sáng kiến kinh nghiệm một vài kinh nghiệm giáo dục kĩ năng sống cho học sinh qua môn đạo đức lớp 3

LỜI NÓI ĐẦUGiáo dục kĩ năng sống cho học sinh có thể quan niệm là việc tổ chứccác hoạt động giáo dục đa dạng, phong phú nhằm kích thích học sinh thamgia một cách tích cực chủ động vào c

Trang 1

UBND HUYỆN TÂN THẠNH PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

MỘT VÀI KINH NGHIỆM GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH QUA MÔN ĐẠO ĐỨC LỚP 3

Tên tác giả: Nguyễn Thị Ngọc Diễm Đơn vị: Trường Tiểu học Tân Hòa A

Tân Thạnh, năm 2016

Trang 2

NHẬN XÉT ĐÁNH GIÁ CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC GIÁO DỤC -CẤP CƠ SỞ:

Tân Hòa, ngày 11 tháng 4 năm 2015 CT.HĐKHGD Đặng Hữu Mẫn -CẤP HUYỆN:

-CẤP TỈNH:

Trang 3

LỜI NÓI ĐẦU

Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh có thể quan niệm là việc tổ chứccác hoạt động giáo dục đa dạng, phong phú nhằm kích thích học sinh thamgia một cách tích cực chủ động vào các quá trình hoạt động, qua đó hìnhthành hoặc thay đổi hành vi của trẻ theo hướng tích cực nhằm góp phần pháttriển nhân cách toàn diện; giúp học sinh có thể sông an toàn, khỏe mạnh vàtích cực, chủ động,… trong cuộc sống hằng ngày Giáo dục kĩ năng sống chohọc sinh là giáo dục cho các em có cách sống tích cực trong xã hội hiện đại, làxây dựng hoặc thay đổi ở các em các hành vi theo hướng tích cực phù hợp vớimục tiêu phát triển toàn diện nhân cách người học trên cơ sở giúp học sinh cótri thức, giá trị, thái độ và kĩ năng phù hợp

Kĩ năng sống được hình thành thông qua một quá trình sống, rèn luyện,học tập trong gia đình, nhà trường và ngoài xã hội Vì vậy, kĩ năng sống củamỗi người vừa có tính cá nhân, vừa có tính xã hội và chịu ảnh hưởng của giađình, cộng đồng, dân tộc

Rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh là một việc làm hết sức cần thiếtcủa xã hội, các em không chỉ biết học giỏi về kiến thức mà còn phải được tôiluyện những kĩ năng sống qua đó tạo cho các em một môi trường lành mạnh,

an toàn, tích cực, vui vẻ để trang bị cho các em vốn kiến thức, kĩ năng, giá trịsống để bước vào đời tự tin hơn Xuất phát từ mục tiêu của môn học, dạy Đạođức là dạy học sinh những hành vi ứng xử phù hợp với các chuẩn mực đạođức xã hội và quyền trẻ em trong các tình huống đơn giản cụ thể của cuộcsống hàng ngày Nội dung của môn Đạo đức kết hợp giữa giáo dục quyền vớigiáo dục trách nhiệm bổn phận của học sinh Chính vì vậy tôi luôn lồng ghépvào trong các giờ học để rèn kĩ năng sống cho các em

Qua quá trình dạy môn Đạo đức ở lớp 3 tôi nhận thấy đa số học sinhcòn nhiều lúng túng về cách xử lý tình huống, kĩ năng thực hành, kĩ năngnhận xét các hành vi, chuẩn mực đạo đức Để nâng cao việc giáo dục và rèn kĩ

Trang 4

năng sống cho học sinh tiểu học, với cương vị là người giáo viên, tôi hết sứcbăn khoăn và trăn trở: Làm thế nào để nâng cao việc giáo dục và rèn kĩ năngsống cho học sinh? Làm thế nào để học sinh biết cách vận dụng kĩ năng sốngvào trong cuộc sống hằng ngày? Bản thân môn Đạo đức đã chứa đựng nhiềunội dung liên quan đến kĩ năng sống như: Kĩ năng giao tiếp, ứng xử (với ông

bà, cha mẹ, anh chị em,bạn bè ,thầy cô giáo ) kĩ năng bày tỏ ý kiến của bảnthân, kĩ năng ra quyết định và giải quyết vấn đề phù hợp với lứa tuổi (trongcác tình huống đạo đức ở gia đình, nhà trường) kĩ năng giữ gìn vệ sinh cánhân, kĩ năng thu thập và xử lí thông tin về các vấn đề trong thực tiễn đờisống ở nhà trường ở cộng đồng có liên quan đến chuẩn mực hành vi đạo đức

