skkn sử dụng di sản văn hóa địa phương và việc đổi mới hình thức tổ chức dạy học môn địa lí 8

Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập nghiên cứu tại thực địa; giúp giáo viên có nhận thức và hướng đi tích cực khi soạn giảng các bài dạy có lồng ghép nội dung g

2 Những khuyến nghị làm tăng tính khả thi của đề tài 21

đến sự thành công của Chuyên đề cấp tỉnh môn Địa lí với nội dung “Tìm hiểu đặc điểm sinh vật dưới hình thức tham quan học tập tại VQG Cúc Phương” đã được tổ chức ở

tại phòng GD&ĐT huyện Nho Quan vào ngày 27 tháng 10 năm 2015 vừa qua

Sáng kiến này là kết quả của việc tìm tòi, khám phá, sáng tạo và thực nghiệm trong suốt thời gian dạy học và thực hiện chủ trương đổi mới phương pháp dạy học trên tinh thần phát triển năng lực học tập của học sinh Hy vọng rằng sáng kiến sẽ góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy môn Địa lí và hiệu quả của việc sử dụng di sản văn hóa trong dạy học môn Địa lí nói riêng, trong dạy học các môn xã hội nói chung; từ đó giúp giáo dục học sinh một cách toàn diện Trên cơ sở đó, sáng kiến nhằm tạo sự chuyển biến căn bản, toàn diện về chất lượng, hiệu quả giáo dục và phát triển con người Việt Nam như chủ trương của Đảng và Nhà nước đã đề ra

Xin chân thành cảm ơn!

Nho Quan, tháng 04 năm 2016

Nhóm các tác giả

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:

“SỬ DỤNG DI SẢN VĂN HÓA ĐỊA PHƯƠNG VÀ VIỆC ĐỔI MỚI

HÌNH THỨC TỔ CHỨC DẠY HỌC MÔN ĐỊA LÍ 8”

* Tác giả sáng kiến kinh nghiệm:

Stt Họ và tên Chức danh, nhiệm

vụ

Địa chỉ Email Điện thoại

1 Trần Văn Viện Phó trưởng phòng

GD&ĐT – Chủ nhiệm đề tài

Phòng GD&ĐT Nho Quan

PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ

Để thực hiện có hiệu quả chủ trương của Bộ GD&ĐT về việc sử dụng di sản văn hóa, đổi mới phương pháp và hình thức dạy học trong các nhà trường Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập nghiên cứu tại thực địa; giúp giáo viên có nhận thức và hướng đi tích cực khi soạn giảng các bài dạy có lồng ghép nội dung giáo dục địa phương, di sản văn hóa trong dạy học địa

lí Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy học

Bổ sung, cung cấp thêm nguồn tư liệu có giá trị về di sản văn hóa ở địa phương: nguồn tư liệu về vườn quốc gia Cúc Phương

Giúp học sinh nâng cao kỹ năng sống, kĩ năng thực hành môn địa lí, khả năng

tư duy gắn lý thuyết với thực tiễn Hình thành thái độ hứng thú, say mê của các em đối với môn học, góp phần giáo dục đạo đức, nhân cách toàn diện Rèn luyện tính chủ động, tích cực, sáng tạo trong học tập và rèn luyện các kỹ năng sống và kỹ năng địa lí cho học sinh

Phát huy giá trị văn hóa, bảo tồn các di sản phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Di sản chứa đựng những giá trị kinh tế to lớn nếu bị mất đi không đơn thuần là mất tài sản vật chất, mà là mất đi những giá trị tinh thần lớn lao không gì bù đắp nổi Đồng thời, di sản còn mang ý nghĩa là nguồn lực cho phát triển kinh tế, một nguồn lực rất lớn, sử dụng tốt sẽ góp phần không nhỏ cho việc phát triển kinh tế đất nước

Cung cấp cho học sinh các kiến thức về giá trị, chức năng, ý nghĩa của di sản, từ đó nâng cao nhận thức của các em về bảo vệ các giá trị di sản văn hóa của địa phương, hướng tới các mục tiêu phát triển bền vững Qua đó, học sinh được hoàn thiện về nhân cách, bồi dưỡng và nâng cao hơn nữa tình yêu quê hương đất nước, lòng tự hào dân tộc

Đó là lí do nhóm địa lí của phòng GD&ĐT huyện Nho Quan thực hiện đề

tài sáng kiến kinh nghiệm: “Sử dụng di sản văn hóa địa phương và việc đổi mới hình thức tổ chức dạy học môn Địa lí 8” Với mục đích đổi mới phương pháp và hình thức dạy học, nhằm tiếp cận dần với mô hình trường học mới sẽ được thực hiện trong những năm tới

PHẦN II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I CƠ SỞ LÍ LUẬN

Xuất phát từ các văn bản chỉ đạo của các cấp về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo, phòng GD&ĐT huyện Nho Quan nói chung và nhóm địa lí nói riêng tiếp tục đẩy mạnh đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục và đào tạo:

Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã chỉ rõ: “ Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học” ;

Nghị quyết số 88/2014/QH13 ngày 28/11/2014 của Quốc hội về đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông cũng nêu: “ Tiếp tục đổi mới phương pháp giáo dục theo hướng phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, bồi dưỡng phương pháp tự học, hứng thú học tập, kỹ năng hợp tác, làm việc nhóm và khả năng tư duy độc lập: đa dạng hóa hình thức tổ chức học tập, tăng cường hiệu quả sử dụng các phương tiện dạy học, đặc biệt là công nghệ thông tin và truyền thông; giáo dục ở nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và xã hội”;

Công văn số 4509/BGDĐT-GDTrH ngày 03/9/2015 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học 2015 - 2016 đối với GDTrH

đã chỉ ra những nhiệm vụ trọng tâm năm học, trong đó có nhiệm vụ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy học, đánh giá học sinh nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và rèn luyện phương pháp tự học của học sinh; tăng cường kĩ năng thực hành, vận dụng kiến thức, kĩ năng vào giải quyết các vấn đề thực tiễn; đa dạng hóa các hình thức học tập, chú trọng các hoạt động trải nghiệm sáng tạo, nghiên cứu khoa học của học sinh; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học”; “Tiếp tục thực hiện tốt việc sử dụng di sản văn hóa trong dạy học theo Hướng dẫn số 73/HD-BGDĐT- BVHTTDL ngày 16/01/2013 của liên Bộ GDĐT, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tiếp tục mở rộng mô hình trường học gắn với văn hóa, sản xuất, kinh doanh tại địa phương ở những nơi có điều kiện”

II THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ

Sử dụng di sản văn hóa trong dạy học ở trường phổ thông có ý nghĩa rất quan trọng bởi nó giúp học sinh hình thành và nâng cao ý thức tôn trọng, giữ gìn, phát huy những giá trị của di sản vãn hóa, rèn luyện tính chủ ðộng, tích cực, sáng tạo trong ðổi mới phýõng pháp học tập và rèn luyện, góp phần nâng cao chất lýợng và hiệu quả giáo dục, phát hiện, bồi dýỡng nãng khiếu, tài nãng của các em

- Trên thực tế hiện nay việc giáo dục địa lí địa phương ở trong các nhà trường còn chưa được chú trọng đúng mức do một số nguyên nhân sau:

+ Nguồn tư liệu về các di sản của địa phương ở cấp huyện, xã, thôn còn ít và chưa phong phú; thiết bị, đồ dùng dạy học hỗ trợ giảng dạy nội dung giáo dục địa phương như bản đồ, ảnh tư liệu, sa bàn minh họa, băng hình tư liệu trong các nhà trường hầu như không có

+ Việc tổ chức dạy học trên thực địa đòi hỏi phải có sự đầu tư của giáo viên, nhà trường và xã hội về cơ sở vật chất, kinh phí… Đây là một trong những khó khăn lớn đặt ra đối với các nhà trường nói chung và đối với giáo viên dạy địa lí nói riêng

+ Giáo viên giảng dạy bộ môn địa lí tại địa phương đa phần là chuyên ngành

2 hoặc kiêm nhiệm nên việc được đào tạo chuyên môn còn chưa thật bài bản, chủ yếu là tự học hỏi nên còn nhiều hạn chế

- Đối với bài “Đặc điểm sinh vật Việt Nam”, theo cách cũ giáo viên vẫn yêu cầu các em đọc SGK, phân tích số liệu để thấy sự đa dạng về thành phần loài, kiểu gen và hệ sinh thái GV có thể chia lớp thành các nhóm để tìm hiểu về kiểu

hệ sinh thái (sự phân bố, đặc điểm nổi bật) Tuy nhiên, các em ko thể thấy hết được sự đa dạng của kiểu hệ sinh thái lớn nhất là rừng nhiệt đới gió mùa mà biến thể của loại rừng này lại có ở địa phương Đó chính là VQG Cúc Phương Chỉ có thể mắt thấy, tai nghe thì những giá trị cơ bản về HST rừng mưa nhiệt đới mới đọng lại sâu hơn trong các em Hơn thế nữa, rừng còn chứa đựng nhiều kiến thức của nhiều môn học khác mà dạy học tại lớp khó có thể truyền tải được

Do đó học sinh chưa có hiểu biết nhất định về những giá trị của các di sản, vì thế sẽ không có ý thức gìn giữ, bảo vệ các di sản của đất nước Không tạo được hứng thú trong học tập, không giúp cho quá trình học của học sinh hấp dẫn hơn Hạn chế trong phát triển tư duy độc lập, sáng tạo, phát triển một số kĩ năng sống cho học sinh

Xét về khía cạnh thực tiễn, việc đưa di sản văn hóa vào giảng dạy trong các môn học nói chung và trong nội dung giáo dục địa phương nói riêng có vai trò rất quan trọng Giáo dục di sản văn hóa địa phương hiệu quả sẽ bồi dưỡng cho học sinh tình yêu quê hương đất nước, ý thức trách nhiệm đối với xã hội Những nội dung này nếu được học tập tại nơi có di sản thì hiệu quả càng được nâng lên

- Đối với huyện Nho Quan, việc đưa phương pháp dạy học trên thực địa có một số thuận lợi sau:

+ Phòng GD&ĐT huyện Nho Quan, các đơn vị trường học của huyện cũng như gia đình và xã hội luôn quan tâm đến vấn đề đổi mới phương pháp, hình thức dạy học

+ Trong những năm học gần đây Bộ Giáo dục và Đào tạo đã giao quyền tự chủ cho giáo viên các nhà trường trong việc xây dựng kế hoạch, chương trình dạy học, vì vậy chúng tôi có thể xây dựng kế hoạch dạy học theo chủ đề, chuyên đề ngay từ đầu năm học và được Hiệu trưởng duyệt kế hoạch

+ Có nhiều di sản văn hóa có giá trị hiện đang được gìn giữ bảo tồn, đặc biệt

là Vườn quốc gia Cúc Phương Đây là vườn quốc gia đầu tiên tại Việt Nam, phần lớn diện tích nằm ở xã Cúc Phương với hệ động thực vật phong phú đa dạng mang đậm nét đặc trưng của rừng mưa nhiệt đới

+ Ban quản lí Vườn quốc gia Cúc Phương đã và đang triển khai chương trình dạy bảo tồn đối với học sinh các trường học ở vùng đệm vườn quốc gia, Trong đó, các trường tiểu học, trung học cơ sở của 3 xã Cúc Phương, Kì Phú, Yên Quang của huyện Nho Quan được hướng dẫn viên của trung tâm bảo tồn vườn quốc gia Cúc Phương trực tiếp giảng dạy mỗi tháng 1 tiết

III CÁC BIỆN PHÁP ĐÃ TIẾN HÀNH ĐỂ GIẢI QUYẾT

1 Về hình thức

Có nhiều hình thức sử dụng di sản trong dạy học khác nhau, nhưng đặc trưng nhất trong việc sử dụng di sản trong dạy học địa lí ở trường phổ thông đó là: Dạy học ngay tại lớp, dạy tại nơi có di sản, hoặc sử dụng di sản trong các hoạt động ngoại khóa Đây là những hình thức có khả năng thực hiện cao, giáo viên dễ dàng hướng cho học sinh cách tiếp cận vấn đề Tuy nhiên, so với hai hình thức còn lại thì dạy học tại nơi có di sản có nhiều ưu điểm hơn cả bởi lẽ:

+ Trong một năm, Có thể gộp nhiều tiết của những bộ môn (Địa lí, Lịch sử, Giáo dục công dân, Sinh học…) để tích hợp, dùng quỹ thời gian đó để tập trung chuẩn bị cho một buổi dạy tại di sản Giáo viên cũng có những yêu cầu cụ thể và chuẩn bị trước cho học sinh về tư tưởng, kiến thức chuyên môn

