Nghiên cứu, đề xuất giải pháp quản lý đầu tư xây dựng công trình phòng chống thiên tai quy mô nhỏ khu vực miền núi phía bắc

Các công trình phòng, ch ng thiên tai đ c quy ho ch và xây d ng mang tính h th ng.

Sau nh ng c g ng c a b n thân cùng v i s giúp đ c a th y cô và đ ng nghi p, tôi đã hoàn thành lu n v n Th c s chuyên ngành Qu n lý xây d ng v i đ tài: “Nghiên c u, đ xu t gi i pháp qu n lý đ u t xây d ng công trình phòng,

ch ng thiên tai quy mô nh khu v c mi n núi phía B c” ây là k t qu đánh giá

ki n th c c a mình trong th i gian đ c h c t i Tr ng i h c Thu L i

Tôi xin chân thành c m n các th y cô giáo trong Khoa Công trình và

Tr ng i h c Thu l i đã t o đi u ki n đ tôi hoàn thành khoá h c

Xin bày t lòng kính tr ng và bi t n chân thành đ n TS Nguy n Trung Anh đã

h ng d n t n tình, giúp đ và t o m i đi u ki n đ tôi hoàn thành lu n v n này

ng th i tôi xin g i l i c m n t i gia đình, ng i thân và b n bè đ ng nghi p t i n i công tác đã khích l và đ ng viên, là đ ng l c r t l n giúp tôi trong

su t quá trình h c t p và nghiên c u

Do th i gian có h n và n ng l c b n thân còn h n ch , ch c ch n lu n v n không tránh kh i nh ng thi u sót Kính mong các th y cô ch b o, mong các đ ng nghi p đóng góp ý ki n đ tôi có th hoàn thi n, ti p t c nghiên c u và phát tri n đ tài

Xin chân thành c m n!

Tác gi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u c a b n thân tác gi Các k t qu nghiên c u và các k t lu n trong lu n v n là trung th c, không sao chép t b t k

m t ngu n nào và d i b t k hình th c nào.Vi c tham kh o các ngu n tài li u (n u có) đã đ c th c hi n trích d n và ghi ngu n tài li u tham kh o đúng quy đ nh

Tác gi lu n v n

ào V n Minh

CH NG 1 T NG QUAN V PHÒNG CH NG THIÊN TAI 3

1.1 nh ngh a thiên tai 3

1.2 Tình hình thiên t i t i Vi t Nam 3

1.2.1 i u ki n t nhiên và khí h u 3

1.2.2 M t s lo i hình thiên tai chính 4

1.2.3 M t s thiên tai l ch s t i Vi t Nam 11

1.3 Gi i thi u v h th ng qu n lý phòng, ch ng thiên tai các c p 14

1.3.1 C p Trung ng 14

1.3.2 C p T nh 16

1.3.3 C p Huy n 17

1.3.4 C p Xã 18

1.4 C ch chính sách v Phòng, ch ng thiên tai 19

1.5 Các nhóm gi i pháp phòng, ch ng thiên tai 20

1.5.1 Nhóm gi i pháp phi công trình 20

1.5.2 Nhóm gi i pháp công trình 21

1.6 M t s gi i pháp phòng, ch ng thiên c th cho t ng khu v c 21

C n c vào lo i hình thiên tai th ng x y ra v i t ng khu v c, m t s gi i pháp đ c đ xu t nh sau: 21

1.6.1 M t s gi i pháp đ i v i khu v c mi n B c 21

1.6.2 M t s gi i pháp đ i v i khu v c mi n Trung 21

1.6.3 M t s gi i pháp đ i v i khu v c mi n Nam 22

K t lu n ch ng 1 22

CH NG 2 TH C TR NG CÔNG TÁC QU N LÝ U T XÂY D NG CÁC CÔNG TRÌNH PHÒNG CH NG THIÊN TAI 23

2.1 H th ng công trình Phòng, ch ng thiên tai t i Vi t Nam 23

2.1.1 c đi m công trình phòng ch ng thiên tai 23

2.1.2 H th ng công trình đê đi u 23

2.2 Th c tr ng công tác qu n lý đ u t cho công trình phòng ch ng thiên tai 31

2.2.1 Khâu ch tr ng đ u t 31

2.2.2 Khâu kh o sát thi t k 32

2.2.3 Khâu đ n bù, gi i phóng m t b ng xây d ng 32

2.2.4 Công tác tri n khai và đi u hành k ho ch đ u t hàng n m 32

2.2.5 Khâu l a ch n nhà th u 32

2.2.6 Khâu thi công xây l p công trình 33

2.3 Th c tr ng công tác qu n lý d án đ u t xây d ng công trình phòng ch ng thiên tai quy mô nh 33

2.3.1 Th c tr ng công tác quy ho ch, kh o sát thi t k , l p d án kh thi xây d ng 34

2.3.2 Th c tr ng công tác đ u th u d án đ u t xây d ng 35

2.3.3 Th c tr ng công tác qu n lý ch t l ng 39

2.3.4 Th c tr ng công tác khai thác và b o v công trình Phòng, ch ng thiên tai 40

2.3.5 Th c tr ng công tác qu n lý d án đ u t xây d ng công trình phòng, ch ng thiên tai quy mô nh do UBND c p xã là ch đ u t 41

K t lu n ch ng 2 43

CH NG 3 XU T GI I PHÁP QU N LÝ U T XÂY D NG CÔNG TRÌNH PHÒNG CH NG THIÊN TAI QUY MÔ NH KHU V C MI N NÚI PHÍA B C 44

3.1 Gi i thi u v khu v c mi n núi phía b c 44

3.1.1 V trí đ a lý 44

3.1.2 i u ki n t nhiên và tài nguyên thiên nhiên 44

3.1.3 Khí h u: 45

3.1.4 Tài nguyên n c: 46

3.2 Th c tr ng h th ng công trình phòng, ch ng thiên tai t i m t s t nh khu v c mi n núi phía b c 46

3.2.3 H th ng công trình h ch a n c t nh i n Biên 54

3.3 xu t m t s gi i pháp qu n lý đ u t xây d ng công trình phòng ch ng thiên tai nói chung, công trình PCTT quy mô nh nói riêng 55

3.3.1 T ch c th c hi n Lu t đ u t trong công tác qu n lý đ u t công trình phòng ch ng thiên tai 55

3.3.2 y m nh công tác giám sát, thanh tra, ki m tra ho t đ ng đ u t xây d ng công trình PCTT 56

3.3.3 Công khai, minh b ch trong ho t đ ng đ u t xây d ng công trình 57

3.3.4 Lo i b tình tr ng khép kín trong đ u t xây d ng công trình 57

3.3.5 Nâng cao ch t l ng công tác th m đ nh, phê duy t d án 58

3.3.6 Nâng cao ý th c trách nhi m c a các ch th tham gia vào ho t đ ng đ u t xây d ng công trình 58

3.3.7 Nâng cao trình đ nh n th c c a cán b v qu n lý đ u t xây d ng các công trình phòng, ch ng thiên tai 60

3.4 xu t m t s gi i pháp đ i v i công tác qu n lý d án đ u t xây d ng công trình Phòng ch ng thiên tai quy mô nh 61

3.4.1 xu t m t s gi i pháp đ i v i công tác quy ho ch, kh o sát thi t k , l p d án kh thi 61

3.4.2 xu t m t s gi i pháp đ i v i công tác đ u th u 62

3.4.3 xu t m t s gi i pháp đ i v i công tác qu n lý ch t l ng 65

3.4.4 xu t m t s gi i pháp đ i v i công tác khai thác và b o v công trình Phòng ch ng thiên tai 69