Giáo dục kĩ năng sống trong môn Đạo đức không những thể hiện ở nộidung môn học mà còn thể hiện ở phương pháp dạy học đặc trưng của mônhọc Quá trình dạy học tiết Đạo đức là quá trình tổ chức cho học sinh thựchiện các hoạt động học tập phong phú, đa dạng như: phân tích xử lí tìnhhuống; chơi trò chơi, đóng tiểu phẩm, hát múa ,đọc thơ Và chính thông quaviệc sử dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực đó, học sinh đã đượctạo cơ hội để thực hành, trải nghiệm nhiều kĩ năng sống cần thiết phù hợp vớilứa tuổi Do các đặc trưng trên nên có thể khẳng định môn Đạo đức là mônhọc rất có tiềm năng trong việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh tiểu họcđặc biệt là học sinh lớp 3

Nhận thức rõ tầm quan trọng của việc giáo dục đạo đức, giáo dục kĩnăng sống thông qua môn Đạo đức cho học sinh tiểu học trong năm học này

tôi mạnh dạn nghiên cứu đề tài “Một vài kinh nghiệm giáo dục kĩ năng

sống cho học sinh qua môn Đạo đức lớp 3” Vấn đề mà chắc hẳn không chỉ

riêng tôi mà rất nhiều đồng nghiệp đã nghiên cứu, nhiều sách báo đã nói đếnnhằm làm sao học sinh có những kĩ năng sống tốt, trở thành những con ngườitốt, có ích cho xã hội Đây cũng là một vấn đề mà phụ huynh và xã hội hếtsức quan tâm

Trang 5

Đề tài về giáo dục kĩ năng sống cho học sinh đã được nhiều sách báo,anh chị đồng nghiệp đã nghiên cứu Đối với đề tài này, bản thân tôi nghiêncứu và áp dụng trong năm học 2014-2015 Trong năm học 2015-2016 tôi tiếptục áp dụng nhằm giáo dục và rèn kĩ năng sống cho học sinh qua môn Đạođức lớp 3 do tôi giảng dạy ở trường Tiểu học Tân Hòa A, xã Tân Hòa, huyệnTân Thạnh, tỉnh Long An

Đề tài không đi sâu tất cả những nội dung giáo dục kĩ năng sống chohọc sinh mà chỉ đưa ra những kinh nghiệm trong việc thực hiện giáo dục kĩnăng sống cho học sinh thông qua các bài học trong môn Đạo đức lớp 3

Trang 6

NỘI DUNG PHẦN 1: THỰC TRẠNG

Trong quá trình giảng dạy ở lớp 3, trường Tiểu học Tân Hoà A, tôi thấykĩ năng sống của các em chưa cao Bên cạnh một số học sinh có kĩ năng sốngtốt Còn có một số học sinh kĩ năng sống còn hạn chế thể hiện qua các hành vithái độ học tập

Qua quá trình theo dõi tìm hiểu các kĩ năng sống của học sinh thể hiệnthông qua môn Đạo đức ở cuối năm học 2013- 2014 và đầu năm học 2014-

2015, đầu năm học 2015-2016 (2 năm này sĩ số học sinh đều là 22 học sinh),tôi ghi nhận được kết quả như sau:

Thời gian

Tổngsốhọcsinh

Có kĩ năngsống tốt

Có hình thànhkĩ năng sống

Kĩ năng sốngcòn nhiềuhạn chế

Từ bảng số liệu trên cho thấy:

*Cuối năm học 2013- 2014: (Khi chưa áp dụng đề tài)

Trang 7

-Có 23,9% học sinh có kĩ năng sống tốt.