+ Đối với bài học có trong SGK môn Địa lí thì bài giảng tại di sản cần bổ sung các tài liệu địa phương phù hợp bằng cách vừa giảng, vừa kết hợp tổ chức cho học sinh quan sát, tìm hiểu các sự vật, hiện tượng ngoài thực địa có liên quan tới bài học Hoặc sau khi giảng dạy xong nội dung bài học, giáo viên tổ chức cho học sinh báo cáo kết quả ngoài thực tế

Để buổi dạy học tại di sản đạt kết quả tốt giáo viên cần chú ý những bước sau:

- Xây dựng kế hoạch tổ chức thực hiện

Bước 1: Lập danh sách các di sản văn hóa của địa phương (của tỉnh Ninh Bình nói chung và huyện Nho Quan nói riêng)

Bước 2: Tìm ra mối liên hệ giữa nội dung bài học với di sản văn hóa địa phương, đặc biệt là những bài học địa lí địa phương

Bước 3: Thiết kế bài học sử dụng di sản văn hóa:

- Nghiên cứu tài liệu liên quan đến di sản đã lựa chọn

- Xây dựng kế hoạch và thiết kế bài học

- Nghiên cứu và tìm hiểu về di sản trong thực tế

- Bổ sung, điều chỉnh kế hoạch bài học

- Áp dụng linh hoạt các phương pháp dạy học tích cực trong thiết kế hoạt động học tập (phương pháp dạy học theo dự án, dạy học tại thực địa, phương pháp dạy học nhóm…)

2 Về phương pháp

Việc học trên lớp chỉ giúp học sinh nắm vững lí thuyết mà thiếu đi sự trải nghiệm thực tế Vì vậy, để nâng cao hơn nữa chất lượng dạy học đặc biệt là nội dung giáo dục địa phương thì cần thiết phải có sự trải nghiệm thực tế, qua trải nghiệm thực tế các em sẽ tự tìm ra những kiến thức bổ ích liên quan đến bài học, kích thích được sự hứng thú, say mê học tập, khắc phục được những hạn chế của phương pháp dạy học trước kia Đó là dạy học theo hướng “phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học”

Phương pháp tích cực hướng tới hoạt động hóa, tích cực hóa hoạt động nhận thức của người học Tức là tập trung vào phát huy tính tích cực của người học dưới sự điều khiển hướng dẫn, lãnh đạo của người dạy Bởi vì phương pháp dạy chỉ đạo phương pháp học Nhưng thói quen học tập của học sinh cũng có ảnh hưởng tới phương pháp dạy của thầy Vì vậy giáo viên phải kiên trì dùng phương pháp dạy hoạt động để dần dần xây dựng cho học sinh phương pháp học tập chủ động, vừa sức học sinh và nâng dần từ thấp lên cao Trong đổi mới phương pháp phải có sự hợp tác thầy trò, sự phối hợp hoạt động dạy và học thì mới thành công

Dạy học tích cực hay các phương pháp tích cực có dấu hiệu đặc trưng là: Dạy và học thông qua tổ chức các hoạt động học tập của học sinh; dạy học trú trọng rèn luyện phương pháp tự học, tăng cường học tập cá thể, phối hợp với học tập hợp tác; kết hợp đánh giá của thầy với tự đánh giá của trò

Các phương pháp thường sử dụng là:

- Phương pháp nêu vấn đề: Phương pháp này dựa trên nguyên tắc tích cực,

tự giác, độc lập của người học vì nó khêu gợi động cơ học tập của học sinh Thông thường khi nghiên cứu ngoài thực địa, giáo viên có thể đặt ra một vài vấn

đề để học sinh tự tìm hiểu trước

- Phương pháp dạy học dự án: Chọn dự án cho phù hợp với đối tượng học sinh, đi từ khái quát tới cụ thể hoặc từ cụ thể đến khái quát Đặc biệt học sinh có thể sẽ phải sử dụng kiến thức nhiều môn học, đặc biệt là kiến thức về công nghệ thông tin

- Phương pháp thuyết trình: giảng giải, diễn giải, miêu tả, giải thích về vấn

đề cần truyền đạt…

- Phương pháp dạy học và làm việc theo nhóm: Giáo viên tổ chức cho học sinh hoạt động nhóm nhằm phát triển các kĩ năng: kĩ năng giao tiếp, kĩ năng lắng nghe tích cực, kĩ năng trình bày suy nghĩ ý tưởng, kĩ năng hợp tác, kĩ năng đảm nhận trách nhiệm, và phát huy tính tự lực, tích cực, trách nhiệm của học sinh

Ngoài ra có sự kết hợp của nhiều phương pháp khác như: phương pháp vấn đáp, phương pháp trực quan, sử dụng tình huống…

3 Ví dụ cụ thể

Tìm hiểu đặc điểm sinh vật dưới hình thức tham quan, học tập tại di sản

văn hóa: Vườn quốc gia Cúc Phương

1 Phạm vi nghiên cứu

- Đề tài tập trung nghiên cứu về đặc điểm sinh vật tại di sản văn hóa “Vườn quốc gia Cúc Phương” thuộc địa bàn huyện Nho Quan – Ninh Bình

- Đối tượng thực hiện hoạt động học tập tại thực địa là học sinh lớp 8

2 Phương pháp nghiên cứu

2.1 Nghiên cứu lý luận

Tìm hiểu các tài liệu liên quan đến đặc điểm sinh vật của Việt Nam, đặc biệt

là các tài liệu có liên quan đến đặc điểm sinh vật của“Vườn quốc gia Cúc Phương”

2.2 Nghiên cứu thực tiễn

Học sinh tiến hành tìm hiểu, nghiên cứu thực tế di sản văn hóa “Vườn quốc gia Cúc Phương”

3 Tiến trình thực hiện

3.1 Xây dựng kế hoạch tổ chức thực hiện

Ngay từ đầu năm học, dưới sự hướng dẫn của Sở GD&ĐT và sự chỉ đạo của lãnh đạo phòng giáo dục, ban giám hiệu nhà trường nhóm địa lí chúng tôi đã tiến hành xây dựng kế hoạch dạy học bộ môn trong đó có kế hoạch sử dụng di sản văn hóa vào dạy học địa lí địa phương Để xây dựng được kế hoạch dạy học có sử dụng di sản văn hóa nhóm địa lí chúng tôi đã thực hiện các bước sau:

Bước 1: Lập danh sách các di sản văn hóa của địa phương (của tỉnh Ninh

Bình nói chung và huyện Nho Quan nói riêng) (Phụ lục 1)

Bước 2: Tìm ra mối liên hệ giữa nội dung bài học với di sản văn hóa địa phương, đặc biệt là những bài học địa lí địa phương

