sáng kiến kinh nghiệm một số biện pháp giúp trẻ phát triển vốn từ ( 2 3 tuổi)

Thông qua hoạt động dạy và học dưới nhiều hình thức như tạo hình, hoạt động với đồ vật, môi trường xung quanh… sẽ giúp trẻ phát triển trí tuệ, óc sáng tạo, nhân cách con người, “kể chuyệ

PHỊNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN CHÂU THÀNH

TRƯỜNG MẪU GIÁO AN LỤC LONG

-

Tên đề tài:

MỘT VÀI BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ 4-5 TUỔI HỌC TỐT HOẠT ĐỘNG KỂ CHUYỆN Ở TRƯỜNG

MẪU GIÁO AN LỤC LONG

Người thực hiện: Lê Thị Mộng Nghi

Lớp: Chồi

@&?

Năm học: 2015-2016

MỤC LỤC

-Ký hiệu

đề mục

1

1.1

1.2

2

2.1

2.2

3

4

5

6

1

1.1

1.2

1.3

2

3

4

1

2

Đặt vần đề

Lý do chọn đề tài

Lý do khách quan

Lý do chủ quan

Cơ sở lý luận và thực tiễn

Cơ sở lý luận

Cơ sở thực tiễn Mục đích đề tài Lịch sử đề tài Phương pháp nghiên cứu Phạm vi đề tài

Nội dung công việc đã làm

Thực trạng đối tượng Kết quả khảo sát Nhận xét kết quả Nguyên nhân những hạn chế Nội dung cần giải quyết Biện pháp giải quyết Kết quả chuyển biến của đối tượng

Kết luận

Tóm lược giải pháp Phạm vi áp dụng

1 1 1 1 2 2 2 2 3 3 3 3 3 3 4 4 4 4 11 12 12 14

“ MỘT VÀI BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ 4-5 TUỔI HỌC TỐT HOẠT ĐỘNG KỂ CHUYỆN Ở TRƯỜNG MẪU GIÁO AN LỤC LONG”

I/Đặt vấn đề :

1/Lý do chọn đề tài :

1.1 Lý do khách quan:

Trẻ em ở tuổi mầm non thật đáng yêu, tâm hồn trẻ thơ ngây, hồn nhiên như tờ

giấy trắng Mọi hoạt động học tập và vui chơi trong quá trình chăm sóc giáo dục trẻ ở trường mầm non đều đem lại cho trẻ những điều kỳ lạ, thần tiên Thông qua hoạt động dạy và học dưới nhiều hình thức như tạo hình, hoạt động với đồ vật, môi trường xung quanh… sẽ giúp trẻ phát triển trí tuệ, óc sáng tạo, nhân cách con người, “kể chuyện” là một hoạt động không thể thiếu được đối với trẻ ở lứa tuổi mầm non, vì hoạt động kể chuyện là loại hình nghệ thuật đặc sắc, không thể thiếu được trong đời sống con người, và đó cũng là cánh cửa mở ra chân trời nhận thức cho trẻ Từ khi lọt lòng mẹ đến lúc chập chững tập đi, tập nói thì trẻ đã được mẹ hoặc bà kể cho nghe rất nhiều câu chuyện cổ tích Chuyện kể là tấm gương mẫu mực về lời ăn tiếng nói cho trẻ học tập là phương tiện hữu hiệu trong việc giáo dục trẻ lòng yêu thiên nhiên, yêu quê hương, đất nước, tình yêu mến bạn bè, với những người thân

1.2 Lý do chủ quan:

Tôi là một Giáo viên mầm non, rất yêu nghề dạy trẻ Tôi nhận thấy trẻ em bây giờ rất thông minh và lanh lợi Tôi luôn mong muốn truyền đạt thật nhiều kiến thức cho trẻ, giúp trẻ phát triển hết những khả năng vốn có Chính vì điều đó tôi

đã luôn trăn trở, tìm tòi và sáng tạo, để tìm ra những cách thức hay, những phương pháp tốt nhất cho bài giảng của mình Trong tất cả các hoạt động của trẻ tôi đặc biệt yêu thích hoạt động kể chuyện

