Nghiên cứu giải pháp bảo vệ môi trường nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường từ hoạt động sản xuất gốm tại làng nghề bát tràng, gia lâm, hà nội

Quy ho ch các công trình BVMT ..... COD, SS, và coliform cao.

DANH M C T CH VI T T T v

DANH M C HÌNH V vi

DANH M C B NG BI U vii

M U 1

1 Tính c p thi t c a đ tài 1

2 M c đích c a đ tài 1

3 Ph ng pháp nghiên c u 1

4 i t ng và ph m vi nghiên c u 2

5 N i dung c a lu n v n 2

CH NG 1 T NG QUAN V I T NG NGHIÊN C U 1.1 CÁC LÀNG NGH G M VI T NAM 3

1.1.1 Khái ni m v làng ngh 3

1.1.2 T ng quan v làng ngh g m Vi t Nam 3

1.1.2.1 L ch s làng ngh 3

1.1.2.2 c tr ng ô nhi m c a làng ngh g m 6

1.2 T NG QUAN V LÀNG G M BÁT TRÀNG 7

1.2.1 L ch s hình thành và phát tri n Làng ngh g m Bát Tràng 7

1.2.2 i u ki n t nhiên 8

1.2.3 i u ki n kinh t xã h i 11

1.2.4 Quy trình s n xu t g m 12

1.2.5 Ngu n gây ô nhi m làng ngh g m Bát Tràng 15

1.2.5.1 Ô nhi m môi tr ng không khí làng ngh g m Bát Tràng 15

1.2.5.2 c tr ng n c th i làng ngh Bát Tràng 16

1.2.3.3 c tr ng ch t th i r n làng ngh Bát Tràng 16

1.3 HI N TR NG QUY HO CH T CH C KHÔNG GIAN LÀNG NGH 17

1.3.1 Hi n tr ng s d ng đ t đai 17

1.3.1.1 Hi n tr ng s d ng đ t 17

B ng 1.4 B ng hi n tr ng s d ng đ t n m 2014 xã Bát Tràng 17

1.3.1.2 Phân b các đi m dân c 18

1.3.2 Hi n tr ng h t ng k thu t làng g m Bát Tràng 18

1.3.2.1 Khu v c s n xu t và kinh doanh 18

1.3.2.2 H t ng c s (đi n, đ ng, tr ng, tr m) 19

CH NG 2 NGHIÊN C U ÁNH GIÁ NH H NG N MÔI TR NG C A LÀNG NGH G M BÁT TRÀNG 2.1 THU N L I VÀ KHÓ KH N C A LÀNG G M BÁT TRÀNG 21

2.1.1 Nh ng thu n l i đ i v i s n xu t, môi tr ng 21

2.1.2 Nh ng khó kh n cho môi tr ng, xã h i 21

2.1.2.1 Khó kh n cho môi tr ng 21

2.1.2.2 Khó kh n cho kinh t , xã h i 22

2.2 NH H NG C A LÀNG NGH BÁT TRÀNG N MÔI TR NG 23

2.2.1 nh h ng đ n môi tr ng t nhiên 23

2.2.1.1 nh h ng đ n môi tr ng không khí 23

2.2.1.2 nh h ng đ n môi tr ng n c 30

a)- N c cu n trôi b m t 31

b)- Ô nhi m t ngu n n c th i 31

c)- Hi n tr ng n c m t 43

d)- Hi n tr ng n c ng m 50

2.2.1.3 nh h ng đ n môi tr ng đ t và h sinh thái 51

a)- Các ngu n gây ô nhi m đ t và h sinh thái 51

2.2.2 Ô nhi m ch t th i r n 55

2.2.2.1 Ch t th i r n sinh ho t 55

2.2.2.2 Ch t th i r n s n xu t 56

2.2.3 nh h ng đ n môi tr ng KT-XH 58

2.2.3.1 Tác đ ng đ n c c u kinh t , lao đ ng và s d ng đ t 58

2.2.3.2 Tác đ ng đ n s c kh e con ng i 59

2.2.3.3 Tác đ ng đ n c nh quan, du l ch 60

2.2.4 Nh ng v n đ môi tr ng c p bách 61

2.2.4.1 Môi tr ng khí 61

2.2.4.2 Môi tr ng n c 61

2.2.4.3 Thu gom x lý ch t th i r n 61

2.3 HI N TR NG CÔNG TÁC QU N LÝ B O V MÔI TR NG 62

2.3.1 Tình hình qu n lý, BVMT t i làng ngh g m Bát Tràng 62

2.3.1.1 Th c tr ng công tác qu n lý t i làng ngh 62

2.3.1.2 Th c tr ng công tác BVMT t i làng ngh 62

2.3.2 Nh ng v n đ còn t n t i 63

2.3.2.1 Chính sách, pháp lu t 63

2.3.2.2 T ch c qu n lý và công ngh x lý ch t th i 65

2.3.2.3 Nh ng v n đ b t c p t vi c áp d ng các bi n pháp k thu t BVMT t i làng ngh 65

CH NG 3 GI I PHÁP B O V MÔI TR NG LÀNG NGH G M BÁT TRÀNG 3.1 CÁC C S VÀ C N C XU T GI I PHÁP 67

3.1.1 C n c vào v n b n pháp quy 67

3.1.2 C n c vào đ nh h ng t ng tr ng và chuy n d ch c c u kinh t xã 68

3.1.3 C n c đi u ki n môi tr ng làng g m Bát Tràng 68

3.2 GI I PHÁP KHOA H C CÔNG NGH 69

3.2.1 Gi i pháp v c i ti n lò nung 69

3.2.1.1 C i t o lò nung h p 69

3.2.1.2 Khuy n khích dùng lò gas c i ti n 73

3.2.2 Gi i pháp x lý khí th i, h n ch ô nhi m nhi t đ , ti ng n 74

3.2.2.1 X lý khí th i 74

3.2.2.2 H n ch ô nhi m nhi t đ , ti ng n 76

3.2.3 Gi i pháp x lý n c th i làng ngh 76

3.3 GI I PHÁP QUY HO CH VÀ QU N LÝ MÔI TR NG 79

3.3.1 Quy ho ch môi tr ng 79

3.3.1.1 Quan đi m và m c tiêu quy ho ch 79

3.3.1.2 T ch c không gian 80

3.3.1.3 Quy ho ch các công trình BVMT 84

3.3.1.4 Quy ho ch đi m s n xu t 86

3.3.1.5 Quy ho ch khu nhà c và khu s n xu t c 88

3.3.2 Qu n lý môi tr ng 88

3.3.2.1 Tuân th pháp lu t và giáo d c môi tr ng 88

3.3.2.2 Nâng cao n ng l c s n xu t và BVMT làng ngh 89

3.3.2.3 Xây d ng h th ng QLMT 90

K T LU N VÀ KI N NGH 92

TÀI LI U THAM KH O 93

PH L C 95

QCVN Quy chu n Vi t Nam

TN&MT Tài nguyên và Môi tr ng

QCCP Quy chu n cho phép

TCVN Tiêu chu n Vi t Nam

CNH-H H Công nghi p hóa, hi n đ i hóa

CTR Ch t th i r n

DANH M C HÌNH V

Hình 1.1 Hình nh m t s làng ngh g m s t i Vi t Nam 5

Hình 1.2 B n đ hành chính huy n Gia Lâm (xã Bát Tràng) 9

Hình 1.3 Quy trình s n xu t g m s 12

Hình 2.1 N ng đ các ch t ô nhi m đ c tr ng trong không khí làng ngh 26

Hình 2.2 Di n bi n các ch t ô nhi m đ c tr ng trong môi tr ng không khí t n m 2003 - 2013 29

