Nghiên cứu, lập quy trình vận hành tiêu nước cho hệ thống thủy lợi huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh

H ng gió th nh hành vào mùa hè là gió Nam và ông Nam, vào mùa đông h ng gió th nh hành là gió mùa ông B c... B ng phân vùng, phân khu tiêu huy n Yên Phong... H th ng kênh m ng và các côn

L I C M N

Lu n v n “Nghiên c u, l p quy trình v n hành tiêu n c cho h th ng

th y l i huy n Yên Phong, t nh B c Ninh” đ c hoàn thành t i Tr ng i

h c Thu l i

Sau m t th i gian mi t mài nghiên c u d i s h ng d n t n tình c a th y giáo TS Nguy n V n Tài, cùng giúp đ c a b n bè, đ ng nghi p và các c quan ban ngành Lu n v n c a tôi đã đ c hoàn thành

Xin c m t t m lòng nh ng ng i thân yêu và gia đình đã đ ng viên, giúp

đ và g i g m tôi C m n Phòng đào t o, Khoa K thu t Tài nguyên n c,

T r ng i h c Thu l i, Công ty TNHH MTV KTCTTL Nam Hà Nam cùng bè

b n, đ ng nghi p đã chia s nh ng khó kh n, t o đi u ki n thu n l i cho tôi h c

t p và hoàn thành Lu n v n này

T đáy lòng mình, tác gi chân thành cám n Ti n s Nguy n V n Tài

ng i h ng d n khoa h c đã giúp tôi hoàn thành lu n án

Hà N i, ngày 22 tháng 6 n m 2015

TÁC GI

inh Th Thu H ng

L I CAM OAN Tên tác gi : inh Th Thu H ng

H c viên cao h c l p: 21Q21

Ng i h ng d n khoa h c: TS Nguy n V n Tài

Tên đ tài lu n v n: “Nghiên c u, l p quy trình v n hành tiêu n c cho h th ng th y l i huy n Yên Phong, t nh B c Ninh”

Tác gi xin cam đoan đ tài lu n v n đ c d a trên s li u, t li u thu th p

t ngu n g c th c t , công b trên báo cáo c a các c quan nhà n c, t p chí chuyên ngành…đ làm c s nghiên c u Tác gi không sao chép b t k m t

lu n v n ho c m t đ tài khoa h c nào nghiên c u tr c đó

Hà N i, ngày 22 tháng 6 n m 2015

TÁC GI

inh Th Thu H ng

M C L C

CH NG I T NG QUAN CÁC V N TIÊU THOÁT L VÀ H

TH NG H TH NG TH Y L I HUY N YÊN PHONG -T NH B C

NINH 14

1.1 T ng quan các nghiên c u v tiêu thoát l đã áp d ng t tr c đ n nay 14

1.1.1 T ng quan các nghiên c u trên th gi i 14

1.1.2 T ng quan các nghiên c u Vi t Nam 16

1.2 T ng quan v h th ng th y l i huy n Yên Phong 18

1.2.1 c đi m t nhiên 18

1.2.2 Dân sinh kinh t xã h i c a vùng 24

1.2.3 Hi n tr ng các công trình tiêu c a h th ng th y l i huy n Yên Phong 25

1.3 Phân vùng, phân khu tiêu c a h th ng th y l i huy n Yên Phong 27

1.4 Th c tr ng qu n lý khai thác h th ng th y l i huy n Yên Phong 29

1.4.1 Th c tr ng khu t i 29

1.4.2 c đi m các khu tiêu 31

1.5 C c u s d ng đ t trong h th ng 32

1.6 Hi n tr ng v môi tr ng n c trong h th ng 37

1.7 Hi n tr ng ng p úng trong h th ng 37

1.8 Các ch tiêu phát tri n c a các ngành c n tiêu n c 38

1.8.1 Hi n tr ng phát tri n c a các ngành 38

1.8.2 Phát tri n các ngành tiêu n c 41

1.9 ánh giá quy trình v n hành tiêu hi n tr ng c a h th ng th y l i huy n Yên Phong 43

1.10 So sánh kh n ng tiêu thoát n c ph c v c a h th ng so v i quy ho ch m i 44

K T LU N CH NG 1 45

CH NG 2 NGHIÊN C U C S KHOA H C VÀ TH C TI N XU T QUY TRÌNH V N HÀNH TIÊU N C CHO H TH NG 47

2.1 Hi n tr ng s d ng đ t trong h th ng th y l i huy n Yên Phong-t nh B c Ninh và ph ng h ng phát tri n kinh t c a vùng 47