Qua việc kể chuyện chính là hình thành ở trẻ những tình cảm đạo đức tốt đẹp, những cảm xúc thẫm mỹ, phát triển trí tưởng tượng như: Lòng yêu thiên nhiên ở quả, cây hoa lá, lòng kính trọng yêu thương gần gũi và giúp đỡ những người thân xung quanh trẻ như ông bà, bố mẹ, cô giáo, anh chị em Chính vì thế để đạt được mục đích của hoạt động “kể chuyện” tôi đã nghiên cứu suy nghĩ, tìm ra một vài biện pháp để giúp trẻ 4-5 tuổi học tốt hoạt động kể chuyện ở trường Mẫu giáo An Lục long

2/Cơ sở lý luận và thực tiễn :

2.1 Cơ sở lý luận:

Qua các năm thực hiện chuyên đề cho trẻ làm quen tác phẩm văn học tôi đã thực sự có nhiều đầu tư vào việc nâng cao các phương pháp, chú trọng nhiều đến

việc dạy kể diễn cảm và dạy trẻ kể lại chuyện, kể sáng tạo dưới nhiều hình thức

đa dạng và phong phú Song việc dạy trẻ đóng kịch còn có nhiều hạn chế Chưa

có sáng tạo trong việc chuyển thể từ chuyện kể sang kịch bản sân khấu

2.2 Cơ sở thực tiễn:

Bên cạnh đó khả năng cảm nhận câu chuyện còn hạn chế giọng đọc và cách phối hợp ánh mắt, cử chỉ, điệu bộ, minh họa chưa bộc lộ cảm xúc hấp dẫn cuốn hút trẻ, phương pháp lồng ghép tích hợp chưa linh hoạt sáng tạo kết quả trên trẻ chưa cao Hầu hết các vở kịch còn thiếu các yếu tố phụ trợ như: Âm thanh, cảnh trí, trang phục… làm cho hoạt động đóng kịch không thu hút được sự chú ý của trẻ Đối với ngành giáo dục yêu cầu trẻ “học mà chơi, chơi mà học” thông qua các câu chuyện một cách nhẹ nhàng, gần gũi hơn

3/ Mục đích đề tài :

Với đề tài “Một vài biện pháp giúp trẻ 4-5 tuổi học tốt hoạt động kể chuyện

ở trường Mẫu giáo An Lục Long” nhằm tìm ra biện pháp hay nhất, hữu hiệu

nhất để trẻ tham gia vào hoạt động một cách chủ động và tích cực Từ đó giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, phát huy năng khiếu từng trẻ có thể hướng trẻ đến công việc sau này Thông qua các câu chuyện: trẻ hiểu và khám phá được mọi vấn đề, hình thành những hành vi thói quen tốt, khắc phục và tránh xa những thói hư tật xấu trong sinh hoạt hằng ngày, biết yêu quý phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta …

Muốn thế: bản thân tôi phải tự tìm tòi học hỏi những cái mới, nghiên cứu tìm

ra những biện pháp thích hợp để áp dụng vào thực tế giảng dạy ở lớp, hoạt động

kể chuyện càng thu hút trẻ hơn nếu giáo viên kết hợp cùng với tranh ảnh, con rối, đạo cụ diễn kịch…

Để dạy tốt cần chuẩn bị đồ dùng dạy học thật chu đáo, hấp dẫn trẻ Về phần đạo cụ diễn kịch, cô có thể hướng dẫn trẻ cùng làm với cô từ một vài ngày trước Đến hoạt động kể chuyện trẻ thấy những đạo cụ do chính tay trẻ làm ra trẻ sẽ hứng thú đóng kịch hơn rất nhiều

4/ Lịch sử đề tài :

Hoạt động kể chuyện là một trong các hoạt động rất quan trọng trong công tác

chăm sĩc nuơi dưỡng và giáo dục trẻ Mầm Non, cùng với các dạng hoạt động khác để thực hiện tốt Chương trình giáo dục mầm non hiện nay tơi đã đi sâu vào

nghiên cứu đề tài “Một vài biện pháp giúp trẻ 4-5 tuổi học tốt hoạt động kể chuyện ở trường Mẫu giáo An Lục Long” để giúp cháu phát triển tồn diện.

