Ph ng pháp chính s d ng là toán th ng kê phân tích chu i th i gian; iii.
Trang 1B GIÁO D C VÀ ÀO T O B NÔNG NGHI P VÀ PTNT
- -
HU NH TH H NG
Trang 3B GIÁO D C VÀ ÀO T O B NÔNG NGHI P VÀ PTNT
- -
HU NH TH H NG
Trang 4L I CAM OAN
Tác gi xin cam đoan Lu n v n này là do b n thân t th c hi n và không sao chép các công trình nghiên c u c a ng i khác đ làm s n
ph m c a riêng mình Các s li u, k t qu nêu trong lu n v n là trung
th c, có ngu n g c và ch a t ng đ c công b trong b t k m t công trình nào khác
Hà N i, Ngày 15 tháng 07 n m 2015
H c viên
Hu nh Th H ng
Trang 5Lu n v n này đ c th c hi n trong khóa 21 ngành Quy
ho ch và Qu n lý tài nguyên n c t i tr ng i h c Th y L i Trong su t quá trình h c t p và nghiên c u lu n v n này, tác gi
đã nh n đ c s giúp đ chân thành và nhi t tình c a các Th y,
Th y Cô trong Tr ng i h c Th y l i, Phòng đào t o i h c
và sau i h c v s giúp đ trong th i gian tác gi h c t p và nghiên c u t i tr ng
Cu i cùng tôi xin chân thành c m n gia đình, b n bè và
đ c bi t là các b n h c viên khóa 2013-2015 đã t n tình trao đ i, đóng góp và đ ng viên tôi r t nhi u đ giúp đ tôi hoàn thành
đ c lu n v n này
Hà N i, Ngày 15 tháng 07 n m 2015
H c viên
Hu nh Th H ng
Trang 6M C L C iii
DANH M C HÌNH v
DANH M C B NG vii
B NG CÁC CH VI T T T viii
L I M U 1
T NG QUAN V LU N V N 3
CH NG 1 T NG QUAN V VÙNG NGHIÊN C U VÀ L NH V C NGHIÊN C U LIÊN QUAN 9
1.1 CÁC NGHIÊN C U LIÊN QUAN N CÂN B NG N C 9
1.2 T NG QUAN V BI N I KHÍ H U 10
1.2.1 Tình hình bi n đ i khí h u trên th gi i 10
1.2.2 Tình hình bi n đ i khí h u t i Vi t Nam 11
1.2.3 Xu th bi n đ i khí h u Vi t Nam 12
1.3 T NG QUAN V VÙNG NGHIÊN C U 17
1.3.1 i u ki n t nhiên, xã h i và kinh t 17
1.3.2 c đi m khí h u 23
1.3.3 Khái quát v sông Bé và nhu c u dùng n c trong vùng 26
CH NG 2 NGHIÊN C U C S KHOA H C VÀ TH C TI N TÍNH TOÁN CÂN B NG N C L U V C SÔNG BÉ 29
2.1 PHÂN TÍCH V H TH NG CÔNG TRÌNH TH Y L I VÀ HI U QU PHÂN PH I N C 30
2.2 PHÂN VÙNG TÍNH TOÁN CÂN B NG N C 31
2.2.1 Quan đi m, nguyên t c phân vùng tính toán cân b ng n c 31
2.2.2 Phân vùng tính toán 32
2.3 TÍNH TOÁN CÂN B NG N C 34
2.3.1 Xác đ nh các h dùng n c chính trong ph m vi nghiên c u 34
2.3.2 C n c tính toán nhu c u s d ng n c 37
2.4 TÍNH TOÁN DÒNG CH Y N CÁC TI U VÙNG 38
2.4.1 S li u đ u vào 39
2.4.2 Phân chia l u v c: 40
2.4.3 Tác đ ng c a bi n đ i khí h u đ n dòng ch y n m 43
2.4.4 Tác đ ng c a bi n đ i khí h u đ n dòng ch y mùa l 46
2.4.5 Tác đ ng c a bi n đ i khí h u đ n dòng ch y mùa c n 48
CH NG 3 NG D NG MÔ HÌNH WEAP TÍNH TOÁN CÂN B NG N C VÀ QUY HO CH S D NG N C SÔNG BÉ PH C V SINH HO T VÀ S N XU T TRÊN A BÀN T NH BÌNH PH C 50
3.1 GI I THI U MÔ HÌNH WEAP [16] 50
Trang 73.1.2 C s lý thuy t mô hình Weap 50
3.1.3 C u trúc mô hình 52
3.2 TÍNH TOÁN CÂN B NG N C L U V C SÔNG BÉ THEO CÁC K CH B N PHÁT TRI N 55
3.2.1 D li u, s li u cho mô hình Weap 55
3.2.2 K t qu tính nhu c u n c theo hi n tr ng n m 2010 58
3.2.3 Cân b ng n c theo k ch b n phát tri n kinh t xã h i n m 2030 61
3.3 TÍNH TOÁN CÂN B NG N C L U V C SÔNG BÉ D I TÁC NG C A BI N I KHÍ H U 62
3.4 TÍNH TOÁN CÂN B NG N C THEO CÁC T L PHÂN B 63
3.4.1 Không xét đ n tác đ ng c a bi n đ i khí h u 63
3.4.2 Có xét đ n tác đ ng c a bi n đ i khí h u 64
3.5 NH N XÉT CHUNG 65
CH NG 4 XÁC NH CH S T N TH NG TÀI NGUYÊN N C VÀ XU T GI I PHÁP GI M THI U TÁC NG C A BI N I KHÍ H U N L U V C SÔNG BÉ 66
4.1 CH S T N TH NG TNN L U V C SÔNG BÉ 66
4.1.1 Thông s s c ép ngu n n c 68
4.1.2 Thông s s c ép khai thác s d ng ngu n n c DP: 69
4.1.3 Thông s h sinh thái EH 71
4.1.4 Thông s kh n ng qu n lý (MC): 75
4.1.5 Tính t n th ng và các ch s đ i v i l u v c sông Bé thu c đ a ph n t nh Bình Ph c78 4.2 M T S GI I PHÁP NH M GI M THI U TÁC NG C A BI N I KHÍ H U N TÀI NGUYÊN N C L U V C SÔNG BÉ 82
4.2.1 Bi n pháp công trình 83
4.2.2 Bi n pháp phi công trình 84
K T LU N VÀ KI N NGH 88
TÀI LI U THAM KH O 90
PH L C 93
Trang 8Hình 1-1 Bi n trình m a n m vùng Nam B t i m t s tr m (mm/n m) 14
Hình 1-2 Bi n trình nhi t đ cao nh t khu v c ông Nam B ( o C) 15
Hình 1-3 Bi n trình nhi t đ cao nh t khu v c BSCL ( o C) 15
Hình 1-4 Bi n trình nhi t đ th p nh t vùng Nam B ( o C) 16
Hình 1-5 Bi n trình s gi n ng n m khu v c BSCL (gi /n m) 17
Hình 1-8 B n đ đ a hình l u v c sông Bé 19
Hình 1-9 B n đ đ t l u v c sông Bé 21
Hình 1-10 B n đ h th ng sông, su i l u v c sông Bé [2] 27
Hình 2- 1 S đ nghiên c u 29
Hình 2- 2 S đ các b c thang d c sông Bé 30
Hình 2- 3 o n kênh Ph c Hòa n i vào h D u Ti ng 30
Hình 2-4 B n đ DEM l u v c sông Bé 34
Hình 2-5 Phân vùng các ti u l u v c trên l u v c sông Bé 34
Hình 2- 6 S đ c m công nghi p toàn l u v c sông Bé 36
