Nguyễn Đức Quang Trường ĐH Thủ đô Hà Nội Tóm tắt: Các học phần trong chương trình đào tạo chuyên ngành sư phạm Giáo dục Thể chất của trường Đại học Thủ đô Hà Nội hiện nay đều hướng tớ
Trang 1NÂNG CAO KỸ NĂNG NGHIỆP VỤ CHO SINH VIÊN CHUYÊN NGÀNH SƯ PHẠM GDTC TRƯỜNG ĐH THỦ ĐÔ HÀ NỘI
ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI HIỆN NAY
ThS Nguyễn Đức Quang
Trường ĐH Thủ đô Hà Nội
Tóm tắt: Các học phần trong chương trình đào tạo chuyên ngành sư phạm
Giáo dục Thể chất của trường Đại học Thủ đô Hà Nội hiện nay đều hướng tới việc góp phần đào tạo toàn diện người học, đáp ứng nhu cầu của xã hội, trong đó đặc biệt chú trọng hoạt động rèn luyện nghiệp vụ Các biện pháp nhằm rèn luyện nâng cao nghiệp vụ cho sinh viên luôn luôn được xây dựng phù hợp với tình hình thực tiễn
Từ khóa: Rèn luyện nghiệp vụ, bộ môn Giáo dục Thể chất, đổi mới
1 Mở Đầu:
Giáo dục được đặt ở vị trí "Giáo dục là quốc sách hàng đầu, là tương lai của dân tộc" Đảng và Nhà nước ta luôn luôn coi trọng công tác giáo dục thể chất và hoạt động thể dục thể thao trong trường học các cấp, và trong các văn kiện nghị quyết của Đảng
đã xác định tư tưởng chỉ đạo phát triển: "Thực hiện các nhiệm vụ xây dựng con người
và thế hệ trẻ thiết tha gắn bó với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có đạo đức trong sáng, có ý chí kiên cường xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, có trình độ làm chủ tri thức khoa học và công nghệ hiện đại, có tư duy sáng tạo và có sức khoẻ" "Cần coi trọng nâng cao chất lượng giáo dục thể chất trong trường học"
Công tác GDTC và hoạt động TDTT trong các trường học là bộ phận không thể tách rời của quá trình đào tạo Thực tế đã chứng minh công tác GDTC cho học sinh, sinh viên thực sự có vị trí vô cùng quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục cho thế hệ trẻ để phục vụ cho sự nghiệp hiện đại hoá, công nghiệp hoá đất nước, giữ vững và tăng cường sức mạnh an ninh, quốc phòng Quán triệt được vấn đề này, nhiều năm qua Uỷ ban TDTT và Bộ Giáo dục - Đào tạo rất quan tâm đến công tác GDTC và phong trào TDTT trong các trường Đại học Thường xuyên ban hành các nội dung của công tác này như chương trình học thể dục nội khoá, tổ chức tập luyện, hoạt động ngoại khoá, cải tiến tiêu chuẩn rèn luyện thân thể, cải tiến chương trình GDTC cho phù hợp với điều kiện và hoàn cảnh mới của đất nước
Trang 2Với Chỉ thị 36 CT của Ban bí thư Trung ương Đảng về công tác thể dục thể thao trong giai đoạn mới đã nêu: "Thực hiện giáo dục thể chất trong tất cả các trường học, làm cho việc tập luyện thể dục thể thao trở thành nếp sống hàng ngày của hầu hết học sinh, sinh viên"
Trường Đại học Thủ đô Hà Nội được nâng cấp từ trường Cao đẳng Sư phạm Hà Nội với bề dày truyền thống gần 60 năm xây dựng và phát triển đã và đang đào tạo ra các thế hệ học sinh sinh viên có chuyên môn kỹ năng nghiệp vụ cao đáp ứng nhu cầu của Thủ đô và đất nước
Khoa Giáo dục Thể chất và Nghệ thuật của trường là một khoa đào tạo ra các thế hệ học sinh sinh viên chuyên ngành Âm nhạc; Mỹ thuật và Giáo dục Thể chất Trong nhiều năm qua khoa đã góp phần xây dựng hình ảnh của nhà trường trong mắt các trường Đại học cao đẳng trong toàn quốc qua các đợt thi Nghiệp vụ sư phạm do bộ GDĐT tổ chức Đồng thời hàng năm khoa cũng đã đào tạo ra rất nhiều thế hệ học sinh sinh viên trở thành giáo viên giảng dạy các môn năng khiếu của các trường cấp I, cấp
