Để thư viện có thể thựchiện tốt điều này, trước tiên cần phải xây dựng hệ thống thư viện một cách toàndiện, từ cơ sở vật chất, trang thiết bị cho đến các loại sách báo tạp chí...nhằmthu
Trang 1UBND HUYỆN TÂN THẠNH
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠT THƯ VIỆN XUẤT SẮC
TÊN TÁC GIẢ: NGUYỄN THANH TÒNG ĐƠN VỊ: PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TÂN THẠNH
TÂN THẠNH THÁNG 4 NĂM 2016
NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG
Trang 2KHOA HỌC GIÁO DỤC
CẤP HUYỆN:
CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG KHOA HỌC HUYỆN CẤP TỈNH:
CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG KHOA HỌC HUYỆN
PHẦN I: MỞ ĐẦU
Trang 3Để tiếp thu những kiến thức văn minh của nhân loại, việc thường xuyênđọc sách đóng vai trò không nhỏ, góp phần làm giàu thêm về trí tuệ, phong phú
về tâm hồn, cao đẹp về phẩm hạnh, lành mạnh về lối sống của mỗi con người
trong xã hội ngày nay Đúng như V.A.SuKhomlinsky có nói: “Không thể trở
thành một con người chân chính mà lại không có sách”.
Giáo dục giúp thế hệ trẻ phát triển toàn diện, bền vững Với ý thức học tậpsuốt đời, cần phải có các kỹ năng tự học Tự học là chủ động phát triển vốn trithức cho bản thân, tiếp thu các kinh nghiệm Tự học bằng cách tìm kiếm thôngtin, lựa chọn thông tin, khai thác thông tin phục vụ cho các mục đích học tập,làm việc cụ thể Tự học bằng chính những trải nghiệm của bản thân qua thựctiễn học tập, làm việc, sinh hoạt tập thể, là học ở mọi nơi, mọi lúc, học ở tronglớp học, học ở thư viện, học ở nhà, học qua các phương tiện truyền thông nhưtruyền hình, Internet, sách, báo
Trong nhà trường phổ thông thư viện trường học là cơ sở vật chất trọngyếu, là trung tâm sinh hoạt văn hoá và khoa học của nhà trường, là nơi tuyêntruyền Chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước,xây dựng thế giới quan khoa học, nếp sống văn minh Từ lâu thư viện trởthành một bộ phận không thể thiếu được trong các nhà trường vì sách báo có
một vị trí đặc biệt quan trọng đối với đời sống xã hội: “Không có sách thì
không có tri thức” Với nhà trường, sách lại càng có ý nghĩa quan trọng hơn, vì
nó là người bạn gần gũi nhất, là học liệu cần thiết nhất của thầy và trò Sách báo
đã và đang góp phần quyết định chất lượng và không ngừng nâng cao năng lựcgiảng dạy của giáo viên, mở rộng kiến thức xây dựng thói quen tự học, tựnghiên cứu của học sinh Thư viện bằng các hoạt động nghiệp vụ của mình gópphần hình thành cho học sinh phổ thông thói quen đọc sách thường xuyên, kỹnăng đọc sách, kỹ năng tìm kiếm thông tin, tiếp nhận thông tin với tinh thần chủ
Trang 4động, sáng tạo trong học tập Qua đó các em phát triển tư duy độc lập, tự nângcao vốn tri thức của mình, rèn luyện kỹ năng tự học Để thư viện có thể thựchiện tốt điều này, trước tiên cần phải xây dựng hệ thống thư viện một cách toàndiện, từ cơ sở vật chất, trang thiết bị cho đến các loại sách báo tạp chí nhằmthu hút nhiều bạn đọc.