Hình 2- 7 S đ c m dân c trên l u v c 37
Hình 2- 8 S đ quá trình hi u ch nh b thông s mô hình 41
Hình 2- 9 L u l ng th c đo và tính toán t i tr m Ph c Long (1980- 1994) 43
Hình 2- 10 L u l ng th c đo và tính toán t i tr m Ph c Hòa ( 1990- 1994) 43
Hình 2-11 Thay đ i dòng ch y trung bình n m t i các ti u l u v c trên l u v c sông Bé theo k ch b n trung bình B2 45
Hình 2- 12 Thay đ i dòng ch y trung bình n m t i các ti u l u v c trên l u v c sông Bé theo k ch b n cao 46
Hình 2-13 Thay đ i dòng ch y trung bình mùa l t i các ti u l u v c trên l u v c sông Bé theo k ch b n trung bình 47
Hình 2-14 Thay đ i dòng ch y trung bình mùa l t i các ti u l u v c trên l u v c sông Bé theo k ch b n cao 47
Hình 2- 15 Thay đ i dòng ch y trung bình mùa c n t i các ti u l u v c trên l u v c sông Bé theo k ch b n trung bình 48
Hình 2-16 Thay đ i dòng ch y trung bình mùa c n t i các ti u l u v c trên l u v c sông Bé theo k ch b n cao 49
Hình 3- 1 S đ tính toán cân b ng n c b ng WEAP 52
Hình 3- 2 Khung hình s đ trong WEAP 53
Hình 3-3 Khung hình d li u trong WEAP 54
Hình 3-4 Khung hình k t qu trong WEAP 54
Hình 3-5 H th ng ngu n n c l u v c sông Bé mô ph ng trong WEAP 55
Hình 3-6 L ng n c thi u h t các ti u l u v c n m 2010 (nghìn m 3 ) 61
Hình 3-7 L ng n c thi u h t các ti u l u v c n m 2030 (nghìn m 3 ) 62
Trang 9(nghìn m ) 63
Hình 4-1 Thông s s c ép ngu n n c các ti u l u v c c a t nh Bình Ph c n m 2010 69
Hình 4-2 T l ng i s d ng n c HVS t nh Bình Ph c 70
Hình 4-3 Thông s s c ép s d ng n c các ti u l u v c (2010) 71
Hình 4-4 Phân b t l s d ng các lo i đ t thu c t nh Bình Ph c 74
Hình 4-5 Thông s h sinh thái các ti u l u v c thu c t nh Bình Ph c (2010) 75
Hình 4-6 Các ch s t n th ng l u v c sông Bé n m 2010 81
Trang 10B ng 1-1 Dân s các huy n thu c các t nh n m trong l u v c sông Bé 22
B ng 1-2 B ng th ng kê dân s và m t đ dân s t nh Bình Ph c (2013) 22
B ng 1-3 M t s đ c tr ng c a l u v c sông Bé (VQHTLMN) 28
B ng 2-1 Thông s k thu t c a các công trình trên l u v c sông Bé 31
B ng 2-2 Các ti u l u v c trên l u v c 34
B ng 2-3 Tiêu chu n c p nu c cho sinh ho t và ch n nuôi 35
B ng 2-4 Tiêu chu n c p n c sinh ho t (l/ng i/ngày) 36
B ng 2-5 M c đ mô ph ng c a mô hình t ng ng v i ch s Nash 40
B ng 2-6 Các thông s l a ch n cho đi u ki n ban đ u 41
B ng 2-7 B thông s t i u cho l u v c sông Bé 42
B ng 2-8 Thay đ i dòng ch y n m l u v c sông Bé theo k ch b n trung bình B2 so v i k ch b n hi n tr ng 44
B ng 2-9 Thay đ i dòng ch y n m l u v c sông Bé theo k ch b n cao A2 so v i k ch b n hi n tr ng 45
B ng 3-1 Nhu c u n c trong n m 2010 trên l u v c sông Bé (10 6 m3) 60
B ng 3-2 B ng tính nhu c u n c t ng ti u l u v c theo tháng (10 3 m3) 60
B ng 3- 3 L ng thi u n c c a các ngành 64
B ng 3-4 M c đ gi m đi n l ng t i nhà máy (%) 65
B ng 3-5 L ng n c thi u c a các khu dùng n c sinh ho t và công nghi p giai đo n n m 2030 65
B ng 4-1 B ng tính thông s s c ép ngu n n c RS 68
B ng 4-2 B ng tính h s DPs, DPd và th ng s DP 71
B ng 4-3 B ng tính h s ô nhi m ngu n n c EHp 72
B ng 4-4 Di n tích các lo i đ t phân b theo các huy n 73
B ng 4-5 H s EHp, EHe và thông s EH các ti u l u v c t nh Bình Ph c 74
B ng 4-6 Ch s đánh giá kh n ng d b t n th ng c a tài nguyên n c LV sông Bé n m 2010 79
B ng 4-7 Ch s đánh giá kh n ng d b t n th ng c a tài nguyên n c LV sông Bé n m 2030 d i tác đ ng c a B KH 80
B ng 4-8 Ch s đánh giá kh n ng d b t n th ng c a tài nguyên n c l u v c sông Bé giai đo n hi n tr ng và đ n n m 2030 80
Trang 11PTTNN Phát tri n tài nguyên n c
S NN&PTNT S Nông nghi p và Phát tri n Nông thôn
S TN&MT S Tài Nguyên và Môi tr ng
Trang 12L I M U
c là r t c n thi t cho s s ng và phát tri n Trong Lu t Tài
nguyên n c “N c là tài nguyên đ c bi t quan tr ng, là thành
ph n thi t y u c a s s ng và môi tr ng, quy t đ nh s t n t i, phát tri n b n v ng c a đ t n c ” N c là m t trong nh ng ngu n tài nguyên quý giá nh t - n c trong th k 21 còn đ c xem quý nh
d u m Nh ng n c không ph i là ngu n tài nguyên vô h n, hi n ngu n tài nguyên này đang b khai thác tri t đ và ch u s ô nhi m nghiêm tr ng nhi u n i trên th gi i
Trong nh ng n m g n đây, tài nguyên n c trên sông Bé không nh ng thay đ i c v ch t và l ng n c, mà đi u này nh h ng đ n tình hình kinh
t , xã h i và môi tr ng s ng trong khu v c mà con sông này đi qua, đ c bi t
là đ i v i t nh Bình Ph c, t nh có dân s l n, ph m vi di n tích l u v c n m
tr n v n trong l u v c sông Bé
M t khác, d i tác đ ng c a bi n đ i khí h u, đã đ c tính toán, trong kho ng 50 n m qua, nhi t đ trung bình n m đã t ng kho ng 0,5 - 0,7o
tác đ ng c a bi n đ i khí h u và phát tri n kinh t - xã h i c a h th ng ây
N
