Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy môn Lịch sử, bản thân tôi khi tiếp cận đã cố gắng nắm bắt khá đầy đủ về việc đổi mới dạy học“theo định hướng phát triển năng lực người học”. Trong những năm qua ở đơn vị chúng tôi đã có sự kết hợp hài hòa giữa các hình thức dạy học trong giờ chính khóa và hoạt động ngoại khóa đem lại hiệu quả cao. Chính vì những hiệu quả đó nên tôi đã chọn nội dung: “Ứng dụng đa hình thức lồng ghép để phát triển năng lực học sinh trong dạy học Lịch sử ở trường THCS
Trang 1MỤC LỤC
1 Khái niệm về hình thức tổ chức dạy học
2 Dạy học theo định hướng phát triển năng lực
1 PTNL học sinh qua hình tổ chức dạy học trong giờ chính khóa. 51.1 Các bước thực hiện một bài PTNL trong giờ chính khóa 61.2 Ví dụ Tiết 28: Bài tập lịch sử - Lịch sử 6 6
2.PTNL học sinh qua hình thức tổ chức dạy học trong hoạt động ngoại khóa. 72.1 Các bước thực hiện hoạt động ngoại khóa để PTNL học sinh 222.2 Một số chương trình CLB và Tham quan đã tổ chức ở đơn vị 68CLB “Tìm hiểu quê hương và sự nghiệp cách mạng của Đồng chí Phan
CLB kỉ niệm 70 năm ngày thành lập QĐNDVN và ngày Hội QPTD 79Tham quan học tập tại quê Bác và khu di tích lịch sử Truông Bồn 80Tham quan học tập tại nhà truyền thống địa phương 81
VI Bài học kinh nghiệm
Phần III Kết luận
Tài liệu tham khảo
Trong bản SKKN này có lồng ghép một số video, vì thế tác giả có nộp kèmtheo một bản bằng đĩa CD Khi chấm kính mong hội đồng chấm xem thêm bản
Trang 2Trong năm học qua, việc đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực người học đang là vấn đề được quan tâm hàng đầu trong công
tác dạy học Ở môn Lịch sử vấn đề này lại càng coi trọng Mối quan tâm lớn nhấtđối với những người trực tiếp giảng dạy Lịch sử ở nhà trường phổ thông là làm thếnào để phát triển toàn diện năng lực, phẩm chất người học, phát huy tính chủ độngsáng tạo của học sinh, nâng cao hiệu quả giáo dục thẩm mỹ, khơi gợi niềm say mêhứng thú học tập bộ môn đáp ứng tinh thần đổi mới hiện nay
Bên cạnh đó, mảnh đất Anh Sơn nơi tôi đang trực tiếp giảng dạy vốn là cáinôi cách mạng, con người nơi đây yêu làng, yêu nước, sống cương trực thẳng thắn,không chịu luồn cúi đê hèn, không cam tâm chịu áp bức bóc lột, cho nên từ xa xưamỗi khi đất nước quê hương bị xâm lăng thì người dân lại kiên cường đứng lênchống giặc dẫu có hy sinh đổ máu vẫn một lòng bảo vệ quê hương đất nước Làmột giáo viên trực tiếp giảng dạy cho con em Anh Sơn, nhiệm vụ của người dạy sử
là làm thế nào để vừa phát triển toàn diện năng lực học sinh, vừa giáo dục đạo đức,truyền thống, giáo dục trách nhiệm làm người, tạo cho thế hệ trẻ Anh Sơn có hànhtrang vững bước vào đời
Để mang lại hiệu quả trên, quá trình dạy học bộ môn Lịch sử trong trườngTHCS huyện Anh Sơn cần phải kết hợp đổi mới phương pháp giảng dạy cả giờchính khoá lẫn hoạt động ngoại khoá, mà trước hết là phải có một quan niệm đúng
về tầm quan trọng, ý nghĩa từ các hình thức tổ chức dạy học của người thầy
Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy môn Lịch sử, bản thân tôi khi tiếp cận
đã cố gắng nắm bắt khá đầy đủ về việc đổi mới dạy học“theo định hướng phát triển năng lực người học” Trong những năm qua ở đơn vị chúng tôi đã có sự kết
hợp hài hòa giữa các hình thức dạy học trong giờ chính khóa và hoạt động ngoạikhóa đem lại hiệu quả cao Chính vì những hiệu quả đó nên tôi đã chọn nội dung:
“Ứng dụng đa hình thức lồng ghép để phát triển năng lực học sinh trong dạy học Lịch sử ở trường THCS huyện Anh Sơn”.
PHẦN II NỘI DUNG
I CƠ SỞ LÍ LUẬN.
Trang 31 Khái niệm về hình thức tổ chức dạy học.
Hình thức tổ chức dạy học là hình thức vận động của từng nội dung dạy học
cụ thể, nó phản ánh quy mô, địa điểm và thành phần của học sinh tham gia vào đơn
vị nội dung dạy học đó Tức là vị trí, bố trí không gian dạy học, số lượng học sinh
Căn cứ vào địa điểm diễn ra quá trình dạy học có: hình thức dạy học trên lớp
và hình thức dạy học ngoài lớp
Hình thức dạy học trên lớp (giờ chính khóa): Những bài học, những hoạt độngđược ghi cụ thể trong chương trình, trong kế hoạch, có tính chất bắt buộc đối vớihoc sinh
Hình thức dạy học ngoài lớp (giờ ngoại khóa): Những hoạt động khôngđược ghi trong chương trình, kế hoạch, không có tính chất bắtbuộc, là sự tự nguyện của học sinh
2 Dạy học theo định hướng phát triển năng lực
Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diệngiáo dục và đào tạo nêu rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và họctheo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiếnthức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớmáy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở đểngười học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực Chuyển từ
học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt
động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học Đẩy mạnh ứng dụng công nghệthông tin và truyền thông trong dạy và học”
Nhận thức được tầm quan trọng đó, Bộ Giáo dục đã ban hành nhiều văn bản,chỉ thị chỉ đạo việc đổi mới; tổ chức công tác tập huấn bồi dưỡng cán bộ quản lí,giáo viên; triển khai thí điểm nhiều hình thức giáo dục đổi mới theo hướng pháttriển năng lực, phẩm chất cho học sinh…Nội dung của đổi mới phương pháp dạy
học và kiểm tra đánh giá theo hướng phát triển năng lực là: chuyển mạnh quá trình giáo dục chủ yếu từ trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học Học đi đôi với hành; lí luận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà
Trang 4Năng lực là một khái niệm rộng có nhiều cách định nghĩa khác nhau Theo ý
kiến của GS.TS Đinh Quang Báo thì “Năng lực là khả năng vận dụng những kiến thức, kinh nghiệm, kĩ năng, thái độ và hứng thú để hành động một cách phù hợp và
có hiệu quả trong các tình huống đa dạng của cuộc sống”.
