Nghiên cứu phương pháp lựa chọn tổ hợp máy thi công hợp lý, áp dụng cho công trình nâng cấp hệ thống đê hữu hồng, tỉnh hà nam

L I C M N

Sau m t th i gian nghiên c u, tác gi đã hoàn thành lu n v n Th c s chuyên

ngành Qu n lý xây d ng v i đ tài “Nghiên c u ph ng pháp l a ch n t h p

máy thi công h p lý, áp d ng cho công trình nâng c p h th ng đê h u H ng –

t nh Hà Nam”

Tr c h t, tác gi xin đ c bày t lòng bi t n sâu s c đ n PGS.TS Nguy n

Quang C ng – Tr ng i h c Th y l i, Hà N i, đã dành nhi u th i gian t n tình

h ng d n tác gi hoàn thành lu n v n

Tác gi c ng xin cùng bày t lòng bi t n chân thành t i các th y giáo, cô giáo khoa Công trình và các khoa khác tr ng i h c th y l i đã đem l i cho tác gi

nh ng ki n th c quý báu, vô cùng có ích trong nh ng n m h c h c t p t i tr ng

C ng xin g i l i c m n chân thành t i Ban Giám hi u, Phòng ào t o sau đ i

h c, i h c Th y l i, Hà N i đã t o đi u ki n cho tác gi trong quá trình h c t p Tác gi c ng xin đ c c m n b n bè, đ ng nghi p và nh ng ng i thân trong gia đình đã h t lòng giúp đ , đ ng viên và t o đi u ki n thu n l i trong quá trình

L I CAM OAN

Tác gi cam đoan, đ tài Lu n v n này là s n ph m nghiên c u c a riêng cá nhân tác gi Các s li u và k t qu trong lu n v n là hoàn toàn đúng và ch a ai công b trong t t c các công trình nào tr c đây T t c các trích d n đã đ c ghi

M C L C

M U 1

CH NG 1: T NG QUAN V MÁY THI CÔNG T 4

1.1 CÁC THI T B MÁY THI CÔNG T 4

1.1.1 Vai trò thi t b máy thi công đ i v i công trình th y l i 4

1.1.2 Công tác đào, xúc đ t (máy đào đ t) 5

1.1.3 Công tác san l p (máy i) 7

1.1.4 Công tác đ m nén (máy lu) 8

1.1.5 V n chuy n đ t (ô tô v n chuy n) 9

1.2 NGUYÊN T C L A CH N MÁY THI CÔNG 9

1.2.1 Máy đào 9

1.2.2 Máy i 10

1.2.3 Máy lu 11

1.2.4 Ô tô v n chuy n 12

1.3 CÁC PH NG PHÁP L A CH N T H P MÁY THI CÔNG 13

1.3.1 Ph ng pháp gi i tích 13

1.3.2 Ph ng pháp dùng lý thuy t đ tin c y 13

1.3.3 Ph ng pháp dùng lý thuy t ph c v đám đông 14

1.3.4 Ph ng pháp ch n máy d a trên c s chu n đoán k thu t 14

1.3.5 Ph ng pháp chuyên gia 14

1.3.6 Ph ng pháp th ng kê, phân tích k t h p v i lý thuy t xác su t 15

1.3.7 Ph ng pháp quy ho ch toán h c 15

1.3.8 Ph ng pháp tra b ng 15

1.4 NGUYÊN T C L A CH N T H P MÁY THI CÔNG 16

1.5 QU N LÝ VÀ NÂNG CAO HI U QU S D NG MÁY THI CÔNG 17 1.5.1 S d ng máy tri t đ v s l ng, th i gian ho t đ ng, công su t 17

1.5.2 S d ng máy thi công theo đúng đ nh m c s d ng 18

1.5.3 Gi m đ c hao mòn h u hình và hao mòn vô hình 18

1.5.4 S d ng máy thi công theo đúng ch đ b o d ng s a ch a 18

1.5.5 B o qu n và v n chuy n máy m t cách h p lý 19

1.5.6 m b o m i liên h gi a nguyên v t li u, máy móc và con ng i 19

1.5.7 An toàn lao đ ng trong quá trình làm vi c 20

CH NG 2: NG D NG BÀI TOÁN T I U TRONG L A CH N T H P MÁY THI CÔNG H P LÝ 22

2.1 CÁC M C TIÊU C N T C V TÍNH CH N MÁY 22

2.1.1 Các y u t nh h ng t i n ng su t t máy thi công 22

2.1.2 Các m c tiêu c n đ t đ c khi ch n máy thi công 24

2.2 PH NG PHÁP TÍNH CH N MÁY THEO HÀM M C TIÊU 24

2.2.1 L a ch n ph ng pháp 24

2.2.2 Các y u t nh h ng t i công tác tính ch n máy thi công 25

2.3 MÔ HÌNH BÀI TOÁN CH N THI T B T I U 25

2.3.1 Hàm m c tiêu có th ch n theo các đ nh h ng sau: 26

2.3.2 H th ng các ký hi u dùng cho bài toán 27

2.3.3 Mô hình bài toán đ c phát bi u nh sau: 27

2.3.4 Khai tri n các ràng bu c theo t ng lo i công vi c 28

2.3.5 Ki m tra s ph i h p gi a ô tô và máy đào 34

2.3.6 Quy trình và th t tính toán 36

CH NG 3: L A CH N T H P MÁY THI CÔNG H P LÝ CHO CÔNG TRÌNH NÂNG C P H TH NG Ê H U H NG – T NH HÀ NAM 37

3.1 GI I THI U CÔNG TRÌNH NÂNG C P Ê H U H NG - T NH HÀ NAM 37

3.1.1 Gi i thi u chung 37

3.1.2 c đi m đ a hình 40

3.1.3 Kh i l ng thi công t i công trình nâng c p đê h u H ng 44

3.1.4 Công tác t ch c hi n tr ng c a nhà th u 50

3.1.4 Bi n pháp thi công 56

3.1.5 T ch c thi công 59

3.1.6 T ng ti n đ thi công 60

3.2 GI I BÀI TOÁN T I U CH N T H P MÁY THI CÔNG CÔNG TRÌNH 60

3.2.1 Nh n xét v mô hình bài toán 60

3.2.2 Ph ng pháp gi i bài toán 61

3.2.3 Gi i bài toán cho t ng lo i công vi c 62

3.2.4 i v i công tác đào xúc đ t (Máy đào 1 g u) 63

3.2.5 i v i công tác san l p (Máy i) 65

3.2.6 i v i công tác đ m nén (Máy lu) 67

3.2.7 i v i công tác v n chuy n (Ô tô) 69

3.2.8 Ki m tra s ph i h p gi a ô tô và máy đào 71

3.3 DANH M C CÁC LO I MÁY Ã CH N 72

3.4 BI N PHÁP T CH C THI CÔNG CÔNG TRÌNH B NG CÁC MÁY

à CH N 73

3.4.1 i v i công tác đào xúc đ t 73

3.4.2 i v i công tác san l p 75

3.4.3 i v i công tác đ m nén 78

3.4.4 i v i công tác v n chuy n 79

PH N K T LU N VÀ KI N NGH 80

1 K t lu n 80

2 Ki n ngh 80

TÀI LI U THAM KH O 82

DANH M C CÁC HÌNH

Hình 1.1: S đ các lo i máy đào 5

Hình 1.2: S đ vùng làm vi c hi u qu c a máy đ m 11

Hình 1.3: Các ph ng pháp tính ch n máy thi công 13

Hình 3.1: Bình đ v trí d án 38

Hình 3.2: M t c t ngang đ i đi n đê 47

Hình 3.3: Thi công đào đ t t i m 74

Hình 3.4: Thi công bóc h u c n n đ p 76

Hình 3.5: S đ b trí máy thi công đ p đ t K95 77

Hình 3.6: B n v thi t k s đ lu 78

DANH M C CÁC B NG

B ng 2.1: Ý ngh a các ký hi u t ng ng v i các h ng m c thi công 29

B ng 3.1: Kh i l ng thi công đê 48

B ng 3.2: Giá tr tính toán thông s c a công trình 63

B ng 3.3: Danh m c tính toán máy đào 64

B ng 3.4: Danh m c tính toán máy i 66

B ng 3.5: Danh m c tính toán máy lu 68

B ng 3.6: Danh m c tính toán ô tô 70

B ng 3.7: Danh m c các máy đã ch n 72

B ng 3.8: S l ng máy thi công c n có cho công trình 73

M U

1 Tính c p thi t c a đ tài

T nh Hà Nam là vùng chiêm tr ng và ch u nhi u nh h ng c a n c l t đ u ngu n tràn v H th ng đê đi u c a t nh dài h n 319 km, trong đó đê c p I đ n c p III (h u H ng và t áy) dài g n 90 km, đê c p IV (sông Nhu , Châu Giang, Hoành