5/Phương pháp nghiên cứu:

- Đọc và nghiên cứu tài liệu làm cơ sở lý luận

- Tìm hiểu trao đổi với đồng nghiệp và phụ huynh về nhu cầu và năng khiếu kể chuyện, đĩng kịch của trẻ

- Sưu tầm và nghiên cứu các bài viết trong tập san giáo dục mầm non về hoạt động kể chuyện

- Dự giờ, thao giảng nắm bắt khả năng hoạt động kể chuyện của trẻ

- Phương pháp thực nghiệm Đánh giá kết quả thực nghiệm

- Dựa vào kinh nghiệm bản thân

6/ Phạm vi đề tài:

Đề tài được áp dụng cho các cháu 4-5 tuổi ở lớp tơi năm học 2015-2016 Trường Mẫu Giáo An Lục Long

II/NỘI DUNG CƠNG VIỆC ĐÃ LÀM :

1/ Thực trạng đối tượng :

1.1Kết quả khảo sát:

Đầu năm học 2015-2016, tơi được ban giám hiệu phân cơng tơi chủ nhiệm lớp Chồi, lớp cĩ 34 cháu: 27 cháu 4 tuổi và 7 cháu 3 tuổi nhưng cả lớp chỉ cĩ 2 cháu

4 tuổi đã được đi học năm trước Qua điều tra thực trạng trẻ thể hiện kể chuyện đầu năm tơi thấy:

+ 10/34 Kể chuyện diễn cảm Tỷ lệ: 29,41%

+ 12/34 Thuộc nhiều, nhanh.Tỷ lệ: 35,29%

+12/34 Phát triển ngơn ngữ, diễn đạt tốt Tỷ lệ: 35,29%

1.2 Nhận xét kết quả:

Qua kết quả khảo sát cho ta thấy số trẻ thể hiện tốt cũng rất ít so với sỉ số cháu trong lớp nên tơi mong sau khi trẻ đến lớp học trẻ sẽ thích thú trong hoạt động kể chuyện

1.3 Nguyên nhân hạn chế:

*Về phía trẻ:

-Trẻ chưa tích cực tham gia vào hoạt động, chưa kể diễn cảm các câu chuyện

- Một số trẻ chưa kể được một câu thoại dài, chưa thể hiện được các nhân vật trong truyện

- Chưa gây hứng thú với trẻ đến các tác phẩm văn học

- Chưa chú trọng đến rèn kỷ năng kể chuyện và đóng kịch cho trẻ, gò ép trẻ học theo kiểu “ Học thuộc lòng’’

- Chính vì vậy tôi nhận thấy vấn đề cần rút ra kinh nghiệm là dạy cháu kể chuyện phối hợp đóng kịch là rất tốt

2/Nội dung cần giải quyết:

- Cần tìm hiểu và nắm bắt tâm sinh lý từng trẻ

- Giúp trẻ cảm thụ được tác phẩm văn học

- Giúp trẻ thích nghe truyện kể, thích kể và đóng các nhân vật trong truyện

- Phát hiện năng khiếu từng trẻ

3/ Biện pháp giải quyết :

3.1 Cần tìm hiểu và nắm bắt tâm sinh lý từng trẻ

Qua áp dụng thực hiện chuyên đề: Làm quen văn học trong trường Mẫu giáo Đây là một chuyên đề lớn, không kém phần quan trọng khi thực hiện chuyên đề này tôi cần nghiên cứu kỹ tài liệu chuyên đề bồi dưỡng thường xuyên tham gia

dự giờ các hoạt động kể chuyện để đúc rút kinh nghiệm cho bản thân

Từ đó tôi nhận thấy rằng giờ hoạt động kể chuyện có tầm quan trọng trong việc phát triển nhận thức, giáo dục đạo đức, giáo dục thẩm mỹ và qua kể chuyện làm giàu vốn từ cho trẻ, rèn luyện khả năng phát âm và cách diễn đạt mạch lạc Qua

đó giúp trẻ phát huy được tính tích cực cá nhân- tự tin- độc lập- sáng tạo- hình thành tư duy- khả năng ghi nhớ có chủ đích

