Đánh giá công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng dự án xây dựng tuyến đường quốc lộ 32 đi bệnh viện đa khoa huyện tân uyên và đường nhánh nối đường bệnh viện đi khu văn hóa thể thao huyện tân uyên tỉnh lai châu

Trong quá trình xây dựng quốc phòng, an ninh bảo vệ tổ quốc, củng cố phát triển nền kinh tế - xã hội của đất nước và thực hiện chức năng quản lý đất đai, Nhà nước thực hiện điều chỉnh lạ

NGUYỄN THỊ HOÀI PHƯƠNG

Tên đề tài:

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG, GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG

DỰ ÁN XÂY DỰNG TUYẾN ĐƯỜNG QUỐC LỘ 32 ĐI BỆNH VIỆN

ĐA KHOA HUYỆN TÂN UYÊN VÀ ĐƯỜNG NHÁNH NỐI ĐƯỜNG BỆNH VIỆN ĐI KHU VĂN HÓA THỂ THAO HUYỆN TÂN UYÊN -

TỈNH LAI CHÂU

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Thái Nguyên, năm 2015

NGUYỄN THỊ HOÀI PHƯƠNG

Tên đề tài:

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG, GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG

DỰ ÁN XÂY DỰNG TUYẾN ĐƯỜNG QUỐC LỘ 32 ĐI BỆNH VIỆN

ĐA KHOA HUYỆN TÂN UYÊN VÀ ĐƯỜNG NHÁNH NỐI ĐƯỜNG BỆNH VIỆN ĐI KHU VĂN HÓA THỂ THAO HUYỆN TÂN UYÊN -

TỈNH LAI CHÂU

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Giảng viên hướng dẫn : TS Vũ Thị Thanh Thủy

Thái Nguyên, năm 2015

trường Đại học Đây là thời gian giúp cho mỗi sinh viên làm quen với công tác nghiên cứu khoa học, củng cố những kiến thức lý thuyết và vận dụng những kiến thức đó vào thực tế Thực tập tốt nghiệp là kết quả của quá trình tiếp thu kiến thức thực tế, qua đó giúp cho sinh viên tích lũy kinh nghiệm để phục vụ cho quá trình công tác sau này

Để đạt mục tiêu trên, được sự nhất trí của khoa Quản lý tài nguyên, trường

Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, em đã tiến hành nghiên cứu chuyên đề: “Đánh

giá công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng Dự án xây dựng tuyến đường quốc lộ

32 đi bệnh viện đa khoa huyện Tân Uyên và đường nhánh nối đường bệnh viện đi khu Văn hóa thể thao huyện Tân Uyên - tỉnh Lai Châu”

Em xin gửi lời cảm ơn tới các thầy cô trong khoa Tài Nguyên Môi Trường, phòng

Tài Nguyên Môi Trường huyện Tân Uyên, đặc biệt là cô giáo hướng dẫn TS Vũ Thị Thanh Thủy đã tận tình giúp đỡ em trong quá trình thực hiện đề tài

Mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng do kiến thức bản thân còn hạn chế Vì vậy không tránh khỏi những thiếu sót Rất mong nhận được sự chỉ bảo của các thầy,

cô và ý kiến đóng góp của các bạn đồng nghiệp để đề tài của em được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, ngày tháng năm 2015

Sinh viên

NGUYỄN THỊ HOÀI PHƯƠNG

Bảng 4.2: Diện tích tự nhiên phân theo đơn vị hành chính năm 2014 39

Bảng 4.3: Kết quả xét đối tượng và điều kiện bồi thường 42

Bảng 4.4: Tổng hợp diện tích đất bị thu hồi tại dự án 43

Bảng 4.5: Kết quả bồi thường về đất ở 44

Bảng 4.6 : Kết quả bồi thường hỗ trợ cây cối, hoa màu 46

Bảng 4.7: Kết quả bồi thường về tài sản, công trình, vật kiến trúc 47

Bảng 4.8: Kết quả hỗ trợ các dự án 50

Hình 4.2 Biểu đồ thể hiện ý kiến của người dân sau GPMB 52

1 Bồi thường và giải phóng mặt bằng ( BT&GPMB)

2 Nghị định – Chính phủ ( NĐ – CP)

3 Tái định cư ( TĐC)

4 Ủy ban nhân dân ( UBND)

