Một trong những biện pháp giúp cho công tác quản lý được nâng cao chất lượng là người làm quản lý phải Chỉ đạo kiểm tra giờ dạy trên lớp của giáo viên sao cho đúng, phù hợp và hiệu quả..
Trang 1I ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Lý do chọn đề tài
1.1.Lý do khách quan
Năm học 2015-2016 là năm học tiếp tục triển khai thực hiện đi vào chiều sâu Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung ương khóa XI (Nghị quyết số 29-NQ/TW) về Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu CNH-HĐH trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế
Để đáp ứng nhu cầu đổi mới của xã hội, để thực hiện nghị quyết của Đảng, ngành giáo dục đặt ra cho hệ thống giáo dục nói chung và bậc trung học cơ sở nói riêng việc nâng cao chất lượng dạy học và giáo dục là một yêu cầu cấp thiết cho những nhà quản lý cũng như mỗi người giáo viên
Chất lượng giảng dạy và giáo dục của nhà trường phụ thuộc vào hoạt động dạy - học của giáo viên và học sinh Hoạt động dạy học được thực hiện chủ yếu bằng hình thức dạy học trên lớp với những giờ lên lớp và hệ thống bài học Giờ dạy trên lớp là yếu tố quan trọng cơ bản có tính chất quyết định kết quả giáo dục đào tạo của nhà trường, nó chiếm phần lớn thời gian của quá trình đào tạo học sinh Giờ dạy trên lớp của giáo viên phản ánh toàn bộ những gì họ đã tích lũy, nghiền ngẫm và luyện tập được; đồng thời cũng là lúc thể hiện tinh thần, nghệ thuật nơi họ Trong giờ dạy trên lớp, mỗi công việc, thái độ của giáo viên, của học sinh là những chi tiết thể hiện phương pháp dạy học, sự hài hòa trong công việc giữa thầy và trò, sự tiếp thu cũng như mức tập trung chú ý của học sinh đối với công việc để qua đó phát huy những mặt tích cực, phát hiện những hành vi, thái độ, nhận thức yếu kém của học sinh đối với việc học Do đó khi lên lớp, giáo viên phải động viên được các chức năng tâm lý, khai thác tốt những nét tích cực của mỗi học sinh để các em biến khối thông tin kiến thức vừa thu nhận thành vốn hiểu biết của mình
Giờ dạy trên lớp giữ vai trò quyết định chất lượng dạy học Vì vậy, dễ hiểu rằng vì sao cả BGH nhà trường lẫn giáo viên đều tập trung sự chú ý, tập trung mọi cố gắng của mình vào giờ lên lớp với cùng một mục đích là nâng cao chất lượng toàn diện giờ dạy trên lớp Nhưng mỗi người có vai trò riêng Trực tiếp quyết định kết quả giờ dạy trên lớp là giáo viên nhưng quản lý thế nào để các giờ dạy trên lớp của giáo viên đạt hiệu quả tốt lại là việc làm của người quản lý, của người phụ trách chuyên môn nhà trường
Trang 21.2 Lý do chủ quan
Thực tế hiện nay, BGH nhà trường đã và rất quan tâm đến việc kiểm tra giờ dạy trên lớp và cũng đã có tác động đến từng giáo viên trong việc nâng cao chất lượng giảng dạy Chính vì thế, chỉ đạo tổ chức một tiết dạy học chất lượng là sự quan tâm hàng đầu của người làm công tác quản lý nhà trường.Tuy nhiên trong vấn đề kiểm tra giờ dạy trên lớp, ít nhiều vẫn còn mang tính hình thức, tính phong trào Điều đó chẳng những không kích thích, động viên được giáo viên mà còn làm cho các giáo viên trong hội đồng sư phạm không có hứng thú trong giảng dạy Họ ỷ lại, làm việc không hết trách nhiệm, thiếu ý thức phấn đấu thi đua, thậm chí xuất hiện quan điểm cào bằng,…
