u th p nh t, chênh l ch gi a chân tri u và đ nh tri u dao đ ng lên đ n 3,0 - 3,5m, tri u trung bình t 1,7 - 1,9m

và khi tri u kém, đ nh và chân dao đ ng trong kho ng 0,3 - 0,5m S ngày tri u

c ng t 3m tr lên trong m t n m có t 152 - 176 ngày

B ng 2.6 M c n c bình quân tháng mùa ki t t i c ng Nhâm Lang trên sông Lu c-

Huy n H ng Hà- T nh Thái Bình trong m t s n m đi n hình

MN trung bình

(m) 0.74 0.86 0.92 0.80 0.87 0.87 0.98 1.05 0.90

MN th p nh t

(m) 0.30 0.40 0.45 0.25 0.40 0.02 0.25 0.32 0.32

MN cao nh t

(m) 1.26 1.40 1.26 1.45 1.30 1.45 1.67 1.55 1.40 (Ngu n: Cty T v n TL Thái Bình)

B ng 2.9 M c n c báo đ ng và th i gian duy trì t i m t s tr m đo

Ch đ tri u nh h ng đ n vi c c p và thoát n c cho h th ng th y l i c a khu v c V mùa ki t n c m n xâm nh p sâu vào c a sông H ng, sông Trà Lý, sông Hóa làm cho m t s khu v c không có ngu n n c ng t đ t i V mùa l sau khi có h Hòa Bình m c n c l th ng duy trì cao, kéo dài nhi u ngày (báo đ ng I kéo dài nh t 32 ngày, báo đ ng III kéo dài t i 15 ngày), tuy nhiên có n m h u nh không có l nh n m 2010, 2011, vi c l y n c sa t ch y vào h th ng kênh n i v mùa thu n l i nh ng vi c tiêu n c ra các c ng tiêu h du l i b h n ch

V i vùng n i đ ng, ch đ th y v n ph thu c hoàn toàn vào vi c v n hành

h th ng t i cho v đông xuân và v mùa H th ng th y l i B c Thái Bình l y

n c qua các c ng d c tri n sông Lu c, sông Hóa, sông Trà Lý và sông H ng khi

th y tri u l n và tiêu ra b ng các c ng h du tri n sông Hóa, sông Trà Lý, sông

H ng và tr c ti p tiêu ra bi n qua c ng Trà Linh

V ông Xuân: h th ng sông ngòi trong n i đ ng l y n c tr và đi u ti t cung c p ngu n n c cho các tr m b m t i là chính Khi ngu n n c vùng ven

bi n b nhi m chua m n thì đ c đi u ti t tiêu th i ra bi n T tháng 5 tr đi n u có

l ti u mãn thì m c ng đ l y phù sa đ i trà v a làm ch c h t lúa xuân v a gi l m cho đ t v mùa

V mùa: Th c hi n quá trình l y n c phù sa đ i trà toàn h th ng b ng t

ch y Giai đo n lúa mùa đã c y tr đi, h th ng t i th c hi n ph ng th c t i tiêu tách r i là ch y u M c n c các sông, kênh chìm đ c gi m c th p đ phòng úng ng p Tr ng h p khi có m a thì toàn h th ng s đ c tiêu ra các c ng h du

và c ng ven bi n

2.1.6.4 c đi m v xâm nh p m n

Do nh h ng c a th y tri u nên trong mùa khô t tháng XII đ n tháng V

n m sau, n c các đo n sông g n bi n th ng ch y hai chi u, ngu n n c ng t và

th y tri u tác đ ng tr c ti p đ n m c đ xâm nh p m n trong các sông vùng h du

m n ngoài bi n h u nh đ c gi n đ nh, mùa c n là 33‰ và mùa l là 32‰ Khu v c ven b bi n thì đ m n bi n đ i theo mùa (mùa l , mùa c n và