Hình 2.3 N ng đ các ch t ô nhi m đ c tr ng trong n c th i làng ngh Bát Tràng 37

Hình 2.4 Di n bi n các ch t ô nhi m đ c tr ng trong n c th i làng ngh t n m 2003 - 2013 41

Hình 2.5 N ng đ các ch t ô nhi m đ c tr ng trong n c m t làng ngh Bát Tràng 45

Hình 2.6 Di n bi n các ch t ô nhi m đ c tr ng trong n c m t làng ngh t n m 2003 - 2013 48

Hình 2.7 Di n bi n m t s kim lo i n ng trong đ t t n m 2003 - 2013 55

Hình 3.1 Thi t b l c b i t nh đi n 70

Hình 3.2 Thi t b hút nóng 70

Hình 3.3 Thi t b thông gió b ng qu t tr c g n t ng 71

Hình 3.4 Hi n tr ng lò h p đang s n xu t 72

Hình 3.5 Mô hình lò h p c i ti n 73

Hình 3.6 S đ nguyên lý c a thi t b l c b i cyclone 74

Hình 3.7 S đ nguyên lý c a thi t b l c b i túi v i 75

Hình 3.8 S đ ph ng án công ngh x lý n c th i s n xu t 79

Hình 3.9 nh h ng b trí không gian khu và khu s n xu t 87

Hình 3.10 C c u h th ng QLMT c p xã 90

DANH M C B NG BI U

B ng 1.1 c tr ng ô nhi m t s n xu t g m s [7] 6

B ng 1.2 Các lo i oxyt kim lo i và mu i chính t o men trong s n xu t g m s 13

B ng 1.3 Th i l ng ô nhi m do đ t than t i làng ngh [5] 15

B ng 2.1 c tính t i l ng các ch t phát th i vào môi tr ng (tri u t n/n m) 23

B ng 2.2 V trí l y m u không khí 24

B ng 2.3 K t qu đo đ c môi tr ng không khí c a làng ngh 25

B ng 2.4 T ng h p s li u phân tích m u không khí n m 2003 - 2013 28

B ng 2.5 T i l ng ch t b n sinh ho t t o ra/ngày đêm 32

B ng 2.6 i m l y m u n c th i làng ngh 33

B ng 2.7 K t qu phân tích ch t l ng n c th i sinh ho t 33

B ng 2.8 K t qu phân tích ch t l ng n c th i s n xu t 34

B ng 2.9 S li u t ng h p phân tích m u n c th i t n m 2003 - 2013 39

B ng 2.10 i m l y m u n c m t làng ngh Bát Tràng 43

B ng 2.11 K t qu phân tích ch t l ng n c m t 43

B ng 2.12 S li u t ng h p phân tích m u n c m t t n m 2003 – 2013 47

B ng 2.13 B ng đ a đi m l y m u n c ng m 50

B ng 2.14 K t qu phân tích ch t l ng n c ng m 50

B ng 2.15 V trí l y m u môi tr ng đ t 52

B ng 2.16 K t qu phân tích ch t l ng môi tr ng đ t 53

B ng 2.17 S li u t ng h p phân tích m u đ t t n m 2003 - 2013 53

B ng 2.18 Thành ph n rác đ c tái s d ng 56

B ng 2.19 T l các lo i rác xã Bát Tràng 57

B ng 3.1 B ng thông s lò c i ti n 69

B ng 3.2 B ng trích d n m t ph n quy ho ch s d ng đ t xã Bát Tràng giai đo n 2016 - 2020 80

B ng 3.3 Th ng kê di n tích đ ng toàn xã 83

B ng 3.4 Th ng kê các tr m bi n áp l i c a xã 84

B ng 3.5 B ng các lo i v t t c p, thoát n c 85

B ng 3.6 c tính kh i l ng đ u t xây d ng h th ng VSMT 86

M U

1 Tính c p thi t c a đ tài

Làng ngh là m t trong nh ng đ c thù c a nông thôn Vi t Nam a s làng ngh đã tr i qua l ch s hình thành và phát tri n hàng tr m n m g n li n v i s phát tri n KT-XH c a khu v c Vùng ng b ng Sông H ng tính đ n n m 2014 có 668 làng ngh (k c làng ngh truy n th ng và làng ngh m i), chi m 48% t ng s làng ngh trong c n c [1]

Ô nhi m môi tr ng là nguyên nhân ch y u gây ra các d ch b nh cho ng i dân đang lao đ ng và sinh s ng t i chính làng ngh , ô nhi m ph n l n do công tác

qu n lý còn nhi u b t c p T l ng i m c b nh t i các làng ngh đang có xu

h ng gia t ng trong nh ng n m g n đây, t p trung vào m t s b nh nh : các b nh ngoài da, b nh đ ng hô h p, tiêu hóa, th n kinh, b nh ph khoa và các b nh v

m t… c bi t, t l ng i m c b nh ung th t ng đ i cao, đó là h u qu c a phát tri n KT-XH không đi kèm v i BVMT theo h ng phát tri n b n v ng

Hi n nay các làng ngh đã chú tr ng h n trong công tác BVMT, tuy nhiên

k t qu còn nhi u h n ch Vì v y, đ tài “Nghiên c u gi i pháp b o v môi

tr ng nh m gi m thi u ô nhi m môi tr ng t ho t đ ng s n xu t g m t i làng ngh Bát Tràng, Gia Lâm, Hà N i” đ c l a ch n nh m góp ph n h n ch các tác

- Ph ng pháp phân tích, t ng h p s li u: thu th p s li u v đi u ki n t

nhiên, KT-XH, s li u liên quan đ n khu v c nghiên c u

- Ph ng pháp đi u tra kh o sát th c đ a: nh m đi u tra, thu th p s li u,

phân tích các ngu n th i t i khu v c nghiên c u

- Ph ng pháp phân tích: xác đ nh t a đ l y m u môi tr ng, phân tích

trong phòng thí nghi m, đánh giá k t qu

4 i t ng và ph m vi nghiên c u

- Nghiên c u ho t đ ng s n xu t g m s nh h ng đ n môi tr ng làng ngh g m Bát Tràng

CH NG 1

1.1 CÁC LÀNG NGH G M VI T NAM

1.1.1 Khái ni m v làng ngh

“Làng ngh Vi t Nam” là m t thu t ng dùng đ ch c ng đ ng c dân,

th ng vùng ngo i thành và nông thôn Vi t Nam, có chung truy n th ng s n xu t

v s n ph m th công cùng ch ng lo i Nó th ng mang tính t p t c, có truy n

th ng đ c s c, đ c tr ng, bao g m c tính kinh t và v n hóa [2]

Làng ngh v i nhi u lo i hình s n ph m phong phú đa d ng, hình th c t

ch c s n xu t linh ho t, t o ra m t l ng hàng hoá l n, gi i quy t công n vi c làm, góp ph n phát tri n kinh t xã h i c a khu v c Cùng v i s phát tri n c a n n kinh

t th tr ng theo đ nh h ng xã h i ch ngh a, làng ngh t ng tr ng m nh v s

l ng và ch ng lo i ngành ngh s n xu t m i Tính đ n cu i n m 2014, t ng s làng ngh trên toàn qu c là 3355 làng [3]

H th ng làng ngh Hà N i đ c hình thành và phân b t p trung hai bên

t h u ng n sông H ng, sông áy, sông Nhu , sông Tích Theo đi u tra c a T ng

c c Th ng kê (2012), Hà N i hi n có 174 xã, 282 làng có ngh s n xu t TTCN

T ng s lao đ ng tham gia s n xu t trong các làng ngh kho ng 160.000 ng i trong đó s lao đ ng chuyên TTCN kho ng 16%, lao đ ng kiêm TTCN kho ng 58%, lao đ ng d ch v kho ng 5%, lao đ ng thu n nông kho ng 21% [3]