Cùng với quan điểm đổi mới giáo dục, năm học 2015-2016 là năm
học đầu tiên thực hiện Hướng dẫn số 5555/BGDĐT-GDTrH về đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá; tổ chức và quản lý các hoạt động chuyên môn của trường trung học Phải thấy rằng vấn đề kiểm tra-
đánh giá trong nhà trường là khâu quan trọng trong chu trình quản lý Nó được xem như một thứ vũ khí sắc bén của các nhà quản lý để đẩy mạnh hoạt
động dạy học trong nhà trường Nói như Lê Nin “Quản lý mà không kiểm tra coi như không quản lý” Chính vì thế, người quản lý chuyên môn phải có
những biện pháp tạo khả năng, điều kiện cho giáo viên lên lớp có hiệu quả Mặt khác, cùng với những người giúp việc, tìm mọi biện pháp tác động càng trực tiếp càng tốt đến giờ dạy trên lớp của giáo viên
Một trong những biện pháp giúp cho công tác quản lý được nâng cao
chất lượng là người làm quản lý phải Chỉ đạo kiểm tra giờ dạy trên lớp của giáo viên sao cho đúng, phù hợp và hiệu quả Đây là một trong các chức
năng quản lý của người làm công tác quản lý chuyên môn Vì qua kiểm tra, người quản lý mới đánh giá đầy đủ, chính xác thực trạng, phát hiện những mặt mạnh, những ưu điểm để phát huy, đồng thời thấy được những điểm yếu, những sai lệch để khắc phục và điều chỉnh nhằm đạt được những mục tiêu đề ra
Trong nhà trường, việc tổ chức kiểm tra giờ dạy trên lớp của giáo viên cũng không nằm ngoài mục đích đó Đây là một yêu cầu đòi hỏi người quản
lý chuyên môn phải thường xuyên tổ chức thực hiện để các giờ dạy trên lớp đạt hiệu quả góp phần nâng cao chất lượng quản lý nói chung, chất lượng dạy học trong nhà trường nói riêng
2 Mục đích đề tài
Trên cơ sở phân tích, đối chiếu giữa lý luận với thực trạng của hoạt động chỉ đạo kiểm tra giờ dạy trên lớp của giáo viên ở trường, đề ra các giải pháp và rút ra bài học kinh nghiệm cho bản thân trong quá trình thực hiện
Trang 3nhiệm vụ quản lý nhằm đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu của sự nghiệp giáo dục đào tạo trong giai đoạn mới
3 Lịch sử đề tài
Nâng cao chất lượng quản lý chuyên môn trong nhà trường luôn là một vấn đề mang tính bức xúc của các nhà quản lý nhất là người quản lý chuyên môn Đã là quản lý chuyên môn thì việc luôn tìm giải pháp để nâng cao chất lượng là việc làm luôn được đưa lên hàng đầu Chất lượng hai mặt giáo dục trong nhà trường phụ thuộc hoàn toàn vào chất lượng quản lý chuyên môn Do đó, nhận nhiệm vụ quản lý chuyên môn là việc đồng hành cùng giải pháp nâng cao hiệu quả của nó
Bản thân tôi ngay từ khi còn là một giáo viên dạy lớp đến khi được bổ nhiệm làm quản lý, chịu trách nhiệm quản lý chuyên môn, tôi cũng đã, đang
và sẽ luôn suy nghĩ nhiều về vấn đề này, nhất là giai đoạn hiện nay khi mà toàn ngành giáo dục đang nỗ lực thực hiện Nghị quyết Trung ương 8 khóa
XI về Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu
CNH-HĐH trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế
Hai năm học qua, căn cứ vào tình hình thực tế, kết hợp với những hiểu biết qua các đợt tập huấn và kinh nghiệm quản lý chuyên môn của mình, tôi