Hoạt động chủ yếu của giáo viên và học sinh trong nhà trường phổ thông
là giảng dạy và học tập, cả hai hoạt động này đều phải sử dụng công cụ sáchbáo Sách, báo chỉ có thể phát huy được tác dụng tích cực của nó trên cơ sởquản lý tốt công tác thư viện Vì vậy tổ chức họat động thư viện trường họcphải đảm bảo thỏa mãn các nhu cầu về sách báo cho giáo viên và học sinh, làmột yêu cầu khách quan không thể thiếu
Hiện nay, thư viện đã trở thành một trong những tiêu chí để đánh giá vàxếp loại các trường, góp phần quyết định chất lượng và nâng cao năng lực giảngdạy của giáo viên, mở rộng kiến thức, xây dựng thói quen tự học, tự nghiên cứu
ở học sinh, tạo cơ sở từng bước nâng cao chất lượng đổi phương pháp dạy vàhọc ở trường phổ thông, góp phần giáo dục toàn diện cho học sinh đồng thờitham gia tích cực vào việc bồi dưỡng tư tưởng chính trị, xây dựng nếp sống vănhóa cho các thành viên trong nhà trường Đứng trước tình hình đó, công tác thưviện trường học đã và đang trở thành một vấn đề được nhiều cấp, ngành quantâm
Chính vì thế mà Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có nhiều chủ trương và biệnpháp cụ thể chỉ đạo cho các trường phổ thông trong công tác hoạt động thư việnnhư: Pháp lệnh thư viện số: 31/2000/PL-UBTVQH10, Thông tư số: 30/TTLBngày 26/7/1990, Quyết định số: 61/1998/QĐ-BGDĐT ngày 06/11/1998, Quyếtđịnh số: 01/2003/QĐ-BGDĐT ngày 02/01/2003 của BGD&ĐT, và nhiều vănbản chỉ thị khác được ban hành, nhằm đẩy mạnh công tác xây dựng thư viện ởcác trường học
Trang 5Nhưng hiện nay vào thời kỳ đỉnh cao của các phương tiện giải trí, sáchdường như trở thành lỗi thời Sự xuống dốc của sách có lúc đã được dư luậnđánh giá là “không phanh” Tuy nhiên, sự đánh giá đó là phiến diện, bởi sáchluôn có chổ đứng riêng của mình, nhất là trong môi trường thư viện trường học,nơi sách có thể tự do thể hiện và cống hiến
Để nâng cao hiệu quả hoạt động của thư viện của trường học, người cán bộquản lý cần có những biện pháp chỉ đạo, định hướng thư viện nhà trường tổchức hoạt động, sắp xếp bảo quản giữ gìn, cung cấp và luân chuyển sách mộtcách hiệu quả nhất Sách trong thư viện nhà trường phải đảm bảo phù hợp lứatuổi, cấp học, bậc học đồng thời mang tính giáo dục được đạo đức học sinh,giúp các em mở mang kiến thức, hiểu biết thế giới về tự nhiên và xã hội, bồidưỡng về tư tưởng tiến bộ, nâng cao về hành động cao đẹp; cung cấp nhiều tưliệu quý báu, nhiều kiến thức uyên bác từ các bậc tiền nhân cho cán bộ giáoviên nhằm giúp họ nâng cao chất lượng giảng dạy, thêm nhiều phương pháptruyền đạt hiệu quả cao
Từ nhận thức nêu trên, nhằm giúp thư viện các trường đáp ứng nhu cầugiáo viên và học sinh cũng như việc nâng cao chất lượng dạy và học của nhàtrường, trong năm học 2013-2014, 2014-2015 tôi đã có một số giải pháp đểtham mưu với lãnh đạo chỉ đạo thư viện các trường học tổ chức hoạt động vàxây dựng thư viện đạt thư viện xuất sắc Những giải pháp nêu trên đã được thựchiện và đã có kết quả khả quan Từ đó tôi đã đúc kết và viết thành sáng kiến
kinh nghiệm với tên đề tài “một số kinh nghiệm tham mưu và định hướng xây dựng thư viện trường học đạt thư viện xuất sắc” nhằm góp phần đắc lực
trong việc nâng cao chất lượng dạy và học của nhà trường
PHẦN II: NỘI DUNG I.THỰC TRẠNG:
Trang 61-Đối với nhà trường:
Hàng năm các trường học đều có thay đổi cán bộ quản lý trường học, giáoviên, nhân viên (cán bộ) làm công tác thư viện, do đó có một số cán bộ khôngnắm vững được tiêu chuẩn qui định cũng như tổ chức hoạt động thư viện saocho đáp ứng nhu cầu của các thành viên trong trường
Cơ sở vật chất một số trường chưa được đầu tư để thư viện xứng đáng trởthành trung tâm văn hóa của nhà trường: phòng đọc, trang trí, trưng bày
2-Đối với cán bộ quản lý của trường:
Một số Hiệu trưởng giao khoán tổ chức hoạt động thư viện cho cán bộ thưviện Đầu năm học không rà soát đối chiếu các tiêu chuẩn qui định để xây dựng
kế hoạch hoạt động, kế hoạch bổ sung tài liệu thư viện thiết thực phù hợp thựctiễn
Chưa thường xuyên quan tâm chỉ đạo việc đọc sách của giáo viên và họcsinh, chưa chú trọng việc bổ sung tài liệu thư viện hoặc đầu tư cơ sở vật chấtđảm bảo các qui định để thu hút bạn đọc đến thư viện
3-Đối với giáo viên, nhân viên (cán bộ) thư viện:
Một số thư viện ở các trường đã đạt tiêu chuẩn hoặc tiên tiến nhiều nămnhưng bản thân người làm công tác thư viện và Hiệu trưởng nhà trường chủquan không phấn đấu xây dựng đạt thư viện xuất sắc
Một số cán bộ thư viện mới nhận nhiệm vụ nên chưa có kinh nghiệm trongcông tác tổ chức hoạt động, chưa nắm vững các văn bản về tổ chức hoạt độngthư viện trong trường học hoặc có một số cán bộ còn chờ đợi sự chỉ đạo củaHiệu trưởng để theo đó mà thực hiện chưa tự giác thực hiện nhiệm vụ Một vài cán bộ thư viện chưa có nghiệp vụ chuyên môn nhưng do yêu cầu
và phân công của Hiệu trưởng theo tình hình thực tế của đơn vị từ đó nhữnggiáo viên này chưa biết cách tổ chức hoạt động, xử lý nghiệp vụ thư viện chưađúng hoặc không biết cách tổ chức tuyên truyền để thu hút các thành viên trong
Trang 7nhà trường đến thư viện đọc sách, không giới thiệu sách theo các chủ đề từngtháng, phục vụ sách, báo cho hoạt động dạy và học của nhà trường, còn xemnhẹ việc trang trí sắp xếp thư viện, một số chưa hoàn thiện phần mềm quản lýthư viện Trong năm học 2014-2015 có 07/30, năm học 2015-2016 có 06/30giáo viên là người mới nhận nhiệm vụ phụ trách công tác thư viện.
4-Đối với giáo viên và học sinh
Đa số học sinh đến thư viện để mượn truyện tranh hoặc kim đồng để đọc,giáo viên chưa hướng dẫn các em cách tự học qua sách báo để tìm hiểu nhữngkiến thức đã học cũng như những kiến thức chuẩn bị cho bài mới nhất là đối vớihọc sinh Trung học cơ sở
Một số giáo viên đến thư viện để mượn sách có phong trào và theo quiđịnh của đơn vị nhưng thực chất mượn về không đọc hoặc đọc những sách, báo
có tính thời sự hoặc đến thư viện chủ yếu là mượn sách giáo khoa, hướng dẫngiảng dạy (bài soạn, thiết kế) để phục vụ việc soạn giảng, mượn những quyểnbáo, tạp chí để viết sáng kiến kinh nghiệm
Từ những thực trạng nêu trên, nhằm nâng cao chất lượng họat động và thuhút bạn đọc đến thư viện, đáp ứng nhu cầu đọc sách của giáo viên và học sinhđồng thời góp phần nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường, từ nămhọc 2013-2014 đến năm học 2015-2016 tôi tìm ra một số giải pháp và thammưu Lãnh đạo để định hướng và chỉ đạo thư viện các trường tổ chức hoạt động
và xây dựng đạt thư viện xuất sắc với những giải pháp cụ thể như sau:
II-Giải pháp
1-Tham mưu lập kế hoạch và chỉ đạo thư viện các trường hoạt động.