Thường xuyên nghiên cứu kỹ các bài soạn, soạn bài trước khi giảng dạy Làm, mua sắm, sưu tầm đủ đồ dùng, đồ chơi phong phú hấp dẫn với trẻ và đảm bảo tính khoa học như: Tranh, con rối, vật thật …

Để thu hút, lôi cuốn trẻ vào giờ học tôi lựa chọn các hình thức tổ chức phù hợp, hấp dẫn như qua tổ chức hội thi: “Bé vui kể chuyện”; tham quan và đặc biệt

là chọn những hình ảnh thật, đẹp và những nhân vật ngộ nghĩnh sáng tạo đưa vào công nghệ thông tin để trẻ hòa nhập, hóa thân vào các nhân vật trong tác phẩm

mà tôi lồng ghép được Để rồi từ chổ trẻ chăm chú xem, lắng nghe cô giới thiệu dẫn đến trẻ nắm bắt được nội dung giờ học một cách chủ động

Cùng với từng bài dạy, tôi dùng các thủ thuật khác nhau để dẫn dắt vào bài chuyển hoạt động một cách linh hoạt ví như trong một hoạt động kể chuyện:

“Bác gấu đen và hai chú thỏ” vào đầu tôi cho trẻ chơi: “Trời nắng, trời mưa” Hỏi trẻ: “Con gì đi tắm nắng” Cô giới thiệu chuyện và kể cho trẻ cho trẻ nghe, sau đó

cô kể kết hợp cho trẻ tri giác bằng tranh, con rối, cho trẻ xem “Chương trình bông hoa nhỏ” từ đó trẻ dễ nhận thấy, phân tích tính cách nhân vật, biết đâu là thiện - ác, đâu là tốt đẹp - xấu để trẻ hướng tới cái đích mà trẻ cần làm đó là biết yêu thương, giúp đỡ như trẻ yêu bạn “thỏ trắng” giúp “Bác gấu đen” (chuyện

“bác gấu đen và hai chú thỏ ”) Làm những công việc nhỏ mà có lễ giáo như lấy tăm, bưng nước mời ông bà, giúp cô lau bàn, ghế và cô giáo là người theo dõi quan sát thái độ tâm lý của từng trẻ

3 2 Giúp trẻ cảm thụ được tác phẩm văn học :

Trong quá trình cho trẻ tiếp xúc với câu chuyện, bằng tài năng sư phạm cùng với nghệ thuật kể chuyện tôi sẽ hướng trẻ vào những vẽ đẹp nội dung và nghệ thuật tác phẩm, gây ấn tượng đầu tiên cho trẻ về hình tượng nghệ thuật được xây dựng bằng ngôn ngữ dân tộc

Dạy trẻ biết lắng mình vào câu chuyện, hòa vào cõi mộng mơ, trau dồi thói quen đón nhận được các hòa âm tinh tế thoáng qua, bất chợt đến từ các nguồn sống khác, nghĩa là dạy trẻ tập trung rung động, cái rung động của mình chứ không phải của người khác

Bằng sức mạnh của tính hình tượng, sự biểu cảm của ngôn ngữ, những hình tượng con người, con vật, bức tranh thiên nhiên được vẽ nên bằng ngôn ngữ đã tác động mạnh mẽ đến trẻ em Chúng ta đều nhận thấy rằng, trẻ mẫu giáo có khả năng cảm nhận câu chuyện trong thể hoàn chỉnh, thống nhất giữa nội dung và

hình thức bằng cách nghe người kể.

Trẻ em nói chung và đặc biệt trẻ 4-5 tuổi rất thích những tác phẩm vui nhộn,

dễ chán những câu chuyện buồn và gây sự sợ hãi Tuy nhiên phản ứng của trẻ trước những cảnh hoặc chi tiết chứa đựng sự căng thẳng phụ thuộc vào cả cách thể hiện của người lớn khi kể lẫn đặc điểm tâm lý cá nhân cũng như sự từng trải của trẻ

Ví dụ : Qua câu chuyện “Chú dê đen” trẻ cảm nhận được chú dê đen rất dũng cảm chống lại con sói hung ác, chú dê trắng thì nhút nhát sợ hãi nên bị con sói ăn thịt Qua câu chuyện trẻ rất thích nhân vật chú dê đen và hứa sẽ khắc phục những khó khăn sợ hãi của mình, phải tập gan dạ dũng cảm trong mọi tình huống