Trong GD theo định hướng năng lực HS, quan trọng là xác định năng lực cần
có và có thể phát triển trong dạy học của mỗi môn học, cấp học; trong đó gồm
“năng lực chung” và “năng lực chuyên biệt” phát triển theo đặc trưng từng môn
học
Trong dạy học Lịch sử, các năng lực cụ thể cần được chú trọng hình thành
và phát triển cho học sinh cấp Trung học sơ sở là:
Năng lực chung:
Năng lực tự học: HS tự tìm kiếm kiến thức lịch sử thông qua SGK, tài
liệu tham khảo; khai thác lược đồ, bản đồ, tranh ảnh lịch sử, để tự tìm kiếmnội dung lịch sử thông qua kênh hình, tự hệ thống hóa kiến thức ôn tập, củng cốkiến thức để trả lời câu hỏi và tự đặt câu hỏi
Năng lực giải quyết vấn đề: HS vận dụng kiến thức lịch sử để làm bài tập
lịch sử, để đưa ra được cách thức câu trả lời cho các câu hỏi đã đặt ra; vận dụngkiến thức lịch sử để giải quyết những vấn đề thực tiễn của cuộc sống, hay cácvấn đề thời sự đang diễn ra ở trong nước và thế giới
Năng lực tự sáng tạo: Kĩ năng ghi nhớ, tưởng tượng, tu duy sáng tạo, tổ
chức hoạt động ở nhà, dựa trên sáng tạo cá nhân thống nhất tinh thần tập thể để sảnphẩm của nhóm hay nhất
Năng lực giao tiếp: HS sử dụng được ngôn ngữ lịch sử để trình bày một
nội dung kiến thức; Sử dụng ngôn ngữ để để biểu cảm và tái hiện cảm xúc lịchsử
Năng lực hợp tác: HS làm việc theo nhóm, tập thể để giải quyết một
nhiệm vụ học tập; chia sẻ thông tin lịch sử
Năng lực sử dụng ngôn ngữ: Sử dụng ngôn ngữ thuyết trình trước lớp Năng lực tính toán: Sử dụng thống kê toán học để vẽ sơ đồ tư duy
* Năng lực chuyên biệt:
Một là: tái hiện sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử.
Hai là: năng lực thực hành bộ môn lịch sử.
Ba là: xác định, giải quyết mối liên hệ, ảnh hưởng, tác động giữa các sự kiện, hiện
tượng lịch sử với nhau
Bốn là: so sánh, phân tích, phản biện, khái quát hóa.
Năm là: nhận xét, đánh giá rút ra bài học lịch sử từ những sự kiện, hiện tượng, ,
nhân vật, vấn đề lịch sử
Trang 5Sáu là: vận dụng, liên hệ kiến thức lịch sử đã học để giải quyết những vấn đề thực
21: “Học để biết, học để làm, học để tự khẳng định, học để cùng chung sống”
… như Bác Hồ từng mong muốn: “một nền giáo dục sẽ đào tạo các em nên những người công dân hữu ích cho nước Việt Nam, một nền giáo dục làm phát triển hoàn toàn những năng lực sẵn có của các em”.
II THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ.
Trong những năm qua, cùng với sự phát triển chung của giáo dục phổthông, hoạt động đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng PTNL, phẩmchất người học đã được quan tâm tổ chức và thu được những kết quả bước đầu.Hoạt động đổi mới đã được thực hiện qua các hội thảo, tổ chức bồi dưỡng, tậphuấn cho CBQL và GV về đổi mới phương pháp dạy học; đổi mới sinh hoạtchuyên môn; tổ chức cuộc thi vận dụng kiến thức liên môn vào giải quyết các tìnhhuống thực tiễn dành cho HS, cuộc thi giáo án tích hợp giành cho GV…Qua đóđông đảo GV có nhận thức đúng đắn về đổi mới, nhiều GV xác định rõ sự cầnthiết và có mong muốn thực hiện đổi mới đồng bộ về mục tiêu, nội dung và PPDHgóp phần cải thiện chất lượng giáo dục Nhưng bên cạnh đó vẫn còn nhiều hạnchế cần khắc phục:
Nhận thức về sự cần thiết đổi mới PPDH và ý thức thực hiện đổi mới của một
bộ phận giáo viên chưa cao, năng lực vận dụng PPDH tích cực còn hạn chế, cáchình thức tổ chức dạy học còn nghèo nàn
Nhiều CBQL, GV còn mơ hồ, lúng túng, chưa linh hoạt trong việc kết hợp cácPPDH, còn thụ động ít chú ý PTNL học sinh hoặc chưa nắm bắt một cách đầy đủ,
rõ ràng về định hướng PTNL học sinh Thêm vào đó cơ sở vật chất ở nhiều trườngnhất là các trường ở vùng sâu, vùng xa chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới
Hoạt động đổi mới PPDH ở trường trung học phổ thông vì thế chưa mang lạihiệu quả cao Truyền thụ tri thức một chiều vẫn là PPDH chủ đạo của nhiều giáoviên Số GV thường xuyên chủ động, sáng tạo trong việc ứng dụng nhiềuhình thức dạy học cũng như sử dụng các PPDH phát huy tính tích cực, tự lực
Trang 6Việc rèn luyện kỹ năng sống, kỹ năng giải quyết các tình huống thực tiễncho học sinh thông qua khả năng vận dụng tri thức tổng hợp chưa thực sự đượcquan tâm
Đặc biệt ở huyện Anh Sơn chúng tôi, việc đổi mới PPDH theo hướng pháttriển năng lực, phẩm chất người học trong dạy học Lịch sử còn gặp khó khăn nhấtđịnh:
Anh Sơn là cái nôi của cách mạng, trong dòng chảy của lịch sử dân tộc, Đất
và Người Anh Sơn luôn sát cánh trong sự nghiệp chống giặc ngoại xâm, hàn gắnvết thương chiến tranh, đấu tranh với đói nghèo, lạc hậu để đi lên khẳng định mình.Hơn thế người Anh Sơn tự hào là có truyền thống hiếu học, khổ học thành tài Thếnhưng với quỹ thời gian 8 tiết trên lớp giành cho Lịch sử địa phương trong chươngtrình THCS thì việc giúp học sinh tìm hiểu đầy đủ giá trị truyền thống lịch sử chínhquê hương mình là một vấn đề mà GV dạy sử phải suy nghĩ
Một số GV dạy lịch sử còn coi trọng việc truyền thụ kiến thức, liệt kê những
sụ kiện có trong SGK, ít chú trọng vấn đề bồi dưỡng năng lực, năng khiếu, rènluyện kĩ năng sống, kĩ năng giải quyết những vấn đề trong thực tiễn Do đó, các emkhông có cơ hội để rèn kĩ năng tự học, tự nắm bắt và làm chủ kiến thức; chưa có
sự hợp tác, trao đổi, thảo luận cùng nhau trong học tập Hơn nữa đa số các em chưa
có khả năng giải quyết vấn đề, không tư duy sáng tạo, không có cơ hội thể hiệnnăng khiếu, khám phá bản thân và cũng chưa tự tin để nói hay thuyết trình trướcđông người
Đặc biệt, các em chưa có cơ hội để tham gia các hoạt động học tập trực tiếptrải nghệm với di tích lịch sử, chưa được khám phá, khai thác các di tích có liênquan đến nội dung bài học
Thực tế đó đã dẫn đến việc dạy học môn Lịch sử gần như chưa đạt được mụctiêu “chú trọng phát triển năng lực, phẩm chất người học”, học sinh chưa có khảnăng vận dụng hiệu quả những điều đã học trên lớp cùng những trải nghiệm để giảiquyết vấn đề thực tiễn cuộc sống đặt ra Quan trọng hơn là việc dạy học sử chưa
làm học sinh hiểu được nguyên lí: “Lịch sử là thầy dạy cuộc sống” (Xi xê - rông),
“Sử thực sự là cái cân, cái gương của muôn đời” (Theo ĐVSKTT Tập 1, NXB
KHXH, Hà Nội, 1972)
Chính vì vậy tôi đề ra một số ý kiến về đa dạng hóa các hình thức dạy họcnhằm PTNL học sinh đồng thời khơi gợi niềm say mê hứng thú và góp phần nângcao chất lượng dạy học bộ môn Lịch sử ở trường THCS huyện nhà
III NHẬN THƯC MỚI.
Giáo dục định hướng năng lực nhằm đảm bảo chất lượng đầu ra của việcdạy học, thực hiện mục tiêu phát triển toàn diện các phẩm chất nhân cách, chútrọng năng lực vận dụng tri thức trong những tình huống thực tiễn nhằm chuẩn bịcho con người năng lực giải quyết các tình huống của cuộc sống và nghề
Trang 7nghiệp Chương trình này nhấn mạnh vai trò của người học với tư cách chủ thểcủa quá trình nhận thức.