đã triển khai và áp dụng đề tài này, từng bước mang lại nhiều chuyển biến trong nhận thức của giáo viên và hiệu quả trong việc nâng cao chất lượng giảng dạy
4 Phạm vi, đối tượng áp dụng
-Về nội dung: Đối với đề tài này tôi chỉ tập trung vào phạm vi: Trên
cơ sở phân tích thực trạng để đề ra giải pháp cho công tác chỉ đạo kiểm tra giờ dạy trên lớp của giáo viên
-Về không gian: Công tác chỉ đạo kiểm tra giờ dạy trên lớp của giáo
viên được tổ chức tại trường THCS Thị trấn Thạnh Hóa, huyện Thạnh Hóa, tỉnh Long An
-Về thời gian: Những năm học trước kia, công tác chỉ đạo kiểm tra
giờ dạy trên lớp của giáo viên tại trường đã được thực hiện nhưng chưa đúng quy trình Khi tham dự lớp Bồi dưỡng Cán bộ quản lý, được thầy cô trường Cán bộ quản lý thành phố Hồ Chí Minh bồi dưỡng một số cơ sở lý luận và nghiệp vụ về quản lý, bản thân rất tâm đắc, ấp ủ nghiên cứu từng bước đề tài này từ những năm học trước 2012-2013, tôi chính thức nghiên cứu thực hiện tại đơn vị từ năm học 2013-2014; 2014-2015 Và năm học 2015-2016 tôi tiếp tục triển khai thực hiện có sự đổi mới để nâng dần hiệu quả sinh hoạt chuyên môn và nâng cao chất lượng dạy và học
Trang 4II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1 Cơ sở lý luận
1.1 Những khái niệm liên quan đến đề tài
a) Chỉ đạo: Hướng dẫn cụ thể theo một đường lối, chủ trương nhất
định (từ điển Tiếng Việt)
Trong nhà trường, quản lý thực hiện chức năng chỉ đạo là dẫn dắt, định hướng các nguồn nhân lực, vật lực cùng vận hành theo một hệ thống nhất định để đảm bảo thực hiện tốt kế hoạch đề ra Mục tiêu của chức năng này là tạo nên một môi trường nội bộ thuận lợi cho mỗi cá nhân, mỗi bộ phận có định hướng phát huy được năng lực và nhiệt tình của mình để đóng góp tốt vào việc hoàn thành mục tiêu chung của nhà trường
b) Kiểm tra: Tra xét kỹ lưỡng xem có đúng hay không (từ điển Tiếng
Việt)
Kiểm tra trong quản lý trường học là phương thức thu nhận thông tin
về tình hình chất lượng, về nội dung, về tổ chức của các hoạt động giáo dục
Đó là một hệ thống những quan sát và so sánh xem lao động sư phạm thực tế
có sự phù hợp với kế hoạch, quy tắc… đã dự kiến trước hay không Đó là sự vạch rõ kết quả tác động của chủ thể đến khách thể, vạch rõ những lệch lạc phạm phải so với yêu cầu sư phạm và nguyên tắc tổ chức.(I.P.Rachanco Tổ chức lao động sư phạm một cách khoa học – NXB Giáo dục)
c) Giờ dạy trên lớp: Là hình thức tổ chức các hoạt động dạy học trên
lớp của bài học, là phần cơ bản của quá trình dạy học Có bao nhiêu bài học trên lớp thì có bấy nhiêu hình thức tổ chức các hoạt động tương ứng, vì vậy
mà cũng có những hệ thống tiêu chuẩn cho từng loại bài học trên lớp dựa trên những tiêu chuẩn chung nhất của các loại bài học
d) Chỉ đạo kiểm tra giờ dạy trên lớp của giáo viên: là một trong
những hoạt động kiểm tra theo chuyên đề nằm trong kế hoạch kiểm tra nội
