Nghiên cứu đánh giá chất lượng nước và đề xuất biện pháp kiểm soát các nguồn gây ô nhiễm nước ở lưu vực sông vàm cỏ đông tỉnh tây ninh

Tuy nhiên, các ho t đ ng này đã làm suy gi m nghiêm tr ng môi tr ng thiên nhiên nói chung và môi tr ng n c nói riêng.

OÀN TH NGÂN GIANG

BI N PHÁP KI M SOÁT CÁC NGU N GÂY Ô NHI M N C

L U V C SÔNG VÀM C ÔNG – T NH TÂY NINH

LU N V N TH C S

Hà N i – 2015

OÀN TH NGÂN GIANG

BI N PHÁP KI M SOÁT CÁC NGU N GÂY Ô NHI M N C

L U V C SÔNG VÀM C ÔNG – T NH TÂY NINH

Chuyên ngành : Khoa h c Môi tr ng

Mã s : 60-85-02

LU N V N TH C S

Ng i h ng d n khoa h c: TS Nguy n Th Minh H ng

Hà N i – 2015

ki m soát các ngu n gây ô nhi m n c l u v c sông Vàm C ông – t nh Tây Ninh” đ c hoàn thành ngoài s c g ng n l c c a b n thân tác gi còn đ c s

giúp đ nhi t tình c a các Th y, Cô, c quan, b n bè và gia đình

Tác gi xin bày t lòng bi t n sâu s c t i th y giáo TS Nguy n Th Minh

H ng đã t n tình giúp đ , h ng d n, quan tâm theo dõi, g i ý các ý t ng khoa

h c và t o đi u ki n thu n l i cho tác gi trong su t th i gian th c hi n lu n v n

Tác gi xin trân tr ng c m n các c quan, đ n v đã nhi t tình giúp đ tác

gi trong quá trình đi u tra thu th p tài li u cho lu n v n này

Xin trân tr ng c m n các th y, cô giáo trong khoa Môi tr ng - Tr ng i

h c Thu L i đã t n tình gi ng d y và giúp đ tác gi trong su t quá trình h c t p,

c ng nh quá trình th c hi n lu n v n này

Cu i cùng tác gi xin chân thành c m n gia đình, b n bè, t p th l p cao

h c CH20MT đ ng viên tác gi r t nhi u trong su t th i gian hoàn thành lu n v n

L p: CH20MT

Chuyên ngành: Khoa h c môi tr ng Mã s : 60-85-02

Khóa h c: 20 (2011 - 2014)

Tôi xin cam đoan quy n lu n v n đ c chính tôi th c hi n d i s h ng

d n c aTS Nguy n Th Minh H ng v i đ tài nghiên c u trong lu n v n “Nghiên

c u đánh giá ch t l ng n c và đ xu t bi n pháp ki m soát các ngu n gây ô nhi m n c l u v c sông Vàm C ông – t nh Tây Ninh”

ây là đ tài nghiên c u m i, không trùng l p v i các đ tài lu n v n nào

tr c đây, do đó không có s sao chép c a b t kì lu n v n nào N i dung c a lu n

v n đ c th hi n theo đúng quy đ nh, các ngu n tài li u, t li u nghiên c u và s

PTTNN : Phát tri n tài nguyên n c

QCVN : Quy chu n Vi t Nam

SXKD : S n xu t kinh doanh

TCVN : Tiêu chu n Vi t nam

TNMT : Tài nguyên môi tr ng

2 M c đích c a đ tài 2

3 i t ng và ph m vi nghiên c u 2

4 Cách ti p c n và ph ng pháp nghiên c u 2

CH NG 1 4

T NG QUAN V TÌNH HÌNH Ô NHI M N C SÔNG VÀ L U V C SÔNG VÀM C ÔNG – T NH TÂY NINH 4

1.1 T ng quan v tình hình ô nhi m n c sông Vi t Nam 4

1.2 c đi m t nhiên và kinh t xã h i l u v c sông Vàm C ông t nh Tây Ninh 7

1.2.1 c đi m t nhiên 7

1.2.2 c đi m kinh t xã h i 14

1.3 K t lu n ch ng 1 19

CH NG 2 21

ÁNH GIÁ CH T L NG N C M T L U V C SÔNG VÀM C ÔNG T NH TÂY NINH 21

2.1 Hi n tr ng ch t l ng n c l u v c sông Vàm C ông – t nh Tây Ninh 21

2.2 ánh giá ch t l ng n c l u v c sông Vàm C ông t nh Tây Ninh theo ch s ch t l ng n c WQI 29

2.3 Phân tích đánh giá các ngu n gây ô nhi m n c sông Vàm C ông – t nh Tây Ninh 36

2.3.1 Phân lo i các ngu n gây ô nhi m n c 36

2.3.2 Ngu n ô nhi m n c do n c th i sinh ho t 36

2.3.3 Ngu n ô nhi m n c do ho t đ ng công nghi p 37

2.3.4 Ngu n ô nhi m n c do ho t đ ng nông nghi p 40

2.4 Tính toán t i l ng ch t ô nhi m và áp l c ô nhi m trên l u v c sông Vàm C ông – t nh Tây Ninh 41

2.4.3 Tính toán t i l ng ch t ô nhi m do n c th i công nghi p 45

2.4.4 Tính toán t i l ng ch t ô nhi m do n c th i nông nghi p 50

2.4.5 T ng t i l ng ô nhi m l u v c Vàm C ông – t nh Tây Ninh 54

2.4.6 Áp l c ô nhi m trên l u v c sông Vàm C ông t nh Tây Ninh 56

2.5 K t lu n ch ng 2 58

CH NG 3 60

XU T BI N PHÁP KI M SOÁT CÁC NGU N GÂY Ô NHI M N C L U V C SÔNG VÀM C ÔNG – T NH TÂY NINH 60

3.1 Hi n tr ng công tác qu n lý, ki m soát ô nhi m môi tr ng n c l u v c sông Vàm C ông – t nh Tây Ninh 60

3.1.1 Nh ng vi c đã làm đ c 60

3.1.2 Nh ng t n t i và thách th c 64

3.2 xu t các bi n pháp ki m soát các ngu n gây ô nhi m l u v c sông Vàm C ông – t nh Tây Ninh 67