Một số đặc trưng cơ bản của chương trình định hướng năng lực là:
Mục tiêu giáo dục: Kết quả học tập cần đạt được mô tả chi tiết và có
thể quan sát, đánh giá được; thể hiện được mức độ tiến bộ của học sinhmột cáchliên tục
Nội dung giáo dục: Lựa chọn những nội dung nhằm đạt được kết quả đầu
ra đã quy định, gắn với các tình huống thực tiễn Chương trình chỉ quy địnhnhững nội dung chính, không quy định chi tiết
Phương pháp dạy học: Giáo viên chủ yếu là người tổ chức, hỗ trợ học
sinh tự lực và tích cực lĩnh hội tri thức Chú trọng sự phát triển khả năng giảiquyết vấn đề, khả năng giao tiếp,…;Chú trọng sử dụng các quan điểm, phươngpháp và kỹ thuật dạy học tích cực; các phương pháp dạy học thí nghiệm, thựchành
Hình thức dạy học: Tổ chức hình thức học tập đa dạng; chú ý các hoạt
động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học, trải nghiệm sáng tạo; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học
Đánh giá kết quả học tập của học sinh: Tiêu chí đánh giá dựa vào năng
lực đầu ra, có tính đến sự tiến bộ trong quá trình học tập, chú trọng khả năng vận dụng trong các tình huống thực tiễn
IV CÁC GIẢI PHÁP THỰC HIỆN
1 PTNL học sinh qua hình thức tổ chức dạy học trong giờ chính khóa
1.1 Các bước thực hiện một bài PTNL học sinh trong giờ chính khóa.
Bước 1 : Xác định vị trí của bài trong khóa trình để có nội dung, phương pháp
Bước 3: Xác định các hình thức dạy học có thể áp dụng để đạt được mục
tiêu bài học Tùy theo mục tiêu, nội dung, đối tượng và điều kiện cụ thể mà có
Trang 8lớp, học ở ngoài lớp…Đối với dạng bài ôn tập, làm bài tập thì nên tổ chức cácphần chơi giữa các nhóm
Bước 4: Chuẩn bị Đây là bước quan trọng quyết định sự thành công của
bài dạy Xác định được điều đó nên tôi rất dụng công trong chuẩn bị Tôi chia họcsinh trong lớp thành 3 nhóm, nhiệm vụ của các nhóm là tự tìm tòi, khám phá, pháthiện, luyện tập, khái quát và xử lý thông tin lịch sử…Từ đó chủ động nắm bắt vàlàm chủ kiến thức, chiếm lĩnh nguồn tri thức mà thẩy cô muốn truyền thụ Cụ thể:
* Đối với GV:
- Thiết kế tiến trình bài học
- Chuẩn bị các phương tiện dạy học (máy chiếu, tranh ảnh, lược đồ, bản đồ,câu hỏi, bài tập để PTNL…được trình chiếu PowerPoint)
- Giao nhiệm vụ học tập cho HS (thường trước tiết học 1 tuần)
* Đối với HS: Nhận nhiệm vụ, cùng nhau hợp tác thảo luận và thống nhấtthực hiện
Bước 5: Tổ chức các hoạt động dạy học Tiến trình của một tiết dạy theo hướng
PTNL thông qua tổ chức liên tiếp các hoạt động (ở dạng bài ôn tập, tổng kết, làm bàitập), cụ thể là:
Hoạt động 1: Cả nhóm sẽ khởi động với phần “Đố bạn” Trên cơ sở các câu
hỏi (bài tập) đã chuẩn bị, mỗi nhóm sẽ chọn 3 câu hỏi cho nhóm kia trả lời: nhóm
1 hỏi và cho điểm cho nhóm 2, nhóm 2 hỏi và cho điểm cho nhóm 3, nhóm 3 hỏi
và cho điểm nhóm 1 Trả lời đúng 1 câu được 10 điểm
Hoạt động 2: có tên gọi “Vượt chướng ngại vật” GV chuẩn bị 3 gói câu
hỏi, mỗi gói có 4 câu (thể hiện sự phát triển năng lực) Mỗi nhóm chọn 1 gói câuhỏi để trả lời, mỗi câu trả lời đúng được 10 điểm Nhóm nào trả lời sai nhóm cònlại được quyền trả lời, nếu đúng được 5 điểm, sai không tính điểm Trả lời theo thứ
tự gói câu hỏi số 1,2,3 Phần này GV sẽ cho điểm sau khi tham khảo ý kiến đánhgiá từ các nhóm
Trong mỗi gói câu hỏi đã chuẩn bị tôi chú ý sắp xếp từ dễ đến khó, thể hiệnkhá đầy đủ các năng lực như: tái hiện, thực hành, so sánh, phân tích, nhận xét,đánh giá rút ra bài học từ những sự kiện, hiện tượng, nhân vật, vấn đề lịch sử, cụthể là:
Hoạt động 3: có tên gọi “Tiếp sức” GV đưa ra 9 đáp án (9 hình ảnh), mỗinhóm cử 2 thành viên tham gia Một người nhìn lên màn hình dùng từ ngữ gợi ýdiễn tả sao cho người kia (không được nhìn màn hình) nói đúng đó là hình ảnh gì(được xem qua một lần cả 3 hình ảnh) Từ gợi ý không được trùng với từ trong đáp
án Thời gian giành cho mỗi nhóm là 1 phút và mỗi đáp án đúng các bạn sẽ được
10 điểm Hình ảnh nào khó, có thể bỏ qua sau đó có thể quay lại nếu chưa hết thờigian 1 phút
Trang 9Hoạt động 4: có tên gọi “Năng khiếu hội họa” Từ những bức tranh đã vẽchi tiết về sự kiện, nhân vật lịch sử theo trí tưởng tưởng (mỗi nhóm chọn 1 bài vẽđẹp nhất để chấm theo hình thức chéo nhau) Cử 1 thành viên trình bày ý tưởng
Hoạt động 5: Các nhóm thể hiện phần “Đóng vai”: qua tiểu phẩm đã dàn
dựng, có nội dung về một câu chuyện lịch sử, nhân vật lịch sử đã học
1.2 Ví dụ, Tiết 28: Làm bài tập lịch sử - Lịch sử 6
I Vị trí bài học: Phần lịch sử Việt Nam đã học nhưng chưa có tiết bài tập
lịch sử nào Chính vì vậy, ở tiết này phải củng cố, hệ thống kiến thức lịch sử từthời kì dựng nước Văn Lang, Âu Lạc và cuộc đáu tranh giành độc lập, tương ứngphần chương II, III – Lịch sử 6 Từ đó tôi đặt đề cho bài là: Nước Văn Lang ÂuLạc và cuộc đấu tranh giành độc lập
II Mục tiêu bài học
1 Kiến thức:
- Nắm được kiến thức cơ bản về nước Văn Lang, Âu Lạc (thời gian thànhlập, địa điểm, tổ chức nhà nước, đời sống vật chất tinh thần ), Thành Cổ Loa, cuộckháng chiến quân Triệu Đà
- Chính sách cai trị của các triều đại phong kiến phương Bắc đối với nhandân ta rất thâm độc, tàn bạo Không chịu kiếp sống nô lệ nhân dân ta đã liên tụcnổi dậy đấu tranh, tiêu biểu là các cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Lý Bí,Triệu Quang Phục, Mai Thúc Loan, Phùng Hưng
2 Tư tưởng:
Làm cho HS nhận thức sâu sắc về tinh thần đấu tranh bền bỉ vì độc lập củađát nước, ý thức vươn lên bảo vệ nền văn hóa dân tộc
3 Kỹ năng: Bồi dưỡng kĩ năng thống kê sự kiện theo thời gian.
4 Các năng lực cần hướng tới: Gồm tất cả các năng lực chung và năng lực
chuyên biệt như: Năng lực tự học, năng lực sáng tạo, năng lực giao tiếp, năng lực
sử dụng ngôn ngữ, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản lí, năng lực hợptác và năng lực tính toán; Tái hiện sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử; thực hành
bộ môn lịch sử; so sánh; nhận xét, đánh giá rút ra bài học lịch sử …
Trang 10- Chia nhóm (3 nhóm) và giao nhiệm vụ cho các nhóm và gợi ý, hướng dẫn.