Hi n nay, s l ng các làng ngh n c ta có xu h ng t ng; ch t l ng s n

ph m c ng đ c chú tr ng nên các áp l c t i môi tr ng t ho t đ ng c a làng ngh ngày m t l n M i làng ngh có nh ng đi u ki n và th c t không gi ng nhau

do đó ngu n gây ô nhi m khác nhau

th công t các n i tìm v Th ng Long hành ngh và l p nghi p S ra đ i và phát tri n c a Th ng Long đã tác đ ng m nh đ n Bát Tràng t m t làng g m bình

th ng đã tr thành m t trung tâm g m n i ti ng đ c tri u đình ch n cung c p

đ c ng ph m cho nhà Minh [4]

Th k 15-17 là giai đo n phát tri n m nh m c a ngành s n xu t g m xu t

kh u Vi t Nam phía b c có hai trung tâm quan tr ng và n i ti ng là Bát Tràng

và Chu u - M Xá (t nh H i D ng) Lúc b y gi , Th ng Long (Hà N i) và Ph

Hi n (nay thu c t nh H ng Yên) là hai đô th l n nh t và c ng là hai trung tâm m u

dch đ i ngo i th nh đ t nh t c a đàng ngoài Bát Tràng có may m n và thu n l i là

n m bên b sông Nh (sông H ng) kho ng gi a Th ng Long và Ph Hi n, trên

đ ng thu n i li n hai đô th này và là c a ngõ thông th ng v i th gi i bên ngoài Qua thuy n buôn Trung Qu c, Nh t B n, các n c ông Nam Á và các n c

ph ng Tây, đ g m Vi t Nam đ c bán sang Nh t B n và nhi u n c ông Nam

đ t nâu đ đanh ch c óng ánh khi g p n ng do

nung nhi t cao

Màu đ cam r t b t m t c a G m Thanh Hà Hình nh s n xu t g m đ t đ không men t i m t

nhà lò Bình D ng

Hình 1.1 Hình nh m t s làng ngh g m s t i Vi t Nam

Làng ngh g m s ch y u là các làng ngh truy n th ng đ c hình thành t lâu đ i, s l ng làng ngh trong c n c qua các th i k là 14 làng ngh , hi n nay làng ngh Bát Tràng c n i ti ng v s n ph m g m s trong c n c

Quy trình s n xu t v i nhi u công đo n nh : ph i li u, t o hình, ph men, nung Trong đó nung là m t công đo n quan tr ng đóng vai trò quy t đ nh đ n

ch t l ng, giá thành s n ph m, song đây c ng là công đo n gây ô nhi m môi

tr ng l n nh t, do c u t o c a lò nung và s d ng lo i nhiên li u đ gia nhi t

Làng ngh đ c hình thành nh ng vùng có kh n ng cung c p nguyên li u

c b n cho ho t đ ng s n xu t g m s Lao đ ng g n nh th công hoàn toàn, quy trình công ngh thô s , t l khí hóa th p, ít thay đ i Làng ngh g m th ng có quy

mô s n xu t nh , m t b ng s n xu t ch t h p xen k v i khu v c sinh ho t gây phát

th i ô nhi m t i khu dân c l n; d ng c b o h lao đ ng, đi u ki n lao đ ng không

đ m b o đã nh h ng chính đ n ng i lao đ ng và ch t l ng môi tr ng khu v c

a)- c tr ng khí th i làng ngh : Ô nhi m không khí có ngu n g c ch

y u t đ t nhiên li u và s d ng các nguyên li u, hóa ch t trong dây chuy n công ngh s n xu t S d ng than ch t l ng th p là ch y u, gây phát sinh b i và các khí

ô nhi m Khí th i ch a thành ph n b i, CO2, CO, SO2, NOx và ch t h u c bay h i

Nghiên c u t i làng ngh truy n th ng g m s Bình D ng, có 174 c s ,

ch y u th xã Th D u M t 24 c s ; th xã Thu n An 70 c s ; huy n Tân Uyên

69 c s ; huy n B n Cát 11 c s cho giá tr s n l ng 586.365 t đ ng

Kh o sát 142 c s , k t qu cho th y xu th s d ng lò gas đ nung s n ph m

đã t ng m nh do các doanh nghi p c n nâng cao ch t l ng s n ph m Nung b ng

lò gas cho s n ph m đ t ch t l ng cao và đ ng đ u, t l thành ph m đ t trên 90%

Do đó, th i l ng các ch t ô nhi m trong khí th i s n xu t c ng đã gi m đi đáng k

B i phát sinh do các ho t đ ng v n chuy n, ch bi n nguyên nhiên v t li u (đ t, cao lanh ) và b i tro phát sinh t khói lò Khí th i c a các lò nung g m có

ch a các lo i khí có h i nh CO, SO2, NOx, HF Trong đó, khí CO, b i gây ô nhi m môi tr ng không khí n u không đ c x lý Bên c nh đó, l ng nhi t phát sinh t quá trình đ t lò th công b ng than c ng gây nh h ng đ n môi tr ng

b)- c tr ng n c th i làng ngh g m: Ngu n th i phát sinh là n c th i

sinh ho t và n c th i s n xu t N c th i ch a hàm l ng ch t ô nhi m nh BOD5,

COD, SS, và coliform cao Do không đ c x lý mà th i tr c ti p vào môi tr ng, làm t ng ô nhi m h u c ngu n n c m t và nh h ng đ n ngu n n c ng m khu

v c s n xu t, khu v c lân c n khác

c)- c tr ng CTR làng ngh g m: CTR nh x than, tro c i, g ch ngói v và

các lo i g m ph ph m CTR làng ngh ít đ c thu gom, không đ c chôn l p mà

đ vào góc t ng ho c x p xung quanh hàng rào t i m i gia đình khi n không khí

tr nên ng t ng t, di n tích b thu h p gây ách t c dòng ch y

1.2 T NG QUAN V LÀNG G M BÁT TRÀNG

1.2.1 L ch s hình thành và phát tri n Làng ngh g m Bát Tràng

Xã Bát Tràng g m 02 làng Bát Tràng và Giang Cao, là m t trong 31 xã,

ph ng c a Qu n Gia Lâm, tr c thu c t nh B c Ninh, t n m 1961 thu c ngo i thành Hà N i Tr c đây h n 700 n m, ng i dân thôn Bát Tràng di c t làng B Bát (xã B Xuyên và trang B ch Bát thu c t ng B ch Bát, huy n Yên Mô, ph

Tr ng Yên, tr n Thanh Hóa ngo i, nay là hai thôn c a xã Yên Thành, huy n Yên

Mô, t nh Ninh Bình, theo vua Lý Công U n r i đô t Hoa L ra Th ng Long, đ n vùng đ t b i trên b sông H ng, l p ph ng làm ngh g m (g ch xây d ng); Ban

đ u thôn Bát Tràng đ c g i là B ch Th Ph ng, thu c Xã Bát Tràng (t c làng Bát Tràng ngày nay) thu c t ng ông D , huy n Gia Lâm, ph Thu n An, t nh B c Ninh), ng i dân sinh s ng ch y u b ng ngh làm g m s và buôn bán, làm quan

Th i nhà H u Lê, xã Bát Tràng thu c huy n Gia Lâm, ph Thu n An, tr n Kinh B c Sang th i nhà Nguy n, n m 1822 tr n Kinh B c đ i làm tr n B c Ninh,

n m 1831 đ i làm t nh B c Ninh, lúc này xã Bát Tràng thu c t ng ông D , huy n Gia Lâm, ph Thu n An n n m 1862 chia v ph Thu n Thành và n m 1912 chia v ph T S n T tháng 2 đ n tháng 11 n m 1949, huy n Gia Lâm thu c v

t nh H ng Yên T n m 1961 đ n nay, huy n Gia Lâm thu c ngo i thành Hà N i

N m 1948, xã Bát Tràng nh p v i xã Giang Cao và xã Kim Lan l p thành xã Quang Minh T n m 1964, xã Bát Tràng đ c thành l p g m 2 thôn Bát Tràng và Giang Cao nh hi n nay [4]