l ng n c ng t trong sông đ ra bi n) và th ng mùa c n đ m n bi n đ i nhi u

h n (l n lúc đ nh tri u và nh lúc chân tri u) Di n bi n đ m n trong sông qua s

li u đo đ c thì c ng bi n đ i theo mùa: nh v mùa l và l n v mùa c n tùy theo

m n trong các sông t n m 1987 tr v tr c còn r t đ c quan tâm do

nó nh h ng tr c ti p đ n s n xu t nông nghi p và các ngành kinh t c ng nh đ i

s ng nhân dân Sau khi h Hòa Bình đi vào ho t đ ng m t cách đ y đ đã góp ph n

c i thi n v n đ xâm nh p m n Tình hình xâm nh p m n h du còn đ c c i thi n t t h n n a khi h th y đi n S n La ra đ i (tuy ch a có s li u minh h a c

th ) Nhìn chung tình hình xâm nh p m n là không nghiêm tr ng

Tuy nhiên t n m 2006 tr l i đây, tình hình di n bi n xâm nh p m n do h n hán ngày càng tr nên ph c t p Nguyên nhân là do dòng ch y mùa khô t th ng ngu n đ v ngày càng c n ki t, hi n t ng h n hán x y ra th ng xuyên và trên

di n r ng khi n n c m n xâm nh p sâu vào trong đ t li n, có n i t i vài km

2.1.7 Nh n xét và đánh giá chung

H th ng th y nông B c Thái Bình n m trong vùng đ ng b ng B c B nên mang đ c tr ng khí h u nhi t đ i gió mùa, nóng m, m a nhi u Khí h u, th y v n thu n l i cho canh tác nông nghi p, phù h p v i chuyên canh lúa n c và nhi u lo i cây có giá tr kinh t khác M t khác đây là vùng đ ng b ng ven bi n nên ch u nh

h ng nhi u c a đi u ki n th i ti t, khí h u vùng đ ng b ng ven bi n, đ c bi t là các quy lu t vùng tri u S v n hành h th ng th y l i c a khu v c c ng tuân th theo các quy lu t v n đ ng c a th y tri u Trong nh ng n m tr l i đây, tình hình

th i ti t khí h u có nhi u di n bi n ph c t p s có nh ng nh h ng không nh đ n

vi c v n hành h th ng th y l i Các di n bi n x u c a th i ti t khí h u đang di n ra gây khó kh n, thi t h i cho s n xu t nông nghi p ây là thách th c l n đòi h i công tác đi u hành h th ng th y nông ngày càng ph i ch đ ng, sáng t o nh m h n

ch th p nh t nh ng thi t h i do s bi n đ i khí h u gây ra

2.2 Hi n tr ng kinh t xã h i và đ nh h ng phát tri n kinh t

2.2.1 Hi n tr ng s d ng đ t và quy ho ch s d ng đ t

T ng di n tích t nhiên c a h th ng th y l i B c Thái Bình là 91.565 ha, v i

di n tích đ t nông nghi p là 63.800 ha Trong đó đ t tr ng lúa, đ t tr ng cây lâu n m,

đ t tr ng cây hàng n m và đ t nuôi tr ng th y s n phân b nh sau:

B ng 2.11 Hi n tr ng s d ng đ t nông nghi p khu v c B c Thái Bình

DTTN (ha)

nông nghi p (ha)

Tr ng lúa

Cây hàng

n m

Cây lâu

(Ngu n: Niên giám th ng kê t nh Thái Bình n m 2012)

Trong quy ho ch s d ng đ t đ n n m 2020, ch tr ng c a t nh Thái Bình

là ti p t c thay đ i c c u cây tr ng, c c u mùa v , hình thành các vùng s n xu t

t p trung, quy mô l n, các lo i cây nông s n có giá tr hàng hoá cao trên c s quy

ho ch xây d ng nông thôn m i Phân b s d ng đ t theo quy ho ch c a vùng đ c

th ng kê trong b ng sau:

B ng 2.12 Quy ho ch s d ng đ t nông nghi p h th ng th y l i B c Thái Bình (ha)

H ng

Huy n Thái

(Ngu n: Quy ho ch s d ng đ t đ n n m 2020 và k ho ch s d ng đ t 5 n m (2011 - 2015) t nh Thái Bình)