Cụ thể các nhiệm vụ như: ôn tập hệ thống kiến thức, đặt câu hỏi, vẽ chi tiết lịch sử,dàn dựng tiểu phẩm về nhân vật lịch sử đã học
- Thiết kế tiến trình bài học, chuẩn bị trình chiếu PowerPoint
* Đối với HS: Cùng nhau hợp tác thảo luận, thực hiện nhiệm vụ được giao
từ tiết trước như: ra câu hỏi, vẽ chi tiết lịch sử, dàn dựng tiểu phẩm…
V Tổ chức các hoạt động dạy học
Sắp xếp bàn ghế theo hình chữ U, quy định chỗ ngồi cho các nhóm
1.Kiểm tra bài cũ Tiết bài tập nên tôi lồng ghép kiểm tra trong giờ học
2 Bài mới.
Đầu giờ học GV cho HS xem 1 đoạn video bài hát: “Dòng máu Lạc Hồng.”Vào bài: Các em ạ! Âm hưởng, giai điệu hào hùng trong bài hát Dòng máuLạc Hồng đã đưa chúng ta sống lại lịch sử của bốn nghìn năm trước, qua đó chúng
ta càng thấy tự hào hơn khi mình là người Việt Nam, là con Rồng cháu Tiên Ởlịch sử lớp 6 các em cũng đã được tìm hiểu lịch sử dân tộc từ ngưồn gốc đến thế kỉ
X Hôm nay trong tiết bài tập lịch sử này chúng ta sẽ cùng nhau tổ chức học tập để
ôn lại trang sử vẻ vang của giai đoạn này với chủ đề: Nước Văn Lang - Âu Lạc vàcuộc đấu tranh giành độc lập
Kiểm tra sự chuẩn bị của các nhóm qua các sản
phẩm
Hoạt động 1 : Cả nhóm sẽ khởi động với phần
“ Đố bạn” Trên cơ sở các câu hỏi (bài tập) đã
chuẩn bị, mỗi nhóm sẽ chọn 3 câu hỏi cho nhóm
kia trả lời: nhóm 1 hỏi và cho điểm cho nhóm 2,
nhóm 2 hỏi và cho điểm cho nhóm 3, nhóm 3
hỏi và cho điểm nhóm 1 Trả lời đúng 1 câu
Trang 12Hoạt động của GV Hoạt động của HS
Hoạt động 2: có tên gọi “Vượt chướng ngại
vật” GV chuẩn bị 3 gói câu hỏi, mỗi gói có 4
câu (thể hiện sự phát triển năng lực) Mỗi nhóm
chọn 1 gói câu hỏi để trả lời, mỗi câu trả lời
đúng được 10 điểm Nhóm nào trả lời sai nhóm
còn lại được quyền trả lời, nếu đúng được 5
điểm, sai không tính điểm Trả lời theo thứ tự
gói câu hỏi số 1,2,3 Phần này GV sẽ cho điểm
sau khi tham khảo ý kiến đánh giá từ các nhóm
- Các nhóm thống nhất chọngói câu hỏi
- Thảo luận và cử 1thành viêntrả lời để “Vượt chướng ngạivật”
* Gói Câu hỏi số 1:
Câu 1:
Đuổi quân Tô Định là ai
Mê Linh in bóng dấu hài nữ vương
Đáp án: Hai Bà Trưng (Trưng Trắc, Trưng Nhị)
Câu 2 :
Ai người Mai phụ da đen
Bỏ không cống nộp bộ binh chống Đường?
Trang 13Đáp án: Mai Thúc Loan
Câu 3:
“Các vua Hùng đã có công dựng nước
Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”
Em hãy cho biết câu nói đó là của ai? Muốn nhắn nhủ chúng ta điều gì?
Đáp án: Câu nói đó là của Chủ tịch Hồ Chí MinhBác Hồ khẳng định công lao dựng nước của các vua Hùng rất to lớn! Dân tộc
ta luôn luôn phải đấu tranh chống những tên giặc ngoại xâm, để bảo vệ đất các thế
hệ người Việt Nam đã phải đổ mồ hôi, nước mắt và cả xương máu Bởi vậy, “Báccháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”! Đấy là bổn phận, là tình cảm, là trách nhiệm
và nghĩa vụ thiêng liêng của tất cả những ai mang dòng máu Lạc Hồng Đấy là lẽđương nhiên, là điều tất yếu
Câu 4: Dựa vào sơ đồ khu di tích thành Cổ Loa em hãy mô tả cấu trúc của thành?
(yêu cầu HS mô tả được như SGK)
* Gói câu hỏi số 2:
Câu 1:
Trâm vàng áo giáp guốc ngà
Cưỡi voi xông trận thật là oai phong
Đáp án: Bà Triệu (Triệu Thị Trinh)
Câu 2:
Quốc gia Âu Lạc vang danh
Hỏi ai dựng nước xây thành Cổ Loa?
Đáp án: Thục Phán An Dương Vương
Câu 3:
Theo em sau hơn 1000 năm bị đô hộ nhân dân ta vẫn giữ được nét sinh hoạtvăn hóa nào? Vì sao? Chúng ta phải làm gì để góp phần gìn giữ và phát triển nétsinh hoạt văn hóa đó
Đáp án: Nhân dân ta vẫn giữ tiếng nói, chữ viết của dân tộc, các phong tụctập quán như: ăn trầu, nhuộm răng, làm bánh chưng, bánh giày, thờ cúng tổ tiên
Vì: các phong tục tập quán đó có từ lâu, ăn sâu vào tiềm thức mỗi ngườidân, trở thành bản sắc văn hóa dân tộc, có sức sống bất diệt Do có lòng yêu nước,
ý thức vươn lên bảo vệ nền văn hóa dân tộc
Trang 14Chúng ta phải: Tuyên truyền cho mọi người ý thức giữ gìn và phát triển cácnét sinh hoạt văn hóa; Học tập tốt góp phần xây dựng và phát triển nét sinh hoạtvăn hóa đó
Câu 4:
Điểm giống và khác nhau của nhà nước Văn Lang và nhà nước Âu Lạc là gì? Đáp án: Giống nhau: Tổ chức bộ máy nhà nước
Khác nhau:
Văn Lang Âu Lạc
Quyền lực nhà vua Chưa cao Cao
* Gói câu hỏi số 3:
Câu 1 :
Quân Lương khiếp vía chạy dài
Khởi nghĩa thắng lợi do ai đứng đầu
Đáp án: Lý Bí
Câu 2:
Em hãy đọc câu ca dao nói về ngày Giỗ tổ Hùng vương hàng năm ở nướcta? Theo em sự kiện này có ý nghĩa gì ?
Đáp án: Dù ai đi ngược về xuôi
Nhớ ngày giỗ Tổ mùng mười tháng ba
Ý nghĩa: Là một lễ hội lớn mang tầm vóc quốc gia ở Việt Nam, tưởng nhớ
và tỏ lòng biết ơn công lao lập nước của các vua Hùng, những vị vua đầu tiên củadân tộc
Câu 3: Nêu nguyên nhân thất bại của An Dương Vương? Theo em sự thất
bại của An Dương Vương để lại cho đời sau bài học gì? Do An Dương Vương chủquan, thiếu cảnh giác, nội bộ mất đoàn kết
Thất bại của An Dương Vương chính là một bài học kinh nghiệm lớn laotrong việc bảo vệ quyền độc lập tự chủ của dân tộc, nhắc nhở chúng ta phải luôncảnh giác cao trước mọi thế lực thù địch để bảo vệ quê hương đất nước, bảo vệhạnh phúc gia đình
Trang 15Câu 4: Thành Cổ Loa được xây dựng theo hình gi? Ở đâu? Em có nhận xét
gì về việc xây dựng thành Cổ Loa vào thế kỉ III – II TCN ở Âu Lạc?