3.3 Giúp trẻ thích nghe truyện kể, thích kể và đóng các nhân vật trong truyện

Trẻ 4-5 tuổi trong khi nghe kể những câu chuyện có tính hài hước đã biểu hiện hành động điệu bộ cho thấy chúng hiểu không chỉ nội dung mà cả sự bất bình thường của những tình tiết có tính hài hước của câu chuyện Qua quan sát, người

ta nhận thấy trẻ ở độ tuổi này rất thích xem chuyện kể và chúng khoái trí cười theo khi xuất hiện những lời nói hóm hỉnh, sâu sắc của các nhân vật hề Người lớn thấy cảnh đó chắc là ngạc nhiên vì sao một bé trai hoặc gái lại hiểu được những truyện khôi hài, khó hiểu đến như vậy Nhưng rõ ràng là các em có khả năng bẩm sinh hiểu được sự hài hước

Đối với trẻ ở tuổi mẫu giáo 4-5 tuổi, tôi cần chọn cho trẻ những câu chuyện có nội dung và hình thức nghệ thuật phức tạp hơn Trên cơ sở những gì trẻ tiếp thu được ở giai đoạn trước, ở trẻ sẽ tạo ra khả năng xâm nhập sâu hơn vào nội dung câu chuyện khiến trẻ xác định thái độ đối với các nhân vật, sự kiện phản ánh trong câu chuyện

Đối với trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi ở giai đoạn này, sự tiếp nhận câu chuyện đầy đủ hoàn thiện hơn, biểu hiện trước tiên là sự hiểu biết những câu chuyện cổ tích, thần thoại, và sự làm giàu tình cảm qua quá trình tích lũy hình tượng nghệ thuật Đối với trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi thì sự cảm thông với nhân vật, sự lo lắng cho số phận của nhân vật của trẻ đã mang đặc điểm cá tính hơn Sự hồi hộp, lo lắng này

của trẻ em đã nếm trải ngay cả trong sự kiện đời sống hàng ngày.

Việc cho trẻ học kể chuyện tuy mới chỉ là như vậy nhưng nó là việc làm cao

cả, có ý nghĩa lớn trong việc hình thành ở trẻ những phẩm chất cao quý, đẹp đẽ của con người, đặc biệt là tình yêu đối với nghệ thuật

Bản chất giàu xúc cảm và tình cảm là nét tâm lý nổi bật của trẻ thơ khiến trẻ nhanh chóng bộc lộ cảm xúc, tình cảm khi nghe và nhận thấy sự thể hiện của cô Khả năng tự chủ, tự vệ của trẻ rất mong manh cho nên những hình tượng nghệ thuật tác động đến trẻ vô cùng mạnh mẽ Tính dễ xúc cảm có thể làm cho trẻ kêu lên trước một cảnh tượng thương tâm nào đó Hay mọi hành động của nhân vật, hình ảnh, tiếng nói có tính hài hước đều gây được sự hứng khởi Chẳng hạn khi tôi cho trẻ làm quen với truyện “Tấm cám”, những chi tiết thể hiện tiếng khóc của Tấm trong tác phẩm đều gây cho trẻ cảm xúc mạnh mẽ Đó là tiếng khóc

“nức nở” khi bị Cám lừa trút sạch giỏ cá, tôm; Là tiếng “Òa lên khóc” khi con bống người bạn thân, người bạn thân thiết bị mẹ con Cám làm thịt; là tiếng khóc

“tức tưởi” lúc phải nhặt thóc với gạo, là nổi tủi thân tủi phận “Tấm bưng mặt khóc” Trẻ thể hiện nỗi lo lắng, thương tâm với nhân vật Khi cô kể đến đoạn Tấm thử hài, được về cung làm hoàng hậu, trẻ vui mừng, thốt lên phấn khởi… Tiếp nhận của trẻ là tiếp nhận ngây thơ, triệt để