Có truy n thuy t nói v vi c dân làng Bát Tràng t B Bát chuy n c ra

B c và đ nh c h u ng n sông H ng, phía d i Th ng Long, đ ti n vi c chuyên

ch nguyên li u và thành ph m là phù h p v i l ch s Ngh g m Bát Tràng g n

li n v i quá trình l p làng Do v y, th i đi m chuy n c h p lý nh t c a ng i làng

B Bát là vào kho ng cu i th i Tr n (th k XIV) và có th coi đó là th i đi m m

đ u c a làng g m

1.2.2 i u ki n t nhiên

Xã Bát Tràng g m 02 thôn là Bát Tràng và Giang Cao, thu c Gia Lâm - Hà

N i; n m t ng n sông H ng Di n tích đ t t nhiên 164,03 ha v i 2296 h gia đình, 8542 nhân kh u, trong đó có 845 h s n xu t các m t hàng g m, s còn l i làm ngh kinh doanh th ng m i s n ph m, nguyên li u s n xu t g m s , đ t nông nghi p chi m 3%, tuy nhiên không s n xu t nông nghi p [6]

Hình 1.2 B n đ hành chính huy n Gia Lâm (xã Bát Tràng)

V v trí đ a lý:

Phía b c giáp: xã ông D ; Phía nam giáp: xã Kim Lan (huy n Gia Lâm) và xã Xuân Quan (V n Giang, H ng Yên); Phía ông giáp: a T n; Phía Tây giáp: Sông

H ng

a hình c a xã không đ ng nh t, chia thành 2 khu v c: khu v c trong đê có

c t th p, kho ng 1/4 di n tích c a Bát Tràng - Kim Lan; khu v c ngoài đê cao t phía Tây Nam th p d n v phía B c và ông chi m 3/4 di n tích; 70% di n tích có đ cao

t ng đ i t 2 - 2,5m

Vào mùa m a l khi m c n c sông H ng báo đ ng c p 2 thì Bát Tràng b

ng p kho ng 20% di n tích, khi m c n c báo đ ng c p III thì 40% di n tích b

ng p Do đó vào mùa m a l nh ng ph n đ t b ng p l t c ng v i h th ng thoát

n c xu ng c p đã nh h ng không nh t i các ho t đ ng s n xu t, tháng 7 và tháng 8

h u nh s n xu t g m s ch m [6]

i u ki n khí h u: Xã Bát Tràng mang các đ c đi m khí h u vùng châu th

sông H ng: Nhi t đ bình quân n m 28,10

C L ng m a trung bình hàng n m t 1.600 - 1.700 mm, t p trung ch y u t tháng 5 đ n tháng 8 v i 75% t ng l ng

m a, tháng 11 và tháng 12 l ng m a th p S gi n ng trung bình/n m là: 1.833

gi (trung bình 5,1 gi /ngày), cao nh t là tháng 7 (265 gi ), th p nh t là tháng 3 (70

đ n 90 gi )

i u ki n thu v n: Xã Bát Tràng có hai m t giáp sông và m t s h , đ m

l n nh nh Thái Ninh, Ti n Phong, a T n Vì v y ch u nh h ng chính c a ch

đ thu v n Sông u ng và sông H ng, đây c ng là ngu n c p n c chính đáp ng yêu c u v n c ng t ph c v s n xu t và dân sinh; có tác d ng l n trong vi c tiêu

n c, góp ph n gi m t i ô nhi m do ho t đ ng s n xu t gây ra

Theo báo cáo đi u ch nh quy ho ch t ng th kinh t - xã h i huy n Gia Lâm, ngu n n c ng m c a huy n Gia Lâm có 3 t ng: T ng ch a n c không áp có chi u dày n c thay đ i t 7,5m - 19,5m, trung bình 12,5m Ch t s t khá cao t 5 - 10mg/l, có nhi u thành ph n h u c T ng n c không áp ho c áp y u, đây là t ng

ch a n c n m gi a l u v c Sông H ng Chi u dày ch a n c t 2,5 - 22,5m,

th ng g p đ sâu 15 - 20m Hàm l ng s t khá cao có n i đ n 20mg/l T ng

ch a n c áp l c là t ng ch a n c chính hi n đang đ c khai thác r ng rãi ph c

v cho huy n và Hà N i nói chung T ng này có chi u dày thay đ i trong ph m vi khá r ng t 28,6m - 84,6m, trung bình 42,2m

i u ki n th nh ng và đ a ch t: t đai khu v c có ngu n g c phù sa, c u

t o đ a hình theo ki u b c th m sông, hàm l ng sét 48,8%; t ng c p h t li-môn 50,01% V tính ch t v t lý: dung tr ng 1,1-1,3g/cm3; đ x p 44-57%; đ tr m

c c đ i 39-43% V hàm l ng hoá có tính axít nh đ n trung tính; thành ph n dinh

d ng m c trung bình Th c t qua m t s công trình đã xây d ng thì n n đ t khu

v c t ng đ i n đ nh, s c ch u t i c a n n R>1,8 kG/cm2

có th xây d ng công trình 2 t ng mà không ph i x lý, gia c n n móng

1.2.3 i u ki n kinh t xã h i

C c u kinh t làng g m Bát Tràng g m: công nghi p, th công nghi p, xây

d ng (48,4%), th ng m i d ch v (51,5%), nông nghi p và th y s n (0,1%) Dân

s ch y u làm ngh và kinh doanh th ng m i g m s , t l trên 90% Chính vì

v y, g m s là ngành ngh chính, đóng góp chính vào t ng tr ng kinh t c a xã Bát Tràng

- Giá tr s n xu t công nghi p, th công nghi p, xây d ng: hàng n m đ t trên

226 t đ ng, t ng trên 12% so v i n m tr c Các h , doanh nghi p có các gi i pháp kh c ph c khó kh n do nh h ng c a suy gi m kinh t , t p trung đ u t nâng cao ch t l ng s n ph m, t ng c ng qu ng bá th ng hi u

- Ngành th ng m i, d ch v : Hàng n m, th ng m i d ch v đ t trên 186 t

đ ng, t ng 18,3% so v i n m tr c, trung bình hàng n m có 2354 đoàn, v i trên

10000 l t khách qu c t và trên 4000 l t khách trong n c t i th m quan, mua hàng g m s Các c a hàng đ t trên tr c đ ng chính, ki t ch g m đ c c i t o, nâng c p, ch nh trang, m u mã s n ph m đa d ng, phong phú, ph c v khách hàng

- Nông nghi p và th y s n: Chi m t tr ng không l n trong c c u kinh t

c a xã, giá tr s n xu t hàng n m trên 400 tri u đ ng H p tác xã d ch v t ng h p Bát Tràng ho t đ ng có hi u qu , có nhi m v qu n lý CCN làng ngh t p trung

Hi n nay Bát Tràng có 60 đ n v kinh t , trong đó có 1 doanh nghi p nhà

n c, 3 công ty c ph n, 52 công ty TNHH, 04 HTX và 845 h s n xu t, còn l i kinh doanh th ng m i g m s

1.2.4 Quy trình s n xu t g m

Dây chuy n s n xu t t i Bát Tràng theo quy trình nh hình 1.3

Hình 1.3 Quy trình s n xu t g m s

- Nguyên li u: g m 3 lo i chính

+ Nguyên li u d o: các lo i cao lanh và đ t sét t o hình ph i li u d o

+ Nguyên li u không d o đ c g i là nguyên li u đ y: có các h t thô h n,

h t th ng không x p, t ng đ i n đ nh và không bi n tính khi nung, khi nung không co ngót Nguyên li u đ y đi n hình nh th ch anh, corundo, đ t sét nung (samot)…