Trang 13s là m t lu n c khoa h c t t cho chi n l c phát tri n kinh t xã h i b n
v ng c a t nh Bình Ph c
C u trúc, n i dung c a Lu n v n g m 4 ch ng, không k ph n t ng quan, k t lu n, tài li u tham kh o
T ng quan Lu n v n (tính c p thi t, m c đích nghiên c u, ph ng pháp, ph ng h ng gi i quy t)
Ch ng 1 T ng quan v vùng nghiên c u và l nh v c nghiên c u liên quan
Ch ng 2 Nghiên c u c s khoa h c và th c ti n đ tính toán cân
Ch ng 3 ng d ng mô hình WEAP tính toán cân b ng n c và quy
ho ch s d ng n c Sông Bé ph c v sinh ho t và s n xu t trên đ a bàn t nh Bình Ph c
Ch ng 4: xu t gi i pháp phân b tài nguyên n c d i tác đ ng
c a bi n đ i khí h u và phát tri n kinh t - xã h i t nh Bình Ph c
Trang 14T NG QUAN V LU N V N
1 Tính c p thi t c a đ tài nghiên c u
khoa h c ng i Th y i n, đ c p đ n l n đ u tiên vào n m 1896, cho r ng
s đ t cháy nhiên li u hóa th ch s d n đ n kh n ng hi n t ng nóng lên toàn c u cao d n Nghiên c u v v n đ này b gián đo n do vào th i đi m đó
nh h ng c a con ng i là không đáng k so v i y u t thiên nhiên n
cu i th p niên 1980, khi nhi t đ b t đ u t ng lên nhanh thì hi n t ng nóng lên toàn c u l i đ c chú ý đ n Lý thuy t v hi u ng nhà kính ra đ i và T
ch c Liên Chính ph v Bi n đ i khí h u c a Liên Hi p qu c (IPCC) đã đ c thành l p qua Ch ng trình Môi tr ng Liên Hi p qu c và T ch c Khí
t ng th gi i
N m 1990, các nghiên c u v B KH c a IPCC đ c công b , bao g m
hi n t ng nóng lên toàn c u, khí nhà kính, hi u ng nhà kính, n c bi n dâng, các tác nhân khí h u, l ch s thay đ i c a khí h u Trái t và tr thành
m t c s khoa h c khi nghiên c u v v n đ này D a trên vi c m r ng, c i thi n kh i l ng l n d li u quan tr c và phân tích có đ tin c y cao, IPCC đã
đ a ra nh ng b ng ch ng m nh m r ng, hi n t ng nóng lên toàn c u quan
tr c th y trong 50 n m qua là do các ho t đ ng c a con ng i ng th i, s
h p nh t c nhân t t nhiên và con ng i trong k t qu quan tr c và tính toán
mô hình trong 140 n m Nh ng thay đ i trong khí h u khu v c cho th y tác
th gi i nghiên c u tác đ ng c a B KH đ i v i tài nguyên n c Trong
nh ng nghiên c u này, v n d ng nhi u cách ti p c n các mô hình khác nhau
Dù là theo cách ti p c n nào thì m c tiêu chính c a các ho t đ ng nghiên c u
Trang 15tài nguyên n c liên quan đ n B KH là nh m đánh giá tác đ ng c a B KH
đ i v i tài nguyên n c
B KH tác đ ng đ n tài nguyên n c thông qua vi c làm thay đ i
l ng m a và phân b m a các vùng theo mùa M t h u qu n a c a B KH
mà hi n nay đã nh n th y rõ đó là thay đ i v th i gian mùa m a Nh ng thay
đ i v m a s kéo theo m t lo t nh ng thay đ i v dòng ch y c a các dòng sông, t n su t và c ng đ l , t n su t h n hán, l ng n c trong đ t
và sông MeKong nh sau: so v i hi n nay, vào n m 2070, dòng ch y n m
bi n đ i trong kho ng +5,8% đ n -19,0% đ i v i sông H ng và t +4,2% đ n
-14,5% đ i v i sông MeKong, dòng ch y ki t bi n đ i trong kho ng t 10,3% đ n -14,5% đ i v i sông H ng và t -2,0 đ n -24,0% đ i v i sông MeKong, dòng ch y l bi n đ i trong kho ng t +12,0 đ n 5,0% đ i v i sông
Tuy n và CS, 2010) Nh v y, trên c hai sông l n là sông H ng và MeKong các bi n đ i âm nhi u h n đ i v i dòng ch y ki t và bi n đ i d ng nhi u
h n đ i v i dòng ch y l áng chú ý là, các sông l n này đ u b t ngu n t ngoài lãnh th Vi c khai thác n c ngày càng nhi u l u v c th ng ngu n,
nh t là sông MeKong, trong khi ngu n cung c p n c có xu th gi m làm gia
t ng s c ép v n c và nguy c thi u n c trong mùa khô ng b ng sông
C u Long ( BSCL) B KH s làm t ng các thiên tai liên quan đ n n c, trong đó quan tr ng nh t có l là l l t và h n hán Nh ng đ t h n hán tr m
tr ng kéo dài có th nh h ng đ n xã h i v i quy mô r ng h n nhi u so v i
l l t Nh ng n m g n đây các thiên tai liên quan đ n n c d ng nh x y ra nhi u h n
Nh v y, Vi t Nam đang ph i đ i m t v i nhi u tác đ ng c a B KH
đ n tài nguyên n c H u qu c a B KH đ c đánh giá là nghiêm tr ng và
là m t nguy c hi n h u cho vi c th c hi n m c tiêu xoá đói gi m nghèo và các m c tiêu thiên niên k c ng nh đe d a s phát tri n b n v ng c a đ t
n c
L u v c sông Bé là m t trong nh ng sông l n n m trong h th ng sông
ng Nai Theo nghiên c u c a Vi n Quy ho ch Th y l i mi n nam (2007),
Trang 16l u l ng dòng ch y trung bình hàng n m trên l u v c là 251,4 m3
/s và t ng
l ng n c m t hàng n m trên l u v c nh n đ c kho ng 7.929,45 tri u m3
Sông Bé v i đi u ki n t nhiên và tài nguyên thiên nhiên phong phú đã t o
không ch có ý ngh a đóng góp thúc đ y và làm thay đ i b m t v kinh t xã
ngh a quan tr ng đ i v i c vùng Kinh t tr ng đi m phía Nam
Kh n ng khai thác và s d ng th y đi n, th y l i t i l u v c sông Bé