bộ trường học của quản lý nhà trường Chỉ đạo kiểm tra giờ dạy trên lớp có hiệu quả sẽ giúp cho người quản lý xem xét và đánh giá được trình độ vận dụng phương pháp dạy học và giáo dục của giáo viên, nắm được tinh thần trách nhiệm, năng lực chuyên môn, sự sáng tạo khoa học thể hiện qua nội dung, phương pháp giảng dạy trên lớp của giáo viên, đồng thời cũng giúp cho người quản lý nắm được tình hình thực hiện chương trình, việc đầu tư chuẩn bị bài soạn của giáo viên, những yêu cầu về trang thiết bị, đồ dùng dạy học, tình hình nền nếp, cách tổ chức học tập cho từng đối tượng học sinh trong nhà trường, … Trên cơ sở đó quản lý nhà trường có kế hoạch bồi
Trang 5dưỡng trình độ và phẩm chất cho giáo viên đồng thời có biện pháp điều
chỉnh, cải tiến cho công tác quản lý chỉ đạo của mình
1.2 Về nhiệm vụ kiểm tra
Kiểm tra thực hiện các nhiệm vụ cơ bản sau:
- Kiểm tra: Là xem xét việc thực hiện nhiệm vụ của các đối tượng
kiểm tra so với các quy định trong các văn bản qui phạm pháp luật và các hướng dẫn của các cấp quản lý Yêu cầu của kiểm tra là phải tỉ mỉ, rõ ràng, chỉ rõ những điều làm được, chưa làm được của đối tượng kiểm tra Còn đối với người được kiểm tra thì cảm thông, hợp tác, chấp nhận việc làm của ban kiểm tra
- Đánh giá: Là xác định mức độ đạt được trong việc thực hiện các
nhiệm vụ theo quy định, phù hợp với bối cảnh và đối tượng để xếp loại đối tượng kiểm tra Yêu cầu của đánh giá là khách quan, chính xác, công bằng đồng thời định hướng, khuyến khích tạo cơ sở cho sự tiến bộ của đối tượng kiểm tra
- Tư vấn: Là nêu được những nhận xét, gợi ý giúp cho đối tượng kiểm
tra thực hiện ngày càng tốt hơn nhiệm vụ của mình Yêu cầu của tư vấn là các ý kiến tư vấn phải sát thực, khả thi giúp cho đối tượng kiểm tra nâng cao chất lượng công việc của mình
-Thúc đẩy: Là hoạt động kích thích, phát hiện, phổ biến các kinh
nghiệm tốt, những định hướng mới và kiến nghị với các cấp quản lý nhằm hoàn thiện dần hoạt động của đối tượng kiểm tra, góp phần phát triển hệ thống giáo dục quốc dân Yêu cầu của thúc đẩy là người kiểm tra phải phát hiện, lựa chọn được kinh nghiệm; phổ biến được kinh nghiệm tốt, những định hướng mới cho đối tượng kiểm tra và có những kiến nghị xác đáng đối với các cấp quản lý nhằm phát triển tổ chức, phát triển cá nhân trong đơn vị
2 Về thực trạng đề tài
Trong công tác quản lý giáo dục, kiểm tra là một khâu quan trọng trong chu trình quản lý Để quản lý nhà trường được tốt thì người làm công tác quản lý phải làm tốt công tác chỉ đạo kiểm tra
Thực tế trong thời gian qua, tại trường Trung học cơ sở Thị trấn Thạnh Hóa hoạt động chuyên môn nói chung được diễn ra khá trôi chảy Tuy nhiên hoạt động kiểm tra giờ dạy trên lớp của giáo viên cũng dưới hình thức dự giờ thao giảng là chính Từ năm học 2014-2015; tôi bước đầu đưa ra
kế hoạch kiểm tra theo quy trình cụ thể và được thực hiện một cách khá phù hợp Điều đó đã thúc đẩy , kích thích được sự nhiệt tình trao dồi, học hỏi của
Trang 6giáo viên trong việc thực hiện bài dạy có hiệu quả hơn, học sinh học tập có phần hứng thú hơn
Tuy nhiên trong năm học 2015-2016, nhà trường tập trung triển khai thực hiện văn bản 5555 của BGDĐT và áp dụng vào việc đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học Bản thân nhận thấy đề tài được nghiên cứu 2 năm qua cần được bổ sung, và điều chỉnh một số nội dung cho phù hợp