2.1.1 Hi n tr ng s d ng đ t c a huy n Yên Phong 47

2.1.2 Ph ng h ng phát tri n kinh t c a vùng 48

2.2 Phân tích và xác đ nh nhu c u tiêu n c c a các ngành kinh t trong h th ng th y l i huy n Yên Phong-t nh B c Ninh 51

2.2.1 Nhu c u tiêu n c m t 51

2.2.2 Nhu c u tiêu n c th i 52

2.3 Phân tích và đánh giá kh n ng tiêu n c c a h th ng 53

2.3.1 Mô hình m a tiêu thi t k 53

2.3.2 Mô hình m c n c tiêu thi t k 53

2.3.3 Tính toán th y l c 54

2.4 Phân tích đánh giá kh n ng tiêu thoát n c c a h th ng và yêu c u phát tri n th y l i 76

2.4.1 Ph ng pháp tính ô ru ng tiêu t ch y 76

2.4.2 Thu t toán đ i v i công trình Thu l i 77

2.5 Tính toán cân b ng n c 78

2.5.1 Tính nhu c u tiêu n c th i 78

2.5.2 Tính toán nhu c u tiêu n c cho h th ng 78

K T LU N CH NG 2 91

CH NG 3 NGHIÊN C U XU T QUY TRÌNH V N HÀNH TIÊU N C CHO H TH NG 92

3.1 Phân vùng - phân khu tiêu n c, đánh giá kh n ng tiêu n c 92

3.1.1 C s l p quy trình v n hành và phân vùng tiêu 92

3.1.2 K t qu phân vùng tiêu c a huy n Yên Phong 92

3.2 Tính toán đ xu t quy trình v n hành tiêu n c cho h th ng ng v i các tr ng h p tính toán 95

3.2.1 V n hành tiêu n c trong mùa khô 95

3.2.2 V n hành tiêu n c trong mùa m a 97

K T LU N VÀ KI N NGH 101

TÀI LI U THAM KH O 103

PH L C 104

DANH M C B NG BI U

B ng 1.1: M ng l i tr m khí t ng và đo m a 20

B ng 1.2 Nhi t đ không khí trung bình tr m B c Ninh 21

B ng 1.3 m t ng đ i trung bình tháng tr m B c Ninh 21

B ng 1.4 B c h i trung bình tháng tr m B c Ninh 21

B ng 1.5 T ng s gi n ng trung bình tháng tr m B c Ninh 21

B ng 1.6 T c đ gió trung bình tháng tr m B c Ninh 22

B ng 1.7 L ng m a trung bình tháng và n m tr m áp C u 22

B ng 1.8 L ng m a trung bình l n nh t đã quan tr c đ c tr m áp C u 22

B ng 1.9 M c n c trung bình đo đ c tr m áp C u 22

B ng 1.10 Di n tích t nhiên - Dân s - M t đ dân s và các đ n v hành chính huy n Yên Phong n m 2013 24

B ng 1.11 T ng h p hi n tr ng công trình tiêu huy n Yên Phong 27

B ng 1.13 T ng h p di n tích t i toàn huy n Yên Phong 29

B ng 1.14 Th ng kê kênh t i c p I huy n Yên Phong 30

B ng 1.15 Th ng kê kênh tiêu c p I huy n Yên Phong 32

B ng 1.16 Hi n tr ng s d ng đ t các xã thu c huy n Yên Phong t nh B c Ninh n m 2013 34

B ng 1.17 Di n tích, n ng su t, s n l ng c a các lo i cây tr ng chính c a huy n Yên Phong t nh B c Ninh 38

B ng 1.18 Th ng kê s l ng gia súc, gia c m 39

B ng 1.19 S n l ng s n ph m ngành th y s n 40

B ng 1.20 S c s s n xu t công nghi p 41

B ng 1.21 Di n tích gieo tr ng c a huy n Yên Phong 41

B ng 1.22 D ki n phát tri n ch n nuôi đ n n m 2020 42

B ng 2.1 Hi n tr ng và quy ho ch s d ng đ t trong huy n Yên Phong 47

B ng 2.2 K t qu tính toán nhu c u tiêu n c cho ch n nuôi 52

B ng 2.4 Mô hình m c n c 7 ngày max thi t k ng v i t n su t 5%, 10%, 15% 54

B ng 2.5 Mô hình m c n c 7 ngày min thi t k ng v i t n su t 5%, 10%, 15% 54

B ng s 2.7 S đ m ng sông tính toán th y l c 57

B ng s 2.8 H th ng nút tiêu th xã T S n 59

B ng s 2.9 H th ng nút tiêu huy n Yên Phong 60

B ng s 2.10 H th ng nút tiêu huy n Tiên Du 60

B ng s 2.11 H th ng nút tiêu huy n Qu Võ 61

B ng s 2.12 H th ng nút tiêu thành ph B c Ninh 63

B ng s 2.13 S li u đ a hình lòng d n sông 64

B ng s 2.16 S li u h th ng tr m b m tiêu đ u m i 69

B ng 2.17 K t qu tính toán m c n c l n nh t tính toán và th c đo 72

B ng 2.18 K t qu tính toán m c n c t i đ u các nút tiêu (xem ph l c trang 105) 75

B ng 2.19 K t qu tính toán l u l ng t i t ng nút tiêu huy n Yên Phong 75

B ng 2.21 K t qu tính toán h s tiêu cho lúa v i t n su t p=10% 81

B ng 2.22 K t qu tính toán h s tiêu cho lúa v i t n su t p=5% 81

B ng 2.23 K t qu tính toán h s tiêu cho lúa v i t n su t p=15% 82

B ng 2.24 K t qu tính toán h s tiêu cho các lo i đ t v i t n su t p=10% 83

B ng 2.25 K t qu tính toán h s tiêu cho các lo i đ t v i t n su t p=5% 83

B ng 2.26 K t qu tính toán h s tiêu cho các lo i đ t v i t n su t p=15% 84

B ng 2.27 K t qu tính t l di n tích các lo i đ t i 84

B ng 2.28 K t qu tính h s tiêu s b c a h th ng v i t n su t p=10% 85

B ng 2.29 K t qu tính h s tiêu s b c a h th ng v i t n su t p=5% 86

B ng 2.30 K t qu tính h s tiêu s b c a h th ng v i t n su t p=15% 86

B ng 2.31 K t qu tính toán kh n ng tr và tháo n c c a h th ng 88

B ng 2.32 K t qu tính l i t l di n tích các lo i đ t i khi có h đi u hòa 88

B ng 2.33 K t qu tính l i h s tiêu s b cho h th ng khi có h đi u hòa 89

v i t n su t p=10% 89

B ng 2.34 K t qu tính l i h s tiêu s b cho h th ng khi có h đi u hòa 89

v i t n su t p=5% 89

B ng 2.35 K t qu tính l i h s tiêu s b cho h th ng khi có h đi u hòa 89

v i t n su t p=15% 89

B ng 2.36 K t qu tính toán h s tiêu thi t k 90

B ng 2.37 K t qu tính l ng n c và th i gian tiêu trong tr ng h p 90

thi t k v i t n su t p=10% 90

B ng 3.1 S li u các công trình đ u m i h th ng công trình tiêu huy n Yên Phong 93