-Có 39,1% số học sinh có hình thành kĩ năng sống

-Còn 37% học sinh có kĩ năng sống còn nhiều hạn chế

*Đầu năm học 2014- 2015: ( Qua 5 tiết học ở môn Đạo đức)

-Có 22,7% học sinh có kĩ năng sống tốt

-Có 40,9% học sinh có hình thành kĩ năng sống

-Còn 36,4% học sinh có kĩ năng sống còn nhiều hạn chế

*Đầu năm học 2015- 2016: ( Qua 5 tiết học ở môn Đạo đức)

-Có 27,3% học sinh có kĩ năng sống tốt

-Có 40,9% học sinh có hình thành kĩ năng sống

-Còn 31,8.% học sinh có kĩ năng sống còn nhiều hạn chế

Như vậy việc học sinh có kĩ năng sống còn hạn chế chiếm tỉ lệ khá cao.Qua thực tế giảng dạy ở trường, đặc biệt là việc dạy môn Đạo đức tôi nhậnthấy kĩ năng sống của học sinh chưa tốt là do những nguyên nhân sau:

*Về giáo viên:

-Giáo viên chưa thực sự quan tâm đến việc giáo dục kĩ năng sống chohọc sinh mà chỉ chú trọng truyền thụ kiến thức ở sách giáo khoa nên các hìnhthức và phương pháp tổ chức cho các hoạt động chưa gây hứng thú cho họcsinh

-Bản thân giáo viên cũng gặp nhiều khó khăn trong quá trình soạngiảng những bài có giáo dục kĩ năng sống

*Về học sinh:

-Việc ứng xử các chuẩn mực hành vi đạo đức của các em còn hạn chế.-Các em thực hiện các hành vi nhưng khả năng vận dụng các kĩ năngsống còn lúng túng

*Về phụ huynh học sinh:

-Phụ huynh học sinh chỉ khuyến khích các con tìm kiến thức mà quênhướng cho con em mình các kĩ năng giao tiếp trong cuộc sống

Trang 8

-Các bậc cha mẹ chưa chú trọng giáo dục và rèn kĩ năng sống cho các

em ở nhà Cho nên học sinh gặp khó khăn trong ứng xử với tình huống thựccủa cuộc sống

Từ những nguyên nhân vừa nêu trên, tôi nhận thấy cần phải có nhữnggiải pháp cụ thể để giáo dục và rèn kĩ năng sống cho học sinh là một việc cầnthiết mà nhiều giáo viên cần phải quan tâm

Trang 9

Bài 1: Kính yêu Bác Hồ.

-Giáo dục kĩ năng sống: Kính yêu và biết ơn Bác Hồ; Noi gương vàlàm theo Năm điều Bác Hồ dạy

Bài 2: Giữ lời hứa

-Giáo dục kĩ năng sống: Giữ lời hứa với bạn bè và mọi người; Biết xinlỗi khi thất hứa; đồng tình với những người biết giữ lời hứa

Bài 3: Tự làm lấy việc của mình

-Giáo dục kĩ năng sống: Tự giác, chăm chỉ thực hiện công việc Đồngtình ủng hộ những người tự giác thực hiện công việc của mình

Bài 4: Quan tâm, chăm sóc ông bà, cha mẹ, anh chị em

-Giáo dục kĩ năng sống: Biết yêu quý, thể hiện sự quan tâm, chăm sócông bà, cha mẹ, anh chị em trong gia đình

Bài 5: Chia sẻ vui buồn cùng bạn

Trang 10

-Giáo dục kĩ năng sống: Chia sẻ vui buồn cùng bạn; Phê phán những aikhông quan tâm đến bạn bè.

Bài 6: Tích cực tham gia việc lớp, việc trường

-Giáo dục kĩ năng sống:Tích cực tham gia việc lớp, việc trường; Ủng

hộ, noi gương những bạn tích cực

Bài 7: Quan tâm, giúp đỡ hàng xóm láng giềng

-Giáo dục kĩ năng sống: Tôn trọng, quan tâm, giúp đỡ hàng xóm lánggiềng; Đồng tình với những ai biết quan tâm đến hàng xóm láng giềng

Bài 8: Biết ơn thương binh, liệt sĩ

-Giáo dục kĩ năng sống: Tôn trọng, biết ơn các thương binh, liệt sĩ; Sẳnsàng tham gia các phong trào đền ơn, đáp nghĩa; phê bình và nhắc nhở những

ai không kính trọng, giúp đỡ các cô chú thương binh,liệt sĩ

Bài 9: Đoàn kết với thiếu nhi quốc tế

-Giáo dục kĩ năng sống: tôn trọng, giúp đỡ các bạn thiếu nhi ở các dântộc khác nhau