Trang 8Ngoài việc qui định tổ chức hoạt động của Bộ GD&ĐT và và thang điểm
Sở GD&ĐT, nhằm giúp các đơn vị có kế hoạch phù hợp tổ chức hoạt động đápứng nhu cầu của đơn vị và đảm theo theo qui định Ngay đầu năm học, căn cứtình hình hoạt động thư viện của các trường trong năm học trước, bản thân tôi
đã tham mưu lãnh đạo ban hành kế hoạch hoạt động thư viện-thiết bị trườnghọc đến các trường, trong đó có định hướng một số hoạt động của thư viện vàqui định số lượng tối thiểu về tổ chức chuyên đề trong đó có qui định số lần thi
kể chuyện theo sách đối với thư viện đạt chuẩn, thư viện tiên tiến và thư việnxuất sắc để từ đó các đơn vị xây dựng kế hoạch phấn đấu cho đơn vị mình.Đồng thời trong kế hoạch có qui định thời gian phải hoàn thành việc bổ sungsách, tổ chức chuyên đề
2/Nắm vững các văn bản chỉ đạo của Đảng, Nhà nước và các tiêu
chuẩn về công nhận thư viện trường phổ thông
Do có một số cán bộ quản lý, cán bộ thư viện mới, muốn tổ chức hoạt độngđúng qui định đòi hỏi phải nắm vững các văn bản qui định về tổ chức hoạt độngthư viện như: Quyết định 61/QĐ-BGDĐT, Quyết định số: 01/2003/QĐ-BGDĐT của BGD&ĐT ban hành ngày 02/01/2003 và QĐ số 01/ 2004/ QĐ-BGD&ĐT ngày 29-1-2004 về sửa đổi bổ sung Quyết định số 01/2003/ QĐ-BGD&ĐT Trong đó cần nắm vững Quyết định số: 647/QĐ-SGDĐT ngày/1/2005 của Sở Giao dục và Đào tạo, về việc ban hành Thang điểm thưviện Gồm có 5 tiêu chuẩn:
+ Tiêu chuẩn thứ nhất về sách, báo, tạp chí, bản đồ, tranh ảnh, băng đĩasách giáo khoa Có sách giáo khoa hiện hành, sách tham khảo, sách nghiệp vụdùng cho giáo viên, ngoài ra còn có thêm sách giáo dục đạo đức và pháp luật + Tiêu chuẩn thứ hai về cơ sở vật chất: Phòng đọc đúng tiêu chuẩn củaQuyết định 01/QĐ-BGDĐT, đảm bảo thoáng mát và đủ ánh sáng có tủ, kệ, giáchuyên dùng trong thư viện để đựng sách báo, tạp chí, bản đồ, tranh ảnh giáo
Trang 9dục, băng đĩa giáo khoa Có đầy đủ tiện nghi, ánh sáng cho phòng đọc và cán
bộ thư viện làm việc Có tủ mục lục, bảng để giới thiệu sách với bạn đọc Cómáy vi tính được nối mạng để thuận tiện cho việc khai thác các dữ liệu Cóbảng hướng dẫn tra cứu mục lục, có nội qui phòng đọc, phòng mượn, biểu đồtheo dõi sự phát triển của kho sách
+ Tiêu chuẩn thứ ba về nghiệp vụ: Tất cả các tài liệu, ấn phẩm trong thưviện phải được đăng ký, mô tả, phân loại, tổ chức mục lục, sắp xếp theo đúngnghiệp vụ thư viện
+ Tiêu chuẩn thứ tư về tổ chức hoạt động: Thành lập mạng lưới thư viện cóphân chia tổ nghiệp vụ, tổ tuyên truyền và phân công cụ thể từng thành viên.Bên cạnh đó nhà trường đầu tư kinh phí để thư viện bổ sung cơ sở vật chất vàtài liệu cho thư viện hoạt động phù hợp với nội dung giáo dục toàn diện, vớicông việc của giáo viên, với tâm lý học sinh, tổ chức tốt ngoại khóa, tuyêntruyền giới thiệu sách, điểm sách, thông báo sách mới Các đơn vị đều có tổchức việc biên sọan thư mục để thuận tiện rong việc tra cứu sách của bạn đọckhi đến thư viện tìm sách
+ Tiêu chuẩn thứ năm về quản lý thư viện: Tất cả các tài liệu có trong thưviện phải được bảo quản tốt, đóng bọc và tu sửa thường xuyên liên tục để đảmbảo mỹ quan và thuận tiện cho việc sử dụng lâu dài Có đầy đủ các loại hồ sơ sổsách đúng nghiệp vụ thư viện
Từ những tiêu chuẩn qui định nêu trên, muốn thư viện đạt hiệu quả trướchết phải tổ chức tốt kho sách, nâng cấp trang thiết bị như bàn ghế, tủ, kệ, vốn tàiliệu các loại phải phong phú, sắp xếp gọn gàng, ngăn nắp, được phân chia theotừng khu vực, kệ riêng biệt (Sách giáo khoa- Sách tham khảo- Sách giáo viên-Sách thiếu nhi- Sách giáo dục đạo đức và sách pháp luật ), huy động cácnguồn kinh phí để bổ sung sách (từ ngân sách, xã hội hóa, giáo viên, học sinh,phụ huynh học sinh…) Với định hướng họat động của Phòng Giáo dục và Đào
Trang 10tạo và nổ lực của các trường các loại báo tạp chí được bổ sung thường xuyên vànhững loại báo, tạp chí phù hợp với nội dung của cấp học đồng thời các trườngđều nhập dữ liệu và quản lý sách trên phần mềm thư viện, thực hiện tốt việcbiên sọan thư mục đã giúp cho cán bộ thư viện, giáo viên và học sinh tìm kiếmtài liệu một cách nhanh chóng Từ những nhận thức nêu trên, trong những nămhọc qua ngay đầu năm học tôi đã tham mưu lãnh đạo ban hành kế hoạch nămhọc có qui định các đơn vị phải tổ chức chuyên đề , sắp xếp các khu vực riêngbiệt và trang trí thư viện đảm bảo vẽ mỹ quan nhằm thu hút bạn đọc đến thưviện.