B ng 3.2 S li u các thông s c a c ng đ u m i trên kênh tiêu 94

B ng 3.3 K t qu tính toán l ng n c và th i gian b m tiêu các khu tr ng 96

B ng 3.4 Mô hình l ng m a thi t k 5 ngày max, v i t n su t p =15% 97

B ng 3.5 Mô hình m c n c thi t k 7 ngày max, v i t n su t p=15% 97

B ng 3.6 L ng n c và th i gian tiêu khi m a nh h n m a thi t k 98

B ng 3.7 Mô hình l ng m a thi t k 5 ngày max, v i t n su t p = 5% 98

B ng 3.8 Mô hình m c n c thi t k 7 ngày max, v i t n su t p=5% 99

B ng 3.9 L ng n c và th i gian tiêu khi m a l n h n m a thi t k 99

B ng 3.10 L ng n c và th i gian tiêu khi có tin bão và áp th p nhi t đ i 100

đ ng b ng B c B có nhi m v tiêu cho 8.696ha đ t t nhiên, n m g n trong

h ng đ n quá trình khai thác và phát tri n ngu n n c c a vùng

Trong th i gian qua, h th ng th y l i này đã ph c v t t cho s n xu t nông nghi p, góp ph n nâng cao n ng su t cây tr ng, n đ nh s n xu t Tuy nhiên đ n nay h th ng có nhi u t n t i và b t c p:

qua h n n a th k ho t đ ng nên nhi u công trình trong h th ng b xu ng c p nghiêm tr ng, m t khác h th ng l i không đ ng b gây ra lãng phí n c M t s công trình do các h p tác xã t xây d ng và t qu n lý, không có nhi u kinh phí

đ u t nên hi n nay nh ng công trình đó còn d dang ho c b xu ng c p không

đ c tu b vì v y hi u qu ph c v c a công trình r t th p;

+ Trong nh ng n m g n đây, cùng v i s phát tri n kinh t -xã h i, t c đ

đô th hóa di n ra nhanh chóng trên c n c, trên HTTL huy n Yên Phong có nhi u khu công nghi p và khu đô th m i hình thành, di n tích đ t nông nghi p

b thu h p, chuy n cho các lo i hình s d ng đ t khác, san l p nhi u ao h và các

d n đ n tình tr ng ng p úng ngày càng gia t ng;

vùng nghiên c u ngày càng kh c nhi t: Khô h n thì kéo dài và ng p l t thì nghiêm tr ng h n và m a phân b không đ u theo th i gian và các khu v c

l sông Khi m c n c l lên đ n báo đ ng 3 thì trong đ ng n c dâng lên cao,

vi c tiêu t ch y b h n ch lúc này ch tiêu b ng đ ng l c là chính;

+ Các gi ng cây tr ng m i c ng đ c đ a vào s n xu t và vi c áp d ng các

c ng nh kh n ng tiêu n c khi có m a l n làm gi m n ng su t cây tr ng

T nh ng t n t i nêu trên thì vi c nghiên c u, l p quy trình v n hành tiêu

vùng

2 M C TIÊU NGHIÊN C U

tài nghiên c u c a lu n v n c n đ c p đ n các v n đ sau:

Phong;

ch đ ng ph c v s n xu t nông nghi p và khu v c dân sinh, gi m thi u tác h i

c a vi c ô nhi m và b o v môi tr ng theo h ng phát tri n b n v ng;

- L p quy trình qu n lý v n hành tiêu h p lý và khoa h c cho h th ng thu

l i huy n Yên Phong, t nh B c Ninh

3 PH M VI NGHIÊN C U

H th ng kênh sông trong h th ng Th y l i B c u ng nói chung Chi ti t

tính toán cho h th ng th y l i huy n Yên Phong

4 N I DUNG NGHIÊN C U

- Tính toán các thông s v khí t ng, th y v n;

- Ki m tra l i n ng l c và yêu c u tiêu n c trong h th ng;

theo t ng tháng ho c t ng th i đo n trong n m;

Thu th p tài li u liên quan đ n vùng nghiên c u:

+ Tài li u v đ c đi m t nhiên có nh h ng đ n quá trình hình thành, v n

đ ng và bi n đ i n c trên các l u v c bao g m: Tài li u đ a hình, đ a m o, th

nh ng, tài li u khí t ng th y v n c a các tr m trong vùng và lân c n vùng nghiên c u;

+ Tài li u hi n tr ng dân sinh kinh t , hi n tr ng các công trình ch ng l ; + Tài li u v di n bi n và thi t h i c a các tr n l l n đã x y ra;

+ Tài li u t ng k t các bi n pháp tiêu thoát n c đã th c hi n t tr c t i nay, v các bài h c thành công và th t b i