3.2.1 Bi n pháp qu n lý BVMT n c l u v c sông Vàm C ông 67

3.2.2 Bi n pháp k thu t BVMT n c l u v c sông Vàm C ông 69

3.2.3 Các bi n pháp qu n lý môi tr ng 75

3.3 ánh giá kh n ng ti p nh n n c th i c a ngu n n c 77

3.3.1 Trình t đánh giá kh n ng ti p nh n n c th i c a ngu n n c 78

3.3.2 Ph ng pháp đánh giá kh n ng ti p nh n n c th i c a ngu n n c 80

3.3.3 Tính toán kh n ng ti p nh n n c th i c a ngu n n c 83

3.4 K t lu n ch ng 3 87

K T LU N VÀ KI N NGH 88

1 K t lu n 88

2 Ki n ngh 88

TÀI LI U THAM KH O 90

PH L C 91

B ng 1.3 Các s n ph m ch y u c a ngành công nghi p t nh Tây Ninhgiai đo n

2011 - 2013 16

B ng 2.1 V trí đo đ c, thu m u môi tr ng n c m t l u v c sông Vàm C ông 22

B ng 2.2 K t qu phân tích ch t l ng n c n m 2015 30

B ng 2.3 B ng quy đ nh các giá tr qi, BPi 31

B ng 2.4 B ng quy đ nh các giá tr BPi và qi đ i v i DO% bão hòa 32

B ng 2.5 B ng quy đ nh các giá tr BPi và qi đ i v i thông s pH 32

B ng 2.6 B ng đánh giá ch t l ng n c 33

B ng 2.7 K t qu WQI t i các v trí tính toán 35

B ng 2.8 ánh giá m c ch t l ng n c t i các v trí quan tr c 35

B ng 2.9.Các khu công nghi p c a t nh Tây Ninh l u v c sông Vàm C ông 39

B ng 2.10 S l ng gia súc, gia c m l u v c sông Vàm C ông n m 2013 41

B ng 2.11 H s phát sinh ch t th i khi có x lý 43

B ng 2.12 H s phát sinh ch t th i khi không có x lý 43

B ng 2.13 Dân s và di n tích các huy n trong l u v c sông Vàm C ông 44

B ng 2.14 T i l ng các ch t ô nhi m ti m n ng do n c th i sinh ho t trong l u v c sông Vàm C ông t nh Tây Ninh 44

B ng 2.15 N ng đ các ch t ô nhi m trong n c th i công nghi p theo nhóm ngành s n xu t 46

B ng 2.16 L u l ng n c th i công nghi p c a các KCN t p trung 47

B ng 2.17 T i l ng các ch t ô nhi m ti m n ng do n c th i công nghi p các KCN t p trung l u v c sông Vàm C ông t nh Tây Ninh 47

B ng 2.18 L u l ng n c th i công nghi p c a các c s phân tán 49

B ng 2.19 T i l ng ch t ô nhi m do n c th i công nghi p c a các c s s n xu t phân tán l u v c Vàm C ông t nh Tây Ninh 49

B ng 2.21 T i l ng các ch t ô nhi m do n c th i tr ng tr t l u v c sông Vàm

C ông t nh Tây Ninh 51

B ng 2.22 L ng n c th i ch n nuôi l u v c sông Vàm C ông t nh Tây Ninh 52

B ng 2.23 N ng đ m t s ch t ô nhi m trong n c th i ch n nuôi 53

B ng 2.24 T i l ng các ch t ô nhi m do n c th i ch n nuôi l u v c Vàm C ông t nh Tây Ninh 53

B ng 2.25 T ng t i l ng ô nhi m các ch t phân theo các l u v c 54

B ng 2.26 T ng t i l ng ô nhi m l u v c sông Vàm C ông phân theo ngu n 54 B ng 2.27 Áp l c ô nhi m trên l u v c sông Vàm C ông t nh Tây Ninh 57

B ng 3.1 Th ng kê tình hình quan tr c đánh giá di n bi n môi tr ng n c m t t nh Tây Ninh giai đo n 2011 - 2014 64

B ng 3.2 K t qu phân tích m u n c th i d ki n sau x lý c a 84

nhà máy ch bi n cao su Long Thành 84

B ng 3.3 K t qu phân tích n c sông Vàm C ông 85

t i v trí cách nhà máy 800m v phía th ng l u 85

B ng 3.4 Giá tr gi i h n Ctc đ i v i t ng thông s ô nhi m 86

B ng 3.5 K t qu tính toán kh n ng ti p nh n n c th i c a ngu n n c 86

Hình 1.3 Giá tr s n xu t nông nghi p giai đo n 2011 - 2014 18

Hình 2.1 V trí l y m u n c sông Vàm C ông t nh Tây Ninh 23

Hình 2.2 Di n bi n TSS sông Vàm C ông giai đo n 2011 - 2015 24

Hình 2.3 Di n bi n BOD5 sông Vàm C ông giai đo n 2011 - 2015 24

Hình 2.4 Di n bi n COD sông Vàm C ông giai đo n 2011 - 2015 25

Hình 2.5 Di n bi n DO sông Vàm C ông giai đo n 2011 - 2015 26

Hình 2.6 Di n bi n amonia sông Vàm C ông giai đo n 2011 - 2015 27

Hình 2.7 Di n bi n T ng Coliform sông Vàm C ông giai đo n 2011 - 2015 27

Hình 2.8 N c th i t các CSSX tinh b t mì x ra kênh n i v i sông Vàm C ông 39

Hình 2.9 L c bình m c trên sông Vàm C ông 40

Hình 2.10 Hi n t ng cá ch t trên 1 s đo n sông Vàm C ông 40

Hình 2.11 Bi u đ t i l ng ô nhi m c a TSS phân theo ngu n th i 55

Hình 2.12 Bi u đ t i l ng ô nhi m c a BOD5 phân theo ngu n th i 55

Hình 2.13 Bi u đ t i l ng ô nhi m c a t ng N phân theo ngu n th i 55

Hình 2.14 Bi u đ t i l ng ô nhi m c a t ng P phân theo ngu n th i 55

Hình 3.1 Xác đ nh các ch t ô nhi m c n đánh giá và đánh giá chi ti t kh n ng ti p nh n n c th i c a ngu n n c 80

Hình 3.2 V trí nhà máy ch bi n cao su Long Thành 84

M U

1 Tính c p thi t c a đ tài

Trong quá trình phát tri n kinh t xã h i, các ho t đ ng liên quan đ n phát tri n tài nguyên n c di n ra ngày càng m nh m do nhu c u s d ng n c c a các ngành kinh t , các l nh v c, các h dân không ng ng t ng cao, k c ch t và l ng Các ho t đ ng nh m cung c p, phân ph i ngu n n c cho các nhu c u s d ng

n c là m t trong nh ng y u t quan tr ng cho s phát tri n c a xã h i hi n đ i Tuy nhiên, các ho t đ ng này đã làm suy gi m nghiêm tr ng môi tr ng thiên nhiên nói chung và môi tr ng n c nói riêng V n đ đ t ra là làm th nào đ khai thác

s d ng ngu n tài nguyên n c ph c v phát tri n kinh t xã h i trong l u v c, vùng c ng nh c a đ t n c đ m b o s phát tri n b n v ng và b o v môi tr ng tho mãn đ c nhu c u hi n t i mà không nh h ng l n gây h u qu nghiêm tr ng cho th h mai sau

Tây Ninh là m t t nh mi n ông Nam B , Vi t Nam, n m v trí c u n i

gi a các trung tâm kinh t , th ng m i là thành ph H Chí Minh và th đô Phnôm Pênh c a Campuchia, giao đi m quan tr ng gi a h th ng giao thông qu c t và

qu c gia, thông th ng v i các vùng kinh t có nhi u ti m n ng phát tri n Các đi u

ki n v khí h u, đ a hình thu n l i, tài nguyên đ t, n c, r ng phong phú đã t o l i

th cho t nh Tây Ninh phát tri n kinh t , xã h i

Sông Vàm C ông ch y qua t nh Tây Ninh có vai trò đ c bi t quan tr ng

đ i v i đ i s ng c a ng i dân và quá trình phát tri n kinh t c a t nh Tây Ninh Ngoài vai trò đóng góp vào h th ng giao thông th y đ v n chuy n hàng hóa, sông Vàm C ông còn cung c p ngu n n c cho c ng đ ng s d ng trong s n xu t công nghi p, nuôi tr ng th y s n và t i tiêu nông nghi p