Uy n, ch n n c Hà Tây + t Duy Tiên) dài h n 98 km Công trình kè c ng trên các tuy n đê đa ph n là xây d ng t cách đây 50-60 n m i n hình nh c ng V

Xá, v trí 134+108 trên đê h u H ng thu c xã o Lý (Lý Nhân) xây d ng t n m

1930, hi n tr ng c ng y u, có n i b bung và n t; đê T áy đo n K101,7 đ n K102,7 (thu c Kim B ng) có kè nh ng khá y u, nhi u ph ng ti n v n t i n ng đi qua, dòng ch l u ch y th ng góc v i mái đê có nguy c s t l cao

Sông H ng qua đ a ph n t nh Hà Nam đóng vai trò r t l n v c nh quan môi

tr ng, nh h ng tr c ti p đ n đ i s ng dân sinh hai bên b , là tuy n giao thông

đ ng th y quan tr ng n i gi a th đô Hà N i v i các t nh xung quanh Tuy nhiên,

v n đ bi n đ i khí h u th gi i cùng v i v n n n tàn phá tài nguyên r ng d n đ n

s bi n đ i b t th ng, kh c li t, có xu h ng gây b t l i nghiêm tr ng và khó ki m soát cho dân c khu v c ven sông T x a cho t i nay, v n đ v l l t và m c đ

an toàn c a các tuy n đê đi u là v n đ mà Chính ph Vi t Nam nói chung, chính quy n t nh Hà Nam nói riêng và ng i dân s ng trong khu v c luôn quan tâm c

bi t là đ i v i tuy n đê c p I h u H ng – tuy n đê chính ch u trách nhi m b o v an toàn cho toàn b dân c thu c hai huy n Duy Tiên, Lý Nhân, thành ph Ph Lý và

c t nh Nam nh T th c tr ng khu v c công trình, vi c x lý kh n c p h th ng

kè ch ng s t l b và nâng c p m r ng k t h p giao thông đê h u H ng t nh Hà Nam là r t c n thi t, đ m b o an toàn v tính m ng và tài s n; giúp các h dân yên tâm s n xu t Ngoài ra t o tuy n đ ng c u h , c u n n, di d i dân m i khi có bão

l n x y ra, t o m t tuy n đ ng giao thông đi l i trong khu v c đ c thu n l i T o

c nh qua môi tr ng cho khu v c d án Gi m thi u thi t h i do thiên tai gây ra m i khi mùa m a l đ n g n Do di n bi n th i ti t ngày càng tr nên ph c t p, bão l

xu t hi n v i c ng đ ngày càng m nh h n, ph m vi nh h ng r ng h n do đó

vi c đ u t xây d ng công trình càng s m thì càng giúp đ a ph ng gi m thi u thi t

h i có th x y ra do l bão

i v i m t công trình xây d ng c nào th đó, có r t nhi u lo i máy móc thi t b tham gia vào vi c thi công Tuy nhiên, ph thu c vào nhi u y u t khác nhau c a công trình xây d ng nh : đ c đi m thi công, đi u ki n đ a ch t, kh i

l ng thi công các h ng m c, th i gian hoàn thành công trình vv…, thì vi c l a

ch n máy đ a vào thi công sao cho h p lý là m t v n đ r t đáng ph i quan tâm, nó

nh h ng t i ti n đ thi công và ch t l ng c a công trình, chi phí xây d ng đây s xem xét m t t máy làm đ t đi n hình, bao g m: Máy ch t t i - Ô tô

t đ - Máy san - Máy đ m Trong dây chuy n này, máy ch t t i chính là máy ch

đ o, quy t đ nh đ n hi u qu , n ng su t c a c t máy Vì v y vi c l a ch n máy

ch t t i c n ph i h p lý k c v m t k thu t và kinh t Máy ch t t i có th là máy đào, máy xúc l t, máy đào xúc t ng h p,…Trong đa s các tr ng h p, máy đào

đ c s d ng làm máy ch t t i trong dây chuy n thi công đ t nói trên vì v y ta ph i xem xét vi c l a ch n máy đào góc đ các yêu c u k thu t T c là s t ng thích

gi a các tính n ng k thu t c a thi t b v i yêu c u và đi u ki n làm vi c c th c a công trình

Trong giai đo n m i vi c t ch c thi công theo hình th c đ u th u, đòi h i các doanh nghi p ph i có ph ng án thi công t i u đ th ng th u và đ t l i nhu n cao

nh t Vì v y đ tài “Nghiên c u ph ng pháp l a ch n t h p máy thi công h p

lý, áp d ng cho công trình nâng c p h th ng đê h u H ng – t nh Hà Nam” s

góp ph n xác đ nh ch ng lo i và s l ng các ph ng ti n thi công c gi i đ thi công công trình sao cho phù h p v i ti n đ thi công, đ m b o đ t hi u qu kinh t -

k thu t cao nh t

2 M c tiêu nghiên c u c a đ tài

M c đích c a lu n v n là nghiên c u, đ ra các gi i pháp có tính kh thi đ đánh giá

và l a ch n các thi t b c gi i h p lý có th đ a vào khai thác đ nâng cao ch t l ng và

đ m b o hi u qu kinh t - k thu t thi công công trình nâng c p h th ng đê h u H ng –

t nh Hà Nam

- Nghiên c u t ng quan v các thi t b thi công đ t

- Nghiên c u t ng quan v công trình nâng c p h th ng đê h u H ng – t nh

Hà Nam và các thi t b thi công c gi i có trong khu v c

- ánh giá hi u qu khai thác c a các thi t b thi công và đ a ra ph ng án kh thi đ khai thác h p lý c a các thi t b c gi i

4 Cách ti p c n và ph ng pháp nghiên c u

a Cách ti p c n

- T ng h p m t s công trình đã l a ch n lo i máy thi công

- Thu th p tài li u v tính n ng các lo i máy thi công đ s d ng vào công trình đang nghiên c u

CH NG 1: T NG QUAN V MÁY THI CÔNG T 1.1 CÁC THI T B MÁY THI CÔNG T

1.1.1 Vai trò thi t b máy thi công đ i v i công trình th y l i

Trong công cu c công nghi p hóa hi n đ i hóa đ t n c thì máy làm đ t đóng vai trò h t s c quan tr ng, nó góp ph n gi i quy t m t s l ng công vi c l n thay cho con ng i N c ta là m t n c có n n công nghi p ch m phát tri n, nói chung cho đ n nay thì ch a s n xu t đ c các lo i máy làm đ t, đ c bi t là máy đào và máy i Do v y các máy làm đ t đ c s d ng n c ta hi n nay ch y u là đ c

nh p t n c ngoài v nên hi u qu khai thác và s d ng nó ch a đ c cao Ngày nay do đòi h i v ch t l ng công trình, th i gian và công ngh xây d ng,… nên các lo i máy m i và hi n đ i đ c nh p v khá nhi u Hi n nay các lo i máy làm

đ t hi n đ i có tính n ng k thu t t t, hi u qu s d ng cao đ c nh p v n c ta t các hãng n i ti ng nh : Komatsu, Hitachi, Mitsubishi (Nh t); Daewoo (Hàn Qu c); Volvo (Th y i n); Fiat (Italy); Caterpillar (M )…

Tr c đây, khi ch a có s xu t hi n c a các lo i máy thi công thì đ xây d ng

m t công trình l n c n ph i huy đ ng v i m t s l ng r t l n công nhân T khi máy thi công xu t hi n thì s công nhân đã đ c gi m đi v i s l ng đáng k

và s l ng công nhân s đ c gi m đi đ n m c t i thi u, lúc đó máy móc s thay công nhân làm vi c Trong s nghi p hi n đ i hóa đ t n c hi n nay thì lao đ ng

th công không th đáp ng đ c nhu c u v xây d ng và khai thác Cùng v i s phát tri n c a khoa h c k thu t, h u h t các công vi c s đ c c gi i hóa Khi đó máy móc s thay th công vi c lao đ ng chân tay, góp ph n làm gi m s c lao đ ng

c a con ng i và t ng n ng su t lao đ ng lên m c t i đa

Vi c c gi i hóa và t đ ng hóa trong xây d ng là m t khâu không th thi u

đ c trong quá trình xây d ng công trình th y l i Nó quy t đ nh đ n t ng n ng

su t lao đ ng, h giá thành s n ph m, gi m nh s c lao đ ng chân tay và trí óc cho

ng i lao đ ng ng th i thi t b máy thi công góp ph n quan tr ng vào vi c rút

ng n th i gian thi công, nhanh chóng đ a công trình vào khai thác s d ng, nâng

cao hi u qu kinh t , đ m b o k m thu t, đ y m nh t c đ t ng tr ng n n kinh t

qu c dân

1.1.2 Công tác đào, xúc đ t (máy đào đ t)

Khi thi công công trình th y l i đ u ph i ti n hành công tác đào đ t nh đào kênh m ng, đào móng, đào tràn, khai thác v t li u Nói chung khâu đào đ t

th ng là khâu đ u tiên trong dây chuy n s n xu t thi công và chi m m t kh i

l ng r t l n, vì v y gi i quy t đ c khâu này s có m t ý ngh a th c ti n r t l n Thi t b thi công c gi i làm công tác đào, xúc đ t ch t t i lên ph ng ti n v n chuy n là máy đào, phân lo i hình d ng theo g m:

Hình 1.1: S đ các lo i máy đào

Nhóm máy đào m t g u, là nhóm máy đào làm vi c theo chu k , l p đi l p l i, bao g m các c c u v n hành tay g u: máy đào th y l c v n hành g u đào b ng h

c c u xi lanh th y l c, m y đào truy n đ ng cáp v n hành g u đào b ng h c c u

t i cáp Nhóm máy đào làm vi c liên t c là máy đào nhi u g u

Máy đào g u thu n có c c u tay g u đào ch thích h p cho vi c đào đ t đá

đ cao l n h n đ cao máy đ ng Vi c cho máy đào g u thu n đào th p h n đ cao máy là r t kém hi u qu (n ng su t r t th p) Khi đào các h móng th p h n máy đào, thì máy đào g u thu n ph i t đào đ ng xu ng cho b n thân máy và cho ô tô

t i ch đ t, lúc đó máy đào g u thu n làm vi c không hi u qu nh ng b t bu c ph i

th c hi n Ho c đ hi u qu , ph i t o đ ng d c công v ban đ u đ cho máy đào

và ô tô xu ng đ c h đào b ng m t ph ng ti n đào khác nh máy i, Ngoài ra, trong tr ng h p máy đào g u thu n đào các h đào sâu, ph i đ m b o m t b ng t i

v trí máy công tác luôn đ c khô ráo (b ng các bi n pháp tiêu thoát n c m t trong

h đào) N u thoát n c không t t, m a ng p máy, máy đào g u thu n không làm

vi c đ c Máy đào g u thu n làm vi c hi u qu khi đào đ t đá vùng đ i núi, đ a hình không b ng ph ng, thu n l i cho vi c b trí máy đào đ ng th p h n kh i đ t

c n đào Máy đào g u thu n thích h p cho vi c đào đ t đ lên ph ng ti n v n chuy n đi xa nh ô tô t i Do trong m i thao tác đào, máy đào g u thu n b t đ u đào t v trí cánh tay đòn g n máy nh t, nên l c đào kh e Do v y g u đào c a máy đào g u thu n th ng l n h n nhi u máy đào g u ngh ch, đ ng th i n ng su t c ng cao h n r t nhi u

Máy đào g u ngh ch đ c dùng ph bi n trong xây d ng, th ng dùng đ đào các h móng sâu h n v trí n n đ t t nhiên, máy làm vi c hi u qu khi đ ng m t

ch đào đ t đ đ ng trên b hay đ lên ph ng ti n v n chuy n ph thông là ô tô

t i Do khi b t đ u đào máy xúc ngh ch ph i ti p đ t v trí xa tr ng tâm máy nh t, khác v i máy đào g u thu n b t đ u đào v trí g n máy nh t, cho nên máy đào g u ngh ch th ng có dung tích g u không l n, nh h n nhi u so v i máy đào g u thu n cùng công su t Tuy nhiên, máy đào g u ngh ch không ch dùng đ đào h sâu h n

m t b ng máy đ ng mà chúng còn có th đào đ t đ cao l n h n cao trình máy

đ ng Lo i máy đào ngh ch ph bi n dùng trong xây d ng có dung tích g u trong kho ng 0,15-0,5 m³ Các lo i máy đào g u ngh ch đi u khi n b ng th y l c đ c s

d ng r ng rãi h n lo i đi u khi n b ng cáp và có th có dung tích g u đào t i 3,3 m³ Tuy kh i tích g u đào phân b trong r i giá tr nh , h n nhi u máy đào g u thu n, nh ng máy đào g u ngh ch l i có th làm vi c đa n ng h n máy đào g u thu n Do khi công tác đ ng cao h n v trí công tác (trên b ) nên không ph i làm

đ ng công v cho máy xu ng v trí công tác nh máy đào g u thu n ng th i do

có c u t o g u đào thu n l i cho vi c t o đi m t a cho máy, giúp cho máy có th làm vi c trên m i đ a hình Khi g p s c nh m t th ng b ng, l t máy xu ng h đào hay sa l y, thì có th dùng c n g u đào làm chân tr ch ng đ đ t thân máy

gi i c u cho máy Máy đào g u ngh ch lo i bánh xích còn có th ho t đ ng trên m i

đ a hình c trên n n đ t y u

Máy đào g u dây có u đi m có th đào sâu và r t xa, n o vét kênh m ng, có

th đào đ c các mái d c, đào h móng r ng, c p v t li u cho các tr m tr n Máy đào g u dây có c c u t b c khó ho t đ ng v i đ t c ng, d t i khó chính xác v trí, yêu c u m t b ng r ng khi qu ng g u, ngày nay ít s d ng ch s d ng cho d

án quy mô l n

Máy đào g u ngo m đào h sâu, h p, thành h th ng đ ng, khai thác cát khoáng s n, ch đào đ c đ t mèm c p I, II, không l n đá to, cây c i, r , g c cây,

n ng su t th p h n nh ng lo i máy trên

1.1.3 Công tác san l p (máy i)

Máy i là lo i máy đào và san đ t th ng g p trong công tác xây d ng nói chung và trong xây d ng th y l i nói riêng Nó là m t lo i máy kéo có trang b thêm b ph n i đ t dùng đ đào đ t thành t ng l p và v n chuy n đi kho ng 50 – 100m Máy làm vi c theo chu k , m t chu k làm vi c c a nó g m các giai đo n sau : c t đ t và tích l y đ t tr c bàn i, chuy n đ t v phía tr c và đ đ t, ch y không t i v v trí c và ti p t c chu k m i nâng cao n ng su t máy i, c n

ph i s d ng h p lý ch đ l c kéo trong t ng giai đo n đ rút ng n th i gian trong chu k làm vi c c a máy, trong đó giai đo n c t đ t và tích l y đ t tr c bàn i là quan tr ng nh t Máy i đ c s d ng r ng rãi trong công tác xây d ng công nghi p và dân d ng, giao thông, th y l i, khai thác m …do máy có c u t o đ n

gi n, phí t n ít, n ng su t cao, c đ ng, có th làm đ c nhi u công vi c: làm công tác chu n b cho hi n tr ng (nh g c cây, làm s ch hi n tr ng…); đào đ p các công trình có đ cao, đ sâu c a n n ± 2m; đ nh hình m t đ ng, san b ng b m t công trình, làm ph ng các mái d c, t o đ chênh cao, vun đ ng v t li u, san r i v t

li u, ngoài ra còn làm công vi c khác nh kéo đ y các ph ng ti n khác di chuy n (máy c p), l p thêm các b công tác khác đ th c hi n nhi u ch c n ng khác…

Hi n nay s l ng và ch ng lo i máy i n c ta nhi u, đang đ c s d ng ch

y u là: Komatsu, Caterpillar….v i ch ng lo i r t đa d ng Máy i th ng đ c phân lo i theo công su t đ ng c , l c kéo, c c u đi u khi n, c c u di chuy n, k t

c u c a b công tác…

Phân lo i theo b di chuy n có hai lo i: Máy i bánh l p đ c dùng ch y u

các tr ng h p đ c bi t nh di chuy n trong thành ph , làm vi c nh ng n i có

kh i l ng công vi c không t p trung, hay ph i di chuy n, yêu c u t c đ di chuy n

l n, trên n n đ t b n, ch c… Máy i bánh xích đ c s d ng r ng rãi khi thi công

trong đi u ki n n n đ t y u, b di chuy n bánh xích giúp cho máy i có th di chuy n d dàng trên n n đ t t