2.2.2.1 Hi n tr ng phát tri n nông nghi p

- Th i v cây tr ng: Hi n nay ph n l n di n tích tr ng lúa xuân mu n chi m

kho ng 80-85% di n tích, v mùa 90% là nhóm gi ng ng n ngày, ch y u là gi ng lúa lai và lúa thu n Trung Qu c

Th i v gieo c y:

- V xuân: Trong khu v c th ng gieo c y vào cu i tháng 1 đ n đ u tháng 2

hàng n m Th i k b m n c đ i th ng b t đ u t đ u tháng 1 cho các trà xuân

s m và t trung tu n tháng 1 cho các trà xuân mu n

- V mùa: Gieo c y trong tháng 6 và thu ho ch vào cu i tháng 9

2.2.2.2 Quy ho ch phát tri n nông nghi p

a, Phát tri n tr ng tr t:

u tiên ng d ng các thành t u công ngh m i đ c bi t là l nh v c gi ng cây

tr ng đ t o ra b c đ t phá v n ng su t, ch t l ng cây tr ng i v i lúa t p trung ch đ o đ a vào s n xu t các gi ng lúa ng n ngày có n ng su t cao và gi ng lúa có ch t l ng cao, n ng su t khá đ làm hàng hoá

Ti p t c chuy n đ i m nh m c c u cây tr ng, chuy n d ch c c u mùa v , hình thành các vùng s n xu t t p trung, quy mô l n các lo i cây nông s n có giá tr hàng hoá cao trên c s quy ho ch xây d ng nông thôn m i; xây d ng 1-2 khu s n

xu t nông nghi p công ngh cao T p trung th c hi n d n đi n đ i th a, tích t

ru ng đ t và chuy n d ch c c u lao đ ng trong nông nghi p t o c s hình thành các trang tr i y m nh phát tri n v đông, đ n n m 2015 di n tích cây v đông

đ t 50%, đ n n m 2020 đ t 50- 55% tr lên so v i di n tích đ t canh tác c a t nh

b, Phát tri n ch n nuôi:

y m nh phát tri n ch n nuôi v i t c đ cao, hi u qu và có s n ph m ch t

l ng cao; hình thành các vùng ch n nuôi t p trung trang tr i có quy mô l n, công ngh hi n đ i, g n s n xu t v i ch bi n và tiêu th s n ph m, đ m b o an toàn v sinh môi tr ng

- Ch n nuôi l n: Chú tr ng phát tri n đàn l n ngo i (đ c gi ng, l n nái, l n choai, l n th t), l n nái, móng cái, l n s a D ki n đ n 2020, đàn l n t ng lên

838.694 con

- Ch n nuôi gia c m: Ch y u t p trung vào đàn gà, v t và ngan Ch n nuôi gia

c m phát tri n theo hai h ng v a t p trung theo quy mô trang tr i v a phân tán trong các h ch n nuôi có đ u t thâm canh D ki n đ n 2020, t ng đàn gia c m

đ t 6.650.000 con

- Ch n nuôi bò: Phát tri n m nh đàn bò laisind t p trung ch y u huy n

H ng Hà, là huy n có đi u ki n v bãi c ch n th D ki n đ n 2020 t ng đàn gia súc đ t 48.908 con

c, Phát tri n lâm nghi p:

- Ti p t c tr ng m i và b o v r ng phòng h ven bi n, các xã ven bi n thu c huy n Thái Thu v a có tác d ng b o v đê bi n v a c i t o môi tr ng sinh thái vùng c a sông ven bi n