1.2 MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI 2

1.2.1 Mục tiêu tổng quát 2

1.2.2 Mục tiêu cụ thể 2

1.3 Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI 3

PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 4

2.1 KHÁI QUÁT VỀ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG VÀ GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG 4

2.1.1 Các khái niệm liên quan đến công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng 4

2.1.3 Những yếu tố tác động đến công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng 7

2.2 Cơ sở khoa học của công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng 7

2.2.1 Cơ sở pháp lý của đề tài 7

2.2.2 Cơ sở lý luận của đề tài 9

2.2.3 Cơ sở thực tiễn của đề tài 12

2.3 Công tác giải phóng mặt bằng trên thế giới và một số tỉnh ở Việt Nam 13

2.3.1 Chính sách BT&GPMB của các tổ chức tài trợ, một số nước trên thế giới và kinh nghiệm cho Việt Nam 13

2.3.2 Công tác giải phóng mặt bằng ở một số tỉnh trong nước 16

2.3.3 Công tác BT&GPMB trên địa bàn huyện Tân Uyên 18

Phần 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG 23

VÀ PHƯƠNG PHÁPNGHIÊN CỨU 23

3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 23

3.2 Địa điểm và thời gian tiến hành 23

3.3 Nội dung nghiên cứu 23

3.4 Phương pháp nghiên cứu 23

3.4.1 Thu thập số liệu thứ cấp 23

3.4.3 Phương pháp xử lý số liệu 24

4.1.2 Điều kiện kinh tế xã hội của huyện Tân Uyên 30

4.1.3 Thuận lợi, khó khăn 36

4.1.4 Phân tích hiện trạng sử dụng các loại đất 37

4.2 Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng 40

4.2.1 Giới thiệu chung về dự án 40

4.2.2 Kết quả thống kê về đất, tài sản cây cối, hoa màu đã được bồi thường trong dự án tuyến đường quốc lộ 32 đi bệnh viện đa khoa huyện Tân Uyên 41

4.2.3 Kết quả bồi thường về cây cối hoa màu 45

4.2.4 Kết quả bồi thường tài sản, vật liệu kiến trúc 47

4.2.6 Đánh giá các chính sách hỗ trợ 49

4.3 Đánh giá quá trình thực hiện GPMB của dự án qua ý kiến của người dân 51 4.4 Những thuận lợi, khó khăn và đề xuất giải pháp của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án 53

4.4.1 Thuận lợi 53

4.4.2 Khó khăn 54

4.4.3 Nguyên nhân chủ quản, khách quan 54

4.4.4 Một số kinh nghiệm chỉ đạo 55

4.4.5 Ảnh hưởng của công tác bồi thường GPMB đến kinh tế, xã hội và môi trường 55

4.4.6 Đề xuất một số giải pháp của công tác bồi thường GPMB dự án 56

PHẦN 5 KẾT LUẬN VÀ KIẾNGHỊ 58

5.1 Kết luận 58

5.2 Kiến nghị 59

TÀI LIỆU THAM KHẢO 60

Phần 1

MỞ ĐẦU 1.1 ĐẶT VẤN ĐỀ

Tài nguyên đất vô cùng quý giá Bất kỳ nước nào, đất đều là tư liệu sản xuất nông – lâm – ngư nghiệp chủ yếu, cơ sở lãnh thổ để phân bố các ngành kinh tế quốc dân Có thể nói đất đai có giá trị trên tất cả các lĩnh vực của đời sống Vì vậy sử dụng tài nguyên đất có hiệu quả là một xu thế tất yếu đối với tất cả nước trên thế giới hiện nay