Đáp án: Thành được xây theo hình trôn ốc, ở Phong Khê Đây là công trìnhkiến trúc quân sự độc đáo, lợi hại, sáng tạo và kiên cố; thể hiện tài năng sáng tạo và
kĩ thuật xây dựng thành lũy của nhân dân ta =>là biểu tượng văn minh của ngườiViệt Cổ
Hoạt động 3: có tên gọi “Tiếp sức”. GV đưa ra 9
đáp án (9 hình ảnh), mỗi nhóm cử 2 thành viên tham
gia Một người nhìn lên màn hình dùng từ ngữ gợi ý
diễn tả sao cho người kia (không được nhìn màn hình)
nói đúng đó là hình ảnh gì (được xem qua một lần cả 3
hình ảnh) Từ gợi ý không được trùng với từ trong đáp
án Thời gian giành cho mỗi nhóm là 1 phút và mỗi
đáp án đúng các bạn sẽ được 10 điểm Hình ảnh nào
khó, có thể bỏ qua sau đó có thể quay lại nếu chưa hết
thời gian 1 phút
- Các nhóm bốc thămthứ tự để “Tiếp sức”
- Thảo luận và cử 2thành viên tham gia
Hình 1, 2
Hình 3, 4:
Trang 16Hình 5, 6
Hình 7, 8
Hình 9:
Trang 17Hoạt động của GV Hoạt động của HS
Hoạt động 4: có tên gọi “Năng khiếu hội họa”. Từ
những bức tranh đã vẽ chi tiết về sự kiện, nhân vật lịch
sử theo trí tưởng tưởng (mỗi nhóm chọn 1 bài vẽ đẹp
nhất để chấm theo hình thức chéo nhau) Cử 1 thành
viên trình bày ý tưởng
Hoạt động 5: Các nhóm thể hiện phần “Đóng vai”:
qua tiểu phẩm đã dàn dựng, có nội dung về một câu
chuyện lịch sử, nhân vật lịch sử đã học
- Các nhóm chọn mộtsản phẩm ưng ý nhất đểthể hiện ““Năng khiếu hội họa” của mình của mình
Lần lượt các nhóm thểhiện tiểu phẩm
3 Củng cố và dặn dò.
1 Vẽ sơ đồ tư duy tóm tắt nội dung chủ đề đã học?
2 Trong các nhân vật lịch sử đã học em thích nhất nhân vật nào? Viết mộtđoạn văn ngắn nói rõ vì sao em thích nhân vật đó?
Một số hình ảnh và sản phẩm học sinh từ tiết học
Phần Tiếp Sức:
Phần đóng vai: Cảnh đóng vai về nhân vật Bà Triệu: ‘Ta muốn cưỡi cơn…
Trang 18Ý tưởng vẽ : Chính sách cai trị của các triều đại phong kiến phương Bắc:
Ý tưởng vẽ hình ảnh: Hai Bà Trưng đọc lời thề
Trang 19Ý tưởng vẽ hình ảnh: Bà Triệu ra trận
Bài làm về nhà:Một số bản đồ tư duy tóm tắt nội dung
Một số bài văn về nhân vật lịch sử yêu thích.
Trang 213
2 PTNL học sinh qua hình thức dạy học trong hoạt động ngoại khóa
Hoạt động ngoại khoá là hoạt động cần thiết, bổ ích và góp phần PTNL họcsinh khi được áp dụng vào quá trình dạy học môn Lịch sử ở bậc THCS
Hoạt động ngoại khoá mang tính chất tổng hợp, làm phong phú sâu sắcnhững kiến thức lịch sử, điều mà giáo viên và học sinh rất khó thực hiện trong giờchính khoá do hạn chế về điều kiện và thời gian giảng dạy Ví dụ, để làm rõ truyềnthống của QĐNDVN, người dạy không thể đề cập đến đầy đủ về sự ra đời, quátrình phát triển của nó; Làm sáng tỏ truyền thống quê hương làng xã, tìm hiểu cuộcđời sự nghiệp của các nhân vật lịch sử điển hình, của các vị lão thành cách mạng…Những thao tác này khó có thể thực hiện được trong giờ chính khoá
Ngoại khoá trong dạy học lịch sử cho phép người dạy khắc phục đượcnhững bất cập trong chương trình giữa thời gian cho phép và khối lượng kiến thứccần phải truyền đạt; có thể mở rộng và đào sâu những nội dung quan trọng, bổsung những vấn đề chưa được đặt ra trong chương trình chính khoá
Hoạt động ngoại khóa góp phần giáo dục tính tổ chức, tính kế hoạch, tinhthần làm chủ và hợp tác trên cơ sở những hoạt động thực tế Ngoại khóa được thựchiện cơ bản dựa trên sự tự nguyện, tự giác của HS nên các em nỗ lực hết mình giảiquyết vấn đề đặt ra Học sinh được tự mình nghiên cứu, tự mình tìm hiểu vấn đề vàtranh luận với bạn bè trong sự cân nhắc kĩ càng Đó là điều kiện để phát triển khảnăng, năng lực sẵn có của học sinh Qua ngoại khóa, học sinh có điều kiện tự làm,phát huy khả năng sáng tạo, tự tin ở mình, có thể dám nghĩ, dám làm
Qua hoạt động ngoại khóa lịch sử, học sinh rèn luyện một số kĩ năng như:tập nghiên cứu vấn đề, thuyết minh trình bày trước đám đông, tập sử dụng cáccông cụ, thiết bị thường gặp trong đời sống những máy móc từ đơn giản đến hiệnđại Qua đó sẽ nảy nở ở học sinh tình cảm nghề nghiệp và bước đầu có ý thức vềnghề nghiệp mà các em chọn trong tương lai
Đặc biệt hoạt động ngoại khóa tham quan tại các di tích lịch sử tạo điều kiệncho HS tích cực tham gia các hoạt động học tập trực tiếp trải nghiệm, HS đượckhám phá, khai thác di tích có liên quan đến nội dung bài học, giúp các em vừa cónhững hiểu biết về di tích, vừa hiểu sâu sắc về nội dung bài học, từ đó các em trântrọng và giữ gìn phát huy được các giá trị của di tích lịch sử
Hoạt động ngoại khoá trong dạy học lịch sử, không chỉ góp phần nâng caokhả năng tư duy độc lập, tăng cường khả năng sáng tạo trong học tập, kích thíchlòng ham muốn tìm tòi, khám phá những kiến thức mới của người học mà còn gópphần hoàn thiện khả năng chuyên môn và kỹ năng sư phạm của người thầy trongquá trình chuẩn bị và "đồng hành" với người học khám phá kiến thức mới
Trang 22sử, tổ chức các hoạt động ngoại khoá Lịch sử là một xu hướng khả dĩ đáp ứng tốtnhững yêu cầu đổi mới PPDH theo hướng phát triển năng lực người học.