Bước 3: Thiết kế bài học sử dụng di sản văn hóa:

- Nghiên cứu tài liệu liên quan đến di sản đã lựa chọn

- Xây dựng kế hoạch và thiết kế bài học

- Nghiên cứu và tìm hiểu về di sản trong thực tế

- Bổ sung, điều chỉnh kế hoạch bài học

- Áp dụng linh hoạt các phương pháp dạy học tích cực trong thiết kế hoạt động học tập (phương pháp dạy học theo dự án, dạy học tại thực địa, phương pháp dạy học nhóm…)

Bước 4: Tiến hành giảng dạy bài học có sử dụng di sản văn hóa

3.2 Ví dụ về bài học có sử dụng di sản văn hóa:

Sau đây nhóm địa lí của huyện Nho Quan sẽ đưa ra một ví dụ minh họa về

dạy học địa lí lớp 8 tại thực địa có di sản văn hóa: “Tìm hiểu đặc điểm sinh vật dưới hình thức tham quan học tập tại di sản văn hóa Vườn quốc gia Cúc Phương”

Chủ đề: Đặc điểm sinh vật Việt Nam (bài 37, sách giáo khoa địa lí lớp 8)

I Tổng quan bài dạy

1 Tiêu đề bài dạy

Tìm hiểu đặc điểm sinh vật dưới hình thức tham quan học tập tại di sản văn hóa: “Vườn quốc gia Cúc Phương”

2 Tóm tắt bài dạy

- Tài nguyên sinh vật nước ta rất phong phú và đa dạng về thành phần loài

và hệ sinh thái do các điều kiện sống cần và đủ cho sinh vật khá thuận lợi: có tới 14.600 loài thực vật, 11.200 loài và phân loài động vật Nhiều loài được ghi trong

“Sách đỏ Việt Nam”

- Nước ta có nhiều hệ sinh thái khác nhau, phân bố ở khắp mọi miền:

- Vùng đất triều bãi cửa sông, ven biển phát triển rừng ngập mặn

- Vùng đồi núi phát triển hệ sinh thái rừng nhiệt đới gió mùa với nhiều biến thể: rừng kín thường xanh, rừng rụng lá mùa khô, rừng ôn đới núi cao…

- Các khu bảo tồn thiên nhiên và rừng quốc gia

- Các hệ sinh thái nông nghiệp ngày càng mở rộng và lấn át hệ sinh thái tự nhiên

3 Lĩnh vực bài dạy

Địa lí lớp 8 bài 37 Đặc điểm sinh vật Việt Nam

4 Lớp triển khai thực hiện

Lớp 8A, trường THCS Văn Phú, huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình

- Tại thực địa: Ngày 19/10/2015

- Tiến hành viết báo cáo thu hoạch từ ngày 20/10/2015 đến ngày 23/10/2015

- Báo cáo kết quả: 23/10/2015

6 Mục tiêu bài học

6.1 Mục tiêu

- Tổ chức cho học sinh tham quan, học tập để thấy được sự phong phú về tài nguyên sinh vật nước ta Học sinh biết được vai trò và tầm quan trọng của rừng đối với đời sống và hoạt động sản xuất Từ đó giáo dục học sinh có ý thức bảo vệ môi trường thiên nhiên nói riêng

- Phát triển kỹ năng quan sát, phân tích tổng hợp, kỹ năng nghiên cứu làm việc nhóm và thyết trình về một số nội dung cụ thể Làm phong phú các kiến thức

đã được trang bị trong nhà trường

- Quan sát, liên hệ kiến thức đã học với kiến thức thực tế, kĩ năng đặt câu hỏi

để tìm hiểu một vấn đề thông qua các hình ảnh trên thực tế

- Kĩ năng tìm kiếm, sưu tầm kết nối các dữ kiện hình ảnh, âm thanh

- Kĩ năng sử dụng máy tính, thu thập thông tin

- Kỹ năng hợp tác, giao tiếp, quản lí bản thân, làm việc theo nhóm

- Thu thập tài liệu, xử lí thông tin, phân tích bản đồ, biểu đồ, số liệu liên

quan đến chủ đề

- Viết và trình bày báo cáo về vấn đề địa lí địa phương

- Sử dụng công nghệ nhằm hỗ trợ việc học: chụp ảnh, quay video…

6.4 Thái độ

- Giáo dục các em lòng yêu quý thiên nhiên, trân trọng những giá trị mà thiên nhiên ban tặng

- Có ý thức, trách nhiệm trong việc bảo vệ di sản thiên nhiên

- Ý thức tôn trọng, bảo vệ, giữ gìn và phát huy những di sản của địa phương, của đất nước và nhân loại

6.5 Định hướng phát triển năng lực

- Các năng lực chung: hợp tác, tự quản lí, giao tiếp, giải quyết vấn đề, sáng tạo, sử dụng ngôn ngữ…

- Các năng lực chuyên biệt: sử dụng số liệu thống kê, bản đồ, hình ảnh, tư duy tổng hợp theo lãnh thổ

II Tiến trình thực hiện bài học

1 Chuẩn bị của giáo viên

1.1 Tiền trạm địa điểm dạy học thực địa (vườn Quốc gia Cúc Phương)

- Thống nhất với Ban quản lý vườn quốc gia (VQG) Cúc Phương về kế hoạch cho học sinh đến học tập và nghiên cứu Làm các thủ tục cần thiết khác (giấy phép thăm quan, bảo hiểm…)

- Liệt kê các mục cơ quan quan chủ quản có thể hỗ trợ trong quá trình dạy học tại thực địa: lựa chọn mẫu, hiện vật; hướng dẫn viên, tình nguyện viên, cán

bộ kiểm lâm của VQG…Xây dựng kế hoạch phối hợp với Ban quản lý vườn quốc gia

- Các yêu cầu của Ban quản lý vườn quốc gia Cúc Phương đối với thầy và trò trong quá trình dạy học

1.2 Chuẩn bị thiết bị dạy học và cơ sở vật chất

- Chuẩn bị hình ảnh, tư liệu, các hiện vật, các thiết bị cần thiết khác

- Xác định vị trí của hiện vật, hình ảnh, địa điểm thực địa… để học sinh khảo sát nghiên cứu

- In ấn tài liệu phục vụ học tập như: phiếu dành cho hoạt động trước tham quan Phiếu khảo sát, sơ đồ địa điểm thực địa, hình ảnh

- Chuẩn bị phương tiện để đưa học sinh đi đến địa điểm di sản (VQG Cúc Phương)