Nhà nước thực hiện giao quyền sử dụng đất cho các tổ chức, các đơn vị và

hộ gia đình, cá nhân sử dụng để sản xuất kinh doanh dịch vụ, sử dụng để ở, sinh hoạt và giao đất cho các cơ quan, tổ chức để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, phát triển kinh tế theo chiến lược, kế hoạch

và mục tiêu quản lý phát triển đất nước; nên hầu hết diện tích đất của quốc gia đã được đưa vào sử dụng để phục vụ cho sự nghiệp sự phát triển kinh tế - xã hội và bảo

vệ quốc phòng an ninh tổ quốc Trong quá trình xây dựng quốc phòng, an ninh bảo

vệ tổ quốc, củng cố phát triển nền kinh tế - xã hội của đất nước và thực hiện chức năng quản lý đất đai, Nhà nước thực hiện điều chỉnh lại việc sử dụng đất của các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân theo quy hoạch sử dụng đất, theo nhu cầu sử dụng đất để phục vụ cho mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước thông qua phương thức thu hồi đất và được thể chế vào Luật Đất đai và các văn bản hướng dẫn dưới luật Trong những năm qua, công tác bồi thường GPMB, hỗ trợ và tái định cư trên cả nước đã đạt những hiệu quả nhất định, góp phần vào việc phát triển kinh tế - xã hội của các vùng, miền, khu vực Tuy nhiên, do công tác bồi thường GPMB, hỗ trợ và tái định cư là vấn đề hết sức nhạy cảm và phức tạp tác động tới mọi mặt đời sống kinh tế, xã hội tới mỗi người dân và cộng đồng dân cư, Giải quyết không tốt, không thỏa đáng quyền của người bị thu hồi đất sẽ gây ra những mâu thuẫn, khiếu kiện, biểu tình tập thể làm mất ổn định xã hội Đặc biệt là tình trạng khiếu kiện đối với lĩnh vực đất đai đang

có chiều hướng gia tăng, trong đó nội dung khiếu nại chủ yếu là chính sách thu hồi

đất, giá bồi thường, hỗ trợ và tái định cư Điều đó đã ảnh hưởng đến tiến độ thi công các công trình xây dựng và các dự án phát triển kinh tế - xã hội của địa phương Nhiều dự án phải “ treo “ nhiều năm thậm chí hàng chục năm vì không giải phóng được măt bằng Cũng từ các tiêu cực xã hội nảy sinh, chất lượng công trình giảm sút, giá đất tăng cao, các khoản tiền bồi thường của người dân không còn nguyên vẹn Huyện Tân Uyên - Tỉnh Lai Châu được thành lập với nghị định số 4/NĐ-CP của Chính Phủ ngày 30/10/2008 trên cơ sở điều chỉnh 90.326.75 ha diện tích tự nhiên, sau khi tách huyện, nhờ sự quan tâm, đầu tư của đảng và nhà nước bộ mặt của huyện đã có nhiều thay đổi nhiều dự án đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng, đã và đang được triển khai thực hiện trong đó có dự án xây dựng tuyến đường quốc lộ 32 đi bệnh viện đa khoa huyện Tân Uyên tỉnh Lai Châu để sự đi lại của người dân cho dễ dàng

Xuất phát từ vấn đề đó, được sự nhất trí của Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, Ban chủ nhiệm Khoa Tài Nguyên Môi Trường, em tiến hành nghiên cứu

đề tài: “Đánh giá công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng Dự án xây dựng

tuyến đường quốc lộ 32 đi bệnh viện đa khoa huyện Tân Uyên và đường nhánh nối đường bệnh viện đi khu Văn hóa thể thao huyện Tân Uyên- tỉnh Lai Châu”

1.2 MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI

1.2.1 Mục tiêu tổng quát

Đánh giá công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng Dự án xây dựng tuyến đường quốc lộ 32 đi bệnh viện đa khoa huyện Tân Uyên và đường nhánh nối đường bệnh viện đi khu Văn hóa thể thao huyện Tân Uyên- tỉnh Lai Châu , từ đó tìm ra những thuận lợi, khó khăn của công tác BT&GPMB của dự án và đề xuất các giải pháp có tính khả thi cho công tác BT&GPMB của địa phương trong thời gian tới