- Xây d ng các mô hình tr ng r ng ven bi n theo ph ng th c nông lâm thu

s n k t h p B o v và ch m sóc các khu r ng tr ng đã có, phát tri n m nh các hình

th c tr ng r ng k t h p v i nuôi tr ng thu s n theo quy mô các h gia đình

2.2.3 Hi n tr ng và quy ho ch phát tri n th y s n

2.2.3.1 Hi n tr ng phát tri n th y s n

Giá tr s n xu t th y s n c a n m 2012 đ t g n 431 t đ ng t ng 10,38% so

v i n m 2011 C 3 l nh v c nuôi tr ng, khai thác, ch bi n và d ch v th y s n đ u

có m c t ng tr ng khá cao

Nuôi tr ng th y s n: Di n tích nuôi tr ng th y s n có xu h ng t ng do nhu

c u th tr ng ngày càng l n, đ c bi t là t ng di n tích vùng nuôi ngao, t ng s n

l ng ngao 19,48% và t ng s n l ng nuôi tôm sú 13,05% so v i n m 2011

2.2.3.2 Quy ho ch phát tri n th y s n

Quy ho ch phát tri n th y s n c a khu v c B c Thái Bình c ng theo đ nh

h ng phát tri n kinh t c a t nh đ n n m 2020 nh sau: T ng b c phát tri n th y

s n thành ngành kinh t m i nh n c a t nh và chi m t tr ng cao trong c c u ngành nông lâm thu s n, trong đó nuôi tr ng thu s n chi m ch y u Ph n đ u giá

tr s n xu t ngành thu s n t ng 9,8%/n m giai đo n 2011-2015 và đ t 6,5%/n m giai đo n 2016-2020 a t tr ng c a thu s n (theo giá c đ nh) chi m 18,6%

trong t ng giá tr s n xu t ngành nông lâm thu s n vào n m 2020, trong đó giá tr

s n xu t ngành nuôi tr ng chi m t 76- 80% giá tr s n xu t ngành thu s n

y m nh phát tri n c nuôi tr ng và khai thác đ t o ra nhi u hàng hoá thu

h i s n đáp ng nhu c u tiêu dùng c a t nh, ph c v xu t kh u

Ti p t c m r ng di n tích nuôi th y s n bãi tri u, đ y m nh nuôi thâm canh

th y, h i s n vùng n c l ; m r ng quy mô và đ i m i công ngh c a các c s

2.2.4 Hi n tr ng và quy ho ch phát tri n công nghi p, ti u th công nghi p

Hi n trong khu v c có 39 làng ngh , xã ngh Trong đó ông H ng 8, V Th

11, Qu nh Ph 10, Thái Thu 7, H ng Hà 14, các ngành ngh ti u th công nghi p thu hút nhi u lao đ ng Khu v c B c Thái Bình n i ti ng v i các làng ngh truy n

th ng nh d t l a Thái Ph ng, đ g m ngh An Thái, bánh cáy làng Nguy n

mang l i nh ng hi u qu kinh t cao, gi i quy t công n vi c làm cho nhi u lao

đ ng, đ c bi t là lúc nông nhàn Các khu công nghi p, c m công nghi p ch y u t p trung t i thành ph Thái Bình, ch a phát tri n m nh t i các huy n thu c khu v c

B c Thái Bình Tuy nhiên k t qu c a phát tri n công nghi p th i gian qua đã thúc

đ y t ng tr ng và chuy n d ch c c u kinh t theo h ng công nghi p hóa, hi n

đ i hóa, t o nhi u vi c làm và t ng thu nh p cho ng i lao đ ng, t ng ngu n thu cho ngân sách đ a ph ng Bên c nh m t tích c c, s phát tri n c a công nghi p

th i gian qua đã t o nên s c ép l n v môi tr ng, và do ch a đ c quan tâm đúng

m c, đã gây ra ô nhi m môi tr ng đáng k

H u h t các khu công nghi p, c m công nghi p và nhi u làng ngh , đ c bi t là các c s d t nhu m, ch bi n nông s n… đã phát sinh n c th i s n xu t, gây ô nhi m các sông ngòi lân c n, t đó gây ô nhi m cho các sông khác Nh ng n i ngu n

n c b ô nhi m n ng, nh t là các làng ngh , thì không khí c ng b ô nhi m theo

M t s n i không khí b ô nhi m tr c ti p do khí th i và ti ng n t các thi t b s n

xu t phát ra, nh t lò n u kim lo i, lò n u gi t t y, lò h i, khu v c phun s n Theo đ nh h ng phát tri n kinh t chung c a t nh đ n n m 2020, khu v c B c Thái Bình u tiên phát tri n các ngành công nghi p có th tr ng n đ nh trong n c, ngoài n c, hi u qu cao, các ngành công nghi p có th m nh v ngu n nguyên li u,