r t l n nh m ph c v nhu c u ngày càng t ng và đa d ng Các ho t đ ng nông nghi p phát tri n đa d ng, công nghi p đang trên đà tr thành khu công nghi p l n trong tam giác kinh t ông Nam B v i m c t p trung dân c và
đô th hóa nhanh Tr c đây, l u v c sông Bé có m t t l r ng t nhiên
đ u ngu n khá l n và có giá tr cao trong vi c s n sinh và b o v ngu n n c
c a dòng sông Do đó, v i nh ng đ c thù riêng c a l u v c và nh ng v n đ
c n quan tâm c th c a dòng sông Bé, đòi h i ph i có s qu n lý và quy
h p nh m b o v tài nguyên n c sao cho hi u qu
Hi n t i và d báo đ n n m 2020, nhu c u dùng n c t i các b c thang trên sông Bé ch y u bao g m: nhu c u n c cho nông nghi p, nhu c u c p
n c sinh ho t, nhu c u phát tri n công nghi p, nhu c u phát đi n, nhu c u
D ng và cu i cùng là dòng ch y môi tr ng cho vùng h l u sông Sài Gòn -
ng Nai Tuy nhiên, trong nh ng n m g n đây, tình tr ng thi u n c c c b
v n x y ra trên l u v c sông Bé Nguyên nhân là do nhu c u s d ng n c ngày m t t ng cao d i áp l c gia t ng dân s và phát tri n kinh t - xã h i Bên c nh đó, s phân b ngu n n c không đ u theo th i gian và không gian cùng v i tình hình di n bi n b t th ng c a th i ti t d i tác đ ng c a B KH
đã làm cho s thi u h t n c ngày càng nghiêm tr ng h n i n hình nh đ t
h n hán vào n m 2002 v i nguyên nhân chính là do th i ti t b t th ng, đã gây thi t h i đáng k đ n s n xu t và sinh ho t Theo th ng kê, đ t h n này đã khi n g n 10.000 ha cây tr ng thi u n c Trong đó, có 1.300 ha cây tr ng hàng n m và lâu n m b m t tr ng Nhi u n i các gi ng n c ng m b khô
Trang 17ki t làm cho hàng nghìn h nông dân thi u n c sinh ho t (VQHTLMN, 2002)
Trong tình hình B KH hi n nay và trong t ng lai, v i các hi n t ng
th i ti t c c đoan luôn bi n đ ng s tác đ ng đ n tài nguyên n c l u v c
nh ng c p thi t c a l u v c, đ tài d a trên c s phân tích nguyên nhân và
bi u hi n c a xu th B KH đ đi đ n nh ng nh n đ nh khách quan v xu th
di n bi n và c l ng đ c tr s trung bình và c c tr c a m t s đ c tr ng khí h u ch y u trên khu v c nghiên c u tài s d ng các k t qu c a các
k ch b n B KH do B Tài nguyên và Môi tr ng ban hành, k t h p vi c ng
d ng mô hình th y v n (i) tính toán s thay đ i dòng ch y trên các sông ngòi
c a l u v c sông Bé; (ii) tính toác cân b ng n c l u v c sông Bé giai đo n
2030 d i đi u ki n đ nh h ng phát tri n kinh t xã h i n m 2020 và
B KH; (iii) tính ch s t n th ng tài nguyên n c l u v c sông Bé T đó,
có các nh n xét, đánh giá c ng nh tìm ra ph ng h ng gi m thi u tác đ ng
c a B KH đ n tài nguyên n c l u v c sông Bé
V i nh ng lý do nêu trên, Lu n v n “ ánh giá kh n ng khai thác
ngu n n c trên l u v c Sông Bé ph c v phát tri n kinh t xã h i t nh Bình
Trang 18v n khu v c Nam B và Trung tâm Khí t ng Th y v n Qu c gia
ii Ph ng pháp phân tích khí h u: Trên c s phân tích nguyên
nhân và bi u hi n c a xu th B KH đ đi đ n nh ng nh n đ nh khách quan v xu th di n bi n và c l ng đ c tr s trung bình và c c tr c a m t s đ c tr ng khí h u ch y u trên khu v c nghiên c u Ph ng pháp chính s d ng là toán th ng kê phân tích chu i th i gian;
iii Ph ng pháp áp d ng mô hình th y v n: Trên c s các k ch b n
B KH m i nh t (n m 2012) c a B Tài nguyên Môi tr ng đ a
ra v s thay đ i l ng m a, nhi t đ , áp d ng mô hình th y v n tính s thay đ i dòng ch y trên các sông ngòi c a l u v c sông
Bé
iv Ph ng pháp ng d ng GIS: S d ng h thông tin đ a lý nh m
tích h p các lo i thông tin s li u, tài li u, b n đ ,… liên quan đ n khí h u và B KH ph c v công tác qu n lý và khai thác thông tin
v Ph ng pháp đánh giá tác đ ng c a bi n đ i khí h u (B KH) theo IPCC ho c Local Climate Change Impact Profile (LCLIP)
Trang 19đ t đ c các m c tiêu đ ra, các cách ti p c n sau đây s đ c s
6 Ý ngh a khoa h c và th c ti n c a Lu n v n
Các k t qu nghiên c u c a Lu n v n v đánh giá tác đ ng c a B KH
đ n dòng ch y sông ngòi c a l u v c sông Bé s là c s tham kh o cho
nh ng ng i làm công tác quy ho ch, qu n lý tài nguyên n c, qu n lý b o
v môi tr ng c a LVS đ xem xét, đi u ch nh các ho t đ ng phát tri n trên
l u v c theo h ng b n v ng
Trang 20CH NG 1 T NG QUAN V VÙNG NGHIÊN C U
VÀ L NH V C NGHIÊN C U LIÊN QUAN 1.1 CÁC NGHIÊN C U LIÊN QUAN N CÂN B NG N C
d ng trong các c quan, vi n nghiên c u nh MIKE BASIN, MITSIM, RIBASIM, WEAP,… tùy thu c vào đ c đi m c a t ng l u v c sông khác nhau mà các nghiên c u ng d ng các mô hình cho các l u v c khác nhau
Do ch a có m t mô hình nào đ c p đ n toàn b các v n đ liên quan t i n i
sông, các mô hình th y v n đ c s d ng k t h p v i mô hình cân b ng
n c M t s nghiên c u đi n hình có th k đ n nh ng d ng mô hình WEAP tính toán cân b ng n c trên đ a bàn huy n L c D ng, t nh Lâm