Thường lệ, vào đầu năm học, hiệu trưởng có chỉ đạo công tác kiểm tra toàn diện giáo viên; kiểm tra chuyên đề nền nếp đầu năm; kiểm tra một số hoạt động chuyên môn như: chấm trả bài kiểm tra của giáo viên, thanh tra bài thi học kỳ…thông qua kế hoạch và quyết định Tuy nhiên, hiệu trưởng cũng ít khi tham gia lực lượng kiểm tra này nhất là kiểm tra giờ dạy của giáo viên trên lớp nên nhiệm vụ: kiểm tra, đánh giá, tư vấn, thúc đẩy của công tác kiểm tra giờ dạy trên lớp trong nhà trường có phần bị hạn chế Hơn nữa, lực lượng kiểm tra trong nhà trường thời gian qua nhìn chung chưa được bồi dưỡng nghiệp vụ nên bốn nhiệm vụ của công tác kiểm tra gần như chưa được vận dụng trong việc góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả của tiết
dự giờ kiểm tra
Việc sử dụng và phối hợp các phương pháp, hình thức kiểm tra của nội dung kiểm tra giờ dạy trên lớp trong thời gian qua cũng có nhiều hạn chế Phương pháp chính là dự giờ nhưng hình thức chủ yếu vẫn là dự giờ có báo trước vì kiểm tra dự giờ giáo viên chủ yếu thông qua hoạt động thao giảng là chính Chính vì thế, quản lý nhà trường chưa đánh giá được chất lượng tiết dạy của giáo viên trong điều kiện chuẩn bị bình thường nhất - không do đăng ký trước
Trong từng bước kiểm tra, đa số lực lượng kiểm tra (quản lý nhà trường, tổ chuyên môn ) chưa theo một quy trình phù hợp Cụ thể trong bước
Chuẩn bị dự giờ, tuy đa số thành viên kiểm tra có sự chuẩn bị trước bài dự
về: kiểu bài, nội dung, phương pháp, phương tiện cho từng bài dạy của giáo viên nhưng chưa có nghiên cứu tiết kiểm tra lần trước gần nhất để đối chiếu
Do đó, khi đánh giá giờ dạy khó có thể đối chiếu được kết quả giữa những lần dự Phần lớn kiểm tra viên chỉ chú ý đến kết quả của tiết kiểm tra hiện tại Hay trong nội dung chuẩn bị, chưa có chuẩn bị khâu phác thảo nội dung cần quan sát giờ dự Chính vì thế, khi dự giờ, việc quan sát, ghi nhận tiến trình hoạt động dạy học diễn ra rất có thể chưa toàn diện Và cũng rất có thể việc đánh giá, trao đổi với giáo viên sau này cũng sẽ dễ bị gây khó khăn Vấn đề yêu cầu là đã chuẩn bị thì chuẩn bị phải chu đáo Bởi vì, muốn kiểm tra, đánh giá, tư vấn cho giáo viên có hiệu quả thì phải nghiên cứu, phải chuẩn bị như chuẩn bị cho chính mình
Trang 7Trong bước Quan sát giờ dạy, đa số lực lượng kiểm tra có quan sát và
có ghi chép cụ thể được tiến trình giờ dạy của giáo viên (theo yêu cầu phiếu
dự giờ của cá nhân ) về nội dung, phương pháp, phương tiện sử dụng, thái
độ học tập của học sinh (theo 10 tiêu chí đánh giá cũ),…để trên cơ sở đó có
cơ sở trao đổi, rút kinh nghiệm với giáo viên dạy sau đó Tuy nhiên, thực tế vẫn còn không ít giáo viên dự giờ nhưng tâm lý vì nhiều việc chuyên môn khác mà “lơ là” trong quan sát, hay vẫn còn trao đổi riêng trong giờ dự Dẫn đến khi trao đổi sau dự, những giáo viên này không có ý kiến gì hoặc chưa thể hiện sự nhiệt tình xây dựng cho nhau
Với bước Phân tích giờ dạy, sau khi kết thúc dự giờ, các thành viên
tổ kiểm tra tiến hành họp tổ rút kinh nghiệm tiết dự cùng giáo viên mà chưa