Để tiến hành ngoại khóa có hiệu quả tôi thường tiến hành các bước như sau:
1 Tổ chức xây dựng kế hoạch, chương trình hoạt động.
Tổ chức hoạt động ngoại khoá lịch sử là một công việc vừa có ý nghĩa thựctiễn vừa có ý nghĩa khoa học Tuy nhiên, để tổ chức tốt hoạt động này cần phải có
sự chuẩn bị kỹ lưỡng về khâu tổ chức và nghiên cứu kĩ về chương trình Tôi xácđịnh đây là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu vì nếu không xây dựng kế hoạch thì việctriển khai sẽ không đảm bảo quy trình và khoa học Để có chất lượng, việc xâydựng kế hoạch tôi đã tiến hành theo các bước sau:
- Khảo sát thực trạng của tình hình môn Lịch sử tại trường mình, địa phương mình.Chú trọng nhu cầu và hạn chế của các vấn đề;
- Phối hợp nhóm, tổ chuyên môn xây dựng chương trình ngoại khóa Các chươngtrình này để có tính thực tiễn và mang lại kết quả nên xây dựng theo chủ đề ngoạikhóa về lịch sử địa phương (tìm hiểu lịch sử Đảng bộ Huyện, tìm hiểu sự nghiệpcách mạng của các vị lão thành cách mạng địa phương…) hoặc ngoại khóa theochủ đề các ngày lễ lớn của dân tộc (ngày 22/12, 3/2, 30/4, 7/5, 19/5)
Từ chương trình xây dựng tôi lập kế hoạch đề xuất các nội dung ngoại khóavới tổ chuyên môn và nhà trường Kế hoạch xây dựng chi tiết từng chủ đề và thờigian thực hiện, lưu ý thời gian tổ chức phù hợp với chủ đề Trên cơ sở đó tôi đãxây dựng chương trình ngoại khóa ở huyện Anh sơn chúng tôi cụ thể như sau: Chủ đề ngoại khóa về lịch sử Huyện Anh Sơn:
Tìm hiểu lịch sử Đảng bộ Huyện Anh Sơn Dịp kỉ niệm ngày thành lập HuyệnTìm hiểu về quê hương và sự nghiệp cách
mạng của đồng chí Phan Thái Ất
Kỉ niệm 120 năm ngày sinh đồngchí Phan Thái Ất
Truyền thống Làng Đỏ Yên Phúc Dịp kỉ niệm ngày thành lập xãTìm hiểu các di tích văn hóa Huyện Anh
Sơn: Hiệu Yên Xuân, Đền Cửa Lũy…
Chọn thời điểm thích hợp trongnăm học
Chủ đề ngoại khóa theo các ngày lễ lớn của dân tộc:
Tìm hiểu 70 năm ngày thành lập quân đội nhân dân Việt
Nam và 25 năm ngày Hội QPTD
22/12
Trang 23Đất nước trọn niềm vui 30/4
Kỉ niệm 125 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh 19/5
Nội dung dùng cho ngoại khoá Lịch sử rất phong phú, đa dạng Ngoài sự gợi
ý trên, các trường có thể lựa chọn, phối hợp các nội dung hợp lý, sáng tạo, xâydựng chương trình đảm bảo tính khoa học, tính giáo dục và tính thẩm mĩ
2 Lựa chọn hình thức và phương pháp ngoại khóa.
Có chương trình và nội dung nhưng phải đưa vào hoạt động như thế nào chophù hợp, hiệu quả và không làm ảnh hưởng đến chương trình chính khoá cũng nhưcác môn học khác đó là điều mà chúng ta cần quan tâm Tôi thiết nghĩ ngoại khóachính là hình thức tự học, bổ ích, thiết thực, phát huy tính tích cực, chủ động, sángtạo của học sinh mà thực chất là góp phần PTNL sẵn có của các em Hoạt độngngoại khóa về lịch sử là hoạt động giáo dục bổ sung các kĩ năng và kinh nghiệmsống cho học sinh, phát triển và hoàn thiện nhân cách, bồi dưỡng năng khiếu và tàinăng sáng tạo cho học sinh, giúp các em trở thành một con người toàn diện Chính
vì thế ngoại khóa là sân chơi cho các em, phải tạo điều kiện cho các em hoàn toànlàm chủ sân chơi đó Người tổ chức phải biến quá trình dạy học thành quá trình tự
học của học sinh, “tạo điều kiện cho học sinh suy nghĩ nhiều hơn, làm nhiều hơn và thảo luận nhiều hơn”.
Để đạt được mục tiêu trên chúng tôi đã đề xuất với Ban giám hiệu nhàtrường và phối hợp với những tổ chức trong trường để có thời gian và không gian
tổ chức ngoại khoá hợp lý
Ngoại khóa lịch sử có nhiều hình thức như đọc sách, kể chuyện, nói chuyệnlịch sử, trao đổi thảo luận, tổ chức Câu lạc bộ, tham quan di tích, bảo tàng… Trongphạm vi đề tài này, vào các buổi ngoại khóa tôi thường chọn một số hình thức tập
trung chủ yếu là tổ chức Câu lạc bộ và tham quan học tập tại di tích lịch sử, nhà
truyền thống
Về phương pháp tôi đã kết hợp các phương pháp khơi gợi tính tích cực củahọc sinh Cụ thể tôi đã sử dụng các phương pháp dạy học: Trả tác phẩm về cho họcsinh Ở mỗi chủ đề được chọn, tôi chia học sinh thành các đội chơi, đặt tên cho cácđội, mỗi cái tên của các đội là một địa danh đáng tự hào của quê hương Anh Sơnnhư Yên Xuân - vang danh sử sách bởi địa chỉ đỏ Hiệu Yên Xuân, Yên Phúc - làng
Trang 24Nhóm Hội thảo, có nhiệm vụ xây dựng các ngân hàng câu hỏi và đáp án Nhóm Kịch, có nhiệm vụ dàn dựng tiểu phẩm, hoạt cảnh về sự kiện, nhânvật lịch sử theo chủ đề
Nhóm Đạo cụ, có nhiệm vụ chuẩn bị phục trang, trang trí cho buổi ngoại khóa;Nhóm viết, có nhiệm vụ viết bài hùng biện, cảm tưởng…theo chủ đề
Với cách làm đó, đòi hỏi các em phải tự tìm kiếm kiến thức thông qua tàiliệu tham khảo, tự tra cứu, ghi chép, tự hệ thống hóa kiến thức, tự đặt câu hỏi và trảlời câu hỏi (PTNL tự học, tự giải quyết vấn đề) Các em phải tư duy sáng tạo,tưởng tượng dàn dựng hoạt cảnh, tiểu phẩm, đóng vai các nhân vật, tập làm diễnviên; sử dụng ngôn ngữ của mình để trình bày một nội dung kiến thức, bày tỏ thái
độ, tình cảm, cảm xúc lịch sử (PTNL giao tiếp, ngôn ngữ) Các em phải làm việctheo nhóm, tập thể để giải quyết một nhiệm vụ học tập, chia sẻ thông tin lịch sử(PTNL hợp tác, hội nhập)
Các hoạt động tôi đều hướng dẫn các em chủ động làm Giáo viên chỉ đóngvai trò hướng dẫn, tư vấn cho các em
Hình ảnh CLB chủ đề truyền thống Làng Đỏ Yên Phúc
3 Tổ chức hoạt động ngoại khoá.
Trước các buổi ngoại khoá tôi tung nội dung và chương trình để học sinh tìmhiểu Chính cách làm này đã mang lại hiệu quả cao, góp phần PTNL người học.Các em thực sự chủ động nắm bắt và làm chủ kiến thức Biết cách tìm hiểu, tracứu, ghi chép tài liệu, trao đổi, thảo luận, tập luyện…Đến giờ ngoại khoá thầy, côgiáo tổ chức hình thức “trao đổi thông tin”, các em rất tự hào về những tư liệumình tìm hiểu được, trình bày mạch lạc, có đối chất, thống nhất Thế là những trithức thầy, cô giáo muốn truyền thụ đều được các em chủ động chiếm lĩnh
*Tiến trình một buổi ngoại khóa theo hình thức CLB thường được tôi tổ chức
Trang 25- Giới thiệu về đội chơi, trình bày về truyền thống của quê hương, của nhân vật, nétđiển hình của chủ đề được chọn trong buổi ngoại khóa (5 phút);
- Các đội chơi bắt thăm gói câu hỏi để trả lời, ra câu hỏi đố nhau giữa các đội…
- Một số hoạt cảnh, tiểu phẩm dàn dựng dựa trên các tài liệu về các nhân vật lịch
sử, tấm gương anh hùng hi sinh vì Tổ quốc trong các cuộc kháng chiến
- Lời kết: Được thể hiện bằng bài cảm tưởng hoặc 1 tiết mục văn nghệ (5 phút)
Phần III: Tổng kết (10 phút)
- Trao thưởng
- Đánh giá, rút kinh nghiệm
Tuy nhiên tùy vào nội dung chủ đề, phạm vi ảnh hưởng và quy mô buổi ngoại khóa
để xây dựng chương trình và nội dung với lượng thời gian phù hợp Tiến trình này chỉ là một gợi ý chung.