+ Nguyên li u không d o, lo i đ c g i là ch t tr dung:nó t ng t nh lo i

2, nh ng ch c n ng chính là t o pha l ng khi nung, t o đi u ki n thúc đ y nhanh quá trình k t kh i Ngoài nh ng nguyên li u đã nêu trên, trong công nghi p s n xu t

g m còn s d ng nguyên li u t ng h p nh các oxit TiO2, Al2O3, ThO2, BeO…Trong s n xu t, s d ng th ch cao và nh a epoxy đ làm khuôn; đ s n xu t bao nung và các v t li u ch u l a h tr khi nung ng i ta dùng samot, SiC, -

Al2O3… và đ s n xu t ch t màu và men: dùng các oxit mang màu nh CoO, Cr2O3, CrO2, MnO2 …., hay các oxit đ t hi m và m t s kim lo i quý nh Au, Ag, Pt…

Hi n t i, Bát Tràng có 30 h chuyên d ch v nhào tr n đ t nguyên li u v i các thi t b nhào tr n đ t; cung c p cho t t c các c s s n xu t trong làng Hàng

n m, Bát Tràng tiêu th kho ng 65.000 t n đ t làm nguyên li u

- Gia công và chu n b ph i li u: bao g m các công đo n làm giàu và tuy n

ch n nguyên li u, gia công thô và gia công trung bình các lo i nguyên li u, gia công tinh nguyên li u, chu n b ph i li u theo yêu c u c a t ng lo i s n ph m Nghi n nguyên li u đ c th c hi n c n th n song các máy nghi n thô s và phát tán n cao

- T o hình: v kích th c, hình d ng hình h c, đ đ ng nh t c a bán thành

ph m Công đo n t o hình s d ng lao đ ng th công, dùng c chân và tay xoay

vu t, sau nhi u n m gây ra d d ng c th

- Ph men: pha ch men và b t m u, men ch a nhi u lo i oxyt đ c, quá trình s n xu t th công nên th g m không tránh đ c s ti p xúc tr c ti p và r i vãi, gây h i cho môi tr ng và s c kh e c ng đ ng Các lo i oxyt chính trong t o men t i b ng 1.2

B ng 1.2 Các lo i oxyt kim lo i và mu i chính t o men trong s n xu t g m s

hóa h c

2 Cô ban oxyt CoO-Co2O3-Co2O4 13 Canxi oxyt CaO

3 Niken oxyt NiCO3 > t0 NiO + O2 14 Manhe oxyt MgO

6 Antimon oxyt Sb2O5 – Sb2O3 17 Liti oxyt Li2O

7 S t oxyt Fe2O3 – FeO 18 Bori oxyt B2O3

STT Tên Công th c hóa h c STT Tên Công th c

hóa h c

10 Ziricon oxyt ZrO2 21 Ph t phát Ca3(PO4)2

V i 22 lo i oxyt và mu i khác nhau là thành ph n đ t o men Nh ng tùy theo m u s c, ki u lo i c a s n ph m, ng i s n xu t l y t l thành ph n c a các oxyt này khác nhau Khi s n xu t khuôn bao ngoài s n ph m ng i ta dùng ch y u

th ch cao CaSO4.2H2O và t n d ng các bao nung c có ch a thành ph n cácbua silíc (SiC), corindon (Al2O3)

- S y s n ph m: Quá trình t o hình đã thêm vào ph i li u m t l ng n c

nh t đ nh vì th ph i th c hi n s y bán s n ph m tr c khi nung S d ng m t b ng

x ng đ bày s n ph m ra hong khô,

- Nung g m: Tr i qua quá trình phát tri n lâu dài, ng i dân trong làng đã s

d ng các cách nung g m: Lò ch, lò đàn, lò h p, lò b u (không còn ho t đ ng)

Hi n nay, s l ng lò nung gas trên đ a bàn là 465 lò, lò nung than là 100 lò, h gia đình có t 1-2 lò chi m đa s , có 10 gia đình có t 3 lò tr lên S l ng lò nung t i CCN làng ngh chi m kho ng 40% s lò hi n có trên đ a bàn, ch y u là lò nung

b ng gas ây chính là công đo n cu i cùng c a quy trình s n xu t g m s c ng là công đo n chính t o ra nhi u ch t gây ô nhi m môi tr ng, công đo n này có hai

c a s n ph m cao d n đ n doanh thu t s n ph m th p, c nh tranh kém T o môi

tr ng c nh quan không đ p m t

+ Nung b ng lò gas (465 lò): Nhiên li u đ t b ng gas, v i nh ng lò 7m3

c n 350kg gas/lò, th i gian nung là 12h, nhi t đ nung 1200oC, tr c khi nung s n

ph m đ c x p thành khay, khay b ng s t có kh n ng ch u nhi t l n h n 1200o

C

T l thành ph m đ t 90%, t l cong vênh, khê, s ng ít

u đi m nung b ng gas là gi m thi u ô nhi m môi tr ng, cho ch t l ng

g m cao, s n ph m ít cong vênh, t n ít nhân công, gi m nhi u chi phí nh ph phí

v n chuy n, sân bãi, che đ y, t o c nh quan g n đ p, gi m th i gian đ t t 24h

xu ng còn 12h Ngoài ra còn có tính c nh tranh, không ph thu c đi u ki n th i ti t Tuy nhiên chi phí ban đ u đ xây d ng lò gas cao kho ng 200 tri u/lò, giá nhiên li u cao (320-350 kg gas kho ng 3 tri u đ ng) và nguy c ti m n v vi c n khí gas

- Các s n ph m g m Bát Tràng: Các s n ph m chính c a làng g m Bát

Tràng g m: g m gia d ng (bát, đ a, ch u hoa, m trà…); đ g m dùng làm đ

th (chân đèn, chân n n, l h ng, đ nh, đài th , mâm g m); đ g m trang trí (g m

mô hình nhà, long đình, các tranh g m…); đ g m xây d ng (g ch hoa kính hi n

đ i, các lo i ngói nh ngói l u ly, ngói m i hài, ngói ng) Hi n nay, Bát Tràng phát tri n hai ch ng lo i g m l n: g m gi c và g m hi n đ i (gi ph ng pháp c truy n)

1.2.5 Ngu n gây ô nhi m làng ngh g m Bát Tràng

1.2.5.1 Ô nhi m môi tr ng không khí làng ngh g m Bát Tràng

Ô nhi m môi tr ng không khí làng ngh bao g m: ô nhi m khí th i, khói

G m s Bát Tràng

Làng ngh

L ng than (t n)

(t n) SO 2 (t n)

NO 2 (t n)

THC (t n)

Nh n th y, n m 2007 l ng than tiêu th đã gi m so v i n m 2004 (do thay

th m t ph n than b ng khí đ t), nên th i l ng ch t ô nhi m trong khí th i s n xu t

đã gi m

L ng b i Bát Tràng n m 2007 v t quá m c tiêu chu n môi tr ng t 3,0-3,5 l n, n ng đ các khí CO2 và SO2 trong không khí đ u v t quá tiêu chu n cho phép t 1,5-2 l n [18]

Bên c nh đó, ti ng n phát sinh t các ph ng ti n chuyên ch nguyên v t

li u và thành ph m ra vào làng ngh

1.2.5.2 c tr ng n c th i làng ngh Bát Tràng

N c th i sinh ho t c a 8542 nhân kh u, có ch a nhi u h p ch t h u c d

b phân h y sinh h c, các thành ph n vô c , vi sinh v t và vi trùng gây b nh nh : BOD5, COD, coliform cao… N c th i phát sinh t quá trình bài ti t c a con ng i, nhi m b n do các ch t th i sinh ho t, có th tính b ng 80% l ng n c đ c c p