có sự hội ý trước giữa những thành viên kiểm tra để chuẩn bị cho cuộc trao đổi thẳng thắn mà chân tình, thoải mái Chính vì vậy, trong bước phân tích giờ dạy mà giáo viên quen gọi là rút kinh nghiệm sau dự dạy đôi khi vẫn có xảy ra sự tranh luận, bất đồng ý kiến giữa lực lượng kiểm tra và đối tượng kiểm tra hay giữa những thành viên trong lực lượng kiểm tra với nhau về nhận xét, đánh giá Điều đó là không nên có trong phân tích giờ dạy cũng như trong cuộc trao đổi giữa lực lượng kiểm tra và đối tượng kiểm tra vì như thế tính sư phạm trong hoạt động kiểm tra giờ dạy, trong phân tích sư phạm giờ dạy sẽ bị ảnh hưởng
Đây là hạn chế của trường vì ít khi có cuộc họp trao đổi riêng để hội ý khi tổ kiểm tra có nhiều thành viên dự Tức là bước phân tích giờ dạy và trao đổi với giáo viên đã thực hiện ghép chung nên dễ gây khó khăn trong trao đổi
Hơn nữa, đa số thành viên kiểm tra chưa được bồi dưỡng nhận thức
về chức năng kiểm tra, đánh giá Cho nên dễ dẫn đến không khí hơi có phần
“căng thẳng” Và tâm lý nhiều giáo viên được dự kiểm tra không mong
muốn mình đạt tiết dạy không phải là giỏi (theo 10 tiêu chí cũ) Đây là một
hạn chế ở phần nhận thức và cũng là căn bệnh thành tích khá phổ biến Để khắc phục được tình trạng này, đòi hỏi người quản lý chuyên môn phải làm tốt công tác bồi dưỡng để nâng cao nhận thức cho giáo viên về tầm quan trọng của công tác kiểm tra, đánh giá giờ dạy
Cuối cùng là Lập và lưu hồ sơ Hồ sơ dự giờ giáo viên gồm tất cả
những phiếu dự giờ Phiếu dự giờ gồm hai loại: một dành cho cá nhân và một dành cho tổ chuyên môn Trong phiếu cá nhân có hai phần Đó là phần nhận xét tiến trình bài giảng và phần đánh giá Trước nay, nhìn chung các nhà quản lý chưa thấy được giá trị thiết thực trong việc lưu giữ hồ sơ dự giờ Chỉ biết rằng, đây là một loại hồ sơ chuyên môn cần được lưu giữ
Trang 83 Nội dung cần giải quyết
Đứng trước thực trạng trên, trách nhiệm của người quản lý chuyên môn nhà trường là chỉ đạo công tác kiểm tra giờ dạy trên lớp của giáo viên sao cho đúng quy trình, phù hợp, nhẹ nhàng thoải mái nhằm đưa hoạt động kiểm tra tiến tới hiệu quả cao nhất Do đó những giải pháp về công tác này là phải khắc phục ngay những hạn chế, thiếu sót trong chỉ đạo công tác kiểm tra giờ dạy thời gian qua Trong kiểm tra giờ dạy trên lớp của giáo viên phải thực hiện đảm bảo yêu cầu các bước:
- Chuẩn bị dự giờ
- Quan sát giờ dạy
- Phân tích giờ dạy
- Lập và lưu hồ sơ
4 Giải pháp thực hiện
Để thực hiện tốt chỉ đạo công tác kiểm tra,
- Quản lý phải ra các quyết định kiểm tra kịp thời Quyết định được kèm theo sau kế hoạch với từng nội dung kiểm tra cụ thể, phương pháp kiểm tra cụ thể và hình thức, lực lượng, …kiểm tra cụ thể Có như thế thì hoạt động của nhà trường nói chung, hoạt động chuyên môn - hoạt động chính trong nhà trường nói riêng mới được tiến hành một cách thuận lợi, trôi chảy,
có hiệu quả và nhất là mang tính pháp lý cao
- Quản lý chuyên môn phải là người hướng dẫn, động viên, giúp đỡ lực lượng kiểm tra hoàn thành các nhiệm vụ Nhất là bồi dưỡng cho họ nghiệp vụ tối thiểu của người làm công tác kiểm tra, giới thiệu một số văn
bản quy định chuyên môn kiểm tra của ngành để họ nghiên cứu như “Thông
tư 39/2013/TT-BGDĐT ngày 04 tháng 12 năm 2013 Hướng dẫn về thanh tra chuyên ngành trong lĩnh vực giáo dục” thay thế Thông tư 43/2006/TT-BGDĐT ngày 20 tháng 10 năm 2006, những tài liệu về công tác kiểm tra để