Phân lo i theo h th ng đi u khi n: Máy i có h th ng đi u khi n c h c s

d ng cáp đ nâng b công tác, khi n l i i vào đ t ch y u nh vào tr ng l ng

b n thân c a b công tác; Máy i có h th ng đi u khi n th y l c đ c s d ng ph

bi n hi n nay, vi c n sâu l i i vào đ t khác v i máy i có h th ng đi u khi n c

h c là nó s d ng h th ng th y l c nh c p xylanh n sâu b công tác xu ng, do

đó tr ng l ng c a b công tác gi m đi đáng k , và nó cho phép máy i có th đào

đ c nh ng n i đ t c ng mà lo i máy i truy n đ ng c khó có th làm đ c

1.1.4 Công tác đ m nén (máy lu)

Trong công tác làm đ t, đ m nén là m t khâu then ch t quy t đ nh đ n ch t

l ng công trình Máy đ m hi n nay có r t nhi u hãng ch t o, có nh ng hãng n i

ti ng nh Caterpillar, Komatsu, Sakai, Dynac… và m t s hãng c a Liên Xô tr c đây Có nhi u lo i máy đ m khác nhau nh : m qu l n t nh, đ m rung, đ m bánh

h i, đ m chân c u… Máy lu là m t máy đ c s d ng đ đ m nén đ t, c p ph i

và v t li u làm đ ng, trong công vi c làm sân, đ ng, sân bay, đê đi u Nó ph c

v thi công các công trình xây d ng trong công nghi p, giao thông, th y l i, nông nghi p và các công trình phát tri n c s h t ng khác có nhu c u đ m nén Các máy lu th ng có m t ho c hai ng tr và có kh i l ng l n, đ các ng tr nén

v i l c l n, nh vào l c h p d n c a Trái t, lên b m t đ t đá hay v t li u; khi n các m nh v t li u đ c tách nh , phân ph i đ u, nén ch t, ph ng m n M t s máy

có ng tr rung đ tác đ ng r i v t li u hi u qu Máy lu có các lo i lu bánh l p, lu chân c u, lu bánh c ng; theo ch đ v n hành có lu rung, lu t nh Tuy nhiên các

tr ng h p đ m nén hi n nay đ u dùng đ m rung do có u đi m và hi u qu n i b t

c a nó c đi m ch y u c a đ m rung do Caterpillar ch t o: d b o d ng, s a

ch a; Cabin đ c thi t k h p lý cho ng i lái, d đi u khi n, d quan sát; d n đ ng

th y l c t nh tr c ti p cho bánh ho c tr ng tr c

1.1.5 V n chuy n đ t (ô tô v n chuy n)

Trong thi công các công trình th y l i vi c v n chuy n xây d ng là công tác

tr ng y u trong đó v n chuy n đ t th ng chi m t l phí t n l n chi m 40 – 90%

t ng phí t n các công trình đ t Công tác v n chuy n là m t khâu trong dây chuy n thi công đào, đ p và còn là khâu ch y u quy t đ nh đ n ti n đ thi công và giá thành công trình Vi c ch n ph ng án v n chuy n h p lý dùng bi n pháp k thu t

và t ch c v n chuy n có ý ngh a c c k quan tr ng c đi m c a công tác v n chuy n đ t hi n tr ng thi công là: v n chuy n m t chi u, c ly v n chuy n ng n,

th i gian kh i l ng v n chuy n ph i th a mãn yêu c u c a k ho ch thi công Các ph ng án v n chuy n đ t c gi i th ng s d ng đ thi công các công trình th y l i là: v n chuy n b ng đ ng ray (kh i l ng v n chuy n l n); v n chuy n b ng ô tô đ c s d ng r ng rãi vì thích h p v i đ a hình ph c t p, di n tích công tác h p, có tính c đ ng l n, v n chuy n b ng máy kéo ít s d ng trong vi c

v n chuy n đ t vì t c đ ch m

1.2 NGUYÊN T C L A CH N MÁY THI CÔNG

1.2.1 Máy đào

Vi c l a ch n máy đ c ti n hành v i s k t h p hài hòa gi a đ c đi m s

d ng c a máy và các y u t c b n c a công trình: c p đ t đào, m c n c ng m, hình d ng, kích th c h đào, đi u ki n chuyên ch , ch ng ng i v t, kh i l ng

đ t đào và th i h n thi công

Tr c h t hãy xem xét vi c l a ch n máy đào góc đ các yêu c u k thu t

T c là s t ng thích gi a các tính n ng k thu t c a thi t b v i yêu c u và đi u

ki n làm vi c Th c t công tác đ t trong xây d ng và khai thác đã ch ng t r ng,

n u m t máy làm đ t nói chung và máy đào nói riêng khi l a ch n, đ u t không

d a trên đi u ki n làm vi c c th s làm gi m tu i th c a máy m t cách nhanh chóng và ho t đ ng kém hi u qu , th m chí không ho t đ ng đ c Ví d , n u dùng

lo i r ng g u bình th ng đ xúc cát s mòn r t nhanh chóng Dùng g u đào đ t đ

xúc đá s kém hi u qu Khi dùng máy đào có xích thông th ng s không th làm

vi c đ c trên n n đ t y u vì áp su t riêng lên n n quá cao,…

Khi l a ch n máy đào g u s p, c n d a trên đi u ki n làm vi c c a máy Ngoài ra, c n ph i có cái nhìn t ng quan v th tr ng Nói cách khác c n ph i làm

- Chi u sâu đào yêu c u?

- v t li u lên lo i ô tô nào?

- D ki n m c v n đ u t ?

Quy t đ nh l a ch n cu i cùng c n ph i k t h p v i h ch tiêu so sánh đ

ch n t máy đ ng b theo quan đi m kinh t , k thu t toàn di n c a n n kinh t , th

tr ng Ch n lo i máy đào đ t đá đúng công su t, đ c đi m c u t o máy và các thông s k thu t phù h p s nh h ng r t l n đ n n ng su t c a t máy thi công

Vi c ch n máy đào ph thu c vào các y u t nh h ng sau:

- Kh i l ng công vi c và ti n đ yêu c u thi công

- Chi u dày l p đ t đá đ c phép khai thác t i bãi v t li u

- áp ng nhu c u thi t b v n chuy n (th a mãn h s ph i h p xe máy)

- Thi t k khoang đào phù h p

- T ch c thoát n c ho c t i n c đ m b o đ m đ ng đ u khoang đào

chi u trong khi máy v n chuy n đ ng theo chi u ti n Các y u t nh h ng t i vi c

đ i v i m i lo i máy đ m

Vùng làm vi c hi u qu theo lo i đ t c a các lo i máy đ m:

Trên c s đó ch n lo i máy đ m có các thông s k thu t (t i tr ng, n ng

su t, m c tiêu hao nhiên li u, kích th c máy và ph ng pháp v n hành…) phù h p

v i yêu c u k thu t, đ c thù công vi c th c hi n và phù h p v i h s ph i h p c a

c t máy

1.2.4 Ô tô v n chuy n

Ch n đ c thi t b v n chuy n phù h p không nh ng gi m đ c giá thành công trình mà còn t ng đ c n ng su t c a ph ng ti n v n chuy n và c a c t

h p máy Tùy theo kho ng cách v n chuy n đ t, kh i l ng và đi u ki n làm vi c

c a máy đào có th s d ng các d ng v n chuy n b ng ô tô, tàu h a máy kéo, b ng

t i và v n chuy n b ng th y l c Trong đó ph ng ti n v n chuy n b ng ô tô là

d ng ch y u vì nó có tính linh ho t và ch đ ng cao, thích h p v i đi u ki n đ a hình đ i d c không b ng ph ng lo i ô tô hay dùng là lo i t đ bên c nh ho c đ ng sau v i t i tr ng t 6 - 40 t n

Khi kho ng cách ng n, đ ng không thu n ti n và có đ d c l n thì dùng

ph ng ti n v n chuy n là máy kéo

Trên c s đó c n ch n thi t b v n chuy n phù h p v i t h p máy đào, máy

i, máy lu, v n chuy n b ng ô tô ph i đ m b o đi u ki n v n chuy n, ra vào d dàng trong quá trình thi công, d dàng b o d ng s a ch a khi g p s c , th a mãn kích th c yêu c u Khi l a ch n m t ph ng ti n v n chuy n c n c n c vào:

- Các yêu c u v n ng su t và th i gian thi công

1.3 CÁC PH NG PHÁP L A CH N T H P MÁY THI CÔNG

C n c vào m c tiêu kinh t - k thu t c n đ t đ c và cách ti p c n v n đ ,

ng i ta th ng s d ng các ph ng pháp sau đ tính ch n máy thi công:

Các ph ng pháp trên đ u có nh ng u nh c đi m và ph m vi ng d ng riêng, c th nh sau:

1.3.1 Ph ng pháp gi i tích

B n ch t c a ph ng pháp này là xác đ nh các thông s c a máy thi công d a trên các quan h hình h c và các phép toán gi i tích nh m xác đ nh các thông s kích th c t i h n c a máy đ đ m b o thao tác h p lý khi s d ng u đi m c a

ph ng pháp này là xác đ nh khá chính xác các thông s c a máy thi công phù h p

v i đòi h i công trình Nh c đi m là ph ng pháp này khó áp d ng cho vi c l a

ch n hàng lo t l n máy thi công v i nhi u ki u, lo i khác nhau Ph ng pháp gi i tích thích h p cho vi c ch n máy thi công đ n chi c v i s l ng nh