Do các ho t đ ng phát tri n kinh t - xã h i phát tri n m nh đã t o ra s c ép lên môi tr ng n c l u v c sông Vàm C ông ngày càng l n N c th i công nghi p t các khu công nghi p l n trên đ a bàn t nh nh Thành Thành Công, Linh Trung III, Tr ng Bàng, Ph c ông và t các nhà máy ch bi n tinh b t khoai mì,

m cao su, th c n gia súc… phía th ng ngu n l u v c sông các huy n Châu Thành, Hòa Thành Ngu n n c th i sinh ho t ch a x lý c a các khu dân c đô th

khu v c ven sông nh th tr n Hòa Thành, Gò D u H u h t, các ngu n n c này

hi n nay đ c thu gom vào m ng, r ch thông qua h th ng c ng, rãnh, sau đó

ch y ra sông Vàm C ông H u qu là ngu n n c m t l u v c sông Vàm C ông đã và đang b ô nhi m Các thông s quan tr c ch t l ng n c sông nh DO, BOD5, COD, NH4+, Coliform… đ u v t quy chu n cho phép c t A2, th m chí là

c t B1 QCVN 08:2008/BTNMT

Vì th , “Nghiên c u đánh giá ch t l ng n c và đ xu t bi n pháp ki m

soát các ngu n gây ô nhi m n c l u v c sông Vàm C ông – t nh Tây Ninh”

là r t c n thi t nh m đ nh h ng cho vi c qu n lý, khai thác, s d ng hi u qu ngu n n c, đáp ng m c tiêu phát tri n kinh t - xã h i c a t nh, đ ng th i giúp cho vi c b o v phát tri n b n v ng tài nguyên n c l u v c sông Vàm C ông

t nh Tây Ninh

2 M c đích c a đ tài

- ánh giá đ c ch t l ng n c m t l u v c sông Vàm C ông – t nh Tây Ninh: đánh giá các ngu n gây ô nhi m n c, tính toán t i l ng ch t ô nhi m, tính

áp l c ô nhi m trên l u v c sông Vàm C ông và kh n ng ti p nh n n c th i

c a l u v c sông Vàm C ông – t nh Tây Ninh

- xu t bi n pháp ki m soát các ngu n gây ô nhi m n c l u v c sông Vàm C ông – t nh Tây Ninh nh m c i thi n ch t l ng n c và s d ng n c

m t cách hi u qu đ m b o phát tri n b n v ng

3 i t ng và ph m vi nghiên c u

– t nh Tây Ninh

- Ph m vi nghiên c u : L u v c sông Vàm C ôngvào mùa ki t (tháng 3)

đo n sôngt xã Biên Gi i, huy n Châu Thành, t nh Tây Ninh; ch y qua các huy n B n C u, Hòa Thành, Gò D u, Tr ng Bàng t nh Tây Ninh

4.2 Ph ng pháp nghiên c u:

- Ph ng pháp thu th p, t ng h p, phân tích s li u: thu th p s li u hi n có

liên quan đ n đ tài, thu th p t t c các s li u v đi u ki n t nhiên, kinh t xã h i,

ch t l ng n c… T đó, t ng h p, phân tích, đánh giá vùng nghiên c u

- Ph ng pháp so sánh: đ i chi u các thông s , s li u đo đ c, tính toán ho c

thu th p đ c v i các quy chu n hi n hành đ phân tích, đánh giá v ch t l ng

- Ch ng 3: xu t bi n pháp ki m soát các ngu n gây ô nhi m n c l u

v c sông Vàm C ông t nh Tây Ninh

CH NG 1

T NG QUAN V TÌNH HÌNH Ô NHI M N C SÔNG VÀ L U V C

SÔNG VÀM C ÔNG – T NH TÂY NINH 1.1 T ng quan v tình hình ô nhi m n c sông Vi t Nam

H th ng n c m t Vi t Nam v i h n 2360 con sông v i t ng chi u dài

kho ng 41900km (Báo cáo Môi tr ng Qu c gia 2012 - BTNMT) ây là ngu n tài

nguyên quý giá, là n i c trú và ngu n s ng c a các loài đ ng, th c v t và hàng tri u ng i, góp ph n quan tr ng vào s phát tri n kinh t - xã h i đ t n c

Tuy nhiên, hi n nay, v n đ suy thoái tài nguyên n c l u v c sông di n ra ngày càng nghiêm tr ng Suy thoái tài nguyên n c trên l u v c sông đ c bi u

hi n s suy gi m v s l ng và đ c bi t là ch t l ng Trong nh ng n m qua, s

t ng nhanh v dân s và khai thác quá m c tài nguyên n c, các tài nguyên đ t và

r ng đã làm suy ki t ngu n n c; vi c phát tri n đô th và công nghi p nh ng không có bi n pháp qu n lý ch t ch và x lý các ch t th i l ng, th i r n theo yêu

c u c ng đã làm ô nhi m ngu n n c, vì th suy thoái tài nguyên n c đã tr thành khá ph bi n đ i v i các l u v c sông n c ta

Theo kh o sát c a Trung tâm Quan tr c môi tr ng Qu c gia - T ng c c Môi

tr ng (B Tài nguyên và Môi tr ng) cho th y hi n tr ng môi tr ng n c m t l c

đ a nhi u n i b ô nhi m nghiêm tr ng

Các l u v c sông khu v c mi n B c nói chung và vùng đ ng b ng sông

H ng nói riêng đã và đang ch u áp l c m nh m c a quá trình gia t ng dân s , quá trình đô th hóa, công nghi p hóa Các khu đô th , khu dân c và khu công nghi p

t p trung đ c hình thành và phát tri n m nh d c theo các l u v c sông Trong s các ngu n th i phát sinh thì n c th i sinh ho t và n c th i công nghi p đóng góp

t l l n v i t ng l ng các ch t ô nhi m r t cao

Sông H ng qua Phú Th , V nh Phúc đang có d u hi u ô nhi m, đ c bi t là

m t s đ a đi m g n các nhà máy, xí nghi p o n sông H ng t Công ty Supe Photphat và hóa ch t Lâm Thao đ n khu công nghi p phía nam Thành ph Vi t Trì,

các thông s v t ng ng B1 c a QCVN 08:2008 nhi u l n (Báo cáo Môi tr ng

Q u c gia n m 2012 – BTNMT)

Sông C u nhi u đo n đã b ô nhi m nghiêm tr ng, nh t là các đo n sông

ch y qua các đô th , khu công nghi p và các làng ngh thu c t nh Thái Nguyên, B c Giang, B c Ninh Sông Ng Huy n Khê là m t trong nh ng đi n hình ô nhi m nghiêm tr ng c a l u v c sông C u do ho t đ ng c a các c s s n xu t và đ c bi t

là các làng ngh tr i su t d c sông t ông Anh(Hà N i) cho đ n c ng V n An (B c Ninh) H u h t n c th i các c s s n xu t đ u ch a đ c x lý và x tr c

ti p ra sông N c sông b ô nhi m nghiêm tr ng và ch t l ng n c không thay

đ i nhi u qua các n m

Môi tr ng n c m t c a l u v c sông Nhu - áy đang ch u s tác đ ng

m nh c a n c th i sinh ho t và các ho t đ ng công nghi p, nông nghi p và thu

s n trong khu v c Ch t l ng n c c a nhi u đo n sông đã b ô nhi m t i m c báo

đ ng Sông Nhu t khu v c C Nhu , n c b t đ u b ô nhi m c bi t, ô nhi m

n c t ng cao t khu v c ti p nh n n c sông Tô L ch N c th i sông Tô L ch (ngu n ti p nh n các lo i n c th i sinh ho t, s n xu t, công nghi p, nông nghi p…