1.2.2 Mục tiêu cụ thể

- Tìm ra những thuận lợi, khó khăn của công tác BT&GPMB của dự án

- Đề xuất các giải pháp có tính khả thi cho công tác BT&GPMB của địa phương trong thời gian tới

1.3 Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI

- Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu: Bổ sung những kiến thức đã học trên

lớp, học hỏi, tiếp nhận những kiến thức, kinh nghiệm thực tế và hiểu rõ hơn về công tác quản lý Nhà nước về đất đai, cụ thể là công tác BT&GPMB, hỗ trợ tái định cư

- Ý nghĩa trong thực tiễn: Từ quá trình nghiên cứu đề tài giúp tìm ra được

những thuận lợi, khó khăn của công tác BT&GPMB để từ đó rút ra những giải pháp khắc phục, góp phần đẩy nhanh tiến độ BT&GPMB

PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 KHÁI QUÁT VỀ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG VÀ GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG

2.1.1 Các khái niệm liên quan đến công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng

- Công tác BT&GPMB là việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích công cộng, mục

đích phát triển kinh tế;

- Thu hồi đất là việc Nhà nước ra quyết định hành chính để thu lại quyền sử dụng đất đã được giao cho tổ chức, UBND xã, phường, thị trấn quản lý theo quy

định của Luật Đất đai 2003 (Quy định tại Khoản 5 Điều 4 Luật Đất đai 2003 [8] ) ;

- Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền

sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất (Quy định tại

Khoản 6 Điều 4 Luật Đất đai 2003 [8] );

- Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí di dời đến địa điểm

mới (Quy định tại Khoản 7 Điều 4 Luật Đất đai 2003 [8] );

Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng từ khi thành lập Hội đồng giải phóng mặt bằng cho tới khi bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư

* Hỗ trợ

Hỗ trợ là giúp đỡ nhau, giúp thêm vào

Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới [5]

Như vậy, TĐC là hoạt động nhằm giảm nhẹ các tác động xấu về kinh tế- xã hội đối với một bộ phận dân cư đã gánh chịu vì sự phát triển chung Tái định cư là một bộ phận không thể tách rời và giữ vị trí rất quan trọng trong chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng

Hiện nay ở nước ta, khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở thì người sử dụng dấtđược bố trí TĐC bằng một trong các hình thức sau: Bồi thường nhà ở; Bồi thường bằng giao đất ở mới; Bồi thường bằng tiền để người dân tự lo chỗ ở

Bồi thường giải phóng mặt bằng là giải pháp quan trọng mang tính đột phá nhằm chủ động quỹ đất, tạo điều kiện thuận lợi để thu hút các nguồn lực cho đầu tư phát triển và triển khai thực hiện các dự án đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế -

xã hội Quá trình thực hiện bồi thường GPMB phải đảm bảo hài hòa giữa các lợi ích: lợi ích của Nhà nước, lợi ích của doanh nghiệp, của cộng đồng dân cư và đặc biệt là lợi ích của người dân

2.1.2 Đặc điểm của quá trình BT&GPMB

Như chúng ta đã biết, để thực hiện được dự án theo đúng tiến độ thì trước hết các chủ đầu tư cần phải giải phóng được mặt bằng Công việc này mang tính chất phức tạp, tốn kém nhiều thời gian, công sức và tiền của Ngày nay, công việc này ngày càng trở nên khó khăn hơn do đất đai ngày càng có giá trị và khan hiếm Bên cạnh đó công tác BT&GPMB liên quan đến lợi ích của nhiều cá nhân, tập thể và của toàn xã hội Ở các địa phương khác nhau thì công tác BT&GPMB cũng có nhiều đặc điểm khác nhau Chính vì vậy, công tác BT&GPMB mang tính đa dạng và phức tạp:

- Tính đa dạng: Mỗi dự án được tiến hành trên một vùng đất khác nhau với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và trình độ dân trí nhất định Đối với khu vực nội thành, khu vực ven đô, khu vực ngoại thành,mật độ dân cư khác nhau, ngành nghề