3.4.5 Khuy n ngh đ i v i Nhà n c trong qu n lý đ u t xây d ng công trình phòng ch ng thiên tai quy mô nh 70

K t lu n Ch ng 3 81

CH NG 4 ÁP D NG CÁC GI I PHÁP CHO CÔNG TRÌNH PCTT O N Ê SÔNG TH NG, HUY N TÂN YÊN, T NH B C GIANG 82

4.1.2 Khí h u, th y v n 82

4.2 Hi n tr ng công trình PCTT tuy n đê xã H p c 83

4.2.1 a hình tuy n đê 83

4.2.2 c đi m khí t ng, th y v n, sông ngòi 84

4.2.3 Hi n tr ng đo n đê 85

4.3 Th c tr ng công tác qu n lý đ u t xây d ng đê huy n Tân Yên 86

4.4 M t s nguyên nhân gây m t an toàn công trình PCTT đê thu c xã H p c 89 4.4.1 Nguyên nhân khách quan 89

4.4.2 Nguyên nhân ch quan 90

4.5 Gi i pháp nâng cao an toàn công trình đê thu c xã H p c 90

4.5.1 Gi i pháp công trình 90

4.5.2 Nhóm gi i pháp phi công trình 94

4.5.3 M t s gi i pháp h tr 96

K T LU N – KI N NGH 99

TÀI KI U THAM KH O 101

Hình 1-1: Hình nh v bão 4

Hình 1-2: Thi t h i do L l t gây ra 5

Hình 1-3: H n hán gây n t n đ ng ru ng 7

Hình 1-4: Thi t h i do S t l đ t 8

Hình 1-5: Hình nh thi t h i do ng đ t gây ra 9

Hình 1-6: Quá trình hình thành sóng th n 11

Hình 1-7: L trên sông H ng 12

Hình 1-8: Bão Linda 11/1997 12

Hình 1-9: L l t t i mi n Trung 13

Hình 1-10: Bão Ketsana 2009 13

Hình 1-11: L đ ng b ng sông C u Long 14

Hình 2-1: H th y l i Pe Luông b lún ph n thân đ p 29

Hình 2-2: C n đ xu t th t u tiên đ p c n s a ch a c p bách 30

Hình 3-1: H th y l i cho th y hi u qu trong vi c đi u ti t và cung c p n c t i tiêu cho ph n h du 54

CTXD : Công trình xây d ng CLCTXD : Ch t l ng công trình xây d ng XDCB : Xây d ng c b n

QLCL CTXD : Qu n lý ch t l ng công trình xây d ng CLCT : Ch t l ng công trình

QLNN : Qu n lý Nhà n c CQQLNN : C quan qu n lý Nhà n c

NN và PTNN : Nông nghi p và phát tri n nông thôn

PCTT : Phòng ch ng thiên tai QLCL : Qu n lý ch t l ng QPPL : Qui ph m pháp lu t PCLB : Phòng ch ng l t bão UBND : y ban nhân dân HSDT : H S d th u QLDA : Qu n lý d án

C T : Ch đ u t TVGS : T v n giám sát KTKT : Kinh t k thu t

M U

1 Tính c p thi t c a đ tài

Trong các n m g n đây, di n bi n thiên tai và th i ti t t i Vi t Nam có nhi u

bi u hi n b t th ng và ph c t p h n Các lo i hình thiên tai liên quan đ n n c

c ng tr nên c c đoan h n và ngày càng khó d báo Trong nh ng ngày cu i tháng

7 đ u tháng 8, m a l n x y ra trên di n r ng, l B c B Nguy c cao x y ra l quét, s t l đ t t t c các t nh vùng núi phía B c (đ c bi t là: Qu ng Ninh, Hà Giang, Tuyên Quang, Lào Cai, Yên Bái, Phú Th , Lai Châu, i n Biên, S n La, Hòa Bình) và ng p úng các vùng tr ng, th p, ven sông su i; ng p l t đô th

Qu ng Ninh, H i Phòng, Thái Bình, Nam nh, B c Giang, Yên Bái C p đ r i ro thiên tai đ c đánh giá là c p 2

Trong các n m qua, ng và Nhà n c đã dành nhi u quan t i công tác phòng, ch ng thiên tai v i vi c phê duy t nhi u chi n l c, đ án, d án v phòng,

ch ng thiên tai, đ ng th i huy đ ng ngu n h tr đ đ u t xây d ng các công trình phòng, ch ng thiên tai K t qu là nhi u công trình ph c v công tác phòng, ch ng thiên tai đ c đ u t xây m i, c ng c , nâng c p trên ph m vi c n c đ m b o an toàn cho c ng đ ng, tính m ng và tài s n c a nhân dân, an ninh c a qu c gia Các công trình phòng, ch ng thiên tai đ c xây d ng trong th i gian qua đã phát huy

hi u qu và th c s đóng vai trò quan tr ng trong quá trình phát tri n kinh t -xã h i

c a đ t n c

Tuy nhiên, vi c qu n lý d án đ u t xây d ng công trình phòng ch ng thiên tai còn m t s t n t i, h n ch , d n đ n ch t l ng công trình ch a cao, v n đ an toàn m t s công trình v n c n ph i quan tâm, lãng phí v n đ u t , hi u qu đ u t

ch a cao Xu t phát t nh ng v n đ nêu trên đ tài “Nghiên c u đ xu t gi i pháp

qu n lý đ u t xây d ng công trình phòng ch ng thiên tai quy mô nh các t nh

mi n núi phía B c” là đ tài mang tính th c t và có kh n ng ng d ng th c ti n

cao cho khu v c mi n núi phía B c, khu v c hàng n m ch u tác đ ng m nh c a thiên tai và nh h ng b t l i c a tr ng c c đoan do bi n đ i khí h u ây c ng

chính là lý do Tác gi l a ch n đ tài đ nghiên c u, th c hi n

2 M c đích c a đ tài

- ánh giá đ c th c tr ng công tác qu n lý d án đ u t xây d ng công

trình phòng ch ng thiên tai

- xu t gi i pháp nh m t ch c th c hi n t t công tác qu n lý d án đ u t xây d ng công trình phòng ch ng thiên tai nh m nâng cao ch t l ng, đ m b o an toàn công trình, nâng cao hi u qu d án khu v c nghiên c u

4 P h m vi nghiên c u: Ph m vi nghiên c u các t nh mi n núi phía B c, u tiên

cho t nh Lào Cai

5 K t qu d ki n

- xu t m t s gi i pháp cho qu n lý đ u t và qu n lý d án đ u t xây

d ng công trình phòng ch ng thiên tai

- xu t m t s khuy n ngh đ i v i Nhà n c trong công tác qu n lý d án

đ u t xây d ng công trình phòng ch ng thiên tai quy mô nh , áp d ng cho các t nh

mi n núi phía B c

CH NG 1 T NG QUAN V PHÒNG CH NG THIÊN TAI 1.1 nh ngh a thiên tai

Thiên tai là hi n t ng t nhiên b t th ng có th gây thi t h i v ng i, tài s n, môi tr ng, đi u ki n s ng và các ho t đ ng kinh t - xã h i, bao g m: bão, áp th p nhi t đ i, l c, sét, m a l n, l , l quét, ng p l t, s t l đ t do m a l ho c dòng

ch y, s t lún đ t do m a l ho c dòng ch y, n c dâng, xâm nh p m n, n ng nóng,

h n hán, rét h i, m a đá, s ng mu i, đ ng đ t, sóng th n và các lo i thiên tai khác

1.2 Tình hình thiên t i t i Vi t Nam

1.2.1 i u ki n t nhiên và khí h u

Vi t Nam có di n tích t nhiên là 320.000 km2v i đ ng b bi n dài 3.260 km Ba

ph n t lãnh th đ c che ph b i đ i, núi v i đ cao t 100 m đ n 3.400 m, trong khi các vùng đ ng b ng ch y u n m hai châu th sông l n là đ ng b ng châu th sông H ng mi n B c và đ ng b ng châu th sông C u Long mi n Nam ây là các vùng đ ng b ng đ c bi t màu m và là n i t p trung đông dân c H u h t các

di n tích nông nghi p và các khu công nghi p đ u t p trung các khu v c này Khu v c mi n Trung h p và d c, đ i núi và đ ng b ng đ u ti n sát ra bi n Di n tích t nhiên c a khu v c b chia c t b i các sông b t ngu n t dãy núi Tr ng S n phía tây và đ ra bi n phía đông D c b bi n là các đ ng b ng nh h p Gi a các s n núi là các thung l ng h p và sâu

Vi t Nam n m khu v c nhi t đ i gió mùa, n i h i t c a nhi u kh i không khí, do

v y khí h u nhi t đ i c a Vi t Nam ch u nh h ng sâu s c c a ch đ gió mùa châu Á, mà ch y u là gió mùa đông b c và gió mùa tây nam Lãnh th Vi t Nam

có nhi u vùng khí h u khác bi t rõ r t do các đ c đi m v đ a hình và v trí đ a lý Nhi t đ trung bình n m dao đ ng t 18°C đ n 29°C, trong khi nhi t đ trung bình trong các tháng l nh nh t dao đ ng t 13°C đ n 20°C vùng núi phía b c và t 20°C đ n 28°C mi n nam H u h t các vùng trên lãnh th Vi t Nam có l ng

m a trung bình n m dao đ ng t 1.400 mm đ n 2.400 mm, nh ng l ng m a trung bình n m c ng có th lên t i giá tr l n nh t là 5.000 mm/n m ho c nh nh t là 600 mm/n m m t s khu v c