nắm rõ nhiệm vụ của kiểm tra và động viên tinh thần trách nhiệm lực lượng kiểm tra khi họ phải hoàn thành nhiệm vụ trong điều kiện không có kinh phí bồi dưỡng, dù rất ít
- Phải chỉ đạo lực lượng kiểm tra thực hiện đảm bảo quy trình dự giờ trong kiểm tra giờ dạy trên lớp Cụ thể:
Ở bước Chuẩn bị dự giờ, ngoài việc chỉ đạo phải chuẩn bị các yêu
cầu về mục đích, nội dung, thời gian, lực lượng và thông báo cho giáo viên được kiểm tra biết thì lực lượng kiểm tra viên cần có sự nghiên cứu tiết kiểm tra lần trước gần nhất để đối chiếu và phác thảo được nội dung cần quan sát giờ dự Vì theo tôi đây là những nội dung chuẩn bị cũng rất quan trọng trong
Trang 9việc ghi nhận việc có hay không sự tiến bộ của giáo viên trong lần kiểm tra giờ dạy này; góp phần đánh giá đúng thực chất năng lực giảng dạy, trình độ nghiệp vụ của giáo viên từ nhiều yếu tố: Chuẩn bị hoạt động dạy của giáo viên, tổ chức hoạt động học cho học sinh, hoạt động học của học sinh và các mối quan hệ giữa chúng Có sự chuẩn bị tốt về nhiều mặt thì các bước sau sẽ tiến hành khá thuận lợi
Đối với bước Quan sát giờ dạy, quản lý chuyên môn phải chỉ đạo
cho kiểm tra viên thực sự tự khẳng định mình là những thành viên có năng lực, có uy tín, có trách nhiệm trước đối tượng được kiểm tra thông qua việc quan sát giờ dạy để cuộc trao đổi với giáo viên dạy về những gì mình quan sát được, mình ghi nhận được từ giờ dạy của giáo viên là có cơ sở Trong quan sát giờ dạy, thành viên kiểm tra nhất thiết phải chú ý đến các cách tổ chức các hoạt động học cho học sinh, xem các em chiếm lĩnh nội dung bài học ở mức độ nào thông qua sự dẫn dắt của giáo viên đứng lớp; quan sát mối quan hệ thầy trò, quan sát việc xử lý tình huống trong giờ dạy, Tất cả những điều đó được thể hiện một cách đầy đủ và rõ nét trong cuộc trao đổi với giáo viên Để có được điều này, người dự cần có sự quan sát một cách tỉ
mỉ, rõ ràng, phải thấy được những điều làm được, thể hiện được và chưa làm được, chưa thể hiện được của giáo viên thông qua việc quan sát, đánh giá mức độ chiếm lĩnh bài học, thái độ học tập của học sinh
Hơn nữa, để quan sát đạt yêu cầu giờ dạy, người dự phải chọn vị trí ngồi phù hợp (tránh vị trí ngồi cuối lớp như trước đây) sao cho có thể bao quát được tất cả học sinh trong lớp, bao quát và kịp thời phát hiện thái độ học tập của từng đối tượng học sinh Chính vì vậy, việc “lơ là” trong quan sát giờ dự, việc vẫn còn trao đổi riêng trong giờ dự, việc kiểm tra viên không có nội dung để trao đổi hoặc chưa thể hiện sự chân tình, thẳng thắn trong trao đổi với giáo viên là yêu cầu không thể có và không thể chấp nhận với bất kỳ một kiểm tra viên nào trong nhà trường của chúng ta hiện nay
Với bước Phân tích giờ dạy của giáo viên Đây là bước chuẩn bị cho
trao đổi với giáo viên nên rất quan trọng và bắt buộc phải có và phải được thực hiện một cách khách quan, chính xác, công bằng Không được ghép
chung hai bước phân tích giờ dạy và trao đổi với giáo viên làm một Vì như
thế sẽ dễ gây ý kiến bất đồng vì thiếu thống nhất, thiếu hội ý
Cần chỉ đạo rõ trong lực lượng kiểm tra phải thông suốt nhiệm vụ và