2 Tổ chức dạy học thực địa

2.1 Chuẩn bị trước khi đến học tập tại thực địa

Giáo viên có thể tranh thủ thời gian của tiết sinh hoạt hoặc tiết dạy của bộ

môn để chia nhóm học tập (Phụ lục 2) giao nhiệm vụ cho học sinh các nhóm a) Nội dung

- Giáo viên phổ biến nội dung tham quan, học tập

- Giao nhiệm vụ cho học sinh tự sưu tầm thông tin, hiện vật, tranh ảnh liên quan đến nội dung dạy học thực địa tại Vườn Quốc gia Cúc Phương theo phiếu học

tập (Phụ lục 3)

- Học sinh tự sưu tầm thông tin, tài liệu, hiện vật dưới các dạng khác nhau,

từ các nguồn khác nhau (trước buổi đi thực địa 1 tuần)

b) Yêu cầu đối với giáo viên

Xây dựng kịch bản chương trình học tập tại thực địa ( Phụ lục 4)

c) Yêu cầu đối với HS

Học sinh sưu tầm các thông tin, hiện vật, hình ảnh… về VQG Cúc Phương

2.2 Thảo luận trước khi đi thực địa (1 tiết học)

a) Nội dung

- Giáo viên sử dụng quỹ thời gian của tiết sinh hoạt hoặc tiết ngoài giờ lên lớp để cho học sinh thảo luận

- Giới thiệu vắn tắt về địa điểm dạy học thực địa (vị trí, đặc điểm tự nhiên, giao thông vận tải, dân cư, kinh tế…)

- Giới thiệu về nội dung sẽ học tập và nghiên cứu tại thực địa (những nội dung liên quan tới vấn đề tìm hiểu tài nguyên sinh vật tại VQG)

- Giới thiệu phương pháp đi tham quan thực địa, những khái niệm và kĩ năng

cơ bản mà học sinh phải vận dụng trong quá trình học tập tại thực địa; hiện vật, ảnh tư liệu, sưu tầm, khảo sát, điều tra, nghiên cứu, trình bày…

- Những quy định khi đi tham quan học tập tại thực địa (thời gian, sách bút, máy ảnh, thực hiện yêu cầu của Ban quản lý VQG)

- Phân nhóm nghiên cứu, làm việc: phân thành 3 nhóm nhưng cùng thực hiện một nhiệm vụ Sau đó tổ chức thi giữa các nhóm Mặc dù đề tài không đa dạng nhưng sẽ thuận lợi cho so sánh kết quả giữa các nhóm

- Kế hoạch học tập cụ thể trước, trong và sau khi đi thực địa Cụ thể là:

+ Trước khi đến thực địa: mỗi HS tìm hiểu thêm thông tin về VQG qua các

trang: www.cucphuongtourism.com; www.vietnamtourism, ninhbinh.gov.vn , thư

viện và các nguồn thông tin khác Làm việc nhóm để trao đổi, chia sẻ thông tin về các thông tin đã sưu tầm theo chủ đề

+ Trong quá trình học tập tai thực địa: Khảo sát, điền đầy đủ thông tin vào phiếu học tập, chụp ảnh, lấy mẫu theo nội dung bài học…

+ Sau quá trình tham quan học tập tại thực địa: Các nhóm hoàn thành nhiệm

vụ được giao để trưng bày và thuyết trình nội dung của nhóm mình

b) Yêu cầu đối với học sinh

- Biết được những thông tin cơ bản nhất về địa điểm thực địa: đường đi, sơ đồ tổng thể địa điểm thực địa, điểm cần lấy mẫu trên sơ đồ, các thông tin về địa điểm thực địa…

- Hiểu chủ đề sẽ nghiên cứu học tập Biết vị trí học tập ở đâu ngoài thực địa…

- Biết nhiệm vụ cần thực hiện: trước, trong quá trình học tập và công việc sẽ thực hiện sau thực địa

- Các nhóm làm việc để phân công trách nhiệm: Nhóm trưởng, Thư ký, và các thành viên…

- Cơ sở vật chất, thiết bị cần dùng: máy ảnh, máy ghi âm (nếu có), dụng cụ lấy mẫu vật…

c) Tiến trình của hoạt động học tập

Nội dung Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

- Nhắc lại chủ đề sẽ tham quan, học tập, nghiên cứu Khu vực học sinh sẽ tìm hiểu

Xem, nêu câu hỏi

- Hướng dẫn học sinh: áp dụng những câu hỏi gợi ý trong phiếu học tập cho từng hiện vật, giúp học sinh hiểu được

sự phong phú và đa dạng về tài nguyên sinh vật ở VQG Cúc Phương

- Chia sẻ kiến thức, thông tin và sự hiểu biết của mình về nội dung bài học với cả lớp

- Các nhóm làm việc: bầu nhóm trưởng, thư kí và phân công nhiệm vụ cho các thành viên

- Trao đổi nhóm: học sinh giới thiệu kết quả sưu tầm của cá nhân, thảo luận và

bổ sung những câu hỏi và câu trả lời

- Khuyến khích học sinh chia sẻ sự hiểu biết của bản thân về chủ đề sẽ học tập và nghiên cứu tại thực địa

Nguyên tắc

khi học tập

tại thực địa

- Nêu câu hỏi gợi ý các quy định:

+ Không làm hại đến điều kiện tự nhiên, sinh vật tại địa điểm thực địa

+ Đọc các bảng thông báo và chỉ dẫn + Không chạy nhảy, không nói to, không làm ảnh hưởng đến khách tham quan

- Cho học sinh xem ảnh minh họa các khu vực tham quan

Học sinh thảo luận và tự xây dựng các quy định khi

đi thực địa

- Thông báo về thời gian, địa điểm

- Yêu cầu về học liệu (giấy, bút, máy ảnh, tư trang cá nhân…) cần mang

- Gửi thông báo cho phụ huynh

Học sinh thảo luận và tự nêu các phương pháp: quan sát, nghe, xem, đọc, ghi chép, miêu tả, chụp ảnh, ghi âm…

2.3 Học tập, nghiên cứu tại thực địa

a) Nội dung

Tìm hiểu về tài nguyên sinh vật thông qua học tập thực tế tại VQG Cúc Phương

b) Yêu cầu đối với học sinh

Sau hoạt động này, học sinh phải đáp ứng được các yêu cầu sau đây:

- Học được phương pháp phân tích thông qua quá trình tìm hiểu các sự vật, hiện tượng từ thực tế