N c th i t quá trình s n xu t g m: s d ng trong các công đo n c a s n

xu t g m; hóa ch t dùng đ nâng cao ch t l ng, b o qu n s n ph m, làm ch t li u men, hay s n v đ c tr ng b i các thông s c n l l ng (TSS), đ đ c, cr6+

, niken, các h p ch t kim lo i Al2O3, CaCO3, MgCO3 đã gây h i tr c ti p cho s c kh e ng i tham gia s n xu t, nh h ng đ n môi tr ng xung quanh

1.2.3.3 c tr ng ch t th i r n làng ngh Bát Tràng

CTR sinh ra g n li n v i quá trình s n xu t, t ng quá trình đ u t o ra ch t

th i (t khâu khai thác, tuy n ch n nguyên li u đ n khi t o ra s n ph m) Ch t th i

g m ph ph m, ph li u đ t nung, g m, s v , h ng

S phát tri n c a làng ngh đã mang l i l i ích to l n v kinh t xã h i cho

đ a ph ng, tuy nhiên c ng t o s c ép l n đ i v i môi tr ng Th c tr ng ch t th i

ch a nhi u thành ph n nguy h i ch t thành nh ng đ ng bên đ ng, quanh các nhà

x ng, gây ách t c giao thong, m t m quan c ng v i khi tr i m a đ ng l y l i,

b n th u b i CTR ch a đ c thu gom tri t

1.3 HI N TR NG QUY HO CH T CH C KHÔNG GIAN LÀNG NGH

Không gian làng ngh đ c phân b thành nhi u ph n, bao g m: (1)- đi m

d ng đ xe, đi m xe bus, các khu v n hóa nh ình, n, Chùa Bát Tràng, khu

t ng ni m Bác H ; ch g m Bát Tràng, b o tàng g m s , khu v c làng c , khu kinh doanh th ng m i tr ng bày và bán s n ph m (v i 120 ki t đ c b trí t i trung tâm c a làng ngh , gi i thi u s n ph m g m s có h th ng và khoa h c, các

s n ph m đa d ng) (2)- Khu v c s n xu t: g m đ c s n xu t t i x ng c a các h gia đình n m xen k trong khu dân c và t i CCN làng ngh t p trung v i di n tích

1.3.1.2 Phân b các đi m dân c

- Dân c phân b t p trung trên di n tích đ t ngoài đê, g m: thôn Giang Cao (t xóm 1 đ n xóm 6) n m phía B c xã; thôn Bát Tràng (t xóm 1 đ n xóm 5)

n m phía Nam xã

Vi c phân b dân c t p trung đã t o nhi u đi u ki n thu n l i cho vi c đ u

t xây d ng c s h t ng, các công trình v n hóa, xã h i và vi c qu n lý đ t đai…

- Khu trung tâm: Phân b t p trung t i xóm 6 Giang Cao và m t ph n phía ông xóm 5 Giang Cao (các công trình: Tr s UBND xã, Tr m y t , B u đi n v n hóa, tr ng THCS, tr ng Ti u h c, M m non)

1.3.2 Hi n tr ng h t ng k thu t làng g m Bát Tràng

1.3.2.1 Khu v c s n xu t và kinh doanh

* Khu v c s n xu t: CCN làng ngh : là n i s n xu t chính, phát tri n theo nhu c u s n xu t, quy mô kinh doanh v i di n tích là 17 ha, v i 40% s h s n xu t

g m c a xã tham gia Quy mô ti u khu v c: N i s n xu t c ng chính là n i sinh

ho t c a ng i dân Hi n nay, s h s n xu t xen k trong lòng dân c chi m kho ng 60%, v t li u đ c t p k t chính t i CCN làng ngh và m t ít t i các h s n

xu t n m xen k trong khu dân c

* Khu s n ph m th ng m i: T i m t ti n các gia đình ch y d c theo các con

đ ng c a làng g m Bát Tràng; đ c quy ho ch b trí t i ch g m Bát Tràng v i

120 ki t; Ti p t c quy ho ch 2 khu v c th ng m i làng ngh truy n th ng t i 2

thôn giang cao và làng c Bát Tràng

- Các tr ng h c: t p trung trên xóm 5 thôn Giang Cao, g m 3 tr ng là

- Tr m c p n c: Xã có 2 tr m c p n c sinh ho t, tr m c p n c Giang

Cao công su t 400m3/ngàyđêm và tr m c p n c Bát Tràng công su t 2.000m3/ngàyđêm s d ng ngu n n c ng m T ng chi u dài đ ng ng c p n c toàn xã kho ng 6.280m, kích th c ng c p n c t 90mm - 160mm Bên c nh

n c ng m, các h s n xu t g m s còn s d ng n c thêm ngu n n c gi ng khoan và gi ng kh i Ngu n n c c p sinh ho t đ m b o, tuy nhiên h th ng đ ng

ng đã xu ng c p, rò r , c n đ u t , c i t o

- Thoát n c và x lý n c th i: H th ng tiêu thoát n c hi n nay thoát

theo các tuy n: (1) - ra sông H ng, (2) - qua hai đ m bãi ra kênh B c H ng H i Hai

tuy n c ng chính đã đ c xây d ng d c các tr c giao thông, thoát m t ph n nh

khu v c phía B c xã

Chi u dài kênh tiêu theo đ ng tr c xã, liên xã: 5,74km; theo đ ng tr c thôn liên thôn: 5,58km; theo đ ng tr c ngõ xóm: 14,68km; k t c u h th ng rãnh thoát n c trong khu dân c không đ ng b , s n xu t g m có s d ng nhi u nguyên

v t li u và l ng ph th i l n gây nh h ng vi c tiêu thoát n c

- Thu gom rác th i: Hi n t i xã Bát Tràng đã xây d ng 01 đi m t p k t rác

di n tích 250 m2, khu v c t p k t đã có mái che, sàn bê tông, v trí g n tr ng ti u

h c Rác th i đ c thu gom, t p k t và đ c chuyên ch b i Xí nghi p môi tr ng

đô th huy n Gia Lâm x lý, t n su t 1 l n/ngày

Ph th i s n xu t còn t p k t ng n ngang, n m r i rác bên l các con đ ng

đi vào làng, ng i dân s n xu t c ng đ tr c ti p ra sông H ng và các v trí khác trong xã

Nh v y, trong ch ng 1 lu n v n khái quát chung v các làng ngh truy n

th ng g m s Vi t Nam, nêu lên v n đ ô nhi m n i b t c a các làng ngh hi n nay

Ch ng 1 c a lu n v n đã th hi n quy trình s n xu t g m s , kèm theo đ c

tr ng c a các ngu n th i Bên c nh đó, đã nêu lên hi n tr ng t ch c không gian làng ngh , hi n tr ng s d ng đ t toàn xã Do đó, s đánh giá đ c m c đ ô nhi m làng ngh hi n nay; đánh giá hi n tr ng không gian làng ngh đ có nh ng bi n pháp x lý, quy ho ch trong t ng lai