Trong tiếp nhận câu chuyện trẻ thường vận dụng kinh nghiệm trực tiếp và nguyên hợp, không phân biệt sự khác nhau giữa chúng Trẻ em không đòi hỏi lí

lẽ mà đòi hỏi sự hợp lí về tình cảm trong khuôn khổ hạn hẹp của mình Cho nên khi giải thích cho trẻ cần nhất quán và tạo dựng niềm tin Với niềm tin ngây thơ trẻ em có tôn giáo của mình Trẻ luôn đứng về cái thiện, chia sẽ, bên vực những nhân vật tốt, dũng cảm và cao cả, những nhân vật nhỏ bé yếu ớt cần được bảo vệ Chẳng hạn khi cô giáo tổ chức cho trẻ chơi trò chơi đóng kịch tác phẩm “ Chú dê đen” trẻ rất thích nhân vật chú dê đen và hứng thú ghi nhớ đó là bởi trẻ tiếp nhận ngây thơ, không phân biệt thế giới nghệ thuật trong tác phẩm và hiện thực đời sống

Ở trẻ em, tưởng tượng về cái có thật Do vậy trẻ em rất dễ bị cuốn hút bởi những hình tượng hoang đường kì vĩ, tác động mạnh vào trí tưởng tượng của các

em như; Hình tượng cậu bé làng gióng vươn vai bỗng lớn thành một tráng sĩ, những chi tiết về sự hóa thân kì diệu của nhân vật cô Tấm, phép màu kì lạ của

“Quả bầu tiên”…, Như vậy trí tưởng tượng phát triển sớm ở trẻ mẫu giáo là một thứ của trời cho, có tính chất thiên nhiên, là tiền đề để tôi thực hiện tốt hoạt động

kể chuyện

3.4 Phát hiện năng khiếu từng trẻ

Nhìn chung, trẻ em trước tuổi đến trường phổ thông có những đặc tính tâm lí như sau: Dễ tiếp thu, dễ xúc cảm, hồn nhiên và dễ tin, tư duy mang tính chất cụ thể và biểu cảm Những đặc tính đó của lứa tuổi nhỏ đã giúp cho việc dạy học diễn ra rất dễ dàng Tính hồn nhiên dễ tiếp thu, xúc cảm và tính cụ thể của tư duy các em đã tạo nên cơ sở tuyệt vời để phát triển trí tưởng tượng tái hiện và sáng tạo Trong bất kì trường hợp nào, tôi cũng cần phải biết lựa chọn những tác phẩm

có yếu tố ngôn ngữ có tính biểu cảm, đồng thời phải làm cho chúng tiếp thu một cách dễ dàng Không khí lớp học có một ý nghĩa đặc biệt quan trọng Chính không khí chung của lớp học đã tạo ra hoàn cảnh thuận lợi cho việc học Phân tích bằng diễn xuất kể, việc sửa chữa những thiếu sót của các cháu còn phụ thuộc vào đặc điểm của giờ học Điều đặc biệt quan trọng là phải chú ý đến cái mới, cái sáng tạo mà các cháu có được

Việc cho các cháu tự đánh giá mình sẽ giúp các cháu tự điều chỉnh cách kể chuyện của mình đạt đến mục đích của việc kể diễn cảm Để giúp cho trẻ có khả năng kể chuyện tốt, nên tiến hành cho trẻ nhận xét việc kể chuyện của bạn sau mỗi lần bạn kể ( về sự trơn tru, diễn cảm, sáng tạo ) Nhưng nhận xét bạn kể là một việc làm rất tế nhị, những lời động viên, khen gợi, khích lệ là rất cần thiết, điều đó sẽ giúp trẻ tự tin, phấn khởi để kể chuyện ngày một hay hơn

Chú ý từng cá nhân phải được kể thì giọng kể cần thiết của trẻ qua kể sẽ được rèn luyện kiểm tra cụ thể Việc dạy bất cứ một loại hình nghệ thuật nào trong đó

có cả việc kể diễn cảm cũng đòi hỏi tôi chú ý đến việc học tập của từng cá nhân Mặc dù tất cả các em trong lớp điều kể nhưng chỉ khi từng cá nhân kể toàn bộ tác phẩm hay một đoạn thì giọng nói, phong cách cần thiết của một người kể diễn cảm mới được rèn luyện và mới được kiểm tra một cách thật sự Sự thể hiện