- Bước đầu tìm được mối liên hệ giữa kiến thức lí thuyết với thực tế sinh động, hình thành được các kỹ năng nghiên cứu, khảo sát, tìm kiếm và phân tích thông tin…

- Có cái nhìn đúng đắn khi học ngoài thực tế, có ý thức gìn giữ di sản và bảo vệ môi trường

c) Tiến trình của hoạt động

Nội dung Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học

+ “Không lấy gì ngoài bức ảnh đẹp, không

để lại gì ngoài dấu chân, không giết gì ngoài giết thời gian”

+ Đi lại, quan sát, đọc, nghiên cứu, ghi chép

+ Giữ gìn và bảo vệ môi trường + Theo sát giáo viên và người hướng dẫn + Hỗ trợ lẫn nhau và tìm kiếm sự hỗ trợ nếu thấy cần thiết

+ Những quy định khác về: Thời gian, nguyên tắc học tập…

- Hướng dẫn viên nêu một số quy định của VQG, nhắc nhở, chỉ dẫn học sinh đi lại cẩn thận để không ảnh hưởng tới hệ động vật và đảm bảo an toàn; giới thiệu về VQG

Chấp hành nghiêm chỉnh nội quy mà VQG, lớp, nhóm đã

đề ra khi đến nơi thực địa

- Cá nhân tự khảo sát, tìm kiếm hiện vật, phát hiện thông tin để điền vào phiếu trả lời các câu hỏi

- Tìm kiếm sự hỗ trợ

từ phía giáo viên, hướng dẫn viên… nếu thấy cần thiết

- Giáo viên nhận xét buổi học

- Giáo viên yêu cầu:

+ Các cá nhân và nhóm hoàn thành sản phẩm của mình

+ Thống nhất lại kế hoạch báo cáo sản phẩm của nhóm

+ Khuyến khích nhóm và các em học sinh làm nhiều hình thức khác nhau: trưng bày tại chỗ, trình chiếu sản phẩm trên powerpoint, báo cáo thuyết trình qua ảnh, viết bài luận, hoạt cảnh, tiểu phẩm…

- Hướng dẫn mẫu viết báo cáo (Phụ lục 6)

- Nhóm trưởng và các thành viên nắm chắc nhiệm vụ của mình

- Các nhóm tự lên lịch thành sản phẩm để chuẩn bị cho buổi báo cáo sản phẩm

* Lưu ý

- Có thể cử cán bộ, giáo viên tham gia cùng (nếu thấy cần thiết, ví dụ mỗi nhóm có 1 người hướng dẫn)

- Thời gian của hoạt động trên thực địa chỉ mang tính chất tương đối, có thể

xê dịch tùy theo kết quả hoạt động mỗi nhóm

- Khi công việc đã hoàn thành, nếu còn thời gian, học sinh có thể đi tham quan tự do, nhưng phải đảm bảo an toàn

- Để học sinh tự phát hiện tìm tòi, không áp đặt trong việc tìm kiếm thông tin ngoài thực địa

- Khuyến khích các nhóm và cá nhân về nhà viết lên cảm xúc của mình về hiện tượng tự nhiên, kinh tế-xã hội mà mình ấn tượng nhất khi đi thực địa

3 Tổ chức báo cáo kết quả

3.1 Nội dung

- Các nhóm hoàn thành kết quả theo nhóm (ngoài giờ lên lớp)

- Tổ chức cho các nhóm báo cáo kết quả (có thể trong tiết sinh hoạt/ngoài giờ lên lớp)

3.2 Yêu cầu đối với học sinh

- Biết cách tự giới thiệu sản phẩm của nhóm; trưng bày sản phẩm, trình bày bằng powerpoint, tác phẩm đóng quyển, viết bài luận, trưng bày ảnh…

- Biết trình bày cảm xúc của mình thông qua thuyết trình

- Vị trí trưng bày sản phẩm

- Chuẩn bị máy chiếu

- Chỉ định người dẫn chương trình

Chuẩn bị giới thiệu sản phẩm của nhóm

Xem, nghe,

đánh giá

- Tổ chức cho các nhóm tự giới thiệu về sản phẩm của nhóm/cá nhân trước lớp

- Để học sinh tự do nhận xét, phát biểu ý kiến về sản phẩm theo các nội dung gợi ý giáo

3.4 Sản phẩm của học sinh (Phụ lục 8)

* Một số điểm lưu ý:

- Khuyến khích học sinh liên hệ với cuộc sống hiện tại

- Khuyến khích học sinh biết sử dụng nhiều cách chuyển tải thông tin

- Tạo cơ hội cho học sinh được tham gia, không tập trung vào một số học sinh

- Động viên, khen ngợi kịp thời

IV HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN

Sau khi thực hiện, sáng kiến đã đạt được những kết quả như sau:

1 Hiệu quả về kinh tế

Khi nhà trường tổ chức cho học sinh đi tham quan học tập tại di sản cũng

đã góp phần tiết kiệm lớn quỹ thời gian cho giáo viên và học sinh Trong một buổi học tại di sản, học sinh được thu thập một số thông tin thay vì phải tìm hiểu khắp nơi

+ Kĩ năng quản lí thời gian: Đó là khả năng con người biết sắp xếp các công việc theo thứ tự ưu tiên, biết tập trung vào giải quyết công việc chính, trọng tâm trong một thời gian nhất định

+ Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin: Kĩ nãng này giúp học sinh có thể thu ðýợc những thông tin cần thiết một cách ðầy ðủ, khách quan, chính xác và kịp thời

2 Hiệu quả về xã hội

Trước đây, môn địa lí vốn bị coi là môn học “khô khan” thì qua hình thức học tập thực tế học sinh trở nên hào hứng hơn với việc học tập Địa lí; Bên cạnh

đó, các em hình thành và rèn luyện được những kĩ năng học tập tích cực, chủ động như: sưu tầm tư liệu, viết báo cáo, trình bày báo cáo Học sinh biết chủ động

về kiến thức, mạnh dạn, tự tin hơn trong giao tiếp Rèn kĩ năng sử dụng máy tính, biết ứng dụng công nghệ thông tin trong học tập Học sinh tích hợp liên môn được nhiều hơn (Ngữ văn, sinh học, lịch sử, mĩ thuật…) trong học tập Đồng thời, hình thức học tập ngoại khóa cũng giúp các em cũng cảm thấy hứng thú hơn với môn học Đây là hình thức học tập hiệu quả, có khả năng áp dụng phổ biến ở các trường phổ thông

* Khảo sát độ hứng thú của học sinh khi học bài “Đặc điểm sinh vật Việt Nam”