II trong thành phố Góp phần xây dựng phong trào văn hóa văn nghệ Thể dục Thể thao của Thủ đô
Bộ môn Giáo dục Thể chất (GDTC) ngoài việc giảng dạy GDTC chung trong toàn trường thì mỗi năm đào tạo khoảng hơn 30 sinh viên chuyên ngành sư phạm GDTC đáp ứng nhu cầu về đội ngũ giáo viên thể dục cho các trường cấp I, cấp II trong toàn thành phố Nhiều năm qua việc đào tạo, giảng dạy và tổ chức học tập luôn được bộ môn quan tâm xây dựng và phát triển sao cho phù hợp với tình hình thực tiễn
và nhu cầu của Xã hội Các biện phát nhằm rèn luyện nâng cao kỹ năng nghiệp vụ cho sinh viên chuyên ngành Sư phạm GDTC luôn được chú trọng, đổi mới và nâng cao nhằm góp phần đào tạo ra các thế hệ sinh viên đủ năng lực, phẩm chất và chuyên môn nghiệp vụ đáp ứng nhu cầu chung của Xã hội
2 Nội Dung:
2.1 Khái quát về thực trạng giáo dục thể chất ở trường phổ thông:
Thực trạng giáo dục thể chất trong trường học còn bộc lộ nhiều khó khăn và tồn tại, như Vụ giáo dục thể chất - Bộ giáo dục đào tạo đánh giá: "Nhận thức về vị trí, vai trò của giáo dục thể chất còn nhiều hạn chế trong các cấp giáo dục và cơ sở trường Đặc biệt là việc đánh giá chất lượng về sức khoẻ và thể chất học sinh trong mục tiêu chung còn chưa tương xứng" Mặc dù giáo dục thể chất từ lâu đã trở thành môn học chính thức, bắt buộc trong chương trình các cấp học, ngành học nhưng cho đến nay vẫn còn bị coi nhẹ Chương trình môn học chưa hợp lý, chưa phù hợp và chưa đáp ứng
Trang 3yêu cầu của tuổi trẻ học đường, cơ sở vật chất, dụng cụ và sân bãi còn nghèo nàn và thiếu thốn, đội ngũ cán bộ giáo viên còn thiếu về số lượng và yếu về chất lượng Cũng như định hướng nâng cao chất lượng công tác giáo dục thể chất của Vụ giáo dục thể chất - Bộ giáo dục và đào tạo: "Nghiên cứu cải tiến nội dung, phương pháp giáo dục thể chất phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi học trò và điều kiện đảm bảo của các nhà trường, quan tâm tăng cường các điều kiện đảm bảo đồng bộ về giáo viên, cơ sở vật chất, thể dục thể thao cho các nhà trường"
Hiện nay chương trình GDTC ở các trường phổ thông chủ yếu vẫn là các nội dung thiên về thể dục cơ bản, thể dục phát triển chung và các môn Điền kinh Thời lượng các môn thể thao tự chọn được đưa vào là rất hạn chế Như vậy học sinh chủ yếu vẫn đang học tập và rèn luyện nội dung chương trình khá khô cứng ít gây được hứng thú trong tập luyện trong khi đó xu hướng phát triển trên thế giới là xây dựng nội dung GDTC dựa trên sở thích của các em học sinh đó là xây dựng các môn thể thao được các em yêu thích và đưa vào tập luyện Điều này có một ý nghĩa vô cùng to lớn
vì ngoài việc rèn luyện và phát triển thể chất các em sẽ được tập luyện các môn thể thao từ đó các em được vui chơi, được thể hiện bản thân trong các hoạt động sở trường, các hoạt động yêu thích không gò bó gượng ép Việc này làm thay đổi khá lớn nhiệm vụ của GDTC vì ngoài việc phát triển thể chất thì học sinh còn được thoải mái
về tinh thần từ đó sẽ tham gia học tập và lao động có hiệu quả hơn Ngoài ra, việc này còn giúp sớm phát hiện ra các nhân tài thể thao cho đất nước Cá nhân tôi thiết nghĩ chúng ta cũng sẽ không đi ra ngoài qui luật Hướng xây dựng nội dung chương trình học rồi cũng sẽ đi theo xu hướng phát triển chung Đặc biệt, trong thời gian tới khi đề