L ng m a phân ph i r t không đ u trong n m, v i kho ng 80-90% l ng m a t p trung vào mùa m a, gây nên l l t và th ng xuyên gây ra s t l đ t S ngày m a trong n m c ng r t khác nhau gi a các vùng và dao đ ng t 60 t i 200 ngày

1.2.2 M t s lo i hình thiên tai chính

Trong ph n này, nguyên nhân, đ c đi m và thi t h i chính c a m t s lo i hình thiên tai chính Vi t Nam s đ c trình bày l n l t d i đây

1.2.2.1 Bão

• Nguyên nhân x y ra Bão

Khi nhi t đ n c bi n v t quá 26°C, m t h n h p nhi t và h i m hình thành nên

m t vùng áp th p trên bi n H ng gió xoay xung quanh vùng áp th p sâu, áp su t

gi m nhanh theo h ng vào tâm Áp th p này b gió m u d ch đ y đi d c theo các rãnh M t vùng áp th p s tr thành bão khi v n t c gió đ t t i c p 11 theo thang gió Beaufort ho c t 103 đ n 119 km/h

Hình 1-1: Hình nh v bão

• Thi t h i do Bão

Bão có th gây ra nh ng tác h i sau:

Thi t h i v ng i (gây th ng tích và nh h ng t i s c kh e c ng đ ng) – Các

m nh v b th i bay trong bão, nhà b s p đ ho c b n c l cu n trôi có th gây

th ng tích v ng i R i ro thiên tai có th t ng do m a l x y ra cùng v i bão gây

ng p úng nhi u vùng không có đ l ng th c d tr ho c không đ c ti p t l ng

th c;

Thi t h i v v t ch t – Các công trình (nhà c a, b nh vi n, tr ng h c…) b h

h ng, ho c b phá h y do gió bão; tàu thuy n có th b l t ho c h h i;

H th ng c p n c - n c ng m ho c các v t d ng ch a, tr n c có th b n c l gây ô nhi m;

Cây tr ng, v t nuôi và ngu n cung c p l ng th c – Gió m nh trong bão và m a có

th làm h ng hoa màu, cây tr ng và l ng th c d tr , đ t nông nghi p b ô nhi m

b i n c m n khi x y ra hi n t ng n c dâng trong bão, gia súc b ch t, thi t h i

L quét, l sông hình thành do m a có c ng đ l n trong th i gian ng n ho c có

s k t h p v i các hình thái th i ti t theo mùa;

b ngâm n c ho c b h h ng do các v t trôi n i trong n c l va đ p vào

nh ng n i đ t b bão hòa có th x y ra hi n t ng s t l đ t Thi t h i các vùng thung l ng sông th ng l n h n so v i nh ng vùng đ t tr ng Tài s n c a các h gia đình có th b h h ng, th t l c;

i v i h th ng c p n c – L có th gây ô nhi m n c m t ho c ô nhi m các

gi ng kh i và t ng ch a n c ng m d n đ n không có n c s ch ph c v sinh ho t

V vi c cung c p l ng th c, th c ph m: Thu ho ch mùa v , kho tr l ng th c,

th c ph m d tr có th b thi t h i do b ng p n c V t nuôi, các công c s n xu t

và h t gi ng có th b cu n trôi;

Hi m h a th c p –d ch b nh, lan truy n d ch b nh theo ngu n n c, gây s t l đ t

1.2.2.3 H n hán

• Nguyên nhân phát sinh

Nguyên nhân tr c ti p là do bi n đ i khí h u, thi u m a ho c không có m a trong

m t th i gian dài trên di n r ng (hi n t ng này di n ra nhi u n m g n đây m t

s t nh n c ta nh Ninh Thu n, Bình Thu n…); do khai khác và s d ng ngu n

n c không h p lý, do l ng n c b c h i n c t các sông, h l n h n l ng

m a; do ho t đ ng c a con ng i gây nên các thay đ i trên l p ph b m t và t ng

th nh ng (ví d nh khai thác quá m c n c ng m, phá r ng)

Hình 1-3: H n hán gây n t n đ ng ru ng

• Thi t h i do H n hán gây ra

Không có đ n c u ng, n c sinh ho t và s d ng hàng ngày;

Gi m s n l ng c a hoa màu và cây tr ng, do cây tr ng b ch t ho c không th canh tác l i đ c n a, có th d n t i tình tr ng thi u l ng th c;

Khu v c nuôi tr ng th y s n b thu h p, gi m s n l ng, tôm cá trong các ao, h s

ch t khi ao h b khô c n;

Gia súc nh trâu, bò, l n có th s ch t khát ho c b b nh ho c n u h n hán di n ra trong th i gian dài;

Các tác đ ng v kinh t : làm gi m thu nh p c a nông dân, gi m chi phí dành cho các ho t đ ng nông nghi p; làm t ng giá l ng th c nguyên li u (ví d nh thóc

g o), t ng l m phát, t ng d ch b nh do suy dinh d ng ho c b nh t t do thi u n c

nhiên (ví d nh đ ng đ t), do hi n t ng phong hóa, ho c do s thay đ i đ m trong đ t, ho c do s d ch chuy n c a k t c u b o v ph n chân c a mái d c, ho c

có th vùi l p đ ng giao thông, c t đ t đ ng dây thông tin, đ ng th y Các tác

đ ng không tr c ti p có th bao g m thi t h i v n ng su t nông nghi p, đ t r ng và

l l t

1.2.2.5 L c xoáy

• Nguyên nhân x y ra L c xoáy

L c xoáy là m t hi n t ng th i ti t c c b trong đó gió xoáy (là lu ng không khí chuy n đ ng xoay xung quanh 1 tr c theo ph ng th ng đ ng) đ c hình thành do

s m t n đ nh và nhi u đ ng gây ra b i s bi n thiên nhi t và dòng không khí L c

có th xu t hi n kh p n i trên th gi i và vào b t k th i gian nào trong n m

h ng ho c b phá h y do gió trong l c xoáy;

Cây tr ng, v t nuôi và ngu n cung c p l ng th c – Gió m nh và m a trong l c xoáy có th làm h h ng cây tr ng, hoa màu, l ng th c d tr , làm ch t v t nuôi, gây thi t h i cho th y s n, làm b t r cây;

N ng l ng, thông tin và h u c n –Gió trong l c xoáy có th làm gãy, đ c t,

đ ng dây đi n, đ ng dây thông tin, gây gián đo n thông tin liên l c và đi n Giao thông có th b gián đo n

1.2.2.6 ng đ t

• Nguyên nhân x y ra đ ng đ t

ng đ t x y ra khi có hi n t ng d ch chuy n, tr t c a l p v trái đ t d c theo m t

đ t gãy, ho c m t khu v c c a v trái đ t b d n nén và tr i lên t i m t v trí m i

Hình 1-5: Hình nh thi t h i do ng đ t gây ra

• Thi t h i do ng đ t gây ra

Thi t h i v ng i (gây th ng tích) – B ch t và b th ng r t nhi u , đ c bi t

g n khu v c tâm ch n, nh ng vùng t p trung đông dân c ho c n i các công trình xây d ng không có kh n ng ch ng đ ng đ t th ng gây ra nh ng bi n đ ng l n cho xã h i;

V i s c kh e c ng đ ng – Nhi u ng i b th ng do va đ p M i đe d a th c p

đ i v i s c kh e là do không còn ngu n n c s ch ho c do các đi u ki n v sinh môi tr ng b phá v ;

Thi t h i v v t ch t – Thi t h i ho c h h ng v c s h t ng, đ ng dây đi n,

đ ng dây thông tin H a ho n, v đê/đ p, l l t và s t l đ t có th x y ra sau đ ng

Ngu n tài li u : USGS (C quan Kh o sát a ch t M )