1.3.2 Ph ng pháp dùng lý thuy t đ tin c y

Dùng lý thuy t đ tin c y đ đánh giá ch t l ng c a máy thi công là m t trong nh ng ph ng pháp t t nh t đ có th ch n đ c nh ng máy có ch t l ng

s d ng cao th a mãn yêu c u đ ra B n ch t c a ph ng pháp này là d a trên

đ ng l i c a toán th ng kê và lý thuy t xác su t xác đ nh ra các quy lu t c a th i gian làm vi c không h ng hay th i gian h h ng c a các b ph n ho c c a máy thi công T đó có th xác đ nh đ c các ch tiêu đánh giá đ tin c y c a máy nh h

s s n sang, h s s n sàng đ ng, h s s d ng k thu t,…Nh c đi m ph ng pháp này ch đánh giá máy thi công v ph ng di n ch t l ng ho t đ ng mà không

đ c p đ n y u t k thu t c a máy trong quá trình khai thác s d ng

1.3.3 Ph ng pháp dùng lý thuy t ph c v đám đông

C n c vào lý thuy t ph c v đám đông, ta s ch n đ c các đ i máy đ ng b

ph i h p v i nhau theo dây chuy n công ngh cho hi u qu kinh t - k thu t cao

u đi m c a ph ng pháp này là đã quan tâm đ c c đ n trình t và th i gian hao phí ch đ i x p hàng đ n và đi Do đó nó s r t h u d ng cho các bài toán dùng đ xây d ng lu n ch ng kinh t - k thu t ho c l p k ho ch tác nghi p quá trình thi công theo dây chuy n c gi i Nh c đi m ph ng pháp này ch a đ c p m t cách

đ y đ v thông s ch t l ng và ch t l ng c a máy thi công

1.3.4 Ph ng pháp ch n máy d a trên c s chu n đoán k thu t

Chu n đoán k thu t cho phép xác đ nh tr ng thái k thu t c a t ng máy m t

th i di m nh t đ nh trong quá trình làm vi c, d báo đ c s thay đ i tr ng thái k thu t c a máy theo th i gian Nh v y có th ch n máy đ n l phù h p v i yêu c u công vi c mà còn d báo đ c th i đi m h h ng c a m t lo t các b ph n ho c chi

ti t nh m t ch c khai thác và s a ch a phòng ng a có hi u qu B ng các thi t b chuyên dùng l p vào các v trí c a máy đ nguyên ho c tháo r i đ có th thu đ c

nh ng tín hi u chu n đoán Phân tích x lý các tín hi u chu n đoán này có th nh n

đ c k t qu t ng đ i chính xác v tr ng thái k thu t c a máy Trên c s đó, l p

k ho ch s d ng hay s a ch a phòng ng a kèm theo d tr ph tùng thay th ho c quy t đ nh l a ch n máy Nh c đi m, n u dùng ph ng pháp này đ ch n máy thi công v i s l ng l n, nhi u ch ng lo i thì còn có nh ng khó kh n nh t đ nh nh đòi h i nhi u ph ng ti n, thi t b chu n đoán, th i gian ti n hành chu n đoán dài…

1.3.5 Ph ng pháp chuyên gia

u đi m c a ph ng pháp này là có th tính g p các ch tiêu c n so sánh, đánh giá vào m t ch tiêu duy nh t Các ch tiêu th ng di n t b ng l i và có th l ng hóa bình đi m theo ý ki n các nhà chuyên môn có uy tín, có tính đ n t m quan

tr ng c a các ch tiêu và m c đ chuyên sâu c a các chuyên gia Ph ng pháp này

đ c bi t phát huy u đi m khi đ i t ng đánh giá không có c s ch c ch n, không dùng đ c ph ng pháp th c nghi m, các thông tin không đ c th ng kê đ y đ và

có đ b t đ nh l n Nh c đi m, ph ng pháp này mang tính ch quan s g p nhi u khó kh n khi x lý n u các ý ki n đánh giá t n m n ho c trái ng c nhau

1.3.6 Ph ng pháp th ng kê, phân tích k t h p v i lý thuy t xác su t

Theo ph ng pháp này nhu c u v s l ng và ch t l ng c ng nh vi c đánh giá tính n ng k thu t c a máy thi công đ c xác đ nh ch y u trên k t qu th ng

kê, phân tích tình hình ho t đ ng c a máy trong nhi u n m tr c ây là ph ng pháp đ n gi n, cho k t qu t ng đ i chính xác Nh c đi m là c n s li u th ng kê chính xác và khi có lo i máy m i nh p v thì không th đánh giá đ c

1.3.7 Ph ng pháp quy ho ch toán h c

i v i ph ng pháp này, nhu c u v s l ng, lo i máy thi công c ng nh các ch tiêu kinh t - k thu t đ đánh giá chúng đ c mô t d i d ng m t mô hình toán quy ho ch thông qua vi c l p hàm m c tiêu và các ràng bu c thích h p Sau

đó, tìm c c tr c a hàm m c tiêu này v i đi u ki n các bi n th a mãn ràng bu c cho

tr c

Mô hình toán này th ng có hai ph n: ph n hàm m c tiêu và ph n mô t các ràng bu c Ph ng pháp quy ho ch toán h c có u đi m là cho phép tính toán s

l ng máy thi công h p lý đ i v i t ng dây chuy n c gi i ho c toàn b công vi c

áp d ng vào công tác quy ho ch trang b c gi i cho t ng đ n v , t ng vùng hay toàn lãnh th Ngoài ra ph ng pháp này còn có th giúp cho vi c đánh giá tình

tr ng c gi i hi n t i và d báo nhu c u máy thi công cho t ng lai Tuy nhiên,

ph ng pháp này ch có hi u qu khi áp d ng tính ch n máy thi công hàng lo t l n

v i các ch tiêu kinh t - k thu t, chi phí ca máy đ c xác đ nh t tr c

1.3.8 Ph ng pháp tra b ng

Ngoài các ph ng pháp nêu trên, có th l a ch n máy thi công theo ph ng pháp tra b ng ây là ph ng pháp đ c áp d ng Liên Xô (c ) trên c s th ng

kê k t qu trong th c t nhi u n m công trình V i ph ng pháp này cho phép l a

ch n đ c máy thi công m t các đ n gi n, không yêu c u v ph ng ti n ho c thi t

b cao Nh c đi m, ph ng pháp này ch a th hi n đ c ch tiêu kinh t - k thu t

m t cách c th

1.4 NGUYÊN T C L A CH N T H P MÁY THI CÔNG

L a ch n máy và c c u nhóm máy h p lý trên c s công ngh thi công tiên

ti n đ m b o n ng su t cao, tiêu hao nhiên li u ít và giá thành m t đ n v s n ph m

và đi u ki n b trí thi công thông qua tính toán n ng su t c a t ng lo i r i l a ch n máy thích h p Vi c ch n máy ph i xét m t cách t ng h p v : tính ch t công trình,

đi u ki n thi công và máy móc thi t b hi n có, ph i đ m b o kinh t k thu t nh t

Ví d :

- Trong thi công đ p đê máy tr c ti p đào, đ p là máy chính

- Chi u cao đào đ p ≤ 0,75m: có th dùng máy san v n chuy n ngang

- Chi u cao đào đ p ≤ 1,5m: có th dùng máy i v n chuy n ngang

- N n đào sâu h n 1,5m có th dùng máy đào (máy xúc) k t h p ô tô v n chuy n

N ng su t khai thác c a máy ch đ o v a ph i đáp ng đ c c ng đ thi công, v a ph i đ m b o ch tiêu n ng su t chugn c a c nhóm máy, ngh a là ph i

đ m b o m i quan h : c ng đ thi công theo yêu c u ≤ n ng su t khai thác máy

ch đ o ≤ n ng su t khai thác c a c nhóm máy Trên th c t ng i ta th ng ch n

n ng su t c u các máy ph tr cao h n n ng su t c u máy ch đ o M c đ l n h n

v n ng su t c a các máy ph tr so v i máy ch đ o tùy theo tính ch t ho t đ ng

c a c nhóm máy i v i nhóm máy ho t đ ng đ u đ n và nh p nhàng nh nhóm máy xúc đào (máy ch đ o) v i các ô tô ben t đ (máy ph tr ) trong công tác san

l p thì n ng su t c a ô tô c n ch n l n h n so v i n ng su t c a máy xúc đào kho ng 10-15% i v i máy có s gián đo n trong thi công, do ph i chuy n đ i công đo n và v trí làm vi c c a máy thì t l trên có th là 50-100%