Bài 10: Tôn trọng đám tang

-Giáo dục kĩ năng sống: Cảm thông, chia buồn với người trong gia đình

có tang; nghiêm túc, lịch sự trong đám tang

Bài 11: Tôn trọng thư từ, tài sản của người khác

-Giáo dục kĩ năng sống: Tôn trọng, thư từ, tài sản của người khác.Bài 12: Tiết kiệm và bảo vệ nguồn nước

-Giáo dục kĩ năng sống: Tiết kiệm và bảo vệ nguồn nước; Đồng tìnhnhững người biết tiết kiệm nước

Bài 13: Chăm sóc cây trồng, vật nuôi

-Giáo dục kĩ năng sống: Thực hiện chăm sóc cây trồng,vật nuôi; đồngtình, ủng hộ những hành vi chăm sóc cây trồng, vật nuôi

Chẳng hạn khi dạy bài 3 : “Tự làm lấy công việc của mình”

Trang 11

Qua tiết học này các em biết được lợi ích của việc tự làm lấy việc củamình là giúp bản thân tiến bộ, không làm phiền người khác trong học tập, laođộng và sinh hoạt ở trường, ở nhà tự còn giúp các em biết tự giác, chăm chỉthực hiện công việc Đồng tình ủng hộ những người tự giác thực hiện côngviệc của mình Ngoài thời gian quản lý các em trên lớp thời gian còn lại tôiphối hợp với phụ huynh học sinh những người luôn gần gũi với các em trongcuộc sống hằng ngày chú ý và nhắc nhở cho các em thực hiện tốt Cũng nhờvậy mà các em tự tin hơn và đặc biệt như các em học sinh lớp 3 thì bản thâncác em đã tự mình làm lấy một số công việc tự phục vụ cho mình mà khôngcần nhờ vả bố mẹ như: rửa ly chén, quét nhà, nấu cơm, rửa bát, giặt khăn tay,trông em, Tuỳ vào từng bài dạy để lựa chọn các phương pháp dạy học phùhợp gây hứng thú học tập cho các em Tôi luôn cho học sinh thảo luận nhómcác tình huống để đóng vai nhằm khuyến khích các em được thể hiện việc làmcủa mình không chỉ qua lời nói mà ngay cả những hành động mình đang làm.

Những bài trong chương trình được cấu trúc theo 5 mối quan hệ củahọc sinh với bản thân, gia đình, nhà trường, cộng đồng và môi trường tựnhiên Mỗi nội dung bài được giáo dục từng kĩ năng khác nhau, phù hợp vớilứa tuổi các em Như vậy, việc xác định đúng nội dung giáo dục kĩ năng sốngtrong môn Đạo đức đã giúp cho tôi định hướng việc giáo dục các em mộtcách phù hợp với đặc điểm tâm lý lứa tuổi của học sinh lớp 3

2- Rèn kĩ năng sống hiệu quả qua các giờ học Đạo đức.

Trong các giờ học Đạo đức, việc rèn kĩ năng sống nhằm giúp học sinhhình thành, rèn luyện các kĩ năng cơ bản trong cuộc sống Đồng thời giúp các

em có những hành vi đúng đắn đối với bản thân, quan hệ bạn bè, gia đình và

xã hội Nên việc giáo dục đạo đức cho học sinh ngay từ khi bước vào trườnghọc là vô cùng quan trọng Chính vì thế môn học Đạo đức cung cấp cho các

em những hiểu biết ban đầu về các kĩ năng giao tiếp, ứng xử lễ phép trongcuộc sống hàng ngày, đó là những kĩ năng sống cần thiết cho mỗi con người,

Trang 12

góp phần phát triển toàn diện nhân cách cho các em mai sau Nội dung ở mỗibài được rèn các kĩ năng khác nhau, giáo dục tự nhiên, nhẹ nhàng tạo sự hứngthú của các em trong học tập và rèn luyện Tôi luôn luôn chú ý nhắc nhở các

em thực hành các hành vi đã học

Ví dụ: Học sinh ở lớp chưa có cử chỉ thể hiện đúng hành vi đạo đứcnhư: Chưa biết giữ lời hứa với bạn, chưa biết chia sẻ niềm vui hay những nỗibuồn của bạn Trong các giờ học tôi đều hướng dẫn các hành vi đúng cho các

em phải thể hiện lời hứa của mình với bạn với mọi người xung quanh; đặcbiệt các em phải biết cảm thông chia sẻ những nỗi buồn hay niềm vui củabạn Từ đó tình cảm của các em ngày được thân thích, gần gũi và là bạn tốtcủa nhau hơn Trong quan hệ giao tiếp với gia đình, xã hội các em cũng biếtthể hiện các hành vi chuẩn mực của mình