c a toàn b các qu n n i thành Hà N i) là nguyên nhân chính gây ô nhi m cho sông N c sông áy ô nhi m m c nh h n sông Nhu và ô nhi m ch mang tính

c c b

Ngu n ô nhi m chính khu v c ông Nam B là ngu n ô nhi m n c m t

ch y u do n c th i công nghi p và sinh ho t Sông ng Nai khu v c th ng l u sông ch t l ng n c t ng đ i t t nh ng khu v c qua Thành ph Biên Hòa n c sông b ô nhi m n ng do ti p nh n ngu n x t các nhà máy, khu công nghi p và

n c th i sinh ho t c a trên 800.000 dân c a thành ph Biên Hòa

Sông Sài Gòn đo n qua khu v c Thành ph H Chí Minh có d u hi u ô nhi m h u c Các Giá tr BOD5, COD, vi sinh đ u không đ t quy chu n QCVN 08:2008 lo i A2, t i nhi u đi m còn v t B1 T i v trí c u B n Súc giá tr BOD5 khá cao ây là v trí tr c ti p nh n n c th i và ch t th i t th xã Th D u M t và các khu dân c , khu đô th ven sông Sài Gòn đ ng th i b tác đ ng b i ho t đ ng

c a các khu công nghi p t p trung và các c s công nghi p phân tán thu c khu v c Nam Bình D ng và huy n C Chi Trong nh ng n m g n đây, ch t l ng n c sông Sài Gòn có chi u h ng suy gi m và m c đ ô nhi m trên sông m r ng h n

v phía h ng l u so v i n m tr c đó M t s v trí, các thông s ô nhi m luôn

m c cao nh c u An L c, c u An H , c u ch Y Giá tr Coliform trên sông Sài Gòn h u nh luôn v t QCVN 08:2008 lo i B2, do ph i ch u nh h ng tr c ti p

b i n c th i sinh ho t và n c th i s n xu t t các khu dân c và các c s công nghi p phân tán c a thành ph H Chí Minh

hi u ô nhi m h u c , trong đó m c đ ô nhi m sông Ti n cao h n sông H u

 L u v c sông Vàm C ông đo n sông ch y qua t nh Tây Ninh

T i l u v c sông Vàm C ông đo n sông ch y qua t nh Tây Ninh, ch t

l ng n c b nh h ng b i nhi u y u t khác nhau bao g m ho t đ ng s n xu t

t các nhà máy ch bi n tinh b t khoai mì, m cao su huy n Châu Thành phía

th ng ngu n, các khu công nghi p nh Linh Trung III, Ph c ông, Thành Thành Công… phía h ngu n; ngu n n c th i sinh ho t t khu dân c t p trung, các h dân s ng r i rác ven sông, ho t đ ng tháo chua r a phèn trong s n xu t nông nghi p đã làm n c sông Vàm C ông ngày càng ô nhi m Các thông s v ch t

l ng n c m t(DO, BOD5, COD, NH4+, Coliform) đ u v t quy chu n cho phép

c t A2 và B1 QCVN 08:2008/BTNMT

 T th c t trên cho th y, v n đ suy thoái tài nguyên n c l u v c sông di n

ra ngày càng nghiêm tr ng trên các l u v c sông Vi t Nam Vi c tìm hi u, xác

đ nh các ngu n ô nhi m chính là r t c n thi t nh m đ a ra các gi i pháp kh c ph c tình tr ng ô nhi m, c i thi n ch t l ng n c, ch t l ng môi tr ng s ng c a ng i dân khu v c ven sông, đ m b o phát tri n kinh t , xã h i và s phát tri n b n v ng cho

t ng lai

1.2 c đi m t nhiên và kinh t xã h i l u v c sông Vàm C ông t nh Tây Ninh

1.2.1 c đi m t nhiên

1.2.1.1 V trí đ a lý

Khu v c nghiên c u thu c t nh Tây Ninh, n m trong vùng ông Nam B và

vùng kinh t tr ng đi m phía Nam, t ng di n tích t nhiên 403.261,42ha (NGTK,

2013) Tây Ninh có t a đ đ a lý t 100

57’08” đ n 110

46’36” v đ B c và t

105048’43” đ n 106028’48” kinh đ ông

Ph m vi ranh gi i c a t nh Tây Ninh đ c xác đ nh nh sau:

- Phía ông giáp t nh Bình D ng và Bình Ph c;

- Phía Nam và ông Nam giáp Thành ph H Chí Minh và Long An;

- Phía B c và Tây B c giáp các t nh Svay Rieng, Kampong Cham (V ng

qu c Campuchia)

V i v trí đ a lý n m gi a các trung tâm kinh t , th ng m i là thành ph H Chí Minh và th đô Phnôm Pênh c a Campuchia, giao đi m quan tr ng gi a h

th ng giao thông qu c t và qu c gia, thông th ng v i các vùng kinh t có nhi u

ti m n ng phát tri n, là đi u ki n thu n l i đ t nh Tây Ninh phát tri n kinh t , xã

h i

Hình 1.1 S đ khu v c nghiên c u

th p d n t ông B c (đ cao kho ng 20 - 50m) xu ng Tây Nam (đ cao kho ng 0

- 10m) Ph n th ng l u sông Sài Gòn có đ i cao +50,0m, đ a hình th p là đ ng

b ng ven sông Vàm C ông đ cao +5,0m so v i m c n c bi n

Toàn t nh có 4 d ng đ a hình chính:

- D ng núi: Ch y u thu c v kh i núi Bà en v i di n tích kho ng 15km2

cao 986m, ki u đ a hình s n xâm th c bóc mòn v i đ d c l n, thay đ i t 20 -

400

- D ng đ i: Ph bi n th ng ngu n sông Sài Gòn, d c biên gi i t nh Bình

Ph c v i đ cao 50 - 80m, đ c t o thành t cát b t k t, b t k t ho c phù sa c

đ c nâng cao ây là d ng đ a hình khá ph bi n Tây Ninh

- D ng đ i d c tho i: cao thay đ i t 15 - 25m có khi lên đ n 30m a hình này có m t ít Nam Tân Biên và xu t hi n khá nhi u các huy n D ng Minh Châu, Hòa Thành, Tr ng Bàng, Gò D u và m t ít B n C u Các đ i có đ nh

b ng, tròn, s n l i, r t tho i, đ d c s n ch kho ng 2 - 30

- D ng đ ng b ng: Là đ a hình các th m sông b c 1 có đ cao tuy t đ i 5 - 10m, các bãi b i hi n đ i ch cao h n m c n c bi n 2 - 5m phân b d c các lòng sông thành t ng dãy r ng 20 - 150m v i chi u dài kho ng vài km D ng đ a hình này ph bi n d c hai b sông Vàm C ông thu c các huy n Hoà Thành, Tr ng Bàng, B n C u, Châu Thành

Nhìn chung, đ a hình Tây Ninh t ng đ i b ng ph ng, thu n l i cho phát tri n nông nghi p, công nghi p, d ch v , du l ch và k t c u h t ng

1.2.1.3 Khí h u

Khí h u Tây Ninh t ng đ i ôn hoà, chia làm 2 mùa rõ r t, mùa m a và mùa khô Mùa n ng t tháng 12 n m tr c đ n tháng 4 n m sau và t ng ph n r t rõ v i mùa m a (t tháng 5 – tháng 11) Ch đ b c x d i dào, nhi t đ cao và n đ nh