* Tiến trình một buổi ngoại khóa theo hình thức tổ chức tham quan:
Tham quan có một vị trí quan trọng trong dạy học lịch sử ở trường phổthông Những dấu vết của quá khứ, những hiện vật trưng bày trong bảo tàng khôngchỉ cụ thể hóa kiến thức, mà còn để lại một ấn tượng mạnh mẽ nâng cao hứng thúhọc tập và rèn luyện khả năng quan sát, phân tích của học sinh
Vì thế, bên cạnh ngoại khóa hình thức Câu lạc bộ tôi đã phối kết hợp với cácgiáo viên trong nhóm, được sự hỗ trợ của Ban giám hiệu nhà trường và đoàn đội tổchức cho HS tham quan tại các di tích lịch sử, mở rộng không gian học tập, tạođiều kiện cho các em trực tiếp trải nghiệm, giúp các em vừa có những hiểu biết về
di tích, vừa hiểu sâu sắc về nội dung bài học, từ đó các em trân trọng và giữ gìnphát huy được các giá trị của di tích lịch sử
Để tổ chức cho HS tham quan học tập tại các di tích lịch sử, tôi thường tiếnhành qua các bước như sau:
Bước 1: Xây dựng kế hoạch tham quan trình lên ban giám hiệu nhà trường
và các đoàn cấp trên gồm xác định mục đích, yêu cầu; Địa điểm, thời gian thamquan; Thành phần tham gia…
Bước 2: Làm việc với HS và phụ huynh có HS tham gia để xin ý kiến đồng
thuận
Bước 3: Liên hệ các nơi đưa HS đến tham quan.
Bước 4: Tổ chức cho HS đi tham quan.
Bước 5: Sau chuyến đi cho HS làm bài thu hoạch.
Để buổi ngoại khóa có sự tham gia đầy đủ của các thành phần nhằm mang lại hiệuquả cao và có sức lan tỏa, tôi đã thực hiện quy trình tổ chức theo mô hình
Trang 26Các đoàn thể Các tổ (nhóm) bộ môn CNCLB
Tổ trưởng
Giáo viên sử Trợ lý học sinh
Các trưởng nhóm HS(Thành viên câu lạc bộ)
Một buổi ngoại khóa kỉ niệm 70 năm thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam và 25 năm ngày Hội Quốc phòng toàn dân.
Cựu chiến binh nói chuyện Hoạt cảnh Ngã ba Đồng Lộc
4 Tích hợp các môn học vào hoạt động ngoại khóa.
Các buổi ngoại khóa thường rất hấp dẫn học sinh, các em tham gia một cáchnhiệt tình, thích thú và đặc biệt trong quá trình tổ chức lồng ghép nhiều đơn vịkiến thức của các môn học Chính vì vậy tôi đã tổ chức các hoạt động tạo nên sựgắn kết kiến thức giữa các môn học: Lịch sử, Ngữ Văn, Địa lí, Giáo dục công dân,
Âm nhạc và mĩ thuật Cụ thể là: viết kịch bản trên cơ sở các tác phẩm văn học, viếtbài cảm nhận (môn văn); vị trí địa lí của địa phương (môn địa lý); biểu diễn các tiếtmục văn nghệ, tập đặt lời mới một số làn điệu dân ca (môn âm nhạc); chuẩn bịphục trang, trang trí cho buổi ngoại khóa (môn Mĩ thuật) và giáo dục các em tìnhyêu quê hương đất nước, biết trân trọng và có ý thức bảo vệ các di sản văn hóa, ditích lịch sử …
Tôi thiết nghĩ đây là nội dung cần quan tâm vì tích hợp là một trong nhữngquan điểm GD nhằm nâng cao năng lực của người học, giúp đào tạo những người
có đầy đủ phẩm chất và năng lực để giải quyết các vấn đề của cuộc sống hiện đại;
tích hợp liên môn cũng là một hoạt động đổi mới PPDH theo định hướng PTNL học sinh; việc tích hợp trong nhà trường sẽ giúp HS học tập thông minh và vận
dụng sáng tạo kiến thức, kĩ năng và phương pháp của khối lượng tri thức toàn diện,hài hòa và hợp lí trong giải quyết các tình huống khác nhau và mới mẻ trong cuộcsống hiện đại
5 Xây dựng kịch bản chi tiết cho từng chương trình.
Để tổ chức buổi ngoại khóa thành công thì việc xây dựng kịch bản có vai tròquyết định thành hay bại Xác định được điều đó nên tôi rất dụng công trong xâydựng kịch bản chương trình Để học sinh chủ động các kịch bản này tôi chỉ đóngvai trò hướng dẫn, gợi ý còn bản thân các em là người trực tiếp xây dựng, tuynhiên bản thân người giáo viên phải là người thẩm duyệt cuối cùng để gọt dũa chocác em Phần thể hiện nhất thiết phải là các em thực hiện, từ sắm vai, chuẩn bị các
Trang 27gói câu hỏi đến các tiết mục văn nghệ đều do các em diễn xuất, nhiệm vụ củangười thầy giáo là phải tạo sân chơi cho học sinh và ngoại khóa là sân chơi mà các
em tham gia càng đông càng thành công
Trong năm qua đơn vị tôi đã tiến hành nhiều hoạt động ngoại khóa Lịch sử
nhằm phát triển một cách toàn diện năng lực người học, cụ thể là:
Câu lạc bộ “Tìm hiểu về quê hương và sự nghiệp cách mạng của Đồng
chí Phan Thái Ất (giành cho HS toàn trường)
Chương trình và nội dung CLB với chủ đề “Tìm hiểu quê hương và sựnghiệp cách mạng của đồng chí Phan Thái Ất và quê hương Anh Sơn” được tổchức như sau:
I- Ổn định tổ chức:
II- Tuyên bố lý do, giới thiệu đại biểu:
` Kính thưa quý vị đại biểu, kính thưa các thầy giáo cô giáo cùng toàn thể các
em học sinh yêu quý
Đ/c Phan Thái Ất là con út trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước,thương dân ở làng Yên Xuân (nay thuộc xã Lĩnh Sơn - Anh Sơn) Cụ thân sinh vàngười chú của ông tham gia phong trào Văn thân, Cần Vương rồi sa vào tay giặcPháp, bị đánh đập dã man nhưng vẫn giữ vững khí tiết Từ nhỏ, Phan Thái Ất đãđược chứng kiến cuộc sống khổ cực, lầm than của người dân dưới chế độ thục dân
- phong kiến Cùng với đó là sự tham lam, tàn bạo và bất nhân của bọn cường hàođịa phương, tay sai của thực dân Pháp Lên 8 tuổi, ông đã phải chịu cảnh mồ côicha và cảnh người mẹ bị bọn tay sai tra tấn, lấy kiếm gõ lên đầu thành thương tật.Lòng căm thù được nhen nhóm lên từ đó Dù hoàn cảnh khó khăn nhưng mẹ vẫncho ông theo học chữ Nho và chữ quốc ngữ Thầy đồ dạy ông là một người có tưtưởng yêu nước, luôn nêu lên những tâm gương anh hùng kim cổ để giáo dục tinhthần yêu nước cho lớp lớp học trò