1.5 QU N LÝ VÀ NÂNG CAO HI U QU S D NG MÁY THI CÔNG

Qu n lý và nâng cao hi u qu s d ng máy thi công đ m b o rút ng n th i gian thi công, s d ng h p lý ti t ki m nguyên v t li u, lao đ ng s ng và lao đ ng v t hóa t đó nâng cao n ng su t lao đ ng gi m đ c chi phí xây d ng công trình

S d ng - khai thác máy làm đ t h p lý có hi u qu cao v m t kinh t - k thu t đòi h i ng i s d ng ph i am hi u k v c u t o, tính n ng k thu t, đi u

ki n s d ng c a t ng lo i máy, ph i bi t t ch c công tác s d ng máy m t cách khoa h c, phù h p v i t ng công trình c th Trên c s lý thuy t và th c t , c n

đ ra các nguyên t c chung đáp ng m c đích nâng cao hi u qu khia thác máy làm

đ t khi thi công công trình Nh t thi t ph i tuân th ch đ b o d ng, s a ch a

đ nh k cho máy, các đ nh m c v kh i l ng công vi c, chi phí s n xu t, th i gian

và ch đ làm vi c phù h p v i khí h u nóng m, đ a hình Vi t Nam nh m nâng cao hi u qu s d ng máy

1.5.1 S d ng máy tri t đ v s l ng, th i gian ho t đ ng, công su t

Không đ tình tr ng lãng phí do máy không đ c s d ng ho c s d ng m t

ph n th i gian công su t c a máy d n đ n tình tr ng làm vi c kém hi u qu , kéo dài

th i gian thi công M i lo i máy thi công đ u có nh ng tính n ng, tác d ng và nhi m v khác nhau, có vai trò khác nhau trong quá trình s n xu t ch t o s n

ph m Do v y ph i s d ng các máy móc đúng v i kh n ng v n có c a nó thì chúng m i phát huy h t tác d ng và đ t n ng su t cao nh t Khi các máy đ c b trí

h p lý theo đúng ch c n ng trình t trong quá trình thi công thì chúng m i đ c s

d ng có hi u qu , khai thác đ c h t công su t và tránh lãng phí trong quá trình thi công

1.5.2 S d ng máy thi công theo đúng đ nh m c s d ng

nh m c s d ng quy đ nh m c tham gia c a máy móc thi t b vào quá trình thi công trong nh ng giai đo n nh t đ nh M c tham gia này đ c tính toán t i u

nh t m c đ phù h p v i kh n ng hi n t i c a máy móc thi t b Khi đó s tham gia c a máy móc thi t b vào quá trình thi công m t m t v n phát huy h t công d ng

m t m t v n duy trì đ c th i gian s d ng lâu dài, h n ch đ c nh ng t n th t do

s d ng quá m c đ nh m c gây ra Do v y vi c qu n lý s d ng máy móc thi t b theo đ nh m c không ch có ý ngh a s d ng t i đa theo n ng l c thi công c a máy

mà còn có ý ngh a nâng cao tu i th cho h th ng máy móc thi t b , hi u qu s

đ c nâng cao

1.5.3 Gi m đ c hao mòn h u hình và hao mòn vô hình

Trong quá trình thi công máy móc thi t b ph i tham gia vào nhi u chu k làm

vi c do đó giá tr c a nó gi m d n do b hao mòn theo th i gian Hi n t ng này

x y ra c khi ho t đ ng c ng nh không ho t đ ng Qu n lý s d ng máy thi công

ph i đ m b o hao mòn máy móc là h p lý, tránh lãng phí th i gian s a ch a b o hành không c n thi t N u máy thi công đ c s d ng đúng ch đ đúng đ nh m c

và các tiêu chu n kinh t k thu t, thì hao mòn máy móc thi t b khi đó là h p lý Bên c nh đó máy móc có th b l c h u theo th i gian do khoa h c k thu t phát tri n nhanh nên vi c l a ch n máy thích h p cho công trình gi m đ c hao mòn vô hình, do v y vi c qu n lý và s d ng máy móc s hi u qu và đ c nâng cao

1.5.4 S d ng máy thi công theo đúng ch đ b o d ng s a ch a

Công tác này đòi h i ph i theo dõi th c hi n các bi n pháp t ch c, k thu t,

ph c v b o d ng, ki m tra s a ch a nh m gi m hao mòn, ng n ng a s c , đ m

b o máy móc làm vi c bình th ng Ch đ b o d ng k thu t và s a ch a cho phép l p k ho ch b o d ng k thu t và s a ch a l p d trù v nhân l c, v t t k thu t, ti n v n cho công tác này Khi b o d ng k thu t ph i ti n hành: lau r a, xem xét, tra d u m , ki m tra xi t ch t, đi u ch nh…V sinh công nghi p là công

vi c b t bu c ph i làm khi ti n hành b o d ng k thu t, ph i th c hi n th ng k

và tr c lúc ti n hành các bi n pháp khác c a b o d ng Ki m tra hi u ch nh

chúng ta s ph c h i đ c các khe h c n thi t trong m i l p ghép, công tác xi t

ch t là ph c h i đ ch t c a các m i ghép do trong quá trình làm vi c đ tin c y c a các m i ghép b gi m d i tác d ng c a l c rung đ ng Bôi tr n nh m m c đích

gi m c ng đ mài mòn c a các chi ti t máy các m i ghép b ng cách t o ra gi a các b m t ti p xúc các l p v t li u bôi tr n, t ng s làm vi c n đ nh c a liên k t Khi máy g p s c h ng hóc ta ph i ti n hành ki m tra,s a ch a, ph c h i, ch y th

1.5.6 m b o m i liên h gi a nguyên v t li u, máy móc và con ng i

Nguyên v t li u, máy thi công và lao đ ng là ba y u t c b n trong quá trình thi công, chúng có m i quan h m t thi t không th tách r i nhau, chúng có m i liên

h qua l i và tác đ ng l n nhau N u máy thi công có h p lý bao nhiêu n u nguyên

v t li u không đ c cung c p đ y đ k p th i thì hi u qu qu n lý và s d ng máy

c ng tr nên th p vì nó nh h ng tr c ti p đ n h s s d ng th i gian và công

su t huy đ ng c a máy Do v y yêu c u đ t ra đ i v i nguyên v t li u là ph i đ c cung c p đ y đ k p th i N u m t trong các y u t trên không đ c đáp ng làm cho quá trình thi công b ng ng tr , gián đo n nh h ng t i hi u qu qu n lý và s

d ng máy thi công

Nên ch n máy thi công đ c s n xu t ra các n c công nghi p phát tri n có

n n công ngh cao và đ c s n xu t nh ng n m g n đây thì ch t l ng máy móc

s t t h n: hi n đâ h n, đa tính n ng h n,, th i gian s d ng, công su t thi t k cao

h n T đó tác đ ng đ n n ng su t lao đ ng, ch t l ng s n ph m sau quá trình thi công

Y u t con ng i trong quá trình thi công luôn là nhân t trung tâm, đ c bi t trong v n đ qu n lý và nâng cao hi u qu s d ng máy thi công Con ng i l a

ch n ra các ph ng án t i u cho t ng ho t đ ng thi công, là y u t quan tr ng

nh t đ nâng cao n ng su t lao đ ng V trình đ tay ngh c a công nhân: quá trình

v n hành máy móc trong quá trình thi công đòi h i ng i công nhân ph i có m t trình đ tay ngh nh t đ nh, b i h th ng làm vi c theo quy trình Ng i công nhân

ph i đ c đào t o các k n ng đ s d ng máy móc m t cách t t nh t, đ m b o

gi m t i thi u các thao tác th a, k p th i phát hi n s c , nguyên nhân và cách kh c

ph c máy móc Trình đ t ch c qu n lý lao đ ng: c n t ch c s p x p b trí lao

đ ng m t cách h p lý, đúng ng i, đúng vi c đ m b o cho lao đ ng phát huy h t

n ng l c c a mình ng th i nâng cao tinh th n trách nhi m, ý th c t ch c cho

ng i lao đ ng tránh gây thi t h i v ng i và tài s n d n đ n hi u qu thi công không cao M t khác ta th y r ng qu n lý và s d ng máy móc chính là quá trình

ng i công nhân v n hành máy trong quá trình làm vi c, do v y nâng cao tinh th n trách nhi m, t ch c k lu t cho ng i công nhân là bi n pháp r t c n thi t đ qu n