Vì vậy lựa chọn các phương pháp dạy thích hợp với từng bài dạy gâyhứng thú học tập cho học sinh Không rập khuôn máy móc, không áp đặt tìnhhuống, cần sáng tạo theo từng tiết dạy Qua từng bài tập trò chơi, kể chuyệntheo tranh, quan sát tranh và trả lời câu hỏi, đánh giá và tự đánh giá hành vicủa bản thân và những người xung quanh, đóng vai theo tranh theo tìnhhuống Học sinh tự khám phá và chiếm lĩnh kiến thức mới, kĩ năng mới giáoviên kết luận hành vi đạo đức đúng

Ví dụ: Khi dạy bài 5 “Chia sẻ vui buồn cùng bạn” môn Đạo đức, tôicho học sinh thực hành đóng vai: Chia sẻ vui buồn cùng bạn và tổngkết lại vào cuối tiết Em nào nhận được nhiều lời chia sẻ nhất sẽ đượctuyên dương Ngoài ra tôi còn tổ chức cho các em trao đổi:

+Em nói lời chia sẻ vui buồn cùng bạn khi nào?

+Bạn đã cảm ơn em về điều gì?

+Em cảm thấy như thế nào khi được bạn nói lời chia sẻ ?

Qua đó các em sẽ bộc lộ những suy nghĩ của mình

Trang 13

Hướng dẫn các em thực hiện hành vi qua các trò chơi, sắm vai, nêu ýkiến của mình để củng cố ghi nhớ hành vi đã học Tôi khuyến khích những

em tính cách nhút nhát tham gia vào trò chơi Tạo không khí lớp học thoảimái, nhẹ nhàng, sôi nổi, học sinh tập phấn khởi bằng những lời động viên,khen ngợi của tôi, các em tham gia một cách tích cực, không gò ép

Ví dụ: Khi thực hành bài 3 “Tự làm lấy công việc của mình”, tôi tổchức cho học sinh chơi trò chơi “Ai chăm chỉ hơn”

Cách chơi như sau: mỗi đội là 6 em, hai đội oẳn tù tì để dành quyềnchơi trước Ra câu hỏi về một công việc nhà bằng hành động (diễn tả nhưkịch câm), chẳng hạn: dùng tay xoa đi xoa lại trên mặt bàn (lau bàn), hoặc haitay giả làm động tác như cầm chổi, lia lia tay theo động tác quét nhà,

Thông qua dạy môn Đạo đức, tôi luôn kết hợp giáo dục học sinh rèn kĩ năngsống Nhờ vậy mà các em tự tin hơn và các em đã tự mình làm lấy một sốcông việc tự phục vụ cho mình mà không cần nhờ vả bố mẹ giúp đỡ

Ví dụ: Khi thực hành bài 6 “Tích cực tham gia việc lớp, việc trường”:Khi đến lớp tôi chú ý nhắc nhở các em tham gia làm những việc ở lớp, ởtrường tích cực phù hợp với khả năng của mình.Tôi theo dõi vài ngày thấy emnào tích cực tham gia việc lớp, ở trường cuối mỗi giờ học tôi nhận xét tuyêndương những em đã thực hiện tốt trước lớp, tôi động viên, giải thích chonhững em chưa tích cực tham gia việc lớp, việc trường Dần dần các em biếtthực hành các hành vi cùng các bạn một cách tự giác, tích cực các công việc

Ví dụ: Khi thực hành bài 12:“Tôn trọng thư từ, tài sản của người khác".Tôi cho học sinh sắm vai tình huống:

-Tình huống 1: Bạn em có quyển truyện tranh mới để trong cặp Giờ rachơi, em muốn mượn xem nhưng chẳng thấy bạn đâu

-Tình huống 2: Giờ ra chơi, Thịnh chạy làm rơi mũ Thấy vậy, mấy bạnliền lấy mũ làm bóng đá Nếu có mặt ở đó, em sẽ làm gì ?

Tôi chia lớp thành 4 nhóm giao nhiệm vụ cho các nhóm

Định dạng
Số trang	27
Dung lượng	448,5 KB