Hình 1-6: Quá trình hình thành sóng th n

• Thi t h i do Sóng th n gây ra

Thi t h i v ng i (gây th ng tích và nh h ng t i s c kh e c ng đ ng) – ng i

ch t ch y u do ch t đu i, và b th ng do va đ p do sóng xô và sóng rút ra bi n Thi t h i v v t ch t – áp l c n c trong sóng th n khi chuy n đ ng vào b có th phá h y b t c th gì trên đ ng đi c a nó nh ng thi t h i ch y u t i các công trình và c s h t ng là do ng p n c Khi sóng th n rút ra bi n, nó cu n theo bùn

đ t, và có th làm s p nhà c a, b n c ng và đánh v tàu thuy n;

Cung c p n c- n c b nhi m m n, ô nhi m do rác, m nh v ho c n c th i, ngu n c p n c sinh ho t không s d ng đ c;

Cây tr ng và ngu n cung c p l ng th c – Thu ho ch mùa v , kho tr l ng th c,

th c ph m d tr , gia súc, trang tr i và tàu thuy n đánh cá có th b thi t h i Ru ng

đ t có th b b c màu, b hoang do b nhi m m n;

N ng l ng, thông tin liên l c và h u c n – Sóng, dòng ch y trong sóng th n có th làm đ gãy c t đi n, c t thông tin gây nên s gián đo n nghiêm tr ng h th ng thông tin và đ ng đi n Giao thông có th b gián đo n

1.2.3 M t s thiên tai l ch s t i Vi t Nam

1.2.3.1 L l ch s trên h th ng sông H ng n m 1971

Tr n l l ch s trên h th ng sông H ng xu t hi n vào tháng 8 n m 1971 đã gây

ng p l t 250.139 ha, nh h ng đ n 2,71 tri u ng i

Hình 1-7: L trên sông H ng

1.2.3.2 C n bão Linda (tháng 11 n m 1997)

Vào ngày 2/11/1997 tâm bão Linda đi vào phía nam c a Vi t Nam (khu v c t B c Liêu đ n Cà Mau) v i v n t c gió t i tâm bão t 75 đ n 102 km/h

Vào ngày 3/11/1997, Bão LinDa di chuy n theo h ng Tây Tây b c, đi t Vi t Nam

h ng t i V nh Thái Lan v i v n t c di chuy n 20km/h

Hình 1-8: Bão Linda 11/1997 1.2.3.3 L t i khu v c mi n Trung

Vào tháng 11 n m 1999, m t s tr n l đã xu t hi n t i khu v c mi n Trung t

Qu ng Bình đ n Ninh Thu n H n 600 ng i ch t và m t tích v i t ng thi t h i kho ng 270 tri u USD

Hình 1-9: L l t t i mi n Trung

1.2.3.4 C n bão Ketsana 2009

C p gió: 140 km/h, gi t 160 km/h; Thi t h i v ng i: 174 ng i ch t và m t tích; Thi t h i v kinh t c tính 14.000 t đ ng

Hình 1-10: Bão Ketsana 2009 1.2.3.5 L t i khu v c đ ng b ng sông C u Long

Vào tháng 11 n m 2000, t i h th ng sông Mêkông xu t hi n m t đ t l l n nh t trong vòng 40 n m S ng i ch t: 481(trong đó 335 là tr em); Các h b nh

h ng: 891.000 h ; Thi t h i: 280 tri u USD

Hình 1-11: L đ ng b ng sông C u Long

1.3 Gi i thi u v h th ng qu n lý phòng, ch ng thiên tai các c p

1.3.1 C p Trung ng

1.3.1.1 Ban Ch đ o Trung ng v phòng, ch ng thiên tai:

Ban Ch đ o Trung ng v phòng, ch ng thiên tai do Th t ng Chính ph thành

l p, làm nhi m v đi u ph i liên ngành giúp Chính ph , Th t ng Chính ph trong

vi c t ch c, ch đ o, đi u hành công tác phòng ng a, ng phó và kh c ph c h u

qu thiên tai trên ph m vi c n c Ban Ch đ o Trung ng v phòng, ch ng thiên tai đ c s d ng d u qu c huy đ th c hi n các nhi m v c a Ban Các thành viên

c a Ban ho t đ ng theo ch đ kiêm nhi m

1.3.1.2 Nhi m v c a Ban Ch đ o Trung ng v phòng, ch ng thiên tai:

H ng d n vi c xây d ng, đôn đ c th c hi n chi n l c, k ho ch qu c gia, chính sách, pháp lu t v phòng, ch ng thiên tai;

H ng d n xây d ng ph ng án ng phó thiên tai;

Ch đ o, đi u ph i ng phó và kh c ph c h u qu thiên tai trên ph m vi toàn qu c:

Ch đ o ng phó thiên tai c p đ 3, 4; đi u ph i và h tr các đ a ph ng ng phó thiên tai c p đ 1, 2;

Quy t đ nh các bi n pháp c p bách, huy đ ng các ngu n l c c a các B , c quan ngang B , c quan thu c Chính ph , c a t ch c, cá nhân đ ng phó và kh c ph c

h u qu thiên tai theo quy đ nh c a Lu t Phòng, ch ng thiên tai và Ngh đ nh này;

Ch đ o th ng kê s li u thi t h i, nhu c u c u tr c a các đ a ph ng, các B , c quan ngang B , c quan thu c Chính ph và đ xu t v i Chính ph , Th t ng Chính ph quy t đ nh các bi n pháp và ngu n l c kh c ph c h u qu thiên tai trong

ph m vi c n c;

Ki m tra, đôn đ c các B , ngành, đ a ph ng th c hi n các ho t đ ng phòng, ch ng thiên tai

1.3.1.3 C c u t ch c c a Ban ch đ o Trung ng v Phòng, ch ng thiên tai

Ban Ch đ o Trung ng v phòng, ch ng thiên tai g m các thành viên:

B tr ng B Nông nghi p và Phát tri n nông thôn làm Tr ng ban;

M t Th tr ng B Nông nghi p và Phát tri n nông thôn làm Phó Tr ng ban

th ng tr c;

M t Phó Ch nhi m V n phòng Chính ph làm Phó Tr ng ban;

Phó Ch t ch th ng tr c y ban Qu c gia Tìm ki m c u n n làm Phó Tr ng ban; Các y viên c a Ban g m đ i di n là lãnh đ o các B , c quan ngang B , c quan thu c Chính ph : Nông nghi p và Phát tri n nông thôn, Tài nguyên và Môi tr ng,

Qu c phòng, Công an, Thông tin và Truy n thông, Công Th ng, Giao thông v n

t i, Xây d ng, Giáo d c và ào t o, Y t , V n hóa, Th thao và Du l ch, Ngo i giao, Lao đ ng - Th ng binh và Xã h i, Khoa h c và Công ngh , K ho ch và u

t , Tài chính, ài Truy n hình Vi t Nam, ài Ti ng nói Vi t Nam, đ i di n lãnh

đ o m t s đ n v thu c B Nông nghi p và Phát tri n nông thôn, B Tài nguyên và Môi tr ng, B Qu c phòng, y ban Qu c gia Tìm ki m c u n n, Vi n Hàn lâm Khoa h c và Công ngh Vi t Nam;

C n c yêu c u công tác, Tr ng ban Ban Ch đ o Trung ng v phòng, ch ng thiên tai m i đ i di n lãnh đ o các t ch c: y ban Trung ng M t tr n T qu c

Vi t Nam, Trung ng H i Liên hi p Ph n Vi t Nam, Trung ng oàn Thanh niên C ng s n H Chí Minh, Trung ng H i Ch th p đ Vi t Nam và các t ch c liên quan khác tham gia Ban Ch đ o trung ng v phòng, ch ng thiên tai

B Nông nghi p và Phát tri n nông thôn là c quan th ng tr c c a Ban Ch đ o Trung ng v phòng, ch ng thiên tai, th c hi n nhi m v qu n lý nhà n c v phòng, ch ng thiên tai B thành l p b ph n chuyên trách làm nhi m v V n phòng

th ng tr c c a Ban Ch đ o Trung ng v phòng, ch ng thiên tai V n phòng

th ng tr c Ban Ch đ o Trung ng v phòng, ch ng thiên tai có con d u, đ c

c p kinh phí và m tài kho n t i Kho b c Nhà n c đ ho t đ ng B tr ng B Nông nghi p và Phát tri n nông thôn quy đ nh v ch c n ng, nhi m v c a V n phòng th ng tr c Ban Ch đ o Trung ng v phòng, ch ng thiên tai