lý và nâng cao hi u qu s d ng máy thi công

1.5.7 An toàn lao đ ng trong quá trình làm vi c

An toàn lao đ ng ph i đ c chú ý đ n t t c các khâu: t đi u hành ph ng

án thi công, t ch c thi công đ n đi u khi n, v n hành và ch m sóc b o d ng máy

Ng i đi u khi n v n hành máy xây d ng ph i tuân th nghiêm ng t nh ng quy đ nh chung v an toàn lao đ ng: T t c các máy c hay m i tr c khi đ a vào

s d ng đ u ph i ki m tra tình tr ng k thu t theo các yêu c u ghi trong h ng d n

s d ng c bi t các c c u an toàn nh : phanh, c c u t hãm, c c u h n ch hành trình…N u có h ng hóc thì ph i k p th i s a ch a ngay m i đ a ra công trình

s d ng, ch cho phép công nhân đ c đào t o có đ ch ng ch , b ng lái, b c th

t ng ng, hi u bi t v tính n ng, c u t o máy, k thu t an toàn s d ng máy Công nhân tr c ti p v n hành ph i đ c trang b nh ng ph ng ti n b o h lao đ ng c n

thi t khi làm vi c, th ng xuyên ki m tra, làm v sinh máy, tra d u m , đi u ch nh,

s a ch a nh các b ph n an toàn, lo i tr kh n ng làm h ng máy Trong th i gian

t m ngh c n khóa hãm b ph n kh i đ ng, đ máy đ ng n i an toàn, c n ph i kê chèn ch c ch n, các máy khi di chuy n ho c làm vi c ban đêm ho c trong th i ti t

x u, có s ng mù m c dù đã có h th ng chi u sáng chung, nh ng v n ph i dùng chi u sáng riêng tr c và sau máy b ng h th ng đèn pha và đèn tín hi u

i v i cán b ph trách, qu n lý máy móc, t ch c s d ng máy còn ph i tuân th m t s đi u kho n sau: T t c máy làm đ t tr c khi đ a ra s d ng ph i

đ c t ch c ki m tra k càng tình tr ng k thu t, t t c các n i nguy hi m trên công tr ng và ph m vi làm vi c c a máy làm đ t ph i có bi n báo phòng ng a;

tr c khi đ a máy vào làm vi c c n xác đ nh s đ di chuy n, n i đ , ch đ c ti n hành b o d ng k thu t khi đ ng c đã ng ng h n

CH NG 2: NG D NG BÀI TOÁN T I U TRONG L A CH N T

H P MÁY THI CÔNG H P LÝ 2.1 CÁC M C TIÊU C N T C V TÍNH CH N MÁY

2.1 1 Các y u t nh h ng t i n ng su t t máy thi công

- Chi u sâu khai thác bãi v t li u: nh h ng ch y u đ n n ng su t máy đào

đ t, khi chi u sâu khai thác nh h n tiêu chu n thì n ng su t máy đào s gi m

- C ly v n chuy n càng xa thì n ng su t càng gi m M i ph ng ti n có m t kho ng c ly phù h p nh t đ v n chuy n

- Các y u t v đ a ch t nh h ng nhi u đ n n ng su t c a máy đào, ít nh

h ng đ n ph ng ti n v n chuy n Y u t đ a hình, ch t l ng đ ng xá và th i

ti t khu v c nh h ng ch y u đ n ph ng ti n v n chuy và ít nh h ng h n đ i

v i máy đào

- Th i gian đ nh m c ca máy, đi u ki n làm vi c, s ph i h p gi a các máy

v i nhau, b trí s p x p v th i gian s d ng máy xây d ng trong ca c ng là nh ng nhân t nh h ng đ n n ng su t c a máy

- S l ng máy có kh n ng s d ng hay s n sàng ho t đ ng, trình đ s d ng máy, trình đ t ch c s n xu t, trình đ qu n lý c a các doanh nghi p xây l p quy t

đ nh n ng su t c a c t máy nh h ng tr c ti p đ n ti n đ thi công và ch t l ng công trình

2.1 1.2 i u ki n v t ch c ph i h p xe và máy

Các y u t v n ng su t k thu t c a máy, chu k ho t đ ng, n ng su t ca máy

và n ng su t n m nh h ng đ n n ng su t c a t máy làm đ t

Khi đào đ đ lên ph ng ti n v n chuy n thì n ng su t s gi m so v i khi đào

đ t do N u máy đào l n, ô tô nh d n đ n tình tr ng máy đào ph i ch đ i, ho c

ô tô b non t i do l g u và ng c l i…đ kh c ph c c n ch n h s ph i h p cho phù h p

2.1 1.3 Vi c t ch c đào và v n chuy n đ t

Vi c b trí khoang đào, thi t k khoang đào, thoát n c trong khoang đào,

đ ng v n chuy n là nhóm nhân t c a vi c t ch c đào và v n chuy n đ t có nh

b ng cách lùi d n ho c b ng cách lái vòng trong đi u ki n ch t h p

Trong quá trình v n chuy n luôn luôn t n t i các kh n ng ách t c N u có s n các bi n pháp đ i phó t t v i nh ng ách t c này có th gi m thi u nhu c u d tr máy thi công, gi m đ ng v n trong d tr , đ m b o n ng su t làm vi c c a c t máy bình th ng Mu n có các bi n pháp đ i phó v i các ách t c có th x y ra thì ngay t đ u l p ph ng án v n chuy n đã ph i nêu các kh n ng, tình hu ng có th

d n t i ách t c trong v n chuy n

2.1 1.4 Nâng cao n ng su t thi t b b ng các gi i pháp khác

C n đ m b o n ng su t c a máy trong t h p ph i đ t đ c đ nh m c quy đ nh

b ng cách t ng th i gian h u ích trong m t ca máy

Thi t l p k ho ch b o d ng đ nh k , s a ch a th ng xuyên h p lý, có k

ho ch d tr ph tùng nh m tránh h ng hóc trong lúc đang thi công

B trí th v n hành h p lý, đúng b c th nên tuy n ch n công nhân có n ng

l c Gi m th i gian c a chu k làm vi c nh s k t h p nh p nhàng các đ ng tác, t ng

m c đ y g u nh cách làm vi c và b ng cách n o k t h p v i đánh s p đ l p đ t

ng viên th đi u khi n t ng h s s d ng th i gian trong ca, gi m thi u

th i gian ch đ i cho m t lo i máy trong dây chuy n gây nên

C n ph i tính toán b trí đ máy d tr

2.1.2 Các m c tiêu c n đ t đ c khi ch n máy thi công

Theo công ngh và đ c đi m c a các công vi c thi công đê, các máy thi công cho công trình th y l i có kh i l ng thi công l n c n ph i th a mãn các m c tiêu sau:

- Các thi t b c gi i ph i thu c lo i ph bi n và t ch c khai thác chúng trong quá trình công ngh sao cho có hi u qu kinh t v i s thi t b nh nh t, s ng i thi công ít nh t, gi m đ n m c t i đa các công vi c th công

- Áp d ng nh ng thi t b đa n ng, gi m t i đa các máy thi công chuyên dùng

- u tiên áp d ng nh ng máy t hành bánh l p ho c trong nh ng tr ng h p không th thì s d ng nh ng máy t hành b ng bánh xích có kh n ng c đ ng

- S d ng ngu n đ ng l c là đ ng c đ t trong ho c đ ng c đi n hay các

- ây là ph ng pháp phù h p v i m c tiêu và yêu c u c a đ tài

- V i vi c s d ng ph ng pháp quy ho ch toán h c không nh ng tính đ c

s l ng máy thi công h p lý ph c v công tác xây d ng công trình mà còn có th

ng d ng c th khi l a ch n h p lý thi t b c gi i tham gia các công trình khác có quy mô l n

- Ph ng pháp quy ho ch toán h c cho phép tính toán s l ng máy thi công

h p lý đ i v i t ng dây chuy n c gi i ho c toàn b công tr ng

- Ph ng pháp này còn có hi u qu cho vi c áp d ng vào công tác quy ho ch trang b c gi i cho t ng đ n v

2.2.2 Các y u t nh h ng t i công tác tính ch n máy thi công

Các công trình xây d ng nói chung và công trình xây d ng th y l i nói riêng

đ u có nh ng y u t nh h ng đ n vi c l a ch n và s d ng các thi t b c gi i

Ph n l n các máy thi công làm vi c ngoài tr i nên chúng b nh h ng tr c ti p

c a các y u t t nhiên (khí h u, th i ti t, n n đ t…) Sau khi thi công công

tr ng này chúng l i đ c chuy n đ n công tr ng khác, th c t đó cho th y máy thi công không nh ng b nh h ng do y u t th i ti t mà còn ph thu c vào các