án xây dựng sách giáo khoa mới được thực hiện thì hàm lượng các môn thể thao tự chọn chắc chắn sẽ có sự thay đổi rất lớn Lúc bấy giờ sẽ không chỉ là Thể dục mà Thể thao cũng sẽ được coi trọng Nắm bắt xu hướng chung như vậy chúng ta cần xây dựng
và điều chỉnh lại nội dung và chương trình đào tạo sao cho phù hợp với thực tiễn
2.2 Khái quát hoạt động Rèn luyện nghiệp vụ của sinh viên chuyên ngành
sư phạm GDTC của trường Đại học Thủ đô Hà Nội:
Hoạt động rèn luyện nghiệp vụ ( RLNV) là hoạt động chuyên biệt mang tính đặc thù và có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong đào tạo và giáo dục Hoạt động RLNV cho sinh viên còn góp phần tích cực vào việc thực hiện nguyên lý “ Học đi đôi với hành, lý luận gắn liền với thực tiễn” Các trường sư phạm cần có sự quan tâm và đầu
tư đúng mức cho hoạt động này và coi đó là nhiệm vụ bắt buộc phải thực hiện, thực
Trang 4hiện thường xuyên và luôn được đổi mới sao cho phù hợp với tình hình thực tiễn, phù hợp với yêu cầu của xã hội
Sinh viên chuyên ngành sư phạm GDTC trường ĐH Thủ đô Hà Nội cũng như rất nhiều các mã ngành khác ngoài việc thực hiện công tác RLNV ở trường thì các em
sẽ được tổ chức thực tập sư phạm vào kỳ học thứ 4 với bốn tuần xuống trường phổ thông và kỳ học thứ 6 với 8 tuần xuống trường phổ thông Ở kỳ học thứ 4 với bốn tuần thực tập các em chủ yếu thực hiện các nhiệm vụ là tìm hiểu thực tế trường phổ thông, thực hiện công tác chủ nhiệm và thực hành công tác giảng dạy với thời lượng 1 tiết học Ở kì học thứ 6 với tám tuần xuống trường thì nhiệm vụ và thời lượng của các em cũng có sự thay đổi lớn Ngoài việc tiếp tục thực hiện nhiệm vụ tìm hiểu thực tế trường phổ thông và thực hiện công tác chủ nhiệm thì thời gian chủ yếu các em sẽ nghiên cứu chương trình đào tạo, xây dựng giáo án và thực hiện giảng dạy đánh giá 6 tiết học
2.3 Một số biện pháp nâng cao khả năng rèn luyện nghiệp vụ cho Sinh viên
chuyên ngành Sư phạm GDTC:
2.3.1 Về phía nhà trường:
- Nhà trường là đơn vị chủ quản có nhiệm vụ xây dựng định hướng phát triển tất
cả các mã ngành học Chỉ đạo các phòng chức năng, các đơn vị đào tạo xây dựng nội dung chương trình sao cho phù hợp đồng thời chịu trách nhiệm chính về chất lượng của sinh viên khi ra trường
- Hàng năm nhà trường cần tiếp tục duy trì các cuộc thi RLNV đồng thời cần
liên tục đổi mới nội dung thi, hình thức thi sao cho phong phú đa dạng phù hợp với thực tiễn yêu cầu của xã hội, gắn liền với các hoạt động của sinh viên
- Trong năm học nhà trường cần chỉ đạo cho các phòng chức năng yêu cầu các
khoa, tổ bộ môn tăng cường giao lưu học hỏi với các trường phổ thông, như việc mời các thầy cô có uy tín, có trình độ hoặc các thầy cô đạt giải cao trong các cuộc thi chuyên ngành do sở giáo dục hay bộ giáo dục tổ chức về trường để thực hiện các tiết chuyên đề hay chia sẻ kinh nghiệm của mình cho sinh viên Tổ chức cho sinh viên trực tiếp liên tục xuống các trường phổ thông quan sát giờ dạy mẫu ngay từ năm học thứ nhất để có sự định hướng về phương pháp, tiếp cận với thực tế từ đó dần xây dựng cho mình kỹ năng sư phạm áp dụng vào việc học tập các môn chuyên ngành tại trường sao cho có hiệu quả nhất