1.3.2 C p T nh

1.3.2.1 Ban Ch huy phòng, ch ng thiên tai và tìm ki m c u n n c p t nh:

Do Ch t ch y ban nhân dân c p t nh thành l p, tham m u giúp y ban nhân dân

c p t nh qu n lý ho t đ ng phòng, ch ng thiên tai và tìm ki m c u n n, ch huy,

đi u hành trong ph m vi đ a ph ng Ban Ch huy phòng ch ng thiên tai và tìm

ki m c u n n có con d u, đ c c p kinh phí, m tài kho n đ ho t đ ng

1.3.2.2 Nhi m v c a Ban Ch huy phòng, ch ng thiên tai và tìm ki m c u n n c p

t nh:

Tham m u giúp y ban nhân dân c p t nh th c hi n nhi m v phòng, ch ng thiên tai theo quy đ nh t i Kho n 1 i u 43 c a Lu t Phòng, ch ng thiên tai;

Xây d ng và phê duy t k ho ch, ph ng án ng phó thiên tai;

Ch huy ng phó thiên tai, tìm ki m c u n n trong thiên tai trong ph m vi đ a

Ch t ch y ban nhân dân c p t nh làm Tr ng ban;

M t Phó Ch t ch y ban nhân dân c p t nh làm Phó Tr ng ban th ng tr c; Giám đ c S Nông nghi p và Phát tri n nông thôn làm Phó Tr ng ban ph trách công tác phòng, ch ng thiên tai;

Ch huy tr ng B Ch huy quân s c p t nh làm Phó Tr ng ban ph trách công tác c u h , c u n n thiên tai;

Các y viên là Ch huy tr ng B Ch huy B đ i Biên phòng c p t nh; lãnh đ o các

s và các c quan có liên quan đ n công tác phòng, ch ng thiên tai và tìm ki m c u

n n c a đ a ph ng; Tr ng ban Ban Ch huy phòng, ch ng thiên tai và tìm ki m

c u n n c p t nh m i lãnh đ o M t tr n T qu c, H i Ph n , oàn Thanh niên và

H i ch th p đ c p t nh tham gia thành viên Ban Ch huy phòng, ch ng thiên tai và tìm ki m c u n n c p t nh

S Nông nghi p và Phát tri n nông thôn là c quan th ng tr c c a Ban Ch huy phòng, ch ng thiên tai và tìm ki m c u n n c p t nh

C n c đi u ki n th c t c a đ a ph ng, Ch t ch y ban nhân dân c p t nh quy t

đ nh vi c thành l p b ph n chuyên trách thu c S Nông nghi p và Phát tri n nông thôn làm nhi m v V n phòng th ng tr c c a Ban Ch huy phòng ch ng thiên tai

và tìm ki m c u n n

1.3.3 C p Huy n

1.3.3.1 Ban Ch huy phòng, ch ng thiên tai và tìm ki m c u n n c p Huy n:

Do Ch t ch y ban nhân dân c p huy n thành l p, có ch c n ng tham m u giúp

y ban nhân dân c p huy n trong vi c ki m tra, đôn đ c, ch huy đi u hành công tác phòng, ch ng thiên tai và tìm ki m c u n n trong ph m vi đ a ph ng Ban Ch huy phòng, ch ng thiên tai và tìm ki m c u n n c p huy n có con d u, tài kho n và

Xây d ng và phê duy t k ho ch, ph ng án ng phó thiên tai c a đ a ph ng;

Ch huy và t ch c ng phó thiên tai, tìm ki m c u n n trong thiên tai trong ph m

vi c p huy n;

Ki m tra, đôn đ c các c quan, đ n v t i đ a ph ng th c hi n nhi m v phòng,

ch ng thiên tai

1.3.3.3 C c u t ch c c a Ban Ch huy phòng, ch ng thiên tai và tìm ki m c u n n

c p Huy n

Thành viên c a Ban Ch huy phòng, ch ng thiên tai và tìm ki m c u n n c p huy n

g m:

Ch t ch y ban nhân dân c p huy n làm Tr ng ban;

M t Phó Ch t ch y ban nhân dân c p huy n làm Phó Tr ng ban th ng tr c;

Tr ng Công an huy n và Ch huy tr ng Ban Ch huy quân s c p huy n làm Phó

Tr ng ban;

Các y viên là lãnh đ o các phòng và c quan, đ n v có liên quan đ n công tác phòng, ch ng thiên tai và tìm ki m c u n n c a đ a ph ng; c n c yêu c u c th

c a c p huy n, Ch t ch y ban nhân dân c p huy n m i lãnh đ o M t tr n T

qu c, H i Ph n , oàn Thanh niên và Ch th p đ c p huy n tham gia Ban Ch huy phòng, ch ng thiên tai và tìm ki m c u n n

C n c đi u ki n c th c a đ a ph ng, Ch t ch y ban nhân dân c p huy n quy t

đ nh giao trách nhi m cho m t phòng ch c n ng thu c y ban nhân dân c p huy n làm V n phòng th ng tr c

1.3.4 C p Xã

1.3.4.1 Ban Ch huy phòng, ch ng thiên tai và tìm ki m c u n n c p Xã:

Ban Ch huy phòng, ch ng thiên tai và tìm ki m c u n n c p xã do Ch t ch y ban nhân dân c p xã thành l p, tham m u giúp y ban nhân dân c p xã trong vi c ki m tra, đôn đ c, ch huy, đi u hành công tác phòng, ch ng thiên tai và tìm ki m c u

Xây d ng và phê duy t k ho ch, ph ng án ng phó thiên tai c a đ a ph ng;

Ki m tra, đôn đ c t ch c, cá nhân t i đ a ph ng th c hi n nhi m v phòng, ch ng thiên tai

1.3.4.3 C c u t ch c c a Ban Ch huy phòng, ch ng thiên tai và tìm ki m c u n n

c p Xã:

Thành viên c a Ban Ch huy phòng, ch ng thiên tai và tìm ki m c u n n c p Xã

g m:

Ch t ch y ban nhân dân c p xã làm Tr ng ban;

M t Phó Ch t ch y ban nhân dân c p xã làm Phó Tr ng ban th ng tr c;

Khung pháp lý c b n v Phòng, ch ng thiên tai bao g m các Lu t, Chi n l c

qu c gia, Ngh đ nh, Quy t đ nh, án do Qu c h i và Chính ph Vi t Nam ban hành, c th nh sau:

• Lu t Phòng, ch ng thiên tai s 33/2013/QH13 đ c Qu c h i n c C ng hòa xã h i ch ngh a Vi t Nam ban hành ngày 19 tháng 6 n m 2013;

• Lu t ê đi u s 79/2006/QH11 đ c Qu c h i n c C ng hòa xã h i ch ngh a Vi t Nam ban hành ngày 29 tháng 11 n m 2006;

• Lu t Tài nguyên n c 17/2012/QH13 đ c Qu c h i n c C ng hòa xã h i

ch ngh a Vi t Nam ban hành ngày 21 tháng 6 n m 2012;

• Chi n l c qu c gia v phòng ch ng và gi m nh thiên tai t i n m 2020 đã

đ c Th t ng phê duy t vào n m 2007;

• Ngh đ nh s 66/2014/N -CP ngày 4/7/2014 quy đ nh chi ti t, h ng d n thi hành m t s đi u c a Lu t Phòng, ch ng thiên tai;

• án “Nâng cao nh n th c c ng đ ng và qu n lý r i ro thiên tai d a vào

c ng đ ng” đ c Th t ng Chính ph phê duy t t i quy t đ nh s 1002/Q -TTg ngày 13/7/2009

1.5 Các nhóm gi i pháp phòng, ch ng thiên tai

1.5.1 Nhóm gi i pháp phi công trình

- Phát tri n th ch (khung pháp lý, xây d ng chính sách);

- Xây d ng, c ng c b máy và nâng cao n ng l c cán b ;

- Quy ho ch s d ng đ t, quy ho ch dân c và phân vùng r i ro thiên tai;

- Nâng cao nh n th c c ng đ ng, các c p, các ngành và Qu n lý r i ro thiên tai d a vào c ng đ ng;

- Xây d ng k ho ch Phòng ch ng thiên tai và l ng ghép vào k ho ch phát tri n kinh t xã h i;

- Thông tin, truy n thông và giáo d c v phòng ch ng thiên tai;

- Chu n b ngu n l c theo ph ng châm 4 t i ch ;

- Theo dõi, giám sát, đánh giá, gi i trình các ho t đ ng v phòng ch ng thiên tai;