Nghiên c u t ng quan k t qu nghiên c u c a các tác gi có liên quan đ n

đ tài đ rút ra v n đ chung có th áp d ng cho đ tài

b Nghiên c u kh o sát th c đ a

i u tra, kh o sát th c đ a đ đánh giá hi n tr ng khai thác, v n hành công trình, các đ c đi m t nhiên kinh t xã h i có liên quan và nh h ng đ n vùng nghiên c u, đ c bi t kh o sát hi n tr ng công trình tiêu và phòng ch ng l

c Nghiên c u n i nghi p

T ng h p, phân tích các s li u và các tài li u đã đi u tra, thu th p Nghiên

c u, tính toán, tìm nguyên nhân c a v n đ , hi n t ng đ t đó đ xu t và l a

ch n gi i pháp gi i quy t

5 2 Ph ng pháp nghiên c u

- K th a áp d ng có ch n l c các s n ph m khoa h c, công ngh hi n có trên th gi i và Vi t Nam;

- i u tra kh o sát th c đ a, thu th p tài li u (tài li u hi n tr ng và ph ng

h ng phát tri n dân sinh kinh t - xã h i, hi n tr ng các h th ng công trình tiêu úng;

- Ph ng pháp phân tích th ng kê các tài li u dân sinh kinh t , tài li u khí

+ Phân tích đánh giá hi n tr ng h th ng kênh, các công trình trên đ u m i

và kh n ng tiêu n c c a h th ng th y l i huy n Yên Phong;

+ Các c s khoa h c và th c ti n đ đ a ra các gi i pháp nâng cao kh

n ng tiêu n c c a h th ng th y l i huy n Yên Phong;

+ Nghiên c u đ xu t quy trình v n hành tiêu thoát n c các công trình trên

nông nghi p, dân sinh c ng nh phát tri n kinh t theo m c tiêu quy ho ch phát tri n chung c a t nh B c Ninh

CH NG I T NG QUAN CÁC V N TIÊU THOÁT L VÀ H

TH NG TH Y L I HUY N YÊN PHONG -T NH B C NINH

1.1 T ng quan các nghiên c u v tiêu thoát l đã áp d ng t tr c đ n nay

1.1.1 T ng quan các nghiên c u trên th gi i

* nh h ng c a ng p l t do bi n đ i khí h u đ n đ i s ng ng i dân

th i ti t trên toàn th gi i bi n đ i ph c t p Theo các thông tin c a truy n hình

và báo chí, s th t th ng c a khí h u đã làm cho trái đ t nóng lên, làm b ng tan Nam c c, B c c c và các ng n núi cao, n c bi n dâng gây nên ng p l t và

bi n đ i khí h u có th lên đ n 1,5 - 4,8% kinh t toàn c u vào cu i th k này

C th nh sau:

trên th gi i m c n c bi n dâng cao, kèm theo có th là đ ng đ t, l đ t, bão

mùa ông l nh h n B ng tan trên dãy Hymalaya đe d a c Châu Á;

châu M s bi n đ i th i ti t th hi n rõ ràng nh t t i n c M Mùa ông đ n s m, nhi t đ xu ng th p t i m c k l c, nhi u bang phía Tây n c

châu Á, tình hình m a bão di n ra r t nghiêm tr ng nhi u vùng qu c gia và lãnh th nh : Siêu bão Haiyan xu t hi n ngày 3/11/2013 đã tràn qua Philiphin phá h y g n nh toàn b thành ph Tacloban

trên th gi i

Tr c th c tr ng thiên tai này nhi u qu c gia đã đ ra gi i pháp nh m

n c, âu thuy n, t o đ c 3 h ch a n c ng t r t l n đ m b o ngu n n c

ng t n đ nh cho c đ t n c trong t ng lai

Trên th gi i vi c nghiên c u và áp d ng các mô hình v th y v n, th y l c

đ d báo, c nh báo các hi n t ng thiên tai, l l t đã phát huy đ c hi u qu và

đã cung c p đ c các thông tin chính xác, k p th i Nhi u mô hình đã đ c xây

d ng và áp d ng cho d báo h ch a, d báo l cho h th ng sông, cho các quy

ph ng và d báo dòng ch y cho các l u v c sông nh :

d ng r ng rãi và r t thành công nhi u n c trên th gi i;

Tr ng Wallingford (Anh) k t h p v i Công ty Hacrow đã xây d ng ph n

m m ISIS tính toán th y l c, d báo dòng ch y trong sông và c nh báo ng p l t

dòng sông Mê Kông trong ch ng trình S d ng n c do y h i Mê Kông Qu c

t ch trì th c hi n;

ch y t m a khá chính xác;

toán th y l c m t và hai chi u Mô hình này đ c áp d ng nhi u n i trên th

gi i;…

T nh ng nghiên c u trên tùy thu c vào đ a hình, đ a ch t, th y v n c a

phù h p t đó đ a ra nh ng ph ng án tiêu cho phù h p

K t h p v i các bi n pháp nghiên c u phòng ch ng ng p l t và gi m nh thiên tai, nhi u Qu c gia đã đ t ra quy trình v n hành h p lý các công trình hay

h th ng các công trình trong m t khu v c nh t đ nh đ c t l , gi m t i thi u kh

n ng ng p l t, an toàn cho tính m ng, tài s n ng i dân

1.1.2 T ng quan các nghiên c u Vi t Nam

* nh h ng c a ng p l t đ n đ i s ng ng i dân

h u rõ ràng: Mi n B c v i khí h u c n nhi t đ i gió mùa, B c Trung b v i khí

*M t s nghiên c u đã th c hi n nh m gi m nh thiên tai do l l t gây ra

Nh n th c rõ vi c nh h ng c a l l t t i đ i s ng nên ngay t xa x a dân

ta đã xây d ng đê, các kênh r ch tiêu thoát n c n nay Chính Ph r t chú

ra nhi u gi i pháp đ đ i phó v i tình hình bi n đ i khí h u và di n bi n m a l

nh sau:

- Xây d ng các h ch a đ c t l cho h du, b o đ m ch ng l cho h th ng

đê đi u h du, ph i gi n c h du không v t qua m c n c quy đ nh;

- Gia c , nâng cao và xây m i nhi u tuy n đê tr ng đi m nh : M r ng, gia

c đê sông H ng; m r ng, gia c đê sông à; m r ng, gia c đê sông Mã;…

- Tr c n m 2011, m c a x đ đ a n c l sông H ng, sông à vào các khu phân l , ch m l khi m c n c trên sông H ng v t quá m c cho phép ây

là m t trong nh ng gi i pháp đ c s d ng đ gi m nh thiên tai do l gây ra đ i

đ nh s 04/2011/N -CP bãi b vi c s d ng các khu phân l , làm ch m l thu c

h th ng sông H ng

Ngoài các bi n pháp trên thì Vi t Nam còn ng d ng m t s mô hình th y

l c đ tính toán dòng ch y trong h th ng sông và vùng ng p l t nh :

- ng d ng mô hình MASTER MODEL trong nghiên c u quy ho ch cho

th y l i l u v c sông áy do Hà Lan tài tr ;

đ ng b ng c a sông;

sông Thu B n-V Gia; tính toán th y l c h l u sông H ng trong tr ng h p v

đ p Hòa Bình, đ p S n La v.v…

K t qu c a vi c ng d ng các mô hình đ tính toán th y v n, th y l c cho các h th ng sông n c ta đã mang l i đ c nhi u k t qu nh : Bi t đ c kh

n ng ng p l t h l u sông H ng khi v đ p Hòa Bình, S n La; kh n ng xâm

nh m gi m thi t h i xu ng m c th p nh t có th ;

n ng gi m nh ng p l t khi có nh ng đ t m a l l n ho c s s công trình s y

ra Tuy nhiên các công trình tiêu thoát l th ng làm vi c đ c liên k t ch t ch

v i nhau Do v y vi c thi t l p m t quy trình v n hành cho t t c các h ng m c

n m đang là m t v n đ m i và c n thi t cho t t c các h th ng th y l i hi n nay;

l c tiêu cho vùng nghiên c u, vì mô hình này đang đ c s d ng r ng rãi, có đ tin c y và phù h p v i vi c tính toán tiêu thoát l trên các h th ng kênh, sông

c u đó có th đ su t các gi i pháp tiêu thoát l trong các tr ng h p c th

1.2 T ng quan v h th ng th y l i huy n Yên Phong

ông giáp Thành ph B c Ninh Phía Tây giáp v i huy n Sóc S n và ông Anh

c a Hà N i Qu c l 18 đi qua huy n, còn đ c g i là đ ng cao t c B c Ninh -

N i Bài, giao v i qu c l 1 Võ C ng c a thành ph B c Ninh

Hình 1.1: V trí huy n Yên Phong, t nh B c Ninh

a hình c a huy n cao th p không đ u, xu th chung c a đ a hình là cao

ông B c cao đ m t đ t t nhiên đa s t +3,0 đ n +5,0m N i cao nh t có cao

Huy n Yên Phong

đ t +5,5 đ n +6,5m cá bi t có ch trên +7m N i th p nh t có cao đ t +2,5

đ n +3,5m cá bi t có ch d i +2,0m

Nhìn t ng th đ a hình c a huy n có h ng d c t Tây B c sang ông và ông B c đ c th hi n qua các dòng ch y m t đ v sông C u và sông Ng Huy n Khê

3 c đi m đ a ch t

tr ng c a c u trúc đ a ch t thu c s t tr ng sông H ng, b dày tr m tích đ t

B c B nên c u trúc đ a ch t còn mang tính ch t c a vòng cung ông Tri u vùng ông B c

Trên đ a bàn huy n Yên Phong có đ a t ng sau:

* H t ng Nà Khu t (T2nk): Thành ph n ch y u là đá phi n sét, xen b t

k t, cát k t, sét vôi Các đá c a h t ng này l ra r i rác khu v c Yên Ph , Th

tr n Ch

* Các h t ng có tu i t :

- H t ng H i H ng (QIV12bh): Thành ph n phía d i là cát, b t, sét Ph n trên là b t, cát l n sét, than bùn, sét cao lin, sét g m s ;

- H t ng Thái Bình (QIV3tb): Thành ph n g m Sét, b t, l n cát, sét cát, sét

g ch ngói

4 t đai th nh ng

Thái Bình (Pg), đ t cát ven sông (Cb), đ t xám b c màu trên phù sa c (B), đ t

th ng sông Thái Bình (Pg) chi m di n tích l n nh t huy n, phân b d c h th ng

canh 2 v

5 c đi m khí h u

T nh B c Ninh nói chung và huy n Yên Phong nói riêng thu c vùng khí

tháng 5 đ n tháng 10 c tr ng th i ti t là nóng m và m a nhi u

a M ng l i tr m khí t ng và đo m a

Trong t nh có tr m sau:

nhi t đ , đ m, b c h i, m a Tr m có s li u liên t c t n m 1960 đ n nay

Y u t quan tr c

Th i gian quan tr c

T (oC)

U (%)

V (m/s)

E (mm)

S (gi )

X (mm)

H (mm)