M t khác Tây Ninh n m sâu trong l c đ a, ít ch u nh h ng c a bão và nh ng y u

1 và tháng 2 không có m a

m trung bình trong n m vào kho ng 70 - 80%, tháng 8 và 9 có đ m cao nh t là kho ng 88% - 89% và tháng 2 và 3 có đ m th p nh t là 68% - 73%

T c đ gió 1,7m/s và th i đi u hoà trong n m Tây Ninh ch u nh h ng c a

2 lo i gió ch y u là gió Tây – Tây Nam vào mùa m a và gió B c – ông B c vào mùa khô

B ng 1.1 S li u quan tr c khí t ng th y v n n m 2013

Tháng N hi t đ

( 0 C)

S gi n ng (h)

L ng m a (mm)

m (%)

1.2.1.4 Th nh ng

T nh Tây Ninh có 5 nhóm đ t chính v i 15 lo i đ t khác nhau, c th :

- Nhóm đ t xám (6 lo i) có di n tích 339.833ha chi m kho ng 84,37% di n tích t nhiên và phân b trên toàn t nh, thành ph n c gi i nh , d thoát n c, phù

h p v i nhi u lo i cây tr ng

- Nhóm đ t phèn (3 lo i) v i t ng di n tích 25.359ha, chi m 6,3% di n tích t nhiên, ch y u phân b huy n Châu Thành, Gò D u, Tr ng Bàng

- Nhóm đ t đ vàng (3 lo i) chi m t tr ng không l n, kho ng 1,6% di n tích

t nhiên, phân b ch y u huy n Tân Biên, Tân châu Lo i đ t này có th đ c s

d ng đ phát tri n lâm nghi p

- Nhóm đ t phù sa (2 lo i) chi m 0,44% di n tích t nhiên, hình thành do b i tích c a các con sông nên thích h p tr ng các lo i lúa n c và rau màu

- Nhóm đ t than bùn chôn vùi có di n tích r t nh , ch chi m 0,27% di n tích

t nhiên c a t nh, phân b ch y u t i huy n B n C u, Châu Thành, đây là lo i

đ t r t chua, c t ng m t và t ng than bùn, đ pH 2 - 3 Hàm l ng ch t h u c r t cao, nh ng đ phân gi i kém

m t đ trung bình 0,11km/km2 Ngoài ra còn có r t nhi u chi l u và kênh r ch ây

là nh ng ngu n n c m t quan tr ng c a t nh

 L u v c sông Sài Gòn

Sông Sài Gòn trên đ a ph n t nh Tây Ninh bao g m tuy n sông chính, h

D u Ti ng và các chi l u phía th ng ngu n h D u Ti ng

- Sông Sài Gòn b t ngu n t Kratie(V ng qu c Campuchia) đ cao trên 200m so v i m c n c bi n, ch y theo ranh gi i t nhiên gi a Tây Ninh và Bình

Ph c đ n ph ng Tân Thu n (qu n 7, TPHCM) o n ch y qua đ a ph n t nh Tây Ninh có lòng sông h p và u n khúc T ng chi u dài sông 256km Chi u dài sông thu c đ a ph n t nh Tây Ninh 135,2km r ng trung bình đo n th ng ngu n 20m, d c lòng sông 0,69%, H s u n khúc 2,05 L u l ng n c trung bình 85m3/s L u l ng n c bình quân vào nh ng tháng mùa ki t 6m3

/s

- H ch a D u Ti ng n m th ng l u sông Sài Gòn, thu c đ a ph n c a 3

t nh Tây Ninh, Bình D ng và Bình Ph c có di n tích l u v c kho ng 2.700km2

(t nh Tây Ninh là 1.151km2, t nh Bình Ph c là 857km2 và t nh Bình D ng là 280km2 và ph n đ t trên lãnh th Campuchia là 412km2

đ n ngã ba B u Qu (C n c - Long An) h p l u v i sông Vàm C Tây đ ra

Bi n ông qua c a Soài R p Các đ c tr ng c a sông Vàm C ông nh sau:

- Di n tích t nhiên c a l u v c tính t th ng ngu n thu c t nh Kampong Cham (V ng qu c Campuchia) đ n Gò D u h kho ng 5.650km2

- T ng chi u dài sông kho ng 270km, chi u dài sông thu c đ a ph n t nh Tây Ninh kho ng 151km sâu trung bình 12m, n i nông nh t 8m và n i sâu nh t 16m.Chi u r ng trung bình 235m, n i r ng nh t 350m và n i h p nh t 120m

d c lòng sông 0,4%, H s u n khúc 1,78 L u l ng n c trung bình 96m3

/s

- Mùa l b t đ u t tháng 7 và k t thúc vào tháng 11, l ng dòng ch y chi m

74 - 81% L l n th ng r i vào tháng 10 và dòng ch y chi m 25 - 27% t ng l ng dòng ch y n m Tuy nhiên trên sông Vàm C khó có kh n ng sinh l l n do c ng

đ m a không l n, l u v c và đ d c l u v c nh L lên xu ng ch m t vài ngày

đ n vài tu n

-Mùa ki t trên sông Vàm C ông th ng b t đ u t tháng 12 n m tr c và

k t thúc vào tháng 6 n m sau do không có m a kéo dài nên dòng ch y mùa c n trên sông nh L ng dòng ch y chi m 19 - 26% t ng l ng dòng ch y n m L u l ng

th p nh t xu t hi n vào tháng 3 (13,8 m3

/s)

- Các chi l u c a sông Vàm C ông trên đ a ph n t nh Tây Ninh g m có: phía th ng ngu n có 2 chi l u l n là sông Beng Go (sông biên gi i gi a Vi t Nam

và Campuchia), sông B n á Phía h u ng n có r ch Nàng Dinh, r ch Cái Bát, phía

t ng n có r ch Tây Ninh, r ch Bàu Nâu

b Ngu n n c ng m

N c ng m các huy n phía Nam phong phú và g n t ng m t h n so v i các huy n phía B c t nh Tây Ninh, do t ng ch a n c và m t ph n là do áp l c

n c t h ch a, kênh d n c a h th ng th y l i D u Ti ng Khu v c t phía Tây

B c xu ng ông Nam c a t nh thu c huy n Tân Châu, Tân Biên, phía Tây huy n Châu Thành, huy n B n C u t ng ch a n c nghèo đ n trung bình, đ sâu gi ng khoan khai thác c a t ng d i cùng 160 m - 180 m Riêng m t s di n tích trung tâm huy n Tân Châu, Tân Biên, Hòa Thành thu c 03 phía h ch a n c khe n t

c a đá c ng nên n c ng m nghèo đ n không có ch a n c

1.2.1.6 Tài nguyên r ng

Theo S tài nguyên và môi tr ng t nh Tây Ninh, t ng tr l ng các lo i

r ng t nh Tây Ninh: 5.668.595m3 Trong đó, r ng t nhiên: 5.096.040 m3 (chi m 90%), r ng tr ng: 572.554 m3(chi m 10% t ng tr l ng)