Chuy n d ch m nh m c c u kinh t , đ n n m 2015 t tr ng nông - lâm -

ng nghi p kho ng 24,7%; công nghi p - xây d ng 40,3% và d ch v 35% n

n m 2020, t tr ng nông, lâm, ng nghi p gi m xu ng còn 20%; công nghi p - xây

d ng đ t 45% và d ch v n đ nh m c kho ng 35%

T ng thu ngân sách nh m đ m b o các nhi m v chi c a đ a ph ng và t ng

b c có tích l y Ph n đ u t l thu ngân sách đ t kho ng 17% GDP n m 2015 và 19% GDP n m 2020

T ng nhanh đ u t toàn xã h i, thu hút m nh các ngu n v n bên ngoài, giai

đo n 2011-2015 t ng v n đ u t xã h i d ki n đ t 45% GDP; giai đo n 2016-2020 kho ng 40 - 41% GDP

GDP bình quân đ u ng i đ t kho ng h n 41,3 tri u đ ng n m 2015 và kho ng 90 tri u đ ng n m 2020

Ph n đ u t l t ng dân s chung đ t 0,72% giai đo n 2011 - 2015, giai đo n

2016 - 2020 kho ng 0,37% Nâng cao ch t l ng ngu n lao đ ng, gi i quy t vi c làm, gi m t l th t nghi p thành th xu ng 3% vào n m 2015 và 2,5% vào n m

Nâng cao ch t l ng các ho t đ ng v n hóa, th d c - th thao, phát thanh và truy n hình trên toàn t nh Nhanh chóng đào t o, b i d ng nhân tài, đ a các môn th thao m i nh n và truy n th ng c a đ a ph ng ti n k p trình đ khu v c và trong

n c

đ nh h ng phát tri n kinh t c a khu v c

- Ch tr ng chuy n đ i c c u kinh t , thay đ i c c u s d ng đ t, chuy n

đ i m t b ph n đ t tr ng lúa, làm mu i kém hi u qu sang nuôi tr ng thu s n,

tr ng các lo i cây khác có giá tr hàng hoá cao h n đang đ t ra hàng lo t v n đ

thay đ i v yêu c u tiêu thoát n c cho các mùa v lúa, màu, cây công nghi p, ph c

v yêu c u nuôi tr ng thu s n

- S phát tri n m nh c a n n s n xu t nông nghi p n c ta trong nh ng n m qua đã làm thay đ i quan tr ng v ch đ tiêu và h s tiêu Tr c đây ph n l n

di n tích đ t nông nghi p đ c tr ng các lo i lúa cao cây có th i gian sinh tr ng dài, kh n ng ch u ng p l n Vì th các công trình th y l i thi t k tr c đây ch v i

h s tiêu t 1,60 l/s.ha đ n 3,00 l/s.ha là đã th a mãn nhu c u tiêu Hi n nay n n

s n xu t nông nghi p c a n c ta đã có nh ng b c ti n v t b c làm thay đ i c

b n v c c u mùa v và cây tr ng Các gi ng lúa th p cây, th i gian sinh tr ng

ng n, cho n ng su t cao nh ng kh n ng ch u ng p kém đ c gieo c y trên ph n

l n di n tích tr ng lúa n c Các lo i cây có giá tr cao v kinh t đ c đ a vào s n

xu t ngày m t nhi u đang thay th d n nh ng lo i cây nông nghi p truy n th ng ít

có giá tr kinh t Nh ng cây tr ng c n thu c lo i này đ u có yêu c u v ch đ c p

n c và tiêu thoát n c r t cao Vì v y các công trình tiêu n c cho nông nghi p

hi n nay h u h t đ c thi t k v i h s tiêu trên 6,0 l/s.ha, nhi u tr ng h p trên 7,0 l/s.ha ho c cao h n