ng (Bùi Th Ninh và nnk, 2008), tích h p mô hình NAM, MIKE BASIN và GIS h tr qu n lý s d ng hi u qu tài nguyên n c l u v c sông Bé
v c sông Th ch Hãn (Ngô Chí Tu n, 2009), tính toán cân b ng n c l u v c
nghiên c u ng d ng t i các khu v c khác nhau, ch y u xoay quanh các v n
đ nh tính toán dòng ch y (Tr nh Minh Ng c, 2009), đánh giá tác đ ng c a
k ch b n s d ng đ t lên dòng ch y, b i l ng, nitrat, photpho (Nguy n Ý Nh
và Nguy n Thanh S n, 2009), đánh giá ch t l ng n c (Lê B o Trung, 2005) Trong khi đó, vi n thám và GIS ngày càng đ c ng d ng r ng rãi trong giám sát môi tr ng và tài nguyên thiên nhiên (Nguy n Kim L i và
Tr n Th ng Nh t, 2007; Tr n Th ng Nh t và Nguy n Kim L i, 2009)
i v i l u v c sông Bé, các nghiên c u v mô hình cân b ng n c đa
c u t các đ tài, các d án th c hi n cân b ng n c cho l u v c h th ng sông ng Nai, trong đó có l u v c sông Bé i n hình nh đ tài KC08 18/06-10, “Qu n lý t ng h p l u v c và s d ng h p lý tài nguyên n c H
Trang 21th ng sông ng Nai”, đ tài s d ng mô hình MIKE BASIN đ tính toán cân
b ng n c h th ng toàn l u v c sông ng Nai tài Lu n v n ti n s n m
2010, “Qu n lý t ng h p l u v c sông Bé trên c s cân b ng tài nguyên
n c” c a TS Nguy n Th Ph ng c ng đã đ a ra các k t qu tính cân b ng
n c toàn l u v c sông Bé, nh ng c ng d a trên k t qu tính toán, mô ph ng
t mô hình MIKE BASIN
Tóm l i, các nghiên c u v cân b ng n c nêu trên tuy đa d ng phong phú trong cách ti p c n song xu h ng n i b t h n c , là ng d ng mô hình MIKEBASIN đ tính cân b ng n c là chính, chính v v y Lu n v n đ c p
h ng nghiên c u khá m i, ít dùng đó là ng d ng mô hình WEAP đ tính cân b ng n c cho l u v c sông Bé đ th y đ c nh ng u đi m n i tr i khi dùng mô hình này
1.2 T NG QUAN V BI N I KHÍ H U
1.2.1 Tình hình bi n đ i khí h u trên th gi i
B ng ch ng v s bi n đ i c a các hi n t ng th i ti t, khí h u c c đoan đã đ c nghiên c u khá nhi u d a trên s li u quan tr c l ch s Theo IPPC (2007), h u qu c a s nóng lên toàn c u là nhi t đ không khí trung bình toàn c u đã t ng lên, đ c bi t t sau nh ng n m 1950 Tính trên chu i s
li u 1906 – 2005 nhi t đ không khí trung bình toàn c u t ng 0,18 – 0,74o
C Các n m 2005 và n m 1998 là nh ng n m nóng nh t k t 1850 đ n nay Nhi t đ n m 1998 t ng lên đ c xem là do hi n t ng El Nino (1997 – 1998), nh ng d th ng nhi t đ l n nh t l i x y ra vào n m 2005 Trong 12
Trang 22M c dù r t khó kh n đ đánh giá s bi n đ i và xu th c a nh ng c c
tr khí h u, Kattenberg (1996) đã k t lu n r ng xu th m lên s d n đ n làm
t ng nh ng hi n t ng liên quan đ n nhi t đ cao trong th i k mùa hè và làm gi m nh ng hi n t ng liên quan đ n nhi t đ th p trong th i k mùa đông Tuy nhiên, hi n t ng t ng lên c a các c c tr nhi t đ là khác nhau đ i
v i t ng khu v c
Y u t đ c t p trung nghiên c u nhi u sau nhi t đ , đó là l ng m a
L ng m a là m t đ i l ng r t quan tr ng vì s bi n đ i c a nh ng hình th
l ng m a có th d n đ n l l t ho c h n hán nh ng vùng khác nhau Chính
vì v y, thông tin v s bi n đ i l ng m a theo không gian c ng nh theo
th i gian là r t c n thi t không ch mang ý ngh a khoa h c mà còn có ý ngh a
th c ti n r t l n M t vài nghiên c u v s bi n đ i dài h n c a l ng giáng
th y n m trung bình phía tây b c Trung Qu c và l ng giáng th y mùa hè (tháng VI đ n tháng VIII) vùng phía đông Trung Qu c (Weng, 1999) cho
th y có s t n t i c a bi n đ i giáng th y và ch ra m t s c ch liên quan
đ n s bi n đ i c a hoàn l u quy mô l n trong h th ng gió mùa mùa hè ông Á Các hình th giáng th y này gây ra b i ch y u b i các hình th không gian c a nh ng h th ng hoàn l u quy mô l n quy mô th i gian t mùa đ n n m
1.2.2 Tình hình bi n đ i khí h u t i Vi t Nam
Các báo cáo c a U ban Liên Chính ph v B KH (IPCC), Ngân hàng
(UNDP) đ u c nh báo Vi t Nam n m trong nhóm các qu c gia ch u tác đ ng
xem là vùng nh y c m, d ch u nhi u t n th ng do n i đây có m t đ dân c
t p trung t ng đ i cao, s n xu t nông nghi p và ng nghi p ch u l thu c l n
dân s b nh h ng tr c ti p, t n th t đ i v i GDP kho ng 10% N u n c
bi n dâng 3m s có kho ng 25% dân s b nh h ng tr c ti p và t n th t đ i
v i GDP lên t i 25%
đã tích c c tham gia các H i ngh qu c t , th c hi n nh ng cam k t v phát
Trang 23tri n b n v ng và b c đ u đ t đ c m t s k t qu đáng khích l V m t th
ch chính sách, Vi t Nam đã có nh ng v n b n chính th c c a Nhà n c liên quan đ n phát tri n b n v ng và B KH theo trình t th i gian nh sau:
- N m 1998: Vi t Nam tham gia ký Ngh đ nh th Kyoto vào tháng 12/1998 và chính th c phê chu n Ngh đ nh th vào tháng 9/2002
- N m 2003: Báo cáo Qu c gia u tiên c a Vi t Nam theo Hi p đ nh khung v Bi n đ i Khí h u c a Liên hi p qu c
- N m 2004: Công b Báo cáo Qu c gia v Gi m thi u R i ro Thiên tai