- Xây d ng và phát tri n h th ng thông tin c nh báo s m;

- ng d ng ti n b khoa h c k thu t, công ngh và k t h p s d ng kinh nghi m truy n th ng;

- Chuy n đ i c c u cây tr ng, v t nuôi, b trí mùa v thích h p;

- H p tác qu c t , trao đ i kinh nghi m;

- Tr ng r ng và b o v r ng;

1.5.2 Nhóm gi i pháp công trình

- Các công trình phòng ch ng thiên tai nh h th ng h , đ p, đê sông, đê

bi n, b bao, kè ch ng s t l , h th ng tr m b m, c ng, kênh, m ng t i, tiêu, các công trình ng n xâm nh p m n…;

- Các công trình phân ch m l , h th ng đ ng tràn c u h ;

- Các tr m đo đ c, quan tr c, d báo khí t ng và các h th ng c nh báo thiên tai;

- Các khu v c neo đ u tàu thuy n và tránh trú bão;

- Xây d ng c m tuy n dân c v t l và tránh trú bão, tr m y t , nhà c ng

đ ng phòng tránh thiên tai;

- Các công trình k t h p làm n i tránh trú bão, s tán ng i dân;

- Công trình ph c v thông tin liên l c tr c, trong và sau thiên tai;

- Kho bãi ch a nguyên, v t li u;

- Các trang thi t b c u tr , c u n n

- Xây d ng c s d li u v thiên tai

1.6 M t s gi i pháp phòng, ch ng thiên c th cho t ng khu v c

C n c vào lo i hình thiên tai th ng x y ra v i t ng khu v c, m t s gi i pháp đ c đ xu t nh sau:

• Chuy n đ i c c u cây tr ng, v t nuôi phù h p v i đi u ki n t nhiên, lo i hình thiên tai và th i đi m x y ra thiên tai;

• T ng c ng nghiên c u ch ng b i l p các c a sông, n o vét lòng d n k t h p giao thông thu ;

• C ng c , nâng c p đê đi u, b o t n các c n cát t nhiên, xây d ng h ch a,

tr ng r ng và xây d ng khu neo đ u tàu thuy n

đ n nay cho chúng ta th y di n bi n thiên tai và th i ti t t i Vi t ngày càng tr nên

c c đoan h n và khó d báo, kéo theo đó là nh ng thi t h i to l n v ng i và c a

Vì v y, Chính ph đã dành nhi u quan tâm đ i v i công tác phòng, ch ng và gi m

nh r i ro thiên tai, thông qua nhóm gi i pháp phi công trình và công trình, theo đó nhi u d án đ u t xây d ng công trình công tác phòng, ch ng thiên tai đã đ c phê duy t và tri n khai xây d ng Tuy nhiên, các d án xây d ng công trình phòng

ch ng thiên tai g m nhi u lo i công trình quy mô khác nhau l i phân b r ng rãi trên các đ a ph ng, công tác qu n lý do v y còn nhi u t n t i Ch ng 2 c a Lu n

v n đ c p đ n hi n tr ng công tác qu n lý đ u t xây d ng công trình phòng,

ch ng thiên tai n c ta

CH NG 2 TH C TR NG CÔNG TÁC QU N LÝ U T XÂY

D NG CÁC CÔNG TRÌNH PHÒNG CH NG THIÊN TAI

2.1 H th ng công trình Phòng, ch ng thiên tai t i Vi t Nam

2.1.1 c đi m công trình phòng ch ng thiên tai

Công trình phòng, ch ng thiên tai là công trình c s h t ng g n v i nhi m v ng phó v i thiên tai nh m gi m thi u thi t h i v ng i và tài s n c a ng i dân trong trong khu v c b o v c a công trình

Các công trình phòng, ch ng thiên tai đ c quy ho ch và xây d ng mang tính h

th ng Nhi u công trình tuy lo i hình khác nhau nh ng h tr nhau và đòi h i s

qu n lý liên ngành, liên c p đ cùng ng phó v i m t lo i hình thiên tai (H ch a

t i th ng l u k t h p h th ng đê đi u, c ng, kênh đ phòng ch ng l …)

V i đi u ki n t nhiên, tình hình thiên tai ph c t p, di n ra th ng xuyên và trên

di n r ng nên các công trình phòng, ch ng thiên tai ph i th ng xuyên đ c duy tu

b o d ng đ k p th i ng phó khi thiên tai x y ra Do đó vi c giám sát, b o v , b o trì c n có s tham gia c a c ng đ ng ng i dân và các c p chính quy n

2.1.2 H th ng công trình đê đi u

H th ng đê đi u là công trình PCTT đi n hình c a n c ta đ c cha ông ta xây

d ng t nhi u th k tr c đây Công trình đê đi u (bao g m đê, các công trình

d i đê, công trình kè ch ng s t l b b o v đê) là lo i công trình phòng ch ng thiên tai đ c thù và là lo i công trình h t ng xã h i, đê đi u có v trí đ c bi t trong

vi c đ m b o an ninh qu c gia, n u v đê là m t t t c nh ng gì đã có trong vùng

đ c đê b o v ê đi u có nhi m v chính là phòng ch ng l , bão, b o v hàng

ch c tri u ng i, hàng tri u héc ta canh tác cùng các khu công nghi p và trung tâm kinh t , chính tr c a đ t n c

Hi n nay t i 19 t nh, thành ph có đê: Hà N i, Hà Tây, Hòa Bình, Thái Nguyên, Phú Th , V nh Phúc, B c Giang, B c Ninh, H ng Yên, H i D ng, Thái Bình, H i Phòng, Qu ng Ninh, Hà Nam, Nam nh, Ninh Bình, Thanh Hóa, Ngh An, Hà

T nh đang qu n lý m t h th ng công trình đê đi u ph c v phòng, ch ng l , ng n

m n v i chi u dài t ng c ng 5.700 km đê sông, 3.000 km đê bi n, trên 1.000 h

th ng kè ch ng s t l và hàng ngàn c ng qua đê v i nhi m v tiêu úng và c p n c

ph c v s n su t

ê đi u là lo i công trình đ c bi t vì các công trình nói chung đ u đ c xây d ng trên c s quy ho ch, kh o sát và thi t k theo quy đ nh b t bu c Riêng h th ng đê

đi u đ c hình thành cách đây trên 1000 n m v i k thu t thô s dùng v t li u t i

ch , không có s l a ch n theo tiêu chu n k thu t Các n n đê đ c b i trúc d n trên n n đ t t nhiên, không kh o sát đánh giá và gia c n n tr c khi xây d ng

c s quan tâm c a lãnh đ o ng và Chính ph h th ng đê đi u đã đ c đ u

t tu b , nâng c p các h th ng đê, các c ng qua đê và kè b o v ch ng xói l b ,

đ n nay chúng ta có h th ng đê sông, đê bi n đ c đánh giá là m t trong ba qu c gia có h th ng đê l n nh t th gi i

Trong ch ng 4 c a Lu n v n, tác gi i áp d ng k t qu nghiên c u cho công tác

qu n lý d án đ u t xây d ng công trình PCTT đi n hình: h th ng đê sông

Th ng, t nh B c Giang, m t t nh trong khu v c mi n núi phía b c có đi u ki n đ a hình t ng đ i đi n hình, nh ng n m g n đây ch u khá nhi u tác đ ng c a thiên tai