Nhìn chung tài li u t n m 1960 tr l i đây đã đ c ki m đ nh, ch nh biên

đ m b o đ tin c y đ đ đánh giá các đ c tr ng y u t khí t ng, đo m a, m c

n c

b Nhi t đ

Nhi t đ l n nh t quan tr c đ c t i tr m B c Ninh là 39,70

C vào ngày 20/VII/2001 Bi n đ ng nhi t đ r t l n, chênh l ch gi a nhi t đ cao nh t và

th p nh t th ng trên 350

C th m chí t i 400C Nhi t đ th p nh t quan tr c đ c

t i tr m B c Ninh ch là 2,80C vào ngày 30/XII/1975

B ng 1.2 Nhi t đ không khí trung bình tr m B c Ninh

c m

m không khí có quan h ch t ch v i nhi t đ không khí và l ng

m a Vào các tháng mùa m a đ m có th đ t 80 ÷ 90% Các tháng mùa khô đ

S gi n ng trung bình kho ng t 1400 ÷ 1700 gi Tháng nhi u n ng nh t

là tháng VII đ n tháng IX, tháng ít n ng nh t là tháng II và tháng III

H ng gió th nh hành vào mùa hè là gió Nam và ông Nam, vào mùa đông

h ng gió th nh hành là gió mùa ông B c T c đ gió trung bình vào kho ng 1,5 ÷ 2,5 m/s T c đ gió l n nh t quan tr c đ c t i tr m B c Ninh là 2,8 m/s

B ng 1.6 T c đ gió trung bình tháng tr m B c Ninh

T c đ

g M a

Mùa m a th ng b t đ u vào tháng V và k t thúc vào tháng X Mùa khô

b t đ u t tháng XI và k t thúc vào tháng IV n m sau Hai tháng m a nhi u nh t

l ng m a n m, hai tháng ít m a nh t đó là tháng XII và tháng I, t ng l ng

m a hai tháng này ch chi m 1,5 ÷ 2,5% t ng l ng m a n m, th m chí có nhi u

tháng không m a gây ra tình tr ng h n hán nghiêm tr ng

B ng 1.7 L ng m a trung bình tháng và n m tr m áp C u

L ng

m a (mm) 18,1 23,4 38,9 85,0 172,1 232,2 251,5 259,1 175,7 122,3 50,6 15,6 1444,4

M a l n là nguyên nhân sinh ra l l t sông ngòi và xói mòn trên l u v c,

th ng do tác đ ng c a bão, áp th p nhi t đ i hay h i t nhi t đ i gây ra

l u l ng ki t nh t đo đ c có 34 m3

là 3,8 m còn báo đ ng c p III là 5,8 m

6 M ng l i sông ngòi

sông cao, trung bình t 1-1,2 km/km2 và g n nh 3 m t đ u có sông là ranh gi i

v i các huy n

a Sông C u

b Sông Cà L

Th ng ngu n sông có đ d c l n t 2,5 - 5,3‰, lòng sông h p, nên th i

L ng L lòng sông r ng h n T i tr m Phú C ng đo đ c m c n c l n nh t

là 9,14m vào tháng 8/1971, do có n c v c a sông C u v mùa l n c sông

th ng cao h n n i đ ng, vi c tiêu úng ra sông Cà L b ng t ch y khó, nên

c Sông Ng Huy n Khê

Sông Ng Huy n Khê có cao trình đáy 1,7 - 2,0m, đ r ng trung bình 30 -

l ng t các tr m b m c a các khu tiêu n i đ ng nh các tr m b m Xuân Canh,

u ng ti p sang sông C u đ t i lúa và hoa màu trong mùa c n M c n c sông Ng Huy n Khê vào mùa l t Long T u v ng Xá chênh l ch nhau không đáng k Do đê sông Ng Huy n Khê th p, m ng và y u nên khi m c

n c trong sông lên t i 6,9m thì các tr m b m tiêu ph i ng ng ho t đ ng, lúc này nó nh m t h ch a

1.2.2 Dân sinh kinh t xã h i c a vùng

1 T ch c hành chính

c a toàn huy n là 9.686 ha

B ng 1.10 Di n tích t nhiên - Dân s - M t đ dân s và các đ n v hành chính

huy n Yên Phong n m 2013

nhiên (km2)

Dân s (ng i)

M t đ dân s ng/km2

Theo s li u th ng kê n m 2013 toàn huy n có 151.736 ng i, t l t ng

ng i, chi m 10,06% dân s c a toàn huy n M t đ dân s toàn huy n n m

2013 là 1.519 ng i/km2 T l t ng dân s t nhiên c a toàn huy n đã có xu

h ng gi m trong nh ng n m g n đây

b Lao đ ng

Theo s li u th ng kê n m 2013, s lao đ ng đang làm vi c trong các ngành kinh t là 87.000 ng i, chi m 57% dân s c a huy n, lao đ ng nông - nghi p - thu s n là 112.284 ng i chi m 74% dân s lao đ ng, lao đ ng s n

xu t công nghi p là 25.795 ng i chi m 17% dân s lao đ ng, lao đ ng ngành

th ng m i d ch v là 13.656 ng i chi m 9% dân s lao đ ng Quan sát l c

l ng lao đ ng phân b theo các ngành t n m 2000 - 2013 cho th y có s chuy n d ch m nh v c c u lao đ ng theo các ngành kinh t L c l ng lao

đ ng ngành nông nghi p gi m, l c l ng lao đ ng công nghi p, xây d ng và ngành d ch v t ng

1.2.3 Hi n tr ng các công trình tiêu c a h th ng th y l i huy n Yên Phong

Theo t ng giai đo n phát tri n kinh t - xã h i khác nhau, yêu c u và nhi m

v tiêu úng ngày càng t ng, h th ng công trình tiêu b ng đ ng l c ngày càng

trình tiêu đ ng l c c a toàn huy n bao g m:

- T ng s có 48 tr m b m ph c v tiêu các lo i, trong đó Xí nghi p qu n lý

H th ng kênh tiêu c p I dài h n 33 km, nhi u n m nay ít đ c tu s a, ch

n o vét c c b t ng đo n Hi n nay có nhi u đo n b b i l ng, ách t c, nh t là

ven sông còn b xây d ng lò g ch trái phép (đã đ c Công ty B c u ng phá

r ), rác th i tr c ti p xu ng h th ng, làm cho kh n ng tiêu c a h th ng b suy gi m

Hình 1.2 Hình ch p lòng kênh b san l p l n chi m xây nhà trái phép

Hình 1.3 Hình ch p rác th i tr c c a n c vào c a c ng ng Xá

cho vi c t i tiêu

B ng 1.11 T ng h p hi n tr ng công trình tiêu huy n Yên Phong

Quy mô

Di n tích

c n tiêu (ha)

H ng tiêu

T ng s máy (chi c)

S máy tiêu (chi c)

Qmáy (m3/h)

T ng Q tiêu (m3/h)

Ghi chú: Khu tiêu V n An tiêu cho TP B c Ninh 411ha

Ngu n: Xí Nghi p th y nông huy n Yên Phong

1.3 Phân vùng, phân khu tiêu c a h th ng th y l i huy n Yên Phong

T ng di n tích t nhiên c a toàn huy n là 9.686 ha trong đó di n tích trong

đê (di n tích c n tiêu) là 8.966 ha chi m 92,6% t ng di n tích t nhiên

D a theo nguyên t c phân vùng, phân khu tiêu:

- C n c vào đ c đi m đ a hình, đ c đi m sông ngòi vùng nghiên c u;

- C n c vào h ng tiêu, n i nh n n c tiêu c a vùng nghiên c u;

- C n c vào hi n tr ng công trình tiêu hi n có trong vùng nghiên c u Huy n Yên Phong đ c phân thành 3 khu tiêu bao g m:

Cà L , sông C u, đ ng 295 T ng di n tích c n tiêu là 1.948ha;

C u và đ ng 295 ( ông Xuyên) T ng di n tích c n tiêu là 2.155ha;

phía Nam kênh B c Tr nh Xá, đ ng cái Váu, sông C u, sông Ng Huy n Khê, Ngòi Tó, đ a gi i ti p giáp ông Anh T ng di n tích c n tiêu là 5.164ha (có 411

ha c a thành ph B c Ninh, còn l i Yên Phong là 4.753 ha);

Ngoài ra còn 37ha ch y u là lúa c a Yên Phong thu c khu tiêu Tr nh Xá

Ph n di n tích này do đ u m i thu c th xã T S n nên không tính đ n trong đ tài

C 3 khu tiêu có h ng tiêu chính là tiêu ra sông C u ho c tiêu vào sông

Ng Huy n Khê r i ra sông C u Do h u h t đ t đai cao đ th p h n +5,0m nên v mùa m a m c n c ngoài sông th ng cao h n vùng tiêu, bi n pháp công trình là tiêu b ng đ ng l c

B ng 1.12 B ng phân vùng, phân khu tiêu huy n Yên Phong

1.4 Th c tr ng qu n lý khai thác h th ng th y l i huy n Yên Phong

1.4.1 Th c tr ng khu t i

1 Th c tr ng chung khu t i

- Di n tích đ t nông nghi p toàn huy n 5.693 ha, trong đó di n tích lúa 5.600 ha đ c phân các khu nh sau:

* Khu t i l y n c sông ngoài: Ftk = 3.935 ha, Ftt = 3.421 ha

+ Sông C u Ftk = 1.764 ha, Ftt = 1.385 ha;

+ Sông Cà L Ftk = 2.171 ha, Ftt = 2.036 ha

* Khu t i l y n c sông tr c, kênh tiêu n i đ ng Ftk = 1.786 ha, Ftt = 1.418 ha + Sông Ng Huy n Khê Ftk = 1.565 ha, Ftt = 1.256 ha;

+ Kênh tiêu Ftk = 221 ha, Ftt = 162 ha

B ng 1.13 T ng h p di n tích t i toàn huy n Yên Phong

trình (cái)

Di n tích thi t k (ha)

Ngu n: Xí nghi p th y nông huy n Yên Phong

2 H th ng kênh m ng và các công trình trên kênh

+ Kênh d n chính Long T u dài 12km, hàng n m b b i l ng nhi u, m t s

đo n trong lòng kênh b l n chi m làm thu h p lòng kênh, nh t là đo n qua xã

Châu Khê: t đ u làng a H i đ n tr m b m Tr nh Xá

đã c ng hoá đ c kho ng 12 km (T K9+500 đ n K10+400 và t K17 đ n K28)

còn l i là kênh đ t, nhi u đo n b b i l ng s t l , hi u qu ph c v t i th p

+ Toàn huy n có 34 km kênh t i c p I, 62 km kênh c p II và 143 km kênh n i

đ ng

B ng 1.14 Th ng kê kênh t i c p I huy n Yên Phong

Chi u dài kênh

t i (km)

r ng trung bình (m)

Di n tích

đ m nhi m (ha)

Lo i kênh

V trí Kiên

1.4.2 c đi m các khu tiêu

1 Tình hình chung

M a n i đ ng l n c ng v i m c n c sông lên cao, m c n c l x p x

ho c trên báo đ ng III s x y ra tình tr ng n c trong đ ng dâng cao, kh n ng tiêu t ch y b h n ch , lúc này ch tiêu b ng đ ng l c là chính, song n ng l c tiêu l i h n ch , n u g p n m m a l n, l cao tình hình úng r t d x y ra Hàng

n m toàn huy n còn kho ng g n 1.500 ha b nh h ng ng p úng;