đa dạng và đều hoạt động sản xuất theo một đặc trưng riêng của vùng đó Do đó, GPMB cũng được tiến hành với những đặc điểm riêng biệt

- Tính phức tạp: Đất đai là tài sản có giá trị cao, có vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế - xã hội đối với mọi người dân Ở khu vực nông thôn, dân cư chủ yếu sống nhờ vào hoạt động sản xuất nông nghiệp mà đất đai lại là tư liệu sản xuất quan trọng trong khi trình độ sản xuất của nông dân thấp, khả năng chuyển đổi nghề nghiệp khó khăn do đó tâm lý dân cư là giữ được đất để sản xuất, thậm chí họ cho thuê đất cũng được lợi nhuận cao hơn là sản xuất nhưng họ vẫn không cho thuê Mặt khác do tập quán canh tác và sinh hoạt nên đa phần người dân đều không muốn mất đi mảnh đất của mình Tình hình đó dẫn đến công tác tuyên truyền, vận động dân cư tham gia di chuyển là rất khó khăn Bên cạnh đó công tác kiểm kê, định giá

để bồi thường, hỗ trợ gặp nhiều khó khăn do các tài sản như công trình, vật kiến trúc gắn liền với đất rất đa dạng Chính vì vậy khi thực hiện công tác BT & GPMB cần có sự phối hợp hài hòa giữa các cấp chính quyền, các ban ngành, đoàn thể có liên quan và người dân Cần áp dụng kịp thời những chính sách của Nhà nước để đảm bảo quyền và lợi ích của các bên tham gia theo đúng quy định của pháp luật

2.1.3 Những yếu tố tác động đến công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng

Quá trình BT & GPMB nhanh hay chậm phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố, tuy nhiên một số yếu tố chính mà chúng ta cần quan tâm trong khâu tổ chức thực hiện công tác BT & GPMB là:

- Công tác quản lý Nhà nước về đất đai

- Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

- Việc ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản pháp luật về quản lý và sử dụng đất tác động đến công tác BT & GPMB

- Công tác giao đất, cho thuê đất

- Đăng ký đất đai, lập và quản lý hồ sơ địa chính, quản lý hợp đồng sử dụng đất, thống kê, kiểm kê, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

- Thanh tra chấp hành các chế độ, thể lệ quản lý và sử dụng đất

- Giải quyết tranh chấp đất đai, khiếu nại, tố cáo các vi phạm trong quản lý

và sử dụng đất đai

- Nhận thức và thái độ của người dân bị thu hồi đất, công tác tuyên truyền,

vận động người dân thực hiện theo chính sách pháp luật Nhà nước

2.2 Cơ sở khoa học của công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng

2.2.1 Cơ sở pháp lý của đề tài

2.2.1.1 Những văn bản của Chính phủ và cơ quan Trung Ương

- Nghị định số 22/1998/NĐ-CP ngày 24/08/1998 của Chính phủ về việc đền

bù thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng

- Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về thi hành Luật đất đai 2003

- Nghị định 188/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về giá đất

- Nghị định 197/2004/NĐ-CP của Chính phủ ngày 03/12/2004 về bồi thường,

hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Thông tư 116/2004/TT-BTC của Bộ Tài chính về việc hướng dẫn thực hiện Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Nghị định 17/2006/NĐ-CP của Chính phủ ngày 27/01/2006 về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 197/2004/NĐ-CP

2.2.1.2 Những văn bản của địa phương

- Quyết định số 16/2010/QĐ-UBND ngày 09/08/2010 về việc quy định cụ thể một số chính sách về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất theo nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 và Nghị định số 69/2009/NĐ-

CP ngày 13/8/2009 của chính phủ trên địa bàn tỉnh Lai Châu

- Quyết định số 14/2010/QĐ-UBND ngày 09/08/2010 về việc ban hành đơn giá bồi thường về nhà, công trình xây dựng trên đất, một số cây trồng và các tài sản khác gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Lai Châu

- Quyết định 182/QĐ-UBND ngày 22 tháng 02 năm 2013 về phê duyệt báo cáo kinh tế kỹ thuật xây dựng công trình đường đi vào đường bệnh viện và sân vận động huyện Tân Uyên