- Tại trường THCS Văn Phú:

- Đối với lớp 8A được đi học tập thực tế, tỉ lệ hứng thú của học sinh có sự

thay đổi rõ rệt Trước đây tỉ lệ học sinh thích và rất thích học bài “Đặc điểm sinh vật Việt Nam” là không có

Sau khi được đi học tập thực tế, thì khảo sát đã cho kết quả bất ngờ, có tới

93% học sinh rất thích học bài “Đặc điểm sinh vật Việt Nam”, 2% thích Tỉ lệ

không thích và bình thường là không có

- Đối với lớp 8B và 8C không được đi học tập thực tế thì tỉ lệ khảo sát là không thay đổi

Như vậy: Kết quả kiểm tra đã cho thấy việc học tập gắn với thực tế đã

mang lại hiệu quả giáo dục cao tạo nên hứng thú đặc biệt của học sinh Không chỉ

có vậy, hầu hết các em đã biết quý trọng môi trường sống quanh mình, có ý thức hơn trong việc giữ gìn di sản tự nhiên, hăng say nhiệt tình hơn trong các buổi hoạt động ngoại khóa Việc dạy học ngoài thực địa giúp các em học sinh có kiến thức thực tế, được trải nghiệm, tạo cơ hội cho các em thực hành những kĩ năng như tra cứu, phân tích và làm rõ các nội dung của bài học Học tập ngoài thực địa cũng tạo cơ hội cho giáo viên và học sinh gần gũi và hiểu nhau hơn Và trên hết những bài học ý nghĩa và lắng đọng nhất thường là những bài học mà học sinh được chủ động khám phá sự phong phú của môi trường bên ngoài lớp học

Tăng cường khả năng tổ chức hoạt động dạy học của giáo viên trong việc

sử dụng di sản địa phương như: kỹ năng tổ chức, lập kế hoạch hoạt động, tổ chức quản lý lớp Góp phần đổi mới, đa dạng hóa hình thức dạy học, kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực của học sinh

Những kết quả trên tuy chỉ mới bước đầu trong quá trình thực hiện việc gắn kết sử dụng di sản trong việc dạy và học tập địa lí, cũng như trong quá trình theo dõi thực nghiệm của bản thân tại địa phương, nhưng với chúng tôi nhận thấy đây là một kết quả đáng mừng

PHẦN III KẾT LUẬN

1 Ý nghĩa của đề tài

Di sản có vai trò thực sự to lớn trong việc giữ gìn và phát huy bản sắc dân tộc Trong dạy học, biết sử dụng di sản để hướng đến những giá trị về chân - thiện

- mỹ thì bài giảng của người thầy mang sức sống văn hiến và các làm giàu có thêm nội dung giờ học

Giúp giáo viên địa lí có thêm quan niệm và nhận thức đúng đắn về ý nghĩa của việc giảng dạy địa lí địa phương trong đó có sử dụng di sản dưới các hình thức chính là góp phần đổi mới giáo dục toàn diện, đổi mới phương pháp dạy học

và phát triển năng lực của học sinh Thông qua việc đi tham quan học tập tại di sản thì đã giúp giáo viên có nhận thức và hướng đi tích cực khi soạn giảng các bài dạy về nội dung giáo dục địa phương

Việc định hướng học sinh vào tìm hiểu những di sản văn hóa ở địa phương

sẽ giúp các em cảm thấy gắn bó hơn với cuộc sống ở xung quanh các em, góp phần rèn luyện tính chủ động, tích cực, sáng tạo trong đổi mới phương pháp học tập và rèn luyện các kỹ năng học tập của học sinh, phát triển khả năng tư duy gắn

lý thuyết với thực tiễn, “học đi đôi với hành” Trên cơ sở đó hình thành thái độ hứng thú, say mê của các em đối với môn học này cũng như góp phần giáo dục đạo đức, nhân cách của các em một cách toàn diện, bồi dưỡng và nâng cao hơn nữa tình yêu quê hương, lòng tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm của bản thân đối với quê hương, đất nước

2 Những khuyến nghị làm tăng tính khả thi của đề tài

Việc sử dụng di sản văn hóa trong nhà trường phải đảm bảo chương trình, mục tiêu theo quy định của Bộ GD&ĐT, trong khi thời lượng môn học có hạn Vì vậy, lựa chọn nội dung và hình thức sử dụng di sản văn hóa sao cho phù hợp, có hiệu quả, không quá tải là một bài toán khó đối với giáo viên

Việc áp dụng hình thức học tập ngoại khóa và học tại ngoài thực địa, đưa di sản vào dạy học địa lí địa phương chưa được tiến hành thường xuyên trong trường phổ thông nên trong quá trình tổ chức dạy học và thiết kế bài học giáo viên còn lúng túng, thiếu kinh nghiệm Ở nhiều nhà trường đội ngũ giáo viên chưa đồng bộ, đối với môn địa lí phần lớn là chuyên ngành hai hoặc kiêm nhiệm

Về phía học sinh, do đã quen với cách học trên lớp nên nhiều em còn thụ

động, ỷ lại, chưa tích cực trong quá trình tìm tư liệu và hoạt động nhóm Học sinh

chưa thành thạo sử dụng máy tính nên giáo viên còn phải mất nhiều thời gian hướng dẫn các em làm bài

Bên cạnh đó, nguồn kinh phí, cơ sở vật chất phục vụ cho việc học tập tại thực địa còn hạn hẹp

2.1 Qua quá trình dạy học tại thực địa, để tổ chức tốt hoạt động học tập tại thực địa hoặc dạy học theo di sản hay dạy học ngoại khóa chúng tôi xin đưa ra một số khuyến nghị sau đây:

- Cần phải có sự chỉ đạo sát sao từ các cấp lãnh đạo cũng như sự phối kết hợp chặt chẽ giữa các tổ chức, ban ngành, đoàn thể (lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo Ninh Bình, Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Nho Quan, ban giám hiệu nhà trường, đại diện hội cha mẹ học sinh, ban quản lí vườn Quốc gia Cúc Phương…)

- Để thực hiện tốt việc dạy học ngoài thực địa giáo viên cần phải xây dựng

kế hoạch chi tiết và có sự hỗ trợ của nhà trường về thời gian, nguồn kinh phí

- Công tác triển khai cần được thực hiện nghiêm túc, có hiệu quả

Tuy nhiên, giáo viên phải chú ý di sản là phương tiện để hỗ trợ các nội dung trong chương trình dạy học nên không thể biến giờ dạy thành bài dạy về di sản