Các tr c tiêu chính h u h t l i d ng các sông ngòi t nhiên c ng nh các

b bùn b i l ng; m t khác tình tr ng vi ph m l n chi m lòng kênh gây ách t c

đ ng tiêu, h n ch kh n ng tiêu thoát khi có m a l n Tình tr ng vi ph m pháp

l nh khai thác các công trình th y l i nh l n chi m thu h p lòng kênh, x th i vào kênh t i, tiêu gây ách t c và ô nhi m ngu n n c đang m c báo đ ng gây khó kh n l n cho vi c t i tiêu ph c v s n xu t

B ng 1.15 Th ng kê kênh tiêu c p I huy n Yên Phong

Chi u dài kênh (km)

tích tiêu (ha)

V trí

t

G ch,

bê tông

B ng 1.16 Hi n tr ng s d ng đ t các xã thu c huy n Yên Phong t nh B c Ninh n m 2013

Th y Hòa

Hòa

Ti n Ti n ông Yên Ph Trung Ngh a Phong ông

Long Châu

V n Môn

1.6 Hi n tr ng v môi tr ng n c trong h th ng

Hi n nay ngu n gây ra ô nhi m chính trên các sông ngòi n i đ a chính là t các làng ngh , các khu công nghi p Ngu n phát th i ô nhi m chính vào h th ng là

n c th i, ch t th i t các c s s n xu t, các làng ngh d c sông Ng Huy n Khê

ch t th i sinh ho t t các c m dân c , các c m công nghi p t p trung và t các khu

v c đô th Ch t l ng n c sông C u b ô nhi m khi ch y qua thành ph B c Ninh

do nh n tr c ti p ngu n n c th i t nhà máy s n xu t kính áp C u và thành ph

B c Ninh đ vào Hi n tr ng v ngu n n c c a các sông nh sau:

làng ngh d c 2 bên b sông nên hàng ngày sông Ng Huy n Khê ph i nh n m t

l ng l n ch t th i, n c th i đ vào, đã gây ô nhi m nghiêm tr ng đ n môi

C th tình hình ng p úng c a các khu tiêu nh sau:

Khu tiêu V ng Nguy t: T ng di n tích l u v c tiêu là 1.948 ha, h ng tiêu

Hòa Ti n;

Khu tiêu Ph n ng: T ng di n tích c n tiêu c a toàn khu là 2.155 ha,

h ng tiêu vào sông C u Toàn khu v n t n t i kho ng 300 ha th ng xuyên x y

Khu tiêu V n An: T ng di n tích c n tiêu c a toàn khu là 5.164 ha Trong

đó: Có 411 ha c a TP B c Ninh và di n tích c a Yên Phong là 4.753 ha Có hai

h ng tiêu là tiêu vào sông Ng Huy n Khê và tiêu tr c ti p ra sông C u Th c

1.8 Các ch tiêu phát tri n c a các ngành c n tiêu n c

1.8.1 Hi n tr ng phát tri n c a các ngành

1 Ngành s n xu t nông nghi p

nguyên nhân nh : Quá trình chuy n đ i đ t nông nghi p đ ph c v xây d ng

các khu công nghi p và khu đô th , di n bi n th i ti t ph c t p, giá phân bón

t ng và gi m c cao làm nh h ng đ n quá trình thâm canh, t ng v …

a Tr ng tr t

y nhanh ti n đ “D n đi n, đ i th a” đ t nông nghi p nh ng thôn

s n xu t t p trung, tích c c c i t o gi ng lúa, duy trì c c u lúa lai-lúa hàng

tích cây màu v đông, đ a h s s d ng đ t đ t 2,4 l n

Theo niên giám th ng kê n m 2013 c a huy n thì di n bi n di n tích, n ng

NS (t /ha)

SL (t n)

DT (ha)

NS (t /ha)

SL (t n) DT (ha)

NS (t /ha)

SL (t n)

Nh ng n m qua, ngành ch n nuôi phát tri n khá, giá tr s n xu t t ng bình

quân 11,1 %/n m t đ c k t q a này là do các ti n b k thu t trong ch n

nuôi đ c áp d ng r ng rãi nh : nhân gi ng, lai t o, th c n t ng h p, k thu t

ch n nuôi m i và phong trào ch n nuôi theo hình th c trang tr i t p trung theo

ph ng th c công nghi p, bán công nghi p, theo h ng s n xu t hàng hoá đ c

bò lai đ t 84% t ng đàn, nhi u mô hình ch n nuôi trang tr i theo

B ng 1.18 Th ng kê s l ng gia súc, gia c m

Trong nh ng n m qua, ngành Thu s n đ c chú ý đ u t phát tri n nên đã

đ t đ c hi u qu kinh t cao Trong th i k này, do c ch chuy n đ i m t

ph n đ t nông nghi p thành đ t m t n c nuôi tr ng thu s n làm cho di n tích

nuôi tr ng thu s n t ng lên r t nhanh Mô hình VAC đ c quan tâm ch đ o,

đ n nay toàn huy n chuy n đ c 213ha đ ng tr ng sang nuôi tr ng th y s n và

ch n nuôi k t h p, t ng 10,9% so v i n m 2009 N m 2013 di n tích nuôi tr ng thu s n c a huy n đ t 455ha t ng 3 ha so v i n m 2012 và t ng g n g p đôi so

nghi p t p trung v i di n tích g n 500 ha, g m:

đ u t (trong đó có m t s doanh nghi p l n nh : SAMSUNG, ORION, r u

Hà N i…);

+ Khu công nghi p Yên Phong II;

Ngành ngh phát tri n đa d ng, toàn huy n hi n có 3.520 c s công nghi p - ti u th công nghi p