+ Khu h Cá có 88 loài cá thu c 26 h và 10 b , b ng 70,4% khu h cá ng Tháp M i Có 77/88 loài cá có giá tr kinh t Khu h cá v n qu c gia Lò Gò Xa Mát v a có tính di c v a mang tính đ a ph ng Nh ng loài cá di c n i ti ng nh t

là cá l ng nha, cá linh rìa, cá ng a Nam…

Theo Niên giám th ng kê 2013, t nh Tây Ninh có 1 thành ph và 8 huy n

B ng 1.2 n v hành chính phân theo huy n, thành ph thu c t nh Tây Ninh

TT Thành ph , huy n T ng s Chia ra

Xã Th tr n Ph ng

b Dân c , lao đ ng

Dân s t nh Tây Ninh t ng d n qua các n m, t 1.080.979 ng i n m 2011

lên 1.089.891 ng i n m 2012 và 1.095.583 ng i n m 2013 (Niên giám th ng kê

t nh Tây Ninh, 2013) T l t ng dân s t nhiên có xu h ng t ng t 0,78% lên 0,82% n m 2012 và xu h ng gi m 0,52% n m 2013

Trong nh ng n m g n đây, quá trình công nghi p hoá - hi n đ i hoá trên đ a bàn t nh di n ra khá m nh, k t h p v i quá trình đ u t xây d ng và phát tri n các KCN, KCX, KKT, CCN đã thu hút dân c lao đ ng các n i khác ho c dân c vùng nông thôn di chuy n đ n th hi n gia t ng dân s đô th t 196.100 ng i

n m 2011 lên 172.012 ng i n m 2013 (chi m 15,7% dân s toàn t nh), trong đó thành ph Tây Ninh t p trung dân c đông nh t (chi m 6,6% dân s toàn t nh) và có

m t đ dân s 922 ng i/km2 Quá trình di dân gây ra s phân c c v dân s gi a vùng nông thôn và đô th Phân b dân c t nh Tây Ninh n m 2013 đ c trình bày trong hình 1.2

Hình 1.2 Phân b dân c t nh Tây Ninh n m 2013

1.2.2.2 c đi m kinh t

Trong giai đo n 2011 - 2014, n n kinh t c a Tây Ninh duy trì t ng tr ng

m c khá cao (bình quân 11,92%/n m) C c u kinh t chuy n d ch theo h ng t ng

d n t tr ng công nghi p - xây d ng, d ch v ; trong khi t tr ng ngành nông - lâm nghi p - th y s n gi m, c th nh sau: Khu v c nông - lâm nghi p - thu s n

Phân b dân c t nh Tây Ninh n m 2013

Tân Châu

Thành

Hòa Thành

chi m t tr ng cao 43,64% (n m 2011) gi m xu ng 28,40% (n m 2014); công nghi p và xây d ng chi m 34,61% (n m 2014) và d ch v chi m t tr ng cao nh t 36,86% (n m 2014) trong c c u GDP

a Phát tri n công nghi p

Giá tr s n xu t công nghi p t nh Tây Ninh t ng m nh t 28.585,589 t đ ng

n m 2011lên 32.974,206 t đ ng n m 2012, 37.053,815 t đ ng n m 2013 và 43.025,9 t đ ng n m 2014 Trong c c u ngành công nghi p thì công nghi p ch

Các KCN t p trung trong l u v c sông Vàm C ông t nh Tây Ninh:

- KCN Ph c ông: xã Ph c ông, huy n Gò D u, t nh Tây Ninh T ng

di n tích đ t khu công nghi p là 2190ha Các ngành ngh ch y u trong KCN là ch

bi n th c ph m, c khí, s n xu t VLXD… V c s h t ng, KCN Ph c ông có

l i đi n và nhà máy n c riêng (công su t 120.000 m3/ ngày đêm), đ m b o cung

c p đ n ng l ng cho m i ho t đ ng s n xu t H th ng x lý n c th i công su t 90.000 m3/ ngày đêm

- KCN Thành Thành Công: đ c thành l p vào n m 2008, t a l c t i xã An

Hòa, huy n Tr ng Bàng, t nh Tây Ninh T ng di n tích là 760ha Các ngành ngh

ch y u là ch bi n nông s n th c ph m, s n xu t VLXD, c khí… KCN có giao thông thu n l i v đ ng b , đ ng th y và đ ng s t Doanh nghi p có th v n chuy n hàng hóa xu t kh u sang các n c trong khu v c ông Nam Á thông qua

đ ng b Xuyên Á (QL22), đ ng s t GMS và đ ng th y sông Vàm C ông

V c s h t ng, KCN Ph c ông có l i đi n và nhà máy n c riêng (công su t

37000 m3/ ngày đêm) H th ng x lý n c th i công su t 30.000 m3/ ngày đêm

- KCN Tr ng Bàng:n m xã An T nh, huy n Tr ng Bàng, t nh Tây Ninh

T ng di n tích khu công nghi p Tr ng Bàng là 189,57ha Các ngành ngh ch y u trong KCN là d t may, c khí, hóa ch t… H th ng c s h t ng hoàn ch nh g m: nhà máy c p n c đ t 2.000 m3 / ngày đêm, tr m đi n 110 KV công su t, tr m x lý

n c th i t p trung 5.000m3/ngày đêm

- KCN Linh Trung III: n m xã An T nh, huy n Tr ng Bàng, t nh Tây Ninh Chính th c ho t đ ng vào tháng 9/2003 T ng di n tích 202,67ha Các ngành ngh ch y u trong KCN là c khí, hóa ch t… H th ng c s h t ng g m: nhà máy c p n c đ t 15.000 m3/ ngày đêm, tr m đi n 110 KV công su t, nhà máyx lý

n c th i t p trung 10.000m3/ngày đêm

b Phát tri n nông, lâm nghi p, th y s n

- V nông nghi p

Giá tr s n xu t nông nghi p t nh Tây Ninh giai đo n 2011 - 2014 theo giá so sánh n m 2010 đ c trình bày trong hình sau

Hình 1.3 Giá tr s n xu t nông nghi p giai đo n 2011 - 2014

Trong c c u s n xu t nông nghi p, tr ng tr t chi m t tr ng cao (>70% c

c u ngành), ho t đ ng d ch v và các ho t đ ng khác có s gia t ng t tr ng t 4,46% n m 2011 lên 6,81% n m 2013 Ch n nuôi có s suy gi m t 13,04% n m

2011 xu ng còn 11,20% n m 2013

- V th y s n

Hi n nay, h u h t di n tích nuôi tr ng th y s n t i Tây Ninh đ c ng i dân

s d ng t ngu n n c h D u Ti ng ven các kênh chính ông, chính Tây, khu v c ven h và sông Vàm C ông, thu c các huy n D ng Minh Châu, Tr ng Bàng,

Gò D u, Châu Thành b ng các hình th c nuôi trong ao, đìa, l ng bè g m các ch ng

lo i cá tra, cá ba sa, lóc bông, l ng nha, thác lát c m, tôm càng xanh Ngoài ra,

ng dân trong t nh c ng khai thác ngu n l i cá t nhiên trong lòng h D u Ti ng

b ng các hình th c đánh b t

S n l ng khai thác th y s n n m 2014 đ t 3.421 t n, t ng 5,66% (trong đó

cá đ t 3.123 t n, t ng 0,16% so n m 2013)

- V lâm nghi p

T ng di n tích r ng c a t nh t 42.984ha n m 2011 (r ng t nhiên 35.292ha

và r ng tr ng 7.692ha) t ng lên 46.165ha n m 2012 (r ng t nhiên 38.668ha và

Giá tr s n xu t nông nghi p giai đo n 2011 - 2014 theo giá so sánh n m 2010

r ng tr ng 7.497ha) và 47.813ha n m 2013 (r ng t nhiên là 39.141ha và r ng

n ng phát tri n;các đi u ki n v t nhiên nh khí h u ôn hòa, đ a hình t ng đ i

b ng ph ng, tài nguyên đ t, n c, r ng phong phú đã t o l i th cho t nh Tây Ninh phát tri n kinh t , xã h i