đi u ki n đ a hình, đ a ch t…Bên c nh đó, vi c đ u t mua s m máy thi công có tính n ng k thu t phù h p v i yêu c u công vi c; th i h n thi công và m c đ t p trung c a công trình; tu i và tình tr ng k thu t c a máy; c s s a ch a và m c đ hoàn thi n c a b ph n ch m sóc, s a ch a máy thi công c ng nh m c đ lành ngh c a công nhân v n hành và s a ch a đ u có nh h ng m t cách tr c ti p

ho c gián ti p t i công tác tính ch n máy thi công

Qua s phân tích tính ch t tác đ ng c a các y u t trên đ n vi c tính ch n máy

ch ng t r ng nh h ng chung c a các y u t đó có ý ngh a quy t đ nh t i vi c

ch n lo i, ki u và s l ng máy thi công, đ ng th i c ng xác đ nh đ c s thay đ i

kh i l ng công vi c c n thi công trong m t đ n v th i gian và n ng su t v n hành

c a máy Do đó, các y u t trên c n đ c tính t i khi đánh giá các ch tiêu kinh t -

k thu t c a máy c ng nh các ph ng án trang b máy thi công h p lý cho các đ n

v c gi i

2.3 MÔ HÌNH BÀI TOÁN CH N THI T B T I U

Mô hình bài toán tính ch n máy thi công theo ph ng pháp quy ho ch toán

g m: Hàm m c tiêu và ph n mô t các ràng bu c

2.3.1 Hàm m c tiêu có th ch n theo các đ nh h ng sau:

Xác đ nh ch ng lo i, s l ng xe có trong t h p máy thi công, s ph i h p

nh p nhàng gi a các xe trong t máy, tính toán b trí đ máy d tr c n đ m b o yêu c u v kinh t - k thu t th a mãn các m c tiêu sau:

- T ng chi phí ca máy nh nh t

- T ng n ng su t khai thác l n nh t

- T ng l i nhu n đ u t c gi i cao nh t

- T ng th i gian thi công ng n nh t

Khi đ t ra bài toán có th l a ch n t ng m c tiêu đ tính ch n máy thi công

ho c có th th a mãn hài lòng m t s m c tiêu cho tr c, đ i v i mô hình bài toán

l a ch n thi t b san l p tôi ch n t ng chi phí ca máy nh nh t là hàm m c tiêu đ t

ra cho bài toán

Ph n mô t các ràng bu c v đi u ki n kinh t - k thu t c a máy thi công có

th đ c l a ch n nh m th a mãn các đi u ki n sau:

- Th c hi n đ y đ kh i l ng công vi c theo k ho ch

- Tính n ng k thu t c a máy thi công phù h p v i đ c đi m c a đ i

t ng khai thác

- Không v t quá v n đ u t cho tr c

- Th i gian thi công ng n nh t

- Máy có đ tin c y cao,…

Tùy theo yêu c u c a bài toán, các ràng bu c trên có th b sung hay b t đi cho phù h p Tuy nhiên, hai ràng bu c quan tr ng nh t luôn luôn ph i có là:

- Các máy thi công đ c ch n ph i đ m b o th c hi n đ y đ kh i l ng công vi c theo k ho ch

- Các máy thi công ph i có tính n ng k thu t phù h p v i đ c đi m c a đ i

t ng khai thác

Qua phân tích nh ng y u t nh h ng t i công tác tính ch n máy thi công trong t nh và khu v c lân c n tôi th y r ng: V n đ đ t ra cho công tác qu n lý, khai thác máy thi công là l a ch n h p lý đ i máy thi công trên c s đ i máy thi công

hi n có theo dây chuy n c gi i Có ngh a là ph i tìm ra ph ng án h p lý trong

vi c phân b công vi c cho các máy thi công theo các dây chuy n c gi i nh m

đ m b o ch tiêu chi phí nh nh t và ch s d ng các máy thi công hi n có trong khu

v c N i dung bài toán nh m xác đ nh s l ng máy thi công h p lý th c hi n cho

d án công trình nâng c p h th ng đê h u H ng – t nh Hà Nam

2.3.2 H th ng các ký hi u dùng cho bài toán

Xij (ca) – S ca máy lo i i làm công vi c j

nij – S lo i máy i làm công vi c j

Cij (đ ng/ca) – Giá ca máy c a máy lo i i làm công vi c j

Ti (ca) – Qu th i gian làm vi c cho phép (s ca máy cho phép) c a lo i máy i trong th i k thi công

Qi – Nhóm đ t thi công đ c c a lo i máy i

Bi – Chi u sâu đào c a lo i máy i

Hi – Chi u cao đ p c a lo i máy i

Si – C ly v n chuy n đ t h p lý c a lo i máy i

Ni – N ng su t c a lo i máy i

Qj, Bj, Hj, Sj, Nj - T ng ng nh trên là nhu c u đòi h i ph i có c a đ i t ng khai thác j

2.3.3 Mô hình bài toán đ c phát bi u nh sau:

C n tìm s ca máy Xij c a máy lo i i làm công vi c j trong dây chuy n thi công sao cho t ng chi phí ca máy là nh nh t T c ph i th a mãn hàm m c tiêu:

ng th i th a mãn h ràng bu c ph n ánh đ c đi m c a dây chuy n thi công

- Ràng bu c v kh i l ng công vi c: kh i l ng công vi c do các máy thu c

lo i i làm công vi c j ph i b ng kh i l ng đ nh tr c cho công vi c j:

nij đ c làm tròn b ng ph ng pháp th công theo yêu c u k thu t

2.3.4 Khai tri n các ràng bu c theo t ng lo i công vi c

C n c vào các đòi h i c a công trình xây d ng nói chung, xây d ng th y l i nói riêng th ng bao g m: công tác làm đ t (đào xúc đ - v n chuy n – đ p), đ m nén, san…M i công vi c trên đòi h i nh ng thông s khác nhau đ i v i máy thi công khác nhau

h p lý

C ly v n chuy n đ t

h p lý

C ly v n chuy n đ t

Qu th i gian

Qu th i gian

2.3.4.1 Công tác đào, xúc đ t (máy đào 1 g u) – công vi c 1

C n tìm s ca máy Xi1 c a máy đào làm công vi c đào, xúc đ t trong dây chuy n thi công sao cho t ng chi phí ca máy là nh nh t và th i gian thi công là

Dj = D1 – Kh i l ng công vi c đào đ t

- Ràng bu c v kh n ng khai thác:

1

Qi – Nhóm đ t thi công đ c c a lo i máy đào Xi1

Bi – Chi u sâu đào c a lo i máy đào Xi1

Hi – Chi u cao đ p c a lo i máy đào Xi1

Si – C ly v n chuy n đ t h p lý c a lo i máy đào Xi1

Ni – N ng su t c a lo i máy đào Xi1

Q1, H1, B1, N1, S1 – T ng ng nh trên là yêu c u k thu t đòi h i ph i có

c a các máy đào làm công tác đào đ p đ t

Sau khi tính đ c giá tr hàm m c tiêu c a máy đào, ta so sánh v i giá tr hàm m c tiêu theo đ nh m c đ ch n máy đào có chi phí th p nh t và th i gian thi công nhanh nh t

2.3.4.2 Công tác san l p (máy i) – công vi c 2

C n tìm s ca máy Xi2c a máy i làm công tác san l p trong dây chuy n thi công sao cho t ng chi phí ca máy là nh nh t và th i gian thi công là ng n nh t T c

=

∑ (2-11)

- Ràng bu c v kh i l ng công vi c: kh i l ng công vi c do các máy thu c lo i i làm công vi c i ph i b ng kh i l ng đ nh tr c cho công vi c i:

Q2, H2, B2, N2, S2 – T ng ng nh trên là yêu c u k thu t đòi h i ph i có

c a các máy i làm công tác san l p

Sau khi tính đ c giá tr hàm m c tiêu c a máy i, ta so sánh v i giá tr hàm

m c tiêu theo đ nh m c đ ch n máy i có chi phí th p nh t và th i gian thi công nhanh nh t

- T ng th i gian làm vi c (s ca máy)c a lo i máy i không v t quá qu th i gian cho phép (s ca cho phép) c a máy đó:

3 3

1

m i i

Sau khi tính đ c giá tr hàm m c tiêu c a máy i, ta so sánh v i giá tr hàm

m c tiêu theo đ nh m c đ ch n máy đ m nén có chi phí th p nh t và th i gian thi công nhanh nh t

2.3.4.4 Công tác v n chuy n (ô tô)– công vi c 4

C n tìm s ca máy Xi4 c a ô tô làm công vi c v n chuy trong dây chuy n thi công sao cho t ng chi phí ca máy là nh nh t và th i gian thi công là ng n nh t T c

Bi – Chi u r ng gi i h n ch c a ô tô v n chuy n Xi4

Hi – Chi u cao gi i h n ch c a ô tô v n chuy n Xi4