2.1.3 H th ng công trình h ch a

H ch a n c là công trình có nhi m v đi u ti t dòng ch y, tr n c vào mùa m a

đ dùng vào mùa khô, x l theo thi t k Do có nhi u u đi m trong khai thác t ng

h p (c p n c t i, phát đi n, nuôi cá, du l ch…), h ch a đ c xây d ng nhi u trên th gi i H ch a n c đóng vai trò quan tr ng trong quá trình phát tri n kinh

t -xã h i c a đ t n c V i đi u ki n đ a lý t nhiên thu n l i, nhi u h ch a n c

đ c Nhà n c và nhân dân xây d ng góp ph n r t l n vào thành công trong phát tri n kinh t nông nghi p c a đ t n c Ngh quy t s 26-NQ/TW ngày 05/8/2008

v nông nghi p, nông dân, nông thôn và Ngh quy t s 13-NQ/TW, ngày 16/01/2012 v xây d ng h th ng k t c u h t ng đ ng b nh m đ a n c ta c b n

tr thành n c công nghi p theo h ng hi n đ i vào n m 2020, đ t ra nhi m v cho

h ch a n c không ch ph c v s n xu t nông nghi p mà c n ph i ph c v đa m c tiêu cho các ngành kinh t qu c dân, n đ nh phát tri n b n v ng tài nguyên n c

n c ta, mùa khô th ng kéo dài t 6 ÷ 7 tháng, l ng m a trong th i k này ch chi m 15÷20% t ng l ng m a c n m, còn l i 80÷85% t p trung trong 5÷6 tháng mùa m a V đ a hình đ a m o, ba ph n t di n tích n c ta là vùng đ i núi i u

ki n t nhiên này t o n c ta nhi u thu n l i trong xây d ng và khai thác các h

ch a n c, đáp ng các nhu c u v n c cho dân sinh và các ngành kinh t qu c dân, hay nói cách khác: N c ta có nhu c u và đi u ki n t nhiên thu n l i đ xây

d ng và khai thác các h ch a n c

Theo s li u th ng kê, c n c đã đ u t xây d ng đ c 6.886 h ch a n c trong

đó có 6.648 h ch a th y l i (chi m 96,5%) và 238 h ch a th y đi n (chi m 3,5%)

v i t ng dung tích kho ng 62 t m3 n c, trong đó:

- 26 h ch a thu đi n có t ng dung tích tr thi t k là 27,12 t m3

l 500 n m xu t hi n m t l n T ng n ng l c c a các h th ng đã b o đ m t i tr c

ti p 3,45 tri u ha, t o ngu n cho 1,13 tri u ha, tiêu 1,4 tri u ha, ng n m n 0,87 tri u

ha và c i t o chua phèn 1,6 tri u ha; c p và t o ngu n c p n c 5-6 t m3/n m cho sinh ho t, công nghi p, du l ch, d ch v ; C p n c sinh ho t nông thôn đ t 70-75% t ng s dân

Bên c nh m t u đi m và l i ích, h ch a n c luôn ti m n nguy c s c , có khi

d n đ n th m ho nh đã t ng x y ra m t s n c trên th gi i N c ta c ng có

m t s h quy mô v a (4÷5 tri u m3) và nh b v gây thi t h i đáng k t i ng i

và tài s n phát huy m t l i và đ phòng các di n bi n b t l i, công tác qu n lý

v n hành h ch a n c ph i đ c quan tâm đúng t giai đo n quy ho ch thi t k , thi công và qu n lý khai thác

Trong nh ng n m g n đây, các y u t tác đ ng gây m t an toàn cho h ch a có m c

đ ngày càng gia t ng, s phân b l i l ng m a có nhi u thay đ i so v i thi t k ban đ u c a h ch a theo chi u h ng b t l i, dòng ch y ki t gi m, dòng ch y l

đ n h t ng lên đ t bi n làm táng l u l ng đ nh l S thay đ i th m ph th ng ngu n do các ho t đ ng c a con ng i, s phát tri n dân sinh kinh t h du h

ch a có xu h ng làm ph c t p khó kh n h n trong vi c b o đ m an toàn công trình và h du h ch a Tr c th c tr ng này, vi c rà soát hoàn thi n Ch ng trình

ho c chi u cao trên 15m thu c nhóm h l n) có 160 h h h ng, 35 h thi u kh

n ng x ; h có dung tích t 1 đ n 3 tri u m3 có 134 h h h ng; h có dung tích t 0,2 đ n 1 tri u m3 có 580 h h h ng; h có dung tích d i 0,2 tri u m3 có 210 h

h h ng n ng Ngoài ra, c n c còn kho ng h n 2.500 h ch a nh có dung tích

d i 200.000 m3 khác n m phân tán do thôn, xã qu n lý không có đ tài li u đ đánh giá

Các h h ng các h ng m c c a công trình đ u m i h ch a đ c đánh giá, phân

lo i c th nh sau:

a) Tràn x l : Các t n t i ch y u là công trình xây d ng lâu đ n nay đã

xu ng câp, thi u kh n ng x theo tiêu chu n m i Theo s li u đi u tra, s l ng tràn x l b h h ng xu ng c p ho c không đ n ng l c x l theo QCVN 04- 05:2012/BNNPTNT là 900/1150 h (chi m 78%) đ c phân lo i nh sau:

- H có dung tích trên 10 tri u m3: 23 h

- H có dung tích t 3 đ n d i 10 tri u m3 ho c H> 15m: 180 h

- H có dung tích t 1 đ n d i 3 tri u m3: 112 h

- H có dung tích t 0,2 đ n d i 1 tri u m3: 465 h

- H có dung tích d i 0,2 tri u m3: 120 h

b) V th m qua thân đ p: Tình tr ng này x y ra r t ph bi n các đ p đ t, nguyên nhân th m ch y u do n n đ p b lún s t, đ t đ p ph n x lý ti p giáp gi a các phân đo n đ p không t t, v t li u đ p l n t p ch t, ho c vi c x lý n n móng không tri t đ ,… trong đó m t s h ch a l n b th m c n s m đ c s a ch a nh :

H T (Lâm ng), Buôn Tri t ( k L k), Phân Lân Th ng (V nh Phúc) S

s t l , tr t mái đ p, lún s t mái Nguyên nhân do bão l n sóng to kéo dài, n c

h rút đ t ng t ngoài d ki n thi t k ; s c b n c a đ t đ p đ p không đ m b o, đ a

ch t n n đ p x u không đ c x lý t t T nh tr ng l p gia c mái th ng l u b xô

t t c v i nh ng h đ c gia c , nhi u h mái h l u s t tr t do th m gây ra nh

h Ba Khe, (Ngh An), Nà Vàng (Tuyên Quang), Tà Mon (Bình Thu n) Các h

ch a có mái đ p b h h ng là 691/1150 h chi m (60%) g m:

- H có dung tích trên 10 tri u m3 : 7 h

- H có dung tích t 3 đ n d i 10 tri u m3 ho c chi u cao đ p >15m: 75 h

- H có dung tích t 1 đ n d i 3 tri u m3 : 95 h

- H có dung tích t 0,2 đ n d i 1 tri u m3: 405 h

- H có dung tích d i 0,2 tri u m3: 113 h

d) C ng l y n c: Tình tr ng h h ng c ng l y n c r t ph bi n do m t s nguyên nhân chính: công trình s d ng lâu ngày nên bê tông ho c k t c u xây đã b

m c; do ch t l ng thi công kém; do k t c u b t h p lý nh s d ng ng bê tông

l p ghép các h nh M t s h ch a n c có c ng b h h ng n ng thân c ng

nh H Ban, Bãi Bông (Hòa Bình); B n C m, K Nà (L ng S n); Li t S n (Qu ng Ngãi); T h (Lâm ng); Ea Uy ( k L k) Các h ch a n c có c ng

b rò rì c a van: Khe Chè (Qu ng Ninh); Chúc Bài S n, K Nà (L ng S n); Khuôn

Th n (B c Giang); X H ng (V nh Phúc); Th S n (Th a Thiên Hu ), s l ng các h ch a ph i s a ch a c ng l y n c 850/1150 h (chi m 74%) g m:

- H có dung tích trên 10 tri u m3: 5 h

- H có dung tích t 3 đ n d i 10 tri u m3 ho c chi u cao đ p >15 m: 90 h

ánh giá theo n ng l c v n hành tích n c, các h ch a có dung tích t 3 tri u m3 tr lên không có h nào ph i tích n c h n ch (do yêu c u n c ph c v

s n xu t mà m t s h h h ng v n duy trì tích n c bình th ng, tuy nhiên các h này luôn đ c theo dõi giám sát ch t ch trong quá trình tích n c và v n hành h ) Các h có dung tích d i 3 tri u m3 tùy theo m c đ h h ng, các đ n v qu n lý khai thác v n hành tích n c đ m b o an toàn đ c đánh giá nh sau:

- S đ p an toàn, v n hành theo m c n c thi t k tuy nhiên có m t s t n t i

v ch t l ng c n kh c ph c là 1.200 h

- S đ p v n an toàn, cho phép v n hành nh ng ph i h th p m c n c h

ch a d i m c thi t k là 1.127 h M t s đ a ph ng có s l ng l n h lo i này

nh : Thanh Hóa có 90 h tích n c h n ch , Hòa Bình có 40 h

- S đ p không an toàn, không cho v n hành, ph i h xu ng m c n c h t i thi u đ s a ch a là 23 h : Thanh Hóa 16 h , Hòa Bình 7 h