- Ngoài ra, cá nhân tôi cũng đề xuất nhà trường cần chỉ đạo để thay đổi hình thức thực tập như hiện nay sao cho hợp lý hơn phát huy hiệu quả tối đa khi đưa sinh
Trang 5viên đi thực tập Cụ thể vẫn thời lượng thực tập cho cả khóa học 3 năm là 12 tuần chúng ta cần cho sinh viên xuống trường thực tập ngay từ năm học đầu tiên khoảng 2 tuần chỉ để tìm hiểu thực tế trường phổ thông, dự một số tiết dạy và khi kết thúc chỉ cần các em viết bài thu hoạch Năm thứ 2 vẫn giữ nguyên 4 tuần và năm thứ 3 cần điều chỉnh xuống 6 tuần nội dung yêu cầu giữ nguyên như hiện nay là đảm bảo Việc thay đổi hình thức thực tập như vậy sẽ giúp các em sinh viên sớm tiếp cận với thực tế hơn
có ý thức RLNV ngay từ năm học đầu tiên
2.3.2 Về phía khoa và các giáo viên trực tiếp giảng dạy:
Khoa và tổ bộ môn là những người sẽ trực tiếp xây dựng nội dung chương trình Các giảng viên dưới sự quản lý trực tiếp của khoa và tổ chuyên môn sẽ truyền thụ các tri thức kỹ năng, kỹ sảo cho sinh viên Đối với chuyên ngành sư phạm GDTC
do đặc thù các môn chuyên ngành chủ yếu là các hoạt động ngoài trời vì vậy cần luôn luôn đổi mới phù hợp với sự thay đổi của các môn học Các môn học chủ yếu là các môn thể thao sự thay đổi về kỹ thuật, chiến thuật và luật thi đấu là không ngừng cùng với sự phát triển của chính môn thể thao đó Vì vậy người giảng viên cần không ngừng cập nhật kiến thức hoặc cần trực tiếp tham gia vào các hoạt động của các môn thể thao
đó như tham gia công tác trọng tài, công tác tổ chức thi đấu Đồng thời hàng năm cần
đề xuất với nhà trường tổ chức các giải thi đấu để cho các em sinh viên chuyên ngành
sư phạm GDTC trực tiếp tham gia tổ chức điều hành nhằm tăng cường quá trình RLNV Người giảng viên cũng cần trực tiếp xuống các trường phổ thông để tìm hiểu học tập và trao đổi kinh nghiệm như việc dự các tiết chuyên đề để có thể tiếp cận thường xuyên với sự thay đổi về hình thức dạy và học dưới trường phổ thông Từ đó cập nhật và thay đổi về cách dạy, cách truyền đạt các kiến thức chuyên ngành cho sinh viên tránh việc chủ quan hay thực hiện theo nếp cũ mà không cập nhật với tình hình thực tiễn
Cùng với sự thay đổi liên tục về nội dung phương pháp khoa, tổ bộ môn cũng cần có những đề xuất về cơ sở vật chất sao cho phù hợp và đáp ứng được nhu cầu tối thiểu cho việc RLNV của sinh viên vì trong chuyên ngành sư phạm GDTC thì việc có được một điều kiện học tập và rèn luyện tốt sẽ thu được hiệu quả tương ứng Hiện nay
cơ sở vật chất của nhà trường là rất hạn chế nhưng lại còn rất nhiều vị trí, các điều kiện
cơ sở vật chất không tận dụng được, để lãng phí như là sân bãi hay các dụng cụ được cấp theo dự án của trường Vì vậy hàng năm khoa cần kết hợp với tổ bộ môn rà soát và đánh giá lại toàn bộ điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường đáp ứng với ngành học rồi đưa ra các giải pháp xây dựng các đề xuất sao pho phù hợp và hiệu quả
Trang 6Khoa, tổ bộ môn cần thúc đẩy giảng viên mạnh dạn ứng dụng công nghệ hiện đại vào công tác giảng dạy như cho học sinh xem video, clip giới thiệu kỹ thuật Các hình ảnh 3D thậm trí là quay lại chính các kỹ thuật động tác của sinh viên để phân tích
và chỉnh sửa Ngoài ra về phía khoa tổ bộ môn cũng cần nắm bắt xu hướng phát triển trên thế giới về lĩnh vực rèn luyện thể chất cho học sinh để từ đó xây dựng nội dung chương trình như việc đẩy mạnh các học phần tự chọn để sinh viên có thể lựa chọn các nội dung phù hợp với sở trường của bản thân từ đó phát huy tốt kỹ năng nghiệp vụ của mình khi ra trường