Nhìn chung, c c u kinh t c a t nh chuy n d ch đúng h ng trong t ng ngành, l nh v c N n kinh t c a t nh phát tri n đã góp ph n phát tri n h t ng kinh

t xã h i, h t ng giao thông, đô th , h t ng khu công nghi p, khu ch xu t, c m công nghi p, khu kinh t c a kh u, nâng cao ch t l ng cu c s ng c a ng i dân

ng th i, t c đ phát tri n kinh t c a t nh đã t o ra s c h p d n v vi c thu hút

đ u t và l c l ng lao đ ng t các đ a ph ng khác chuy n đ n làm vi c và sinh

s ng

Chính v n đ phát tri n dân s , phát tri n công nghi p - xây d ng - n ng

l ng, phát tri n nông nghi p, d ch v , ho t đ ng giao thông v n t i đã t o ra s c ép

đ i v i môi tr ng t nh Tây Ninh nói chung và l u v c sông Vàm C ông nói riêng S phát tri n không đ ng b gi a h t ng k thu t b o v môi tr ng và quá trình gia t ng dân s , s hình thành và phát tri n c a các KCN t p trung (Tr ng

Bàng, Linh Trung III, Ph c ông, Thành Thành Công), các c s s n xu t tinh b t

mì, cao su ch a đ u t xây d ng HTXLNT đ t quy chu n hi n hành ho c có đ u

t xây d ng nh ng ch a v n hành đ ng b , th ng xuyên, r i th i tr c ti p vào l u

v c sông làm gia t ng n ng đ các ch t ô nhi m, gây nh h ng nghiêm tr ng ch t

l ng ngu n n c m t sông Vàm C ông, nh h ng t i kh n ng s d ng ngu n

n c m t đ c p n c cho các nhu c u s n xu t trên đ a bàn t nh

CH NG 2 ÁNH GIÁ CH T L NG N C M T L U V C SÔNG VÀM C ÔNG

T NH TÂY NINH 2.1 Hi n tr ng ch t l ng n c l u v c sông Vàm C ông – t nh Tây Ninh

Sông Vàm C ông n m phía Tây Nam c a t nh Tây Ninh có chi u dài kho ng 270km, b t ngu n t t nh Kom Pong Chàm - Campuchia đ cao 150m,

ch y qua đ a ph n Tây Ninh 151km thu c đ a bàn c a 5 huy n: Châu Thành, Hòa Thành, Gò D u, B n C u và Tr ng Bàng v i t ng dân s g n 640.000 ng i, chi m 3/5 t ng dân s c a t nh

Ngoài vi c c p n c cho s n xu t nông nghi p, nuôi tr ng th y s n, giao thông đ ng th y, sông Vàm C ông còn b tác đ ng tiêu c c t n c th i các khu công nghi p nh Tr ng Bàng, Linh Trung, Thành Thành Công hàng tr m nhà máy l n nh ch bi n b t mì, m cao su, th c n gia súc các huy n th ng ngu n nh Châu Thành, Hòa Thành, n c th i t các trung tâm y t , b nh vi n và trên 30 c s s n xu t kinh doanh khác ho t đ ng theo ki u làng ngh , v i t ng l u

l ng n c th i hàng tr m nghìn m3/ngày đêm đ xu ng sông Vàm C ông Ngoài ra, nguyên nhân gây nh h ng tr c ti p đ n ch t l ng ngu n n c c a sông Vàm C ông là ch a x lý ngu n n c th i sinh ho t c a các khu dân c đô

th khu v c ven sông nh : các th tr n Hòa Thành (huy n Hòa Thành), th tr n Gò

D u (huy n Gò D u), th tr n Tr ng Bàng (huy n Tr ng Bàng) H u h t các ngu n

n c này hi n nay đ c thu gom vào m ng, r ch thông qua h th ng c ng, rãnh, sau đó ch y ra sông Vàm C ông H u qu đã làm cá tôm ch t, l c bình m c kh p sông, gây th t thoát kinh t cho các h dân nuôi tr ng th y s n (nuôi cá l ng) trên sông Vàm C ông

đánh giá hi n tr ng ch t l ng n c l u v c sông Vàm C ông đo n

ch y qua t nh Tây Ninh, lu n v n s d ng ph ng pháp phân tích di n bi n đánh giá các ch tiêu riêng l , theo QCVN 08:2008/BTNMT Theo S TNMT t nh Tây Ninh, ngu n n c sông Vàm C ông đ c s d ng cho m c đích t i tiêu th y

l i, nên ch n c t B1 đ đánh giá ch t l ng n c cho đo n sông nghiên c u

Di n bi n ch t l ng môi tr ng n c m t trên l u v c sông Vàm C ông

t nh Tây Ninh đ c đánh giá qua các n m 2011, 2012, 2013, 2014, 2015 t i 5 đi m quan tr c S li u quan tr c ch t l ng n c các n m do Trung tâm quan tr c môi

tr ng t nh Tây Ninh thu c S Tài nguyên môi tr ng t nh Tây Ninh cung c p (s

V trí đo đ c, thu m u môi tr ng n c m t đ c trình bày trong b ng 2.1

B ng 2.1 V trí đo đ c, thu m u môi tr ng n c m t l u v c sông Vàm C ông

hi u

T A

V đ Kinh đ

1 C u B n S i, huy n Châu Thành NM1 11°17'11.84"N 106°00'00.95"E

2 C u Gò Chai, huy n Châu Thành NM2 11°14'00.86"N 106°05'11.78"E

Hình 2.1 V trí l y m u n c sông Vàm C ông t nh Tây Ninh

1 Thông s ô nhi m v t lý

- T ng ch t r n l l ng (TSS)

Di n bi n n ng đ TSS trên sông Vàm C ông giai đo n 2011 - 2015 đ c trình bày trong hình 2.2

Hình 2.2 Di n bi n TSS sông Vàm C ông giai đo n 2011 - 2015

N ng đ TSS trên sông Vàm C ông đ u n m trong quy chu n cho phép

c t B1 QCVN 08:2008/BTNMT và có xu h ng gi m d n qua các n m N ng đ TSS giai đo n 2013 – 2015 t t h n so v i giai đo n 2011 - 2012 V trí có n ng đ cao nh t là C u Gò D u n m 2011 (TSS = 40 mg/l)

2 Thông s ô nhi m h u c

- Nhu c u oxy sinh hoá (BOD 5 )

Di n bi n n ng đ BOD5 sông Vàm C ông giai đo n 2011 - 2015 đ c trình bày trong hình 2.3

Hình 2.3 Di n bi n BOD sông Vàm C ông giai đo n 2011 - 2015

N ng đ BOD5 trong giai đo n 2013 – 2015 đ c c i thi n r t nhi u so v i giai đo n 2011 – 2012 N m 2011 – 2012 n ng đ BOD5 t i các đi m quan tr c đ u

v t gi i h n cho phép t 1,2 – 1,8 l n so v i c t B1 QCVN 08:2008/BTNMT, cao

nh t v trí C u B n S i n m 2012 là 27 mg/l Tuy nhiên, ch t l ng n c sông trong giai đo n 2013 – 2015, n ng đ BOD5 trong n c sông h u h t đ u n m trong quy chu n cho phép c t B1 QCVN 08:2008/BTNMT, tr v trí c u Gò Chai n m