2.1.4 H th ng các công trình k t h p tham gia phòng, ch ng l

Công tác phòng ch ng l cho h th ng các sông nh sông H ng, sông Thái Bình, sông áy đòi h i k t h p c 2 nhóm gi i pháp công trình và phi công trình Trong

đó, gi i pháp công trình c n ph i k t h p các lo i công trình khác nhau cùng tham gia phòng, ch ng l t i th ng l u và h l u, ví d nh :

T i th ng l u: Có các công trình h ch a n c tham gia phòng ch ng l , c th

cho h th ng sông H ng, sông Thái Bình nh : H Hòa Bình (cao trình m c n c dâng bình th ng: 117.0 m; m c n c dâng gia c ng: 122.0 m; m c n c tr c l

th p nh t: 88.0 m; dung tích c t, gi m l cho h du: 4,9 t m3); H Tuyên Quang (cao trình m c n c dâng bình th ng:120,0 m; m c n c dâng gia c ng: 122,55 m; m c n c tr c l th p nh t: 90,0 m; dung tích c t, gi m l cho h du: 1,0 t

m3); H Thác Bà (cao trình m c n c dâng bình th ng: 58,0 m; m c n c dâng gia c ng: 61,0 m; m c n c tr c l th p nh t: 56,0 m; dung tích c t, gi m l cho

h du: 0,45 t m3

); H S n La( cao trình m c n c dâng bình th ng: 215,0 m;

m c n c dâng gia c ng: 217,83 m; dung tích c t, gi m l cho h du (k t h p v i

h Hòa Bình): 7,0 t m3

)

T i h l u: Có h th ng đê đi u tham gia phòng, ch ng l , c th nh các tuy n đê

tham gia phòng ch ng l sông áy: Các tuy n đê Ng c T o phía b h u, đê L

Th ch phía b t và đê Vân C c (h u sông H ng); ê t áy; ê h u áy; Các tuy n đê t , h u sông Bùi và đê t M Hà

Ngoài ra còn có các công trình d n dòng ph tr nh tràn xã l , c ng, kênh tiêu n i

đ ng…

Hình 2-1: H th y l i Pe Luông b lún ph n thân đ p

C n u tiên các h ng m c s a ch a s m

Hi n, v i nh ng h ng m c công trình h ch a đang b xu ng c p h h ng, Cty TNHH qu n lý th y nông i n Biên – đ n v qu n lý 11/13 h th y l i i n Biên cho bi t, Cty đã d có báo cáo v n i dung s a ch a và d toán kinh phí

Theo đó, s có 5 công trình h c n đ c nâng c p theo Ch ng trình h tr ng phó

v i bi n đ i khí h u giai đo n 2016-2020 ó là, h H ng S t, B n Ban, B Hóng,

Pe Luông, Sái L ng Các h ng m c nâng c p ch y u là tràn, đ p đ t, c ng l y

n c, n o vét lòng h , đ ng vào h … v i kinh phí c tính t 8-35 t đ ng

Hình 2-2: C n đ xu t th t u tiên đ p c n s a ch a c p bách

Th c t , các công trình h th y l i i n Biên đã cho th y hi u qu trong vi c đi u

ti t và cung c p n c t i tiêu cho ph n h du Nh ng, trong quá trình v n hành,

c n ph i đánh giá hi n tr ng h h ng, xu ng c p đ k p th i s a ch a, nâng c p

nh m đ m b o an toàn cho h du và phát huy hi u qu d án

Do ngu n kinh phí có h n vì v y c n có đánh giá - khung sàng l c nh m đ xu t th

t u tiên đ p c n s a ch a c p bách Và vi c thi t k s a ch a này c ng c n ph i

có t ch c t v n có n ng l c, kinh nghi m đ đ a ra các gi i pháp t i u, đ m b o kinh t và k thu t, tránh lãng phí

2.2 Th c tr ng công tác qu n lý đ u t cho công trình phòng ch ng thiên tai

Trong nh ng n m qua, v n đ u t c a Nhà n c liên t c gia t ng và chi m t l kho ng 30% GDP, qua đó đã t o nên s chuy n bi n quan tr ng v c s v t ch t

k thu t, thúc đ y m nh m chuy n d ch c c u kinh t , t ng n ng l c s n xu t, c i thi n v n minh đô th , đóng góp quy t đ nh vào phát tri n kinh t xã h i trong quá trình công nghi p hóa, hi n đ i hóa đ t n c Vi c đ u t xây d ng các công trình phòng, ch ng thiên tai chi m m t ph n không nh v n đ u t c a Nhà n c Tuy nhiên, vi c qu n lý và tri n khai th c hi n các d án trong nh ng n m quan còn nhi u h n ch không tránh kh i th t thoát, lãng phí v n đ u t , gi m hi u qu đ u

t , làm gi m ch t l ng t ng tr ng kinh t Th c tr ng này trong đ u t xây

d ng công trình đã đ c đ ng t i nhi u trên các ph ng ti n truy n thông, t i nhi u

di n đàn xã h i và đã đ c ng, Qu c h i, Chính ph đ c bi t quan tâm ch đ o

ng n ng a

M c dù ch a có m t c quan, t ch c nào đ a ra đ c t l và s li u chính xác v lãng phí trong đ u t xây d ng c b n nói chung và xây d ng công trình phòng

ch ng thiên tai nói riêng là bao nhiêu (10, 20 hay 30% nh nhi u chuyên gia nh n

đ nh) nh ng có th x y ra t t c các khâu, giai đo n c a quá trình đ u t , t ch

tr ng đ u t , chu n b đ u t , th c hi n đ u t , c p phát v n đ u t , đ n khâu nghi m thu bàn giao đ a công trình vào s d ng và quy t toán v n đ u t xây d ng công trình Có th khái quát m t s h n ch d n đ n lãng phí và ch a hi u qu trong

đ u t xây d ng công trình nh sau:

2.2.1 Khâu ch tr ng đ u t

Ch tr ng đ u t m t s d án ch a đ c cân nh c k l ng (v nhi m v , quy

mô, v trí…) d n đ n hi u qu đ u t ch a cao gây lãng phí, v n đ u t , c v lãng phí tr c ti p và lãng phí v gián ti p

2.2.2 Khâu kh o sát thi t k

Kh o sát ch a đ m b o ch t l ng, ch a đ m u, ch a sát v i th c t ho c ch a phù h p v i nh ng tiêu chu n, quy chu n d n đ n vi c ph i kh o sát l i ho c ph i

ph i thay đ i, b sung, đi u ch nh thi t k , ph ng án thi công nhi u l n, kéo theo

là làm thay đ i d toán, làm ch m ti n đ xây d ng, gây lãng phí th i gian, ti n

c a c a d án; m t s tr ng h p bi n pháp x lý n n ch a h p lý gây lún, n t ph i phá đi làm l i; ph ng án thi t k không h p lý, s d ng v t t , v t li u không phù

h p v i lo i công trình (s d ng v t li u quá đ t ti n cho công trình c p th p); vi c

ch n h s an toàn quá cao, tính toán không ch t ch gây lãng phí v t li u xây

đ nh, d n đ n ch m ti n đ thi công công trình, gây lãng phí v n đ u t

2.2.4 Công tác tri n khai và đi u hành k ho ch đ u t hàng n m

B trí danh m c các d án đ u t đôi khi còn phân tán, dàn tr i, ch a sát v i ti n đ thi công c a d án đã đ c phê duy t, b trí k ho ch đ u t cho d án không đ

đi u ki n d n đ n kéo dài th i gian thi công, ch m đ a vào s d ng làm gi m hi u

qu đ ng v n đ u t ; tr ng h p b trí k ho ch đ u t ch chú tr ng k ho ch kh i

l ng, không xây d ng k ho ch v n d n đ n phát sinh m t cân đ i gi a k ho ch

kh i l ng và k ho ch v n d n đ n hi n t ng th a thi u v n gi t o cho các d án; ho c vi c b trí k ho ch đ u t hàng n m cho các d án không theo sát ti n đ

đ u t th c hi n d án đã đ c c p th m quy n phê duy t trong quy t đ nh đ u t

2.2.5 Khâu l a ch n nhà th u

Có tr ng h p ch a th c hi n đúng trình t đ u th u; vi c xét th u, đánh giá đ x p

lo i nhà th u khi l a ch n nhà th u không chính xác ch a bám sát tiêu chu n theo