ÍNH KÈM T HI N TR NG S D NG T

1 Giao thông t ng đ i thu n l i, đ ng làng ngõ xóm bê tông hóa, thúc

đ y quá trình s n xu t, các quá trình th ng m i hóa và d ch v

2 ã có CCN t p trung, thúc đ y quá trình s n xu t; tách bi t gi a khu v c

s n xu t và khu v c dân c H n ch ph n nào tình tr ng ô nhi m nh h ng ra môi

tr ng xung quanh c đi m t i đây, ph n l n các doanh nghi p, h s n xu t đã s

d ng lò nung b ng gas, quá trình nung gi m tiêu hao n ng l ng, gi m giá thành,

gi m thi u ô nhi m môi tr ng; CCN thu n l i cho vi c xây d ng các h th ng thu gom và x lý khí th i, n c th i và rác th i; Môi tr ng đ c c i thi n đáng k ,

gi m thi u khí th i, mùi khói lò nung và b i than Gi m t l m c b nh v đ ng hô

h p và m t c a ng i lao đ ng, ng i dân trong vùng

3 H th ng đi n l i cung c p đ cho sinh ho t và s n xu t

4 M ng l i c p n c s ch đ c phân b đ n các h trong khu dân c , đ m

b o v sinh an toàn cho ng i dân s d ng

2.1.2 Nh ng khó kh n cho môi tr ng, xã h i

2.1.2.1 Khó kh n cho môi tr ng

1 Lò nung b ng than còn t n t i trong khu dân c làng ngh , m t b ng s n

xu t, n i còn n m xen k , ch a đ c tách bi t hoàn toàn; đi u ki n lao đ ng h u

h t không đ t tiêu chu n v đ n, ánh sáng, đ rung, đ m và nhi t đ , gây ô nhi m môi tr ng xung quanh, nh h ng ng i lao đ ng

2 Ch a có thu gom n c m a, n c sinh ho t và n c th i s n xu t riêng

bi t; ch a đ c x lý t p trung H th ng c ng thoát n c, rãnh ch y quanh làng còn nông và h p, đ m b o vi c thoát n c th i kém; M t vài tr c đ ng chính, c ng

thoát đ c thi t k kích th c l n h n tuy nhiên l ng bùn đ t trong c ng th i gây ùn , t n t i vi c n c th i tràn lên đ ng, gây mùi và m t m quan

3 Môi tr ng không khí có tính c c b t i n i tr c ti p s n xu t, đ c bi t là ô nhi m b i do s d ng nhiên li u đ t là than, (t l lò nung th ng này chi m h n 17%)

4 Các công trình h t ng k thu t, xã h i ph c v s n xu t và nâng cao đ i

s ng t i làng ngh còn thi u, y u kém gây ô nhi m môi tr ng

5 Tính ch t c a th công nghi p làng ngh g m s là nh , l , t phát, h n

ch cho vi c đ u t c i ti n công ngh , khó kh n trong qu n lý, x lý ch t th i đ

gi m thi u ô nhi m và c i thi n môi tr ng

6 Rác th i, h th ng thu gom và x lý ch y u là x than; không đ c thu gom

th ng đ ra ao, h , kênh, m ng l đ ng làm ô nhi m môi tr ng khu v c, gi m

ch t l ng đ ng giao thông, bi n đ i di n tích l u v c và m t m quan làng ngh

7 Thu gom và x lý ch t th i r n: khu v c t p k t rác còn nh , ch a đ c xây

d ng phù h p, rác th i thu gom khó kh n, l u thông ch m, gây m t m quan, mùi hôi

th i Ô nhi m môi tr ng và phá v cân b ng sinh thái, c nh quan thiên nhiên

2.1.2.2 Khó kh n cho kinh t , xã h i

Nh ch ng 1 đã trình bày, th ng m i du l ch Bát Tràng khá phát tri n,

l ng khách n c ngoài và trong n c đ n đi th ng xuyên, vi c này đ ng ngh a

v i v n đ rác th i do khách du l ch và các c s kinh doanh d ch v th i ra; khi dân

c và khách du l ch t p trung, v n đ an ninh tr t t , an toàn xã h i s ph c t p h n

và kéo theo m t s t n n xã h i phát sinh,…

Vi c thay đ i c c u lao đ ng, ng i dân t p trung vào vi c kinh doanh buôn bán, m i h ch còn m t đ n hai ng i làm g m còn l i đ u là dân các vùng lân

c n đ n làm thuê c bi t là các s n ph m g m và nh ng s n ph m nông nghi p khác b th ng m i hóa, làm m t đi giá tr v n hóa truy n th ng

V m t kinh t cho th y, m i lò làm m t s n ph m nên tính c nh tranh v n

ch a cao và s liên k t đ t o s c m nh, uy tín đ i v i các c s ph m vi r ng

h n nh khâu nguyên v t li u hay tiêu th còn ch a nhi u

2.2 NH H NG C A LÀNG NGH BÁT TRÀNG N MÔI TR NG 2.2.1 nh h ng đ n môi tr ng t nhiên

2.2.1.1 nh h ng đ n môi tr ng không khí

T n m 2006, Ban qu n lý d án nâng cao hi u qu s d ng n ng l ng trong các doanh nghi p v a và nh (B Khoa h c và Công ngh ) ph i h p cùng UBND xã Bát Tràng và Hi p h i g m s Bát Tràng tri n khai d án "Thúc đ y ng

d ng lò gas nung g m ti t ki m n ng l ng" t i làng ngh

N m 2007-2008, xã Bát Tràng đã có 40 d án đ u t theo công ngh m i này, n m 2008-2010, s l ng lò nung ga công ngh m i t ng m nh, t 40 d án lên h n 600 d án, tuy nhiên do kinh phí đ u t l n, s l ng lò gas trên đ a bàn

hi n nay có 465 lò Nh u đi m gi m tiêu hao nhiên li u, gi m chi phí s n xu t,

ti t ki m th i gian nung, t l thu h i s n ph m cao và đ c bi t là gi m thi u đ c ô nhi m môi tr ng không khí đáng k do đó ch t l ng môi tr ng không khí t

nh ng n m 2006 cho đ n nay đã đ c c i thi n

Tuy v y, v n đ ô nhi m ch a hoàn toàn đ c gi i quy t, còn x y ra c c b

t i m t s đi m s n xu t t n t i xen k trong khu dân c Bên c nh đó giao thông

v n t i c ng góp ph n làm suy gi m ch t l ng môi tr ng không khí

Theo báo cáo hi n tr ng môi tr ng không khí n m 2013, khí th i phát sinh

t ho t đ ng s n xu t g m s , g ch nung, g ch p lát có s d ng than làm nhiên

li u, khí th i bao g m: b i, SO2, CO, CO2, NO2, VOCs và mu i khói c tính t i

l ng các ch t phát th i vào môi tr ng nh sau:

B ng 2.1 c tính t i l ng các ch t phát th i vào môi tr ng (tri u t n/n m)

a) C n c các quy chu n đánh giá ch t l ng môi tr ng không khí

- QCVN 05:2013/BTNMT: Quy chu n k thu t qu c gia v ch t l ng không khí xung quanh ban hành theo thông t s 32/2013-BTNMT ngày 25/10/2013 c a B Tài nguyên và môi tr ng

- QCVN 26:2010/BTNMT: Quy chu n k thu t qu c gia v ti ng n và rung

đ ng đ c ban hành theo Thông t s 39/2010/TT-BTNMT ngày 16/12/2010 c a

B Tài nguyên và Môi tr ng

b) Các ngu n ô nhi m môi tr ng

Khí th i: S d ng nhiên li u đ gia nhi t; S d ng hóa ch t, v t t làm phát sinh các ch t khí, h i và b i gây ô nhi m S n xu t g m s th ng gây ô nhi m khí

CO2, CO, SO2, NOx, b i… t quá trình đ t nhiên li u b ng than Quá trình v n chuy n nguyên li u, s n ph m trong làng ngh : các xe v n chuy n s d ng x ng,

d u Diezen, trong quá trình ho t đ ng, nhiên li u b đ t cháy s th i ra môi tr ng

l ng khói th i ch a các ch t ô nhi m không khí nh : b i khói, CO, CO2, SO2,

NOx, VOC,…

Ti ng n: Phát sinh t các h s n xu t n m xen k trong khu dân c ; t CCN làng ngh ; t quá trình s n xu t, công đo n nghi n trong chu n b nguyên v t

li u v i các lo i máy móc thô s và c (xã Bát Tràng còn kho ng 150 chi c); Ho t

đ ng t p k t, v n chuy n, tháo r nguyên li u; Ti ng n t ho t đ ng sinh ho t c a các h dân và khách du lch: loa đài, tr em ch i đùa, ho t đ ng du l ch