- Do nh ng di n bi n khí h u ph c t p trong nh ng n m g n đây d i tác đ ng

c a bi n đ i khí h u toàn c u, m a gây úng có xu h ng t ng cao v c ng đ m a,

xu t hi n đ ng th i trên di n r ng và di n bi n b t th ng đã làm nhu c u tiêu n c trong các h th ng th y l i tr nên c ng th ng h n trong khi kh n ng tiêu thoát c a các công trình tiêu l i có h n M t khác trong mùa khô, kh n ng cung c p n c t

th ng ngu n gi m c ng thêm s bi n đ ng c a th i ti t khí h u khi n hi n t ng

h n hán, xâm nh p m n tr nên nghiêm tr ng, đây là m t thách th c đ i v i công tác qu n lý h th ng th y l i nh m đ m b o nhu c u n c t i c a h th ng

Vùng trong đ ng: Di n tích yêu c u t i là 52.529 ha, hi n có 23 c ng l n

d i đê (trong đó tri n sông Lu c có 6 c ng di n tích t i thi t k 29.204 ha, tri n sông Hoá có 8 c ng di n tích t i thi t k 6.120 ha, tri n sông Trà Lý có 9 c ng

di n tích t i thi t k 17.005 ha) l y n c tr vào sông tr c n i đ ng nh Tiên

H ng, Sa Lung và các sông tr c c p 2, di n tích có công trình t i theo thi t k 52.529 ha, di n tích th c t i 37.296 ha đ t 71% so v i thi t k

Các vùng cao c c b s d ng các tr m b m l y n c sông tr c n i đ ng b m lên đ t i, có 626 tr m b m v i các lo i máy b m t 540m3

/h-8000m3/h, có 9 tr m

b m quy mô khá l n v i di n tích t i thi t k 19.460 ha

Vùng bãi: di n tích yêu c u t i là 2.099 ha, di n tích có công trình t i theo

thi t k 1.259 ha (di n tích th c t i 819 ha đ t 65% so v i thi t k ) ph n di n tích còn l i 840 ha ch y u t i theo hình th c th công

Toàn vùng B c Thái Bình có di n tích canh tác 54.628 ha, di n tích th c t i 38.115 ha đ t 71 % so v i thi t k

F t i

TT (ha)

-2,3

C p ngu n toàn h

th ng - Bình

th ng

4 Vi t Yên H ng Hà 2c x 2,5 x 2,5m -1,5 5.432 3.857 Bình

th ng

TT Tên c ng Huy n Quy mô ∇đáy

(m)

F t i

TK (ha)

F t i

TT (ha)

Hi n tr ng

5 B n Hi p Qu nh

Ph

1c x 6 x 8,2m 2c x 1,5 x 2,3m 2c x d120 x 0,5m

TT Tên c ng Huy n Quy mô ∇đáy

(m)

F t i

TK (ha)

F t i

TT (ha)

Sông H ng

Tháng I/2006 trên sông H ng m n l n sâu đ n c a c ng H Miêu I v i đ

m n 7,2 ‰ cách bi n 26km V xuân 2010 m n trên 1‰ xâm nh p lên t i khu v c

c ng V oài (cách c a sông 35km) làm cho c ng Thái H c không m đ c, đ

m n đo đ c t i c ng lên đ n 15‰ và m n t sông H ng xâm nh p sang sông Ninh

C ây là hi n t ng m n xâm nh p sâu nh t trong nhi u th p k qua

Sông Trà Lý

Chi u sâu xâm nh p m n 1‰ l n nh t x p x 39km m n t i c ng D c

D ng (cách bi n 22km) vào v xuân các n m 2004-2007 có đ m n đo đ c đ c

đ u m c d i 1‰; đ m n 1,5‰ xu t hi n vào lúc 5h/4/I/2008; đ m n 1,7‰ xu t

hi n vào lúc 7h/13/I/2009 m n l n nh t t i c ng D c D ng đo đ c đ c lên đ n 8‰ vào lúc 7h/11/I/2010 và s ngày xu t hi n đ m n l n h n 1‰ trong v xuân là