- N m 2009: Tháng 6 n m 2009, B Tài nguyên và Môi tr ng công b
K ch b n bi n đ i khí h u, n c bi n dâng cho Vi t Nam
Trang 24gia ng phó v i B KH Trên c s ch ng trình này, tháng 6/2009, B Tài nguyên và Môi tr ng đã nghiên c u xây d ng và chính th c công b k ch
cung c p nh ng thông tin c b n v xu th B KH, n c bi n dâng trong
t ng lai ng v i các k ch b n khác nhau v phát tri n KT-XH toàn c u d n
đ n các t c đ phát th i KNK khác nhau nh m giúp cho b , ngành, đ a
ph ng đánh giá tác đ ng có th c a bi n đ i khí h u đ i v i l nh v c
KT-XH, xây d ng và tri n khai hành đ ng nh m thích ng và gi m thi u tác đ ng
ti m tàng c a B KH trong t ng lai
B KH hi n nay c ng nh trong th k 21 ph thu c ch y u vào m c
đ phát th i KNK, t c ph thu c vào s phát tri n KT-XH Do v y, các k ch
b n B KH đ c xây d ng trên các k ch b n phát tri n KT-XH toàn c u Theo đó, có 3 k ch b n phát th i KNK đ c ch n đ tính toán xây d ng k ch
b n B KH cho Vi t Nam là (1) k ch b n phát th i th p B1; (2) k ch b n phát
th i trung bình c a nhóm các k ch b n phát th i trung bình B2; và (3) k ch b n phát th i trung bình c a nhóm các k ch b n phát th i cao A2
Các k ch b n B KH đ i v i nhi t đ và l ng m a đ c xây d ng cho
B c Trung, Nam Trung B , Tây Nguyên và Nam B Theo k ch b n trung bình, vào cu i th k 21, nhi t đ trung bình n m có th t ng lên 1,9o
C Nam Trung B , 1,6oC Tây Nguyên và 2,0oC Nam B so v i trung bình th i k
M a: Mùa m a t tháng 5 đ n tháng 11, mùa khô t tháng 12 t i tháng
4 n m sau Khí h u đi u hoà, ít bão, quanh n m nóng m, không có mùa l nh
L ng m a n m t i vùng ông Nam B phân hóa theo đ a hình có xu th
t ng nh ng không l n
Trang 25Hình 1-1 Bi n trình m a n m vùng Nam B t i m t s tr m (mm/n m)
Xu th m a vùng Nam B t ng d n, tuy nhiên chu n sai m a trung bình t 2000 – 2007 t i các tr m khá khác nhau, nh t i ông Phú t ng lên, trong khi đó Tân S n Hòa và V ng Tàu có l ng m a trung bình gi m
Nhi t đ không khí cao nh t và th p nh t: Nhi t đ trung bình n m
25,5 – 27,5oC, g n nh quanh n m nhi t đ trên 23o
C, nhi t đ cao nh t tuy t
đ i 38 – 40o
C, nhi t đ th p nh t tuy t đ i 14–18o
C S gi n ng trong n m mùa khô t 7 - 8gi /ngày, mùa m a t 4 - 6gi / ngày m t ng đ i trung bình 80 - 85%
Trang 26Hình 1-2 Bi n trình nhi t đ cao nh t khu v c ông Nam B ( o
Bi n trình nhi t đ cao nh t vùng ông Nam B
Bi n trình nhi t đ cao nh t khu v c BSCL
0
C
0
C
Trang 27Hình 1-4 Bi n trình nhi t đ th p nh t vùng Nam B ( o
C)
N ng: T ng gi n ng trong n m t 2300- 2800 gi Vùng ven bi n (V ng Tàu) s gi n ng có n m trên 3000 gi S gi n ng th p nh t c ng
x p x 2000 gi Xu th n ng t ng s gi n ng n m t i vùng Nam B gi m
d n theo th i gian và s ngày không có n ng t ng lên S gi n ng trong tháng cao nh t vào tháng mùa khô tháng 3 và tháng 4 và th p nh t vào các tháng mùa m a (tháng VIII và tháng IX) Tháng th p nh t, t ng gi n ng t
Trang 29D ng (chi m 10%), huy n k R’L p t nh k Nông (chi m 13%), m t
l u v c sông Bé là 7650km2, trong đó m t ph n thu c Campuchia có di n tích x p x 200 km2 (chi m t l 3%)
• a hình, đ a m o
L u v c sông Bé n m trên vùng chuy n ti p t đ a hình núi cao, cao
nên đ a hình bi n đ i r t đa d ng và ph c t p Trên l u v c v a có đ a hình
đ i núi l i v a có đ a hình trung du d ng gò đ i úp bát và l n sóng xen l n
m t ít đ ng b ng nh , h p và m t s d ng lòng ch o (bàu tr ng)
a hình d ng đ i núi chi m ph n l n di n tích l u v c, t p trung ch
Ph c Long tr lên, cao đ bi n đ i t 200 - 900 m ây là vùng có nhi u núi
Bu Plang 849 m… đ u thu c huy n k R’l p, t nh k Nông và k t thúc vùng này là núi Bà Rá thu c huy n Ph c Long, t nh Bình Ph c, cao đ 726
m
a hình trung du d ng đ i bát úp và l n sóng phân b vùng trung
l u và phía ông c a h l u v c sông Cao đ ph bi n đây t 100 - 200 m
t đai vùng này h u h t là đ t đ bazan, t i x p và phì nhiêu, đã đ c khai thác ph n l n đ tr ng cây công nghi p có giá tr kinh t cao nh cao su, đi u,
cà phê và h tiêu…
Trang 30Hình 1-6 B n đ đ a hình l u v c sông Bé
a hình vùng đ ng b ng trung du h l u ít chia c t h n, nh ng
không có các cánh đ ng l n t p trung mà ch y u là d ng gò xo i và l n sóng ven theo tri n đ i c a các su i N c Trong, su i Giai phía b trái, vùng
Trang 31trung l u xu ng vùng h l u ch còn 80 - 100 m và t ng d n t phía Tây l u
v c v i 80 - 150 m sang phía ông l u v c v i 250 - 700 m
• a ch t, th nh ng
Theo l ch s c u t o, n n đ a ch t c a l u v c khá n đ nh Thành ph n
đ t đá ch y u là cát, sét và các phún xu t bazan a hình chuy n ti p núi -
đ i - đ ng b ng nên đ t đai khá đa d ng, c c u đ t phong phú, thích h p cho nhi u lo i cây công nghi p lâu n m và ng n ngày Theo Phân vi n Quy ho ch