- Quyết định số 384/UBND-VX ngày 18 tháng 4 năm 2011 về việc ủy quyền thông báo thu hồi đất

- Công văn số 384/UBND-VX ngày 18/4/2013 của UBND tỉnh Lai Châu về việc ủy quyền thông báo thu hồi đất

- Quyết định số 31/QĐ-UBND ngày tháng 6 năm 2013 về việc thành lập tổ công tác bồi thường, hỗ trợ và TĐC xây dựng tuyến đường chính Quốc lộ 32 đi Bệnh viện đa khoa huyện Tân Uyên và sắp xếp lại dân cư, tuyến đường nhánh nối đường vào bệnh viện đi khu văn hóa thể dục, thể thao

- Tờ trình số 27/TTr-HĐGPMB ngày 9/11/2013 về việc đề nghị phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư xây dựng tuyến đường chính Quốc lộ

32 đi bệnh viện đa khoa huyện Tân Uyên và sắp xếp lại dân cư, tuyến đường nhánh nối đường vào bệnh viện đi khu văn hóa thể dục, thể thao

- Quyết định 2158/QĐ-UBND ngày 09/11/2013 về phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư xây dựng tuyến đường chính Quốc lộ 32 đi bệnh viên Đa khoa huyện Tân Uyên và sắp xếp lại dân cư, tuyến đường nhánh nối đường vào bệnh viện đi khu văn hóa thể dục, thể thao

2.2.2 Cơ sở lý luận của đề tài

Thực chất của việc GPMB là chuyển nhượng quyền sử dụng đất, chuyển mục đích sử dụng đất dưới sự điều tiết của Nhà nước để phục vụ vào mục đích an ninh, quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng

Luật Đất đai 1993 quy định như sau:

Điều 26: Nhà nước thu hồi toàn bộ hoặc một phần đất đã giao sử dụng trong

những trường hợp sau đây:

1 Tổ chức sử dụng đất bị giải thể, phá sản, chuyển đi nơi khác, giảm nhu cầu sử dụng đất mà không thuộc các trường hợp quy định tại Điều 30 của Luật này; cá nhân

sử dụng đất đã chết mà không có người được quyền tiếp tục sử dụng đất đó

2 Người sử dụng đất tự nguyện trả lại đất được giao

3 Đất không được sử dụng trong thời hạn 12 tháng liền mà không được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định giao đất đó cho phép

4 Người sử dụng đất cố ý không thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước

5 Đất sử dụng không đúng mục đích được giao

6 Đất được giao không theo đúng thẩm quyền quy định tại Điều 23 và Điều 24

của Luật này (Luật Đất đai 1993) [8]

Điều 28: Cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định giao đất nào thì có

quyền thu hồi đất đó (Luật Đất đai 1993) [8]

Luật Đất đai 2003 quy định như sau:

Điều 38 Các trường hợp thu hồi đất

Nhà nước thu hồi đất trong các trường hợp sau đây:

1 Nhà nước sử dụng đất vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, phát triển kinh tế

2 Tổ chức được Nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất, được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất mà tiền sử dụng đất có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước hoặc cho thuê đất thu tiền thuê đất hàng năm bị giải thể, phá sản, chuyển đi nơi khác, giảm hoặc không còn nhu cầu sử dụng đất

3 Sử dụng đất không đúng mục đích, sử dụng đất không có hiệu quả

4 Người sử dụng đất cố ý hủy hoại đất

5 Đất được giao không đúng đối tượng hoặc không đúng thẩm quyền

6 Đất bị lấn, chiếm trong các trường hợp sau đây:

a) Đất chưa sử dụng bị lấn, chiếm

b) Đất không được chuyển quyền sử dụng đất theo quy định của Luật này mà người sử dụng đất do thiếu trách nhiệm để bị lấn, chiếm

7 Cá nhân sử dụng đất chết mà không có người thừa kế

8 Người sử dụng đất tự nguyện trả lại đất

9 Người sử dụng đất cố ý không thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước

10 Đất được Nhà nước giao, cho thuê có thời hạn mà không được gia hạn khi hết thời hạn