2015 (BOD5 = 16,5mg/l) v t gi i h n c t B1 1,1 l n

- Nhu c u oxy hoá h c (COD)

Di n bi n n ng đ COD sông Vàm C ông giai đo n 2011 - 2015 đ c trình bày trong hình 2.4

Hình 2.4 Di n bi n COD sông Vàm C ông giai đo n 2011 - 2015

Thông s COD trong giai đo n 2011 – 2015 đ u n m trong quy chu n cho phép theo c t B1 QCVN 08:2008/BTNMT N ng đ COD trong n c sông n m

2013 – 2015 đ c c i thi n t t h n so v i giai đo n 2011 – 2012, nguyên nhân có

- Oxy hoà tan (DO)

Di n bi n n ng đ DO sông Vàm C ông giai đo n 2011 - 2015 đ c trình bày trong hình 2.5

Hình 2.5 Di n bi n DO sông Vàm C ông giai đo n 2011 - 2015

Giá tr DO trong n c sông h u nh đ u không đ t yêu c u so v i QCVN 08:2008/BTNMT (c t B1) trong giai đo n 2011 – 2015 tr v trí c u Gò Chai và

b n đò L c Giang vào n m 2014 (DONM2 = 4,07 mg/l; DONM5 = 5,42 mg/l) M c oxi hòa tan trong n c sông th p nh t v trí c u Gò D u huy n Gò D u n m 2015 (DO = 1,3mg/l) Nguyên nhân DO th p nh v y do nh ng n m g n đây trên sông Vàm C ông có nhi u cây l c bình m c trên m t sông làm gi m ánh sáng và oxi trong n c S d l c bình phát tri n nh v y là b i n c sông đã b ô nhi m

3 Thông s ô nhi m dinh d ng

Hình 2.6 Di n bi n amonia sông Vàm C ông giai đo n 2011 - 2015 Ghi chú: K t qu phân tích không phát hi n (<0,2mg/l) không đ c th hi n trên đ

N ng đ Coliform trong giai đo n 2011 – 2015 h u h t đ u n m trong gi i

h n cho phép c t B1 QCVN 08:2008/BTNMT, tr v trí c u Gò Chai (Coliform = 9400MNP/100ml) và c u Gò D u (Coliform = 23800MNP/100ml) n m 2012 và v trí c u B n S i n m 2013 (Coliform = 11000MNP/100ml)

 Nh n xét

Xét v m t t ng th , ch t l ng n c sông Vàm C ông đã đ c c i thi n

t t h n trong giai đo n 2013 - 2015 so v i giai đo n 2011 – 2012, đi u này cho th y các bi n pháp qu n lý, b o v ngu n n c sông c a các c p, ngành t nh Tây Ninh

đã có hi u qu , vi c thanh tra, ki m tra ch t ch các ngu n x th i đóng vai trò quan

tr ng, khi l u l ng n c th i gi m s làm sông t ng kh n ng t làm s ch, ch t

l ng n c s đ c c i thi n

Tuy nhiên, n c sông v n b nhi m b n h u c N ng đ DO trong n c sông r t th p gây nh h ng đ n đ i s ng các sinh v t thu sinh Nguyên nhân do trên sông Vàm C ông có nhi u cây l c bình m c trên m t sông làm gi m ánh sáng và oxi trong n c

N ng đ BOD5 trong giai đo n 2013 – 2015 đ c c i thi n r t nhi u so v i giai đo n 2011 – 2012 N m 2011 – 2012 n ng đ BOD5 t i các đi m quan tr c đ u

v t gi i h n cho phép t 1,2 – 1,8 l n so v i c t B1 QCVN 08:2008/BTNMT Tuy nhiên, ch t l ng n c sông trong giai đo n 2013 – 2015, n ng đ BOD5 trong

n c sông h u h t đ u n m trong quy chu n cho phép c t B1 QCVN 08:2008/BTNMT, tr v trí c u Gò Chai n m 2015 v t gi i h n c t B1 1,1 l n

N ng đ TSS, COD, NH4+, Coliform đ u n m trong quy chu n cho phép c t B1 QCVN:08 2008/BTNMT

Trong giai đo n 2011 – 2015, có m t s đi m ô nhi m mang tính c c b , c n

có bi n pháp gi m thi u đ tránh nguy c lan r ng Nhìn chung, xét c v không gian và th i gian thì m c đ ô nhi m c a t ng đo n sông, t ng khu v c r t khác nhau, ph thu c vào ch đ th y v n, l ng n c th i sinh ho t, công nghi p, ch

đ t i tiêu trong nông nghi p

 Nh n xét ch t l ng n c l u v c sông Vàm C ông n m 2015

Ch t l ng n c sông Vàm C ông n m 2015 b ô nhi m v h u c N ng

đ DO t t c các v trí trên sông Vàm C ông đ u th p, không đ t quy chu n cho phép c t B1 QCVN 08:2008/BTNMT (DOc t B1 4mg/l) N ng đ DO trong

n c sông th p gây nh h ng đ n đ i s ng các sinh v t thu sinh Nguyên nhân do trên sông Vàm C ông có nhi u l c bình trên m t sông làm gi m ánh sáng và oxi trong n c S d l c bình phát tri n nh v y là b i n c sông đã b ô nhi m nghiêm tr ng Khu v c huy n Châu Thành có nhi u nhà máy ch bi n tinh b t mì, nhà máy ch bi n m cao su… và n c th i sinh ho t ch a qua x lý x xu ng sông Các KCN, khu dân c t p trung t i huy n Gò D u, Tr ng Bàng ngày đêm x

l u l ng n c th i l n xu ng sông làm n c sông Vàm C ông ngày càng ô nhi m

N ng đ BOD5 v trí c u Gò Chai v t gi i h n c t B1 1,1 l n Nguyên nhân có th do n c th i t các nhà máy tinh b t m khu v c huy n Châu Thành

2.2 ánh giá ch t l ng n c l u v c sông Vàm C ông t nh Tây Ninh theo

Ch s ch t l ng n c (vi t t t là WQI) là m t ch s đ c tính toán t các

thông s quan tr c ch t l ng n c, dùng đ mô t v ch t l ng n c và kh n ng

s d ng c a ngu n n c đó; đ c bi u di n qua m t thang đi m Ch s WQI có th dùng đ đánh giá nhanh ch t l ng n c m t l c đ a m t cách t ng quát M t khác

có th đ c s d ng nh m t ngu n d li u đ xây d ng b n đ phân vùng ch t

l ng n c

2) Ph ng pháp và các b c tính toán

Lu n v n tính toán ch s WQI theo ph ng pháp quy đ nh c a B TNMT

đ c H ng d n trong Quy t đ nh s 879/Q -TCMT ban hành S tay h ng d n tính toán ch s ch t l ng n c

C t B2: Giao thông th y và các m c đích khác v i yêu c u ch t l ng n c th p

Các b c tính toán nh sau:

B c 1: S d ng s li u c a S Tài nguyên và Môi tr ng t nh Tây Ninh đo

n m 2015 v i các thông s BOD5, COD, N-NH4, P-PO4, TSS, đ đ c, T ng Coliform (s li u đã qua x lý);

B c 2: Tính toán các giá tr WQI v i t ng thông s (WQISI ) theo công

th c (2-1):