và Thi t k Nông nghi p, l u v c g m các nhóm đ t chính sau đây:
+ t đ vàng chi m t l nhi u nh t 75%, t p trung phía B c l u v c
nh Bình Long, Ph c Long, L c Ninh phù h p cho các lo i cây cà phê, cao
su, chè, cây n trái và cây ng n ngày nh đ u t ng, ngô
+ t xám chi m 18% t p trung phía B c l u v c nh ng Phú, Bù
ng và Bình Long có th tr ng các lo i cây công nghi p dài ngày nh cao su
+ t d c t và xói mòn tr đá chi m 2,5%, t p trung vùng tr ng không thoát n c L c Ninh, Bù ng, Bình Long và Ph c Long không thu n l i cho s n xu t
+ t phù sa chi m di n tích khá nh (d i 1%) thích h p v i cây lúa, cây màu, cây công nghi p ng n ngày
R ng
Tr c đây l u v c sông Bé có di n tích r ng l n nh t trong vùng ông
Bình Ph c) Tr i qua nhi u th p niên, r ng đã b khai thác nhi u d n đ n b nghèo ki t, m t ph n đ t r ng b thoái hóa tr thành đ t tr ng, đ i tr c che ph c a r ng bình quân toàn l u v c n m 2000 đ t 34% Hi n nay r ng
t nhiên ch còn r t ít và phân tán Riêng t nh Bình Ph c di n tích r ng chi m 186.286 ha, ph n l n là r ng th sinh tr Khu b o t n thiên nhiên Bù Gia M p (huy n Ph c Long) có di n tích 36.510 ha v i h sinh thái đa d ng
R ng thu c v n Qu c gia Cát Tiên là 5400 ha và thu c Khu di tích l ch s
Bà Rá là 1025 ha
Trang 32Các h sinh thái r ng khác nhau đ c phân chia trên c s y u t khí
h u, đ t và đ a hình R ng t nhiên h l u h u nh đã b khai thác và phá
h y hoàn toàn L n nh t là r ng phòng h núi C u v i 2.905 ha, ch y u là
r ng non tái sinh ch a đáp ng đ c vai trò b o v môi tr ng, phòng h và cung c p lâm s n R ng t nhiên chi m 233.256 ha và kho ng 20.000 ha r ng
n ng đ c bi t trong vi c b o v ngu n n c
Trang 331.1.1.2 Đi u ki n xã h i
T ng dân s trên toàn l u v c vào kho ng 1,6 tri u ng i (T ng c c
Th ng kê, 2009), trong đó, dân c thành th chi m kho ng 16 % Dân c t p trung ch y u các khu công nghi p, khu kinh t
Ngu n: Theo s li u th ng kê n m 2014
Huy n Di n tích (km 2 ) (nghìn ng i) Dân s M (ng i/km t đ dân s 2
Trang 341.3.2 Đ c đi m khí h u
• Ch đ gió
L u v c sông Bé hàng n m có hai lo i gió mùa Ch đ gió t ng đ i
n đ nh, không ch u nh h ng tr c ti p c a bão và áp th p nhi t đ i
Gió mùa đông: th nh hành ch y u là h ng ông và ông - B c, t tháng 11 đ n tháng 4 n m sau, do ho t đ ng luân phiên c a ba kh i không khí
l c đ a châu Á, kh i không khí bi n đông Trung Hoa, kh i không khí bi n Thái Bình D ng nên th i ti t ít m a hay không m a, th i ti t khô hanh
Gió mùa h : th nh hành ch y u là h ng Tây và Tây – Nam, t tháng
5 đ n tháng 10, kh ng ch b i hai kh i không khí bi n Xích o và B c n
D ng kèm theo nhi u lo n khá m nh nh h i t nhi t đ i, rãnh khí áp,
nh ng tr n m a l n T c đ gió bình quân 0,7m/s, t c đ gió l n nh t là 12m/s
Phân b m a theo th i gian
M a trong n m đ c phân thành 2 mùa t ng ph n:
- Mùa m a kéo dài 6 tháng (t tháng 5 đ n tháng 11) trùng v i th i k gió mùa Tây Nam L ng m a c a các tháng này chi m t 85-90% l ng
m a n m Tháng 4 l ng m a nh , tháng 5 l ng m a t ng đ t bi n và lúc này th c s b c vào mùa m a và kéo dài đ n n a đ u tháng 11 Ba tháng có
l ng m a l n nh t là 7, 8 và 9 Tháng 9 m a nhi u nh t, trung bình 335mm;
n m cao nh t có khi lên đ n 500mm
- Mùa khô t tháng 12 đ n h t tháng 4, có l ng m a nh , chi m 10 - 15% l ng m a n m và bi n đ ng m nh nh ng tháng đ u và cu i mùa Tháng 1 và 2 có l ng m a ít nh t hay không m a th ng xuyên, chi m t
Trang 350,5 - 1,5% l ng m a n m N m có l ng m a l n nh t trong các tháng này chi m cao nh t ch đ n 2% (t i Bù ng)
Phân b m a theo không gian
Do đ a hình v trí có đi u ki n đón gió mùa Tây Nam, nên l ng m a trung bình nhi u n m t ng đ i cao, xu th t ng d n t Tây sang ông và
th p d n t B c xu ng Nam L ng m a trung bình nhi u n m trung bình kho ng 2100- 2300mm và có m c dao đ ng l n trong các n m
Vùng m a l n t p trung th ng ngu n c a l u v c nh su i R t, su i
l ng m a nh nh t t p trung phía Tây Nam, kéo dài t Bình Long, Ch n Thành đ n h l u sông L ng m a n m th ng d i 2000mm nh t i Ch n Thành, S Sao, Ph c Hòa
cao, trung tâm m a kéo dài t Bù ng đ n ng Phú L ng m a l n nh t
và nh nh t gi a các n m t i m t s n i trên l u v c dao đ ng trung bình t
nhau không l n L ng m a có bi n đ ng l n nh t là trong nh ng tháng chuy n ti p vào đ u và cu i mùa m a
L u v c n m trong vùng ít nh h ng tr c ti p c a bão và áp th p nhi t đ i (là lo i hình th i ti t th ng gây ra m a l n, trên di n r ng) L ng
m a ngày không l n, th ng x y ra trong ph m vi h p, mang tính c c b
m t vài n i và nh ng tr n m a liên t c có c ng đ l n kéo dài 2 - 3 ngày
Trang 36Tình hình m a trên l u v c có xu th thay đ i: S ngày m a t i m t s