3/Lập kế hoạch hoạt động của thư viện trong năm học:
Trong công việc gì đều hướng đến một mục đích cụ thể vì đó là kim chỉnam để hoạt động và trong quá trình hoạt động phải làm việc một cách khoahọc và theo một kế hoạch Trong công tác hoạt động thư viện trường học cũngvậy muốn xây dựng thư viện đạt chuẩn, tiên tiến và tiên tiến xuất sắc thì ngay
từ đầu mỗi năm học cũng phải xây dựng cho mình một kế hoạch cụ thể để hoạtđộng có hiệu quả Do đó trong quá trình công tác bản thân đã định hướng chocác thư viện trường học những nội dung để xây dựng kế hoạch thư viện đạtchuẩn, tiến tiến và tiên tiến xuất sắc theo qui định trong đó đặc biệt quan tâmđến thư viện xuất sắc như sau :
-Xây dựng cơ sở vật chất: bàn ghế đọc, máy tính nối mạng, trang trí thưviện sắp xếp thư viện khoa học, thẩm mỹ để thu hút bạn đọc đến đọc sách.-Ngay đầu mỗi năm học cán bộ thư viện phải rà soát các loại sách trongkho và so sánh đối chiếu các tiêu chuẩn qui định về sách, báo đồng thời phốihợp tổ mạng lưới và chuyên môn nhà trường để lên kế hoạch bổ sung phục vụcho dạy và học nhất là các sách tham khảo
-Lập kế hoạch đưa sách về các điểm theo tình hình thực tế của trường saocho phù hợp nhưng phải đảm bảo được tỉ lệ giáo viên và học sinh đọc sách,
Trang 11đồng thời tham mưu Hiệu trưởng để phối hợp các đoàn thể lên kế hoạch tổ chứccác chuyên đề trong năm, giới thiệu sách hàng tuần theo chủ đề, chuyên đề củanhà trường để từ đó giáo viên và học sinh biết để đến thư viện mượn sách vàđọc.
Trong việc lập kế hoạch phải có thời gian, hình thức và trách nhiệm cụ thểcủa từng cá nhân trong đơn vị cũng như của trường làm việc gì? Phòng Giáodục và Đào tạo hỗ trợ những gì để đảm bảo cuối năm đạt được kế hoạch
Xây dựng kế hoạch là công việc rất quan trọng trong quá trình hoạt độngsau này của thư viện
Sau khi định hướng các thư viện xây dựng kế hoạch năm của đơn vị, bảnthân tôi còn định hướng một số nội dung để thư viện hoạt động
4/Không ngừng hoàn thiện và bổ sung cơ sở vật chất trong đó có một việc là bổ sung sách báo kịp thời.
Công tác bổ sung sách báo phải thường xuyên liên tục vào đầu năm học,cuối học kỳ, đầu học kỳ hai Nhưng muốn bổ sung sách phục vụ tốt việc dạy vàhọc của nhà trường cán bộ thư viện phải có kế hoạch và biện pháp thăm dònguyện vọng của giáo viên bằng cách theo đề xuất của tổ khối trưởng chuyênmôn, giáo viên và học sinh đăng ký vào phiếu yêu cầu của mình cần mua nhữngloại sách gì, tên sách và tên tác giả cụ thể Dựa vào phiếu yêu cầu của bạn đọc,nhờ giáo viên chủ nhiệm điều tra giúp về yêu cầu đọc của học sinh, từ cơ sở đó
mà tham mưu Hiệu trưởng bổ sung sách báo cho phù hợp với cấp học, chươngtrình soạn giảng của thầy, trình độ học tập của trò trong năm học Ưu tiên bổsung sách tham khảo phục vụ dạy và học trong đó đặc biệt bổ sung các loại sáchtham khảo theo qui định của Bộ GD&ĐT, về giáo dục kỹ năng sống cho họcsinh, sách biển đảo Đặc biệt là những em học sinh giỏi, cán bộ thư viện phảichủ động gặp gỡ trao đổi với giáo viên bồi dưỡng, trực tiếp giảng dạy, gặp các
em để biết được các thầy cô và các em cần mua những loại sách gì cần thiết và