2.2 Giải pháp thực hiện

Phòng giáo dục Nho Quan cần tiếp tục chỉ đạo và triển khai cụ thể tới các nhà trường Liên hệ với các điểm di sản để tạo điều kiện thuận lợi nhất cho học sinh được tham quan học tập, giáo viên được tham dự, học hỏi kinh nghiệm, nâng cao năng lực tổ chức và năng lực chuyên môn

Ban giám hiệu nhà trường tiếp tục quan tâm, tạo điều kiện để các bộ môn

có cơ hội để phối hợp thực hiện việc tổ chức dạy học ngoài thực địa/ngoại khóa;

có sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong việc tổ chức cho học

sinh được học tập ngoài thực địa

Giáo viên trước hết phải là người thật sự yêu nghề, có nhu cầu về đổi mới phương pháp trong dạy học, tiếp đó phải biết cách tổ chức cho học sinh học tập ngoại khóa hoặc học tập tại thực địa ;

Học sinh cần rèn luyện phương pháp học tập tích cực, chủ động, biết cách sưu tầm tư liệu, biết các kỹ năng phân tích, đánh giá, nhận xét một vấn đề; biết sử dụng công nghệ thông tin, biết cách trình bày kết quả nghiên cứu dưới nhiều hình thức

Trong quá trình thực hiện sáng kiến nhóm địa lí chúng tôi đã có nhiều cố gắng trong việc truyền tải mục đích, ý nghĩa, phương pháp của nội dung trong khuôn khổ bài học, tuy nhiên cũng không tránh khỏi nhưng hạn chế thiếu sót, mong các các đồng nghiệp, các cấp quản lí giáo dục tham khảo, đóng góp ý kiến

để sáng kiến kinh nghiệm hoàn thiện hơn

Nho Quan, ngày 20 tháng 4 năm 2016

NHÓM ĐỊA LÍ

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Nguyễn Văn Âu, Nguyễn Kim Chương, Nguyễn Thục Nhu, Trịnh Sanh, Địa lí tự

nhiên Việt Nam, NXB Đại học sư phạm Hà Nội, 1995

2 Tổng cụ du lịch Việt Nam, Non nước Việt Nam, NXB Hà Nội, 2005

3 Đặng Văn Đức (chủ biên), Lí luận dạy học Địa lí (phần cụ thể), Sách Cao đẳng Sư

phạm, NXB Đại học Sư phạm, 2007

4 Đỗ Ngọc Tiến, Tư liệu địa lí Việt Nam (dành cho giáo viên và học sinh lớp 8, 9, 12),

NXB Hà Nội, 2009

5 Bộ Giáo dục và đào tạo, giáo trình địa lí tự nhiên Việt Nam 2 (phần khu vực), NXB

Đại học sư phạm, năm 2010

6 Bộ Giáo dục và đào tạo, Tài liệu tập huấn Sử dụng di sản trong dạy học ở trường phổ

thông Những vấn đề chung, Hà Nội, 2013

7 Đinh Thị Yến, Địa lí 9 (Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Ninh Bình) - NXB giáo dục

Việt Nam, 2012

8 Sở Giáo dục và đào tạo Ninh Bình, Hướng dẫn dạy học Địa lí Ninh Bình (Sách dành

cho giáo viên THCS, THPT) , XB năm 2008

9 Đặng Văn Đức, Tài liệu bồi dưỡng giáo viên THPT: Tích hợp kiến thức địa lí địa

phương trong dạy học địa lí ở trường THPT, NXB ĐHSP, 2010

10.Trang web: http://www.google.com.vn

http://www.dulichninhbinh.info

www.cucphuongtourism.com

Phụ lục 1

DANH MỤC CÁC DI SẢN VĂN HÓA ĐỊA PHƯƠNG ĐƯỢC SỬ DỤNG

DẠY HỌC TRONG MÔN ĐỊA LÍ

hạng Cấp xếp hạng

I Thành phố Ninh Bình

4 Lễ hội đền Trần và đền Qúi Minh

Đại Vương

Xã Ninh Nhất

5 Làng nghề mộc Phú Lộc Phường Ninh Phong

6 Làng hoa Ninh Phúc Phường Ninh Phúc

7 Làng nghề non bộ Bình Khang Phường Ninh Khánh

II Thành phố Tam điệp

1 Hệ thống phòng tuyến Tam Điệp Phường Nam Sơn 1989 Quốc gia

3 Lễ hội đền Dâu Phường Nam Sơn

4 Làng nghề trồng đào phai Phường Đông Sơn

III Huyện Nho Quan

1 Vườn quốc gia Cúc Phương Xã Cúc Phương 1962 Quốc gia

3 Hội sắc bùa của người Mường Xã Cúc Phương

4 Làng nghề gốm Mỹ Lộc Xã Gia Thủy

5 Làng nghề mây, tre đan Sào Lâm Xã Văn Phú

6 Làng nghề mộc Quỳnh Phong Xã Sơn Hà

IV Huyện Gia Viễn

1 Chùa và động Địch Lộng Xã Gia Thanh 1989

4 Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập

nước Vân Long

Xã Gia Hưng, Liên Sơn, Gia Hòa, Gia Vân, Gia Lập, Gia Tân, Gia Thanh

1999 Quốc gia

5 Lễ hội chùa Bái Đính Xã Gia Sinh 2014 Quốc gia

6 Lễ hội Đức Thánh Nguyễn Xã Gia Tiến, Gia Thắng

7 Lễ hội đền Địch Lộng Xã Gia Thanh

8 Làng nghề đan cót Vân Thị Xã Gia Tân

9 Suối khoáng nóng Kênh Gà Xã Gia Phú

V Huyện Hoa Lư

1 Khu vực núi đá Trường Yên và đền

vua Đinh, vua Lê Xã Trường Yên

1962 Quốc gia

2 Động Thiên Tôn Thị trấn Thiên Tôn 1962 Quốc gia

3 Chùa và động Bàn Long Xã Ninh Xuân 1994 Quốc gia

5 Chùa và động Bích Động Xã Ninh Hải 1994 Quốc gia

6 Lễ hội Trường Yên Xã Trường Yên 2014 Quốc gia

7 Lễ hội đền Thái Vi Xã Ninh Hải

8 Lễ hội Động Thiên Tôn Thị trấn Thiên Tôn

9 Làng nghề thêu ren Văn Lân, Ninh Hải

10 Làng nghề chế tác đá mỹ nghệ Xã Ninh Vân

VI Huyện Kim Sơn