n i t 1997 đ n nay có nhi u h n T i Ph c Long s ngày m a trung bình kho ng 170 ngày lên đ n 190 ngày T i ng Phú, s ngày m a kho ng 160 ngày t ng lên 175 ngày
S bi n đ ng c a l ng m a và s ngày m a trong n m làm cho ngu n
n c trong sông c ng thay đ i và nh h ng đ n vi c s d ng n c theo mùa
• B c h i:
- L ng b c h i b m t: L ng b c h i piche t i m t s đi m trên l u
v c dao đ ng t 1000-1200mm/ n m S li u b c h i trong nhi u n m khá n
đ nh L ng b c h i cao nh t vào các tháng mùa khô t tháng 1 đ n tháng 4,
th ng trên 100mm Do đ m cao và n ng ít nên l ng b c h i trong các tháng mùa m a th p, th ng dao đ ng t 40-60mm B c h i th p nh t vào các tháng m a nhi u (tháng 8 và tháng 9)
h u nhi t đ i mang tính ch t c n xích đ o, n n nhi t đ cao quanh n m, đ
m cao và ngu n ánh sáng d i dào r t thu n l i cho phát tri n nông nghi p,
đ c bi t là tr ng cây công nghi p… Khí h u l u v c sông Bé t ng đ i hi n hoà và n đ nh, ít x y ra thiên tai nh bão, l t…
Trang 371.3.3 Khái quát v sông Bé và nhu c u dùng n c trong vùng
Sông Bé là m t trong ba nhánh l n c a h th ng sông ng Nai Sông
Bé b t ngu n t vùng núi phía Tây c a vùng Nam Tây Nguyên dãy Bemdiar thu c cao nguyên Xnara cao đ 960- 980 m, v i 3 nh p l u l n là Dak R’Lap, Dak Glun và Dak Huyot Sông có chi u dài 350 km (theo tuy n Dak R’Lap) đ vào sông ng Nai cách c a bi n 120 km Các nhánh h p thành
và các huy n L c Ninh, ng Phú, Bình Long (Bình Ph c), ph n h l u
ch y qua huy n Phú Giáo (Bình D ng) dài kho ng 80 km, h p l u v i dòng chính sông ng Nai h l u cách chân thác Tr An 6 km ây là sông đi n hình c a vùng trung du cách xa bi n
H sông su i c a sông Bé có d ng hình lông chim Các sông su i nh
ch y u nh p l u vào dòng chính M t đ sông su i trung bình 0,56 km/km2
t nhiên và h ch a l n s d ng trong nông nghi p và th y đi n Hi n t i, trên l u v c có 19 h l n v i t ng di n tích 11.408 ha
Đ c đi m tài nguyên n c l u v c sông Bé
M ng l i quan tr c trên l u v c sông Bé ch y u th c hi n và l u tr
s li u theo h th ng t sau ngày gi i phóng 1975 Bao g m các tr m th y
v n: Ph c Long (t 1977–1994), gi i th sau khi h Thác M xây d ng,
Ph c Hòa (t 1977 – nay), cách c u Ph c Hòa 1 km v phía h l u
Tài nguyên n c trên l u v c đã và đang đ c khai thác m t cách khá tri t đ Ngu n n c sông Bé x p x t 5 đ n 8 t m3 hàng n m V i dân s
hi n nay (x p x 1 tri u dân), thì tiêu chu n m i đ u ng i trung bình là 13 -
22 m3/ngày, so v i tiêu chu n n c cho m t đ u ng i trên th gi i, ngu n
n c trên l u v c sông Bé đ c đánh giá m c khá d i dào và có th đáp
ng nhu c u dùng cho dân c và m t s ngành kinh t ; ch y u là hai t nh
Trang 38Bình D ng, Bình Ph c và các vùng lân c n c a vùng kinh t tr ng đi m phía Nam
S phân b dòng ch y trên l u v c là h qu c a s phân hóa ch đ
m a M a là ngu n cung c p duy nh t cho dòng ch y bao g m dòng ch y m t
và dòng ch y ng m Ch đ dòng ch y t nhiên trên sông Bé ph thu c ch
y u vào l ng m a, các nhân t th nh ng, th m th c v t ch đóng vai trò tác đ ng và nh h ng
ng v i mùa khô và mùa m a C n c tiêu chí mùa l (bao g m các tháng có
l u l ng trung bình tháng l n h n l u l ng trung bình nhi u n m), các mùa phân b trong n m nh sau:
- Mùa c n: t tháng 12 đ n tháng 6 n m sau L ng m a trong mùa c n
r t nh và th i gian không m a kéo dài nên dòng ch y trong sông r t ít Dòng
ch y trong sông ch y u do n c d i đ t tr l i và m a cung c p Dòng
$
T ÿ
Dak Semrigne
S Dam
S Rat
S Giai R Rat S.Nuoc Trong
107°00' 107°00'
N
5 0 5 10 Kilometers
Tû lÖ 1:800.000
Trang 39ch y th p nh t x y ra vào tháng 3 và tháng 4 nên m t s su i nh h u nh khô c n và h t n c
(m3/s)
M (l/s/km2) Y (mm) X (mm)
H s dòng
ch y
ΣW (109m3) Thác M 95,5 43,4 1369 2580 0,53 2,97
Ph c Long 96,1 43,4 1369 2580 0,53 3,03
C n n 134 39,0 1232 2508 0,49 4,23 Srock Phu Miêng 152 37,5 1183 2474 0,48 4,86
ch bù vào l ng b c h i và ng m sau m t th i k khô h n nên dòng ch y
t ng lên không đáng k Dòng ch y b t đ u l n d n cho đ n tháng 7 thì hình
cho l u v c nên dòng ch y l n nh t t p trung vào tháng 8, 9 và 10 Tùy theo tính ch t dòng ch y l , tùy t ng n m nhi u n c hay ít n c, mùa l đ n s m hay mu n, mùa l có th kéo dài t 4 đ n 6 tháng
Sau khi các công trình h ch a Thác M , C n n và Srock Phu Miêng hình thành, dòng ch y trên sông ch u s chi ph i theo c ch v n hành
c a nhà máy
Trang 40CH NG NGHIÊN C U C S KHOA H C VÀ TH C TI N TÍNH TOÁN CÂN B NG N C L U V C SÔNG BÉ
lý, hi u qu và b n v ng trên đ a bàn t nh Bình Ph c hi n nay, đ n n m
2020 và đ nh h ng đ n 2030 Trên c s phân tích các nhân t nh h ng
c a B KH và phát tri n KT-XH t i vi c phân chia, s d ng hi u qu ngu n tài nguyên n c sông Bé, qua đó đ xu t các gi i pháp nh m nâng cao hi u
qu s d ng tài nguyên n c c ng nh vi c qu n lý t ng h p tài nguyên n c