2.3.3 Về phía sinh viên:
Người sinh viên là chủ thể, là trung tâm của quá trình giáo dục và rèn luyện Vì vậy, để đạt hiệu quả cao khi ra trường nhằm đáp ứng tốt tình hình thực tiễn và nhu cầu của Thủ đô và đất nước người sinh viên cần xây dựng cho mình một động cơ học tập đúng đắn ngay từ khi bước chân vào lựa chọn mã ngành sư phạm GDTC vì chỉ có xây dựng một động cơ học tập đúng đắn thì mới xây dựng được ý thức học tập của bản thân một cách đúng đắn từ đó thu được kết quả tốt trong RLNV Động cơ học tập đúng đắn sẽ giúp người học nâng cao nguyên tắc “ tự giác tích cực’’ một ngyên tắc rất quan trọng cơ bản của việc nâng cao thành tích học tập
Động cơ học tập đúng đắn, tính tự giác cao sẽ giúp sinh viên thúc đẩy khả năng
tự học tự nghiên cứu của mình, một yêu cầu tối quan trọng khi chuyển sang học theo học chế tín chỉ Việc tự học tự nghiên cứu ở mọi lúc mọi nơi đặc biệt là trong việc thực hành các môn thể thao Để hoàn thiện một kỹ năng thể thao người vận động viên phải tập luyện cả năm và nhiều năm Với thời lượng các học phần của chuyên ngành sư phạm GDTC tối đa cũng chỉ từ 60 đến 120 tiết thậm trí có một số môn chỉ có 30 tiết học Vì vậy việc tự rèn luyện kỹ năng bản thân sau mỗi buổi học là vô cùng cần thiết
Quá trình đi thực tập người sinh viên sư phạm GDTC ngoài việc phải tìm hiểu các hoạt động ở trường phổ thông, tham gia công tác chủ nhiệm thì công tác chuyên môn sâu là vô cùng quan trọng Người sinh viên cần chủ động học hỏi các thầy cô giáo hướng dẫn về phương pháp biên soạn giáo án, phương pháp giảng dạy Đồng thời cũng cần học tập bạn bè, khai thác công nghệ hiện đại để xây dựng tiết dạy của mình sinh động và khoa học Thêm vào đó khi xuống trường phổ thông thực tập sinh viên GDTC cũng cần chủ động tham gia các hoạt động văn hóa văn nghệ TDTT ở trường Tích cực chủ động phát huy sở trường của mình trong việc xây dựng phong trào TDTT cho học sinh và giáo viên trong trường Muốn làm được như vậy thì sinh viên GDTC cần trang
Trang 7bị cho mình tối thiểu 2 kỹ năng chuyên sâu phù hợp nhất với bản thân cũng như phù hợp với nhu cầu của xã hội
3 Kết luận
Tóm lại nâng cao kỹ năng nghiệp vụ cho sinh viên chuyên ngành sư phạm GDTC trường ĐH Thủ đô Hà Nội nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới hiện nay là nhu cầu
vô cùng cấp thiết Việc này đòi hỏi sự thống nhất cao và đồng bộ của nhà trường, khoa, tổ chuyên môn và chính các em sinh viên khi mà chúng ta đang là ngôi trường đại học đầu tiên trực tiếp chịu sự quản lý của Thủ đô Hà Nội mang tên là Đại học Thủ
Đô Hà Nội Nếu thực hiện tốt công tác đổi mới và nâng cao các biện pháp RLNV cho sinh viên sẽ đáp ứng được nhu cầu của giáo dục hiện nay Đặc biệt là nhu cầu của Thủ
đô Hà Nội nơi mà luôn đòi hỏi một nguồn nhân lực cao và chất lượng đáp ứng được yêu cầu phát triển xứng đáng là trái tim của cả nước
TÀI LIỆU THAM KHẢO
D.Harre, 1996, Học thuyết huấn luyện, NXB TDTT
Đặng Vũ Hoạt, Hà Thị Dúc, 2004, Lý luận dạy học Đại học, NXB ĐH Sư Phạm
Lê Đức Ngọ, 2005, Giáo dục đại học Phương pháp dạy và học, NXB ĐH QG
Hà Nội
Trương Anh Tuấn, Bùi Thế Hiển, 1998, Lý luận Thể dục Thể thao, NXB TDTT
Một số đề tài về giáo dục thể chất trong trường học