yêu cầu của bước Trao đổi với giáo viên Đó là phải có sự chuẩn bị chu đáo
về nội dung, phương pháp trao đổi Mọi vấn đề muốn trao đổi phải được phân tích rõ nguyên nhân cả hai mặt đạt hay chưa đạt qua tiết dạy của giáo viên Đồng thời phải chỉ ra được hiệu quả của tiết dạy đó Để làm được điều
đó, người dự cần đứng ở góc độ học sinh để chiếm lĩnh kiến thức thông qua các hoạt động được tổ chức, dẫn dắt của người thầy Và mức độ đó là đến
Trang 10đâu, bao nhiêu trong tổng số học sinh của lớp nhận và thực hiện nhiệm vụ được giao một các có hiệu quả? Đây chính là tính cụ thể, tính sát thực, tính khả thi trong những lời đóng góp, những lời trao đổi, những lời khuyên đối với giáo viên qua những gì kiểm tra viên quan sát được, ghi nhận được và cảm nhận được Nhưng, để cuộc trao đổi được thẳng thắn, chân tình, thoải mái, thì lực lượng kiểm tra phải tạo được một không khí trao đổi thuận lợi Muốn thế thì trước khi bắt đầu cuộc trao đổi, kiểm tra viên đề nghị giáo viên dạy tự trình bày mục đích yêu cầu của bài, các nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học đã thực hiện so với dự kiến ban đầu đã đạt được đến đâu, có khó khăn, thuận lợi gì? Phải khuyến khích giáo viên thể hiện quan điểm, tự nhận xét đánh giá kết quả của giờ dạy
Phải lưu ý, người quản lý chuyên môn cũng như từng thành viên trong lực lượng kiểm tra phải rất chú ý đến thái độ của mình khi trao đổi, đánh giá giờ dạy đối với giáo viên Việc trao đổi ý kiến ở đây là sự thảo luận giữa hai người có năng lực cùng tiến đến một điều tốt đẹp, vì thế mà phải là sự trao đổi bình đẳng Vấn đề càng được nghiên cứu kỹ bao nhiêu, các kết luận càng
có cơ sở khoa học bao nhiêu thì việc trao đổi càng có ý nghĩa bấy nhiêu Bản thân người quản lý chuyên môn phải là người trao đổi lý thú, biết nhận ra những dụng ý tốt, những cố gắng của giáo viên, biết cùng giáo viên tìm ra những điều chưa tốt, chưa đáp ứng yêu cầu sư phạm, để tìm biện pháp đi đến hiệu quả cao hơn Những lời khuyên của người làm công tác quản lý nhà trường trong cuộc trao đổi phải là những lời giúp giáo viên khắc phục những thiếu sót và phát huy những ưu điểm Hiệu quả giờ dạy của giáo viên thể hiện ở việc giáo viên vận dụng những điều đề nghị của người quản lý trong các tiết dạy sau đó Đây chính là nhiệm vụ thúc đẩy trong kiểm tra mà người quản lý cần khéo léo vận dụng Vì thế, người quản lý chuyên môn cần theo dõi những cải tiến sau khi đã trao đổi với giáo viên trong những giờ kiểm tra sau đó
Lưu ý, người dự phải đứng trên cái nhìn từ học sinh để trao đổi Tránh hoặc hạn chế trao đổi trên cái nhìn từ giáo viên dạy Đây là điểm mới của Nghị quyết Trung ương 8, đổi mới về cách đánh giá giờ dạy giáo viên khi kiểm tra, dự giờ
Kết thúc cuộc trao đổi, đánh giá xếp loại giờ dạy của giáo viên và lưu trữ hồ sơ
Bước Lập và lưu hồ sơ:
Giá trị thiết thực của phiếu dự giờ được lưu giữ là sau một thời gian
có thể đối chiếu với kết quả giờ dạy hiện tại để đánh giá mức độ tiến bộ, cố gắng của từng giáo viên Giúp nhà quản lý có biện pháp khắc phục tình trạng “ dậm chân tại chỗ” trong dạy học của giáo viên mình (nếu có) Mặt