Bước vào lứa tuổi thanh niên, Phan Thái Ất và một vài người bạn thânthường xuyên gặp gỡ để trao đổi những thông tin mới từ sách báo và những thôngtin thu thập qua những người tham gia hoạt động trong các tổ chức cách mạng.Năm 1922, ông chủ trương thành lập nhóm Tâm giao nhằm mục đích trao đổithông tin, phổ biến sách báo, thơ ca cổ vũ tinh thần yêu nước Trong đó, có nhữngtài liệu nói về cách mạng và những bài thơ yêu nước của chí sỹ Phan Bội Châu.Sau đó, các thành viên nhóm Tâm giao quyết định góp ruộng cày chung và hùnvốn mở hiệu thuốc bắc Hai năm sau, khi số vốn đã tăng lên kha khá, nhóm Tâmgiao mở rộng kinh doanh thêm hàng tạp hóa và ngày càng “ăn nên làm ra” Nhómquyết định đổi tên thành Hội Ái hữu và mua lại căn nhà gỗ hai tầng, tầng dướidùng để bán hàng, tầng trên dùng để tiếp khách và nơi đàm đạo của những ngườicùng chí hướng Ngôi nhà ấy được đặt tên là Hiệu Yên Xuân
Trang 28Qua sách báo, mọi người biết được những hoạt động của tổ chức Việt NamThanh niên cách mạng đồng chí hội và tích cực hưởng ứng, ủng hộ Sau đó, trên cơ
sở Hội Ái hữu, chi bộ Việt Nam Thanh niên cách mạng đồng chí hội do Phan Thái
Ất làm Bí thư Đến tháng 9/1929, chi bộ Việt Nam Thanh niên cách mạng đồng chíhội ở Yên Xuân được chuyển thành chi bộ của tổ chức Đông Dương cộng sảnđảng Đây chính là chi bộ đầu tiên ở Anh Sơn, đồng thời cũng là một trong nhữngchi bộ đầu tiên được thành lập ở vùng nông thôn Nghệ An Lúc đó, Phan Thái Ấtđược đồng chí Nguyễn Phong Sắc- Trung ương ủy viên phụ trách Xứ ủy Trung Kỳ
cử làm Bí thư chi bộ Đồng chí Nguyễn Phong Sắc hỏi: “Đảng ta giờ mới bắt đầulập Địch còn mạnh, hoạt động sẽ rất gian khổ Anh thử nghĩ xem chúng ta có làmđược không? Đã nên làm chưa hay đợi lúc khác?” Sau một hồi suy nghĩ, PhanThái Ất đáp rằng: “Biết là khó nhưng muốn người sau tiếp tục thì chúng ta bây giờphải bắt đầu làm”
Kính thưa quý vị đại biểu, kính thưa các thầy giáo cô giáo cùng toàn thể các em học sinh yêu quý.
Nhân dịp kỷ niệm 120 năm ngày sinh của đồng chí Phan Thái Ất
Hôm nay được sự cho phép của Chi Ủy, Chi bộ nhà trường, nhóm môn Lịch
sử phối hợp liên đội trường THCS (….) tiến hành tổ chức câu lạc bộ với chủ đề
“Quê hương và sự nghiệp cách mạng của đ/c Phan Thái Ất.”
Về dự sinh hoạt với chúng ta hôm nay tôi xin trân trọng giới thiệu: Đ/C(…),đ/c (…)…
Chúng ta nhiệt liệt chúc mừng
III- Nội dung
Phần I Chương trình văn nghệ: “Hát, múa về quê hương Anh Sơn” (20điểm)
(Là những bài hát, điệu múa ca ngợi về quê hương Anh Sơn Điểm cho phần nội dung đúng chủ đề 5 điểm, phần trình diễn 10 điểm, điểm cho phần trang phục
là 5 điểm)
Phần II- Trả lời câu hỏi (50 điểm)
(Mỗi đội bắt thăm chọn gói câu hỏi, mỗi gói có 5 câu, sau khi người dẫn chương trình đọc xong câu hỏi thì đại diện của đội chơi trả lời, mỗi câu trả lời đúng được 10 điểm Những câu không trả lời đúng GVCN đội trưởng cử bạn khác lên trả lời thay và lúc này mỗi câu trả lời đúng được 8 điểm và cứ như vậy trả lời cho đến hết quỹ điểm của mình Nếu hết quỹ điểm mà vẫn chưa trả lời đúng thì quyền trả lời thuộc về các đội còn lại)
Cụ thể các gói câu hỏi như sau:
Gói câu hỏi 1:
Trang 29Câu 1: Hãy cho biết ngày tháng năm sinh và quê hương của đồng chí PhanThái Ất? Theo em năm 2014 kỉ niệm bao nhiêu năm ngày sinh của đồng chí?
ĐA: Đồng chí Phan Thái Ất sinh ngày 1/1/1894
Quê ở Làng Dương Xuân, Tổng Đặng Sơn, phủ Anh Sơn nay là Xã Lĩnh Sơn,Huyện Anh Sơn, Tỉnh Nghệ An Năm 2014 kỉ niệm 120 năm ngày sinh của đồngchí
Câu 2: Đồng chí Phan Thai Ất được kết nạp vào Hội Việt nam cách mạngthanh niên vào thời gian nào?
ĐA; Năm 1926Câu 3: Câu nói của Phan Thái Ất” Giặc dồn mình đến chỗ chết này, tìnhđồng chí, tình giai cấp lại sáng lên, lại thấm thía lạ thường, chúng tôi vẫn sống đầylạc quan tin tưởng vào Đảng” ở đâu vào thời gian nào?
ĐA: Tại nhà tù Côn Đảo, tháng 5/1935
Câu 4: Trong những ngày hoạt động cách mạng ở Trung kỳ, để che mắt kẻ
thù Phan Thái Ất đã đóng vai làm những nghề gì?
ĐA: Đồng chí làm nhiều nghề khác nhau: Đóng vai thầy đồ dạy học, khi làm nghềkéo xe, thợ sơn, phu khuôn vác, cày thuê, có khi là thầy thuốc xứ Nghệ
Câu 5: Em hãy cho biết xã Lĩnh Sơn quê hương của Đồng chí Phan Thái Ấtngày nay có vị trí địa lí như thế nào?
ĐA: Lĩnh Sơn có vị trí:
Phía Bắc giáp sông Lam, bên kia sông là đất Tào Sơn, Lạng Sơn,
phía Tây giáp Khai Sơn và một phần đất Cao Sơn,
phía Đông và Nam lần lượt giáp các xã Ngọc Sơn, Nam Sơn của huyện Đô Lương
và một phần đất Cao Sơn
Đường quốc lộ 7 chạy theo chiều dọc từ đông lên phía tây của xã
Gói câu hỏi 2:
Câu 1: : Em hãy cho biết Chi bộ cộng sản đầu tiên ở Anh sơn được thành lậpvào thời gian nào? Ở đâu? Gồm có bao nhiêu đồng chí? Do ai làm bí thư?
ĐA Tháng 9/1929 Chi bộ Đông Dương cộng sản Đảng đầu tiên của Anh sơn đượcthành lập tại làng Dương Xuân, xã Lĩnh sơn gồm có 7 đ/c do đ/c Phan Thất Ất làm
Bí thư
Câu 2: Đồng chí Phan Thái Ất được Trung ương Đảng triệu tập chuẩn bị chochiến dịch Điện Biên Phủ vào thời gian nào?