5 KK5 T i h ông Công, thôn Bát Tràng 0595050 2320354

6 KK6 T i ngã 3 khu v c đ ng vào trung tâm

Ghi chú: (-): Không quy đ nh;

QCVN 05:2013/BTNMT - Quy chu n k thu t qu c gia v ch t l ng không khí xung quanh; (*)QCVN 06:2009/BTNMT - Quy chu n k thu t qu c gia v m t

s ch t đ c h i trong không khí xung quanh; (**)QCVN 26:2010/BTNMT - Quy chu n k thu t qu c gia v ti ng n;

V bi u đ các thông s ô nhi m t i hình 2.1

N ng đ SO2

0 50 100 150 200 250 300 350 400 450 500

N ng đ b i

0 100 200 300 400 500 600

Hình 2.1 N ng đ các ch t ô nhi m đ c tr ng trong không khí làng ngh

Nh n xét chung: Qua b ng 2.3 và hình 2.1 nh n th y t i làng ngh Bát

Tràng v i 7 v trí l y m u phân tích thì có 3 m u có d u hi u ô nhi m (m u KK3, KK4 và KK5), các v trí khác (m u KK1, KK2, KK6, KK7) có các ch tiêu n m trong gi i h n cho phép T i các v trí KK3, KK4, KK5 các thông s v t QCCP c

Không khí đo đ c t i CCN t p trung (KK4) có ch s v t ng ng cho phép không nhi u, lý do: không gian t i đây thoáng, có t m phát tán r ng; nhà

x ng s n xu t xây d ng cao, t n d ng thông gió t nhiên đ ng th i công ngh s n

xu t hi n nay đã đ c c i ti n, s n xu t ch y u b ng lò nung gas cho ch t l ng môi tr ng khí c i thi n

i m KK3 và KK5 đ c l y t i các h trong làng, công ngh lò nung gas tuy nhiên đi u ki n s n xu t ch t h p, ch t l ng môi tr ng không khí ô nhi m m c

đ cao h n CCN t p trung

d)- T ng h p các s li u môi tr ng không khí khu v c xã Bát Tràng

Trích d n m t s báo cáo và đ tài ti n hành quan tr c hi n tr ng ch t l ng môi tr ng không khí xung quanh Bát Tràng; S li u l y t S Tài nguyên & môi

tr ng Hà N i v môi tr ng khí làng ngh xã Bát Tràng nh sau:

S li u th ng kê thu th p qua các n m t i b ng 2.4

N NG NO2

0 50 100 150 200 250 300 350 400

B I L L NG

0 200 400 600 800 1000 1200 1400 1600

N

70 72 74 76 78 80 82 84

Nh n xét chung:

Qua các k t qu trên cho th y môi tr ng không khí t i làng ngh Bát Tràng tuy đã đ c c i thi n so v i nh ng n m tr c đây song v n t n t i ô nhi m; N ng

đ các ch t ô nhi m trong không khí m t vài n m g n đây đã xu h ng gi m đáng

k tuy nhiên c ng v t QCVN cho phép, v lâu dài còn ti p t c gây nh h ng đ n

ng i dân và công nhân lao đ ng

T n m 2011 đ n nay, th c hi n ch ng trình 05-Ctr/HU, ngày 18/2/2011

c a Huy n y Gia Lâm; Ch ng trình 01-Ctr/ U v “ y m nh phát tri n kinh t

xã Bát Tràng giai đo n 2011-2015 N m 2012, UBND Huy n Gia Lâm có quy t

đ nh phê duy t quy ho ch, qu n lý xây d ng theo quy ho ch xây d ng nông thôn

m i xã Bát Tràng; Th c hi n đ án quy ho ch s d ng đ t, đ u t xây d ng h t ng, không gian ki n trúc, quy ho ch xây d ng nông thôn m i xã Bát Tràng Xã Bát Tràng quy ho ch 01 khu đ t di n tích là 17 ha cho s n xu t công nghi p làng ngh

t p trung, song song v i nó v n t n t i mô hình s n xu t các h gia đình n m xen

k trong khu dân c 2 thôn Bát Tràng và Giang Cao

V n đ ô nhi m môi tr ng không khí t vi c s d ng nhiên li u than làm khô khuôn g m, thêm n a là các h s n xu t không xây d ng ng khói ho c ng khói không đ m b o nên khí th i phát sinh không có s trao đ i, làm môi tr ng trong làng ngh có ph n ng t ng t, b c bí M t b ng ph n l n đ c s d ng cho s n

xu t, nhà l i xây d ng phía sau x ng nên môi tr ng s ng kém i v i làng ngh , ti ng n phát sinh l n, liên t c, th ng xuyên tác đ ng tr c ti p đ n s c kh e

ng i lao đ ng và khu dân c xung quanh

2.2.1.2 nh h ng đ n môi tr ng n c

Ngu n gây ô nhi m ch t l ng n c bao g m: n c th i sinh ho t, n c

cu n trôi b m t và n c th i s n xu t Theo các QCVN v ch t l ng môi tr ng

n c t i làng ngh nh sau:

- QCVN 08:2008/BTNMT Quy chu n qu c gia v ch t l ng n c m t

+ M c A2: Dùng cho m c đích c p n c sinh ho t nh ng ph i áp d ng công ngh x lí phù h p;

+ M c B1: Dùng cho m c đích t i tiêu th y l i ho c các m c đích s d ng khác;

- QCVN 14:2008/BTNMT Quy chu n k thu t qu c gia v n c th i sinh

ho t đ c ban hành theo Quy t đ nh s 16/2008/Q -BTNMT ngày tháng n m 2008

c a B tr ng B Tài nguyên và Môi tr ng

- QCVN 40:2011/BTNMT: Quy chu n k thu t qu c gia v n c th i công nghi p đ c ban hành theo Thông t s 47/2011/TT-BTNMT ngày 28 tháng 12

n m 2011 c a B tr ng B Tài nguyên và Môi tr ng

a)- N c cu n trôi b m t

L u l ng n c m a trong khu v c đ c xác đ nh theo ph ng pháp c ng

đ gi i h n Trong đi u ki n khí h u Hà N i v i chu k ng p l t P = 1, l u l ng

m a Q (m3

/s) là:

001,09

,28961

,11

61,11

20 0,7951

×

×Ψ

+

t Q

Trong đó, t: Th i gian t p trung n c m a; ψ: H s dòng ch y, ψ = 0,95; F:

- L ng n c th i sinh ho t c a làng ngh c tính nh sau:

Q NT = (N x đ nh m c s d ng) x 80% (2)

- Trong đó: QNT - l ng n c th i; N - dân s

- Dân s trong làng ngh là 8542 ng i

- Tiêu chu n dùng n c t i nông thôn là 70 lit/ng i/ngày[16]

- L ng n c th i sinh ho t c tính b ng 80% l ng n c c p cho sinh

N c th i t quá trình s n xu t g m: s d ng trong các công đo n c a s n

xu t g m; hóa ch t dùng đ nâng cao ch t l ng, b o qu n s n ph m, làm ch t li u men, hay s n v đ c tr ng b i các thông s c n l l ng (TSS), đ đ c, đ màu, cr6+

, niken và n c th i ch a các h p ch t kim lo i Al2O3, CaCO3, MgCO3

Theo k t qu “Báo cáo quan tr c môi tr ng làng ngh Hà N i, 2013” c a Trung tâm quan tr c và phân tích môi tr ng Hà N i [10]:

- L ng n c th i s n xu t bình quân c a các h là 2 m3/ngày.đêm