23 ngày

Sông Hóa và sông Thái Bình

Xâm nh p đ m n 1‰ có th i đi m t i c u Nghìn trên sông Hóa vào n m

2010 (cách ngã ba sông Hóa và sông Thái Bình 27km) khi m c n c sông Hóa

xu ng th p T i c ng H (cách ngã ba sông Hóa và sông Thái Bình 20km) c ng l y

n c ng t t sông Hóa cho vùng b c huy n Thái Th y th i gian m c ng c ng r t

th ng; đ m n 2‰ có th làm gi m 40% n ng su t bình th ng; đ m n >3‰ lúa m đ u ch t

Khi xâm nh p m n càng ti n sâu vào trong n i đ ng s làm t ng đ m n trên sông và làm suy gi m ngu n n c ng t T đó gây ra khó kh n v ngu n n c, d n

đ n tình tr ng thi u n c s n xu t và sinh ho t

V i cây lúa: Vùng B c Thái Bình có 10.000-12.000ha khó kh n v ngu n

n c, h n c c b th ng x y ra vào các v chiêm xuân t i nh ng vùng có c t đ t cao Nh ng n m đ c bi t nh v xuân n m 1999, 2004, 2005 m c n c trên sông

H ng xu ng r t th p, t i Hà N i d i 2m ph i có đi u ti t c a h Hoà Bình trong giai đo n đ i m i duy trì đ c m c n c dao đ ng t 2,1-2,46m trong vòng 18 ngày (v xuân 2004) và 1,75-2,3m trong 18 ngày (v xuân 2005) Vì v y m c n c sông H ng t i Thái Bình c ng b h th p, nhi u c ng l y n c t i ph n th ng ngu n c a h th ng trong giai đo n đ i không m đ c Nhìn chung tình tr ng

h n hán t i Thái Bình th ng xuyên x y ra, đ c bi t vào nh ng n m h n đi n hình

nh 2010 m c n c ngu n xu ng th p, m n xâm nh p r t sâu (t i t n c ng V oài huy n V Th ) n u toàn b chuy n sang c y trà xuân mu n s có kho ng 60% di n tích khó kh n v ngu n n c t i

Theo th ng kê toàn h th ng di n tích b h n ch y u đ i v i cây công nghi p

ng n ngày (CNNN), cây công nghi p dài ngày (CNDN) và cây n trái không đ c

T l có n c t i đ i v i nhóm cây công nghi p ng n ngày là 80%

T l có n c t i đ i v i nhóm cây màu công nghi p dài ngày và n trái là 70%

Di n tích cây tr ng c n có t i n c do các doanh nghi p nhà n c đ m nh n chi m 43,5%, còn do h p tác xã d ch v nông nghi p và h nông dân đ m nhi m chi m 56,5%

Nguyên nhân gây h n hán, xâm nh p m n:

Nguyên nhân sâu xa d n đ n tình tr ng h n hán, xâm nh p m n ngày càng nghiêm tr ng là do s suy gi m ngu n n c t th ng ngu n đã làm h th p m c

n c và xâm nh p m n vào sâu trong các sông T đó làm gi m kh n ng l y n c

c a các công trình d n đ n tình tr ng h n hán liên t c x y ra t i các t nh ven bi n Bên c nh đó, n ng l c công trình không đáp ng đ c yêu c u c p n c, bi n đ i khí

h u và n c bi n dâng, s gia t ng t n su t đ m b o c p n c và ô nhi m ngu n

n c trong các h th ng đã làm cho tình tr ng h n hán tr lên ngày càng gay g t h n

V i h th ng th y l i b c Thái Bình: M t s công trình đ u m i xây d ng t

r t lâu (nh ng n m 70), đã xu ng c p và h h ng n ng, hi u su t làm vi c ch đ c 60- 70% Công trình đ u m i t i đ c thi t k quy ho ch tr c đây nhìn chung

n ng l c thi t k ch a đáp ng nhu c u c p n c trong đi u ki n bi n đ i khí h u, thi t b l c h u và hi u su t th p C khu v c đ u còn b thi u ngu n c p

2.3.3 Hi n tr ng qu n lý v n hành h th ng