11 Đất trồng cây hàng năm không được sử dụng trong thời hạn mười hai tháng liền; đất trồng cây lâu năm không được sử dụng trong thời hạn mười tám tháng liền; đất trồng rừng không được sử dụng trong thời hạn hai mươi bốn tháng liền

12 Đất được Nhà nước giao, cho thuê để thực hiện dự án đầu tư mà không được

sử dụng trong thời hạn mười hai tháng liền hoặc tiến độ sử dụng đất chậm hơn hai mươi bốn tháng so với tiến độ ghi trong dự án đầu tư, kể từ khi nhận bàn giao đất trên thực địa mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định giao đất, cho

thuê đất đó cho phép (Luật Đất đai 2003) [8]

Điều 42 Bồi thường, tái định cư cho người có đất bị thu hồi

1 Nhà nước thu hồi đất của người sử dụng đất mà người bị thu hồi đất có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc đủ điều kiện để được cấp giấy chứng nhận

quyền sử dụng đất theo quy định tại Điều 50 của Luật này thì người bị thu hồi đất được bồi thường, trừ các trường hợp quy định tại các khoản 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10,

11 và 12 Điều 38 và các điểm b, c, d, đ và g khoản 1 Điều 43 của Luật này

2 Người bị thu hồi loại đất nào thì được bồi thường bằng việc giao đất mới có cùng mục đích sử dụng, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng giá trị quyền sử dụng đất tại thời điểm có quyết định thu hồi

3 Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương lập và thực hiện các

dự án tái định cư trước khi thu hồi đất để bồi thường bằng nhà ở, đất ở cho người bị thu hồi đất ở mà phải di chuyển chỗ ở Khu tái định cư được quy hoạch chung cho nhiều dự án trên cùng một địa bàn và phải có điều kiện phát triển bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ

Trường hợp không có khu tái định cư thì người bị thu hồi đất được bồi thường bằng tiền và được ưu tiên mua hoặc thuê nhà ở thuộc sở hữu của Nhà nước đối với khu vực đô thị; bồi thường bằng đất ở đối với khu vực nông thôn, trường hợp giá trị quyền sử dụng đất ở bị thu hồi lớn hơn đất ở được bồi thường thì người bị thu hồi đất được bồi thường bằng tiền đối với phần chênh lệch đó

4 Trường hợp thu hồi đất của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất mà không

có đất để bồi thường cho việc tiếp tục sản xuất thì ngoài việc được bồi thường bằng tiền, người bị thu hồi đất còn được Nhà nước hỗ trợ để ổn định đời sống, đào tạo chuyển đổi ngành nghề, bố trí việc làm mới

5 Trường hợp người sử dụng đất được Nhà nước bồi thường khi thu hồi đất mà chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai theo quy định của pháp luật thì phải trừ

đi giá trị nghĩa vụ tài chính chưa thực hiện trong giá trị được bồi thường, hỗ trợ

6 Chính phủ quy định việc bồi thường, tái định cư cho người có đất bị thu hồi

và việc hỗ trợ để thực hiện thu hồi đất (Luật Đất đai 2003) [8]

Điều 44 Thẩm quyền thu hồi đất

1 Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương quyết định thu hồi đất đối với tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức, cá nhân nước ngoài, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này

2 Uỷ ban nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh quyết định thu hồi đất đối với hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư, người Việt Nam định cư ở nước ngoài thuộc đối tượng được mua nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam

3 Cơ quan nhà nước có thẩm quyền thu hồi đất quy định tại khoản 1 và khoản 2

Điều này không được uỷ quyền (Luật Đất đai 2003) [8]

2.2.3 Cơ sở thực tiễn của đề tài

- Trong điều kiện hiện nay ở các địa phương nói chung và huyện Tân Uyên nói riêng, công tác BT&GPMB được xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng để góp phần đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước; góp phần quan trọng trong chuyển dịch cơ cấu và phát triển kinh tế, xã hội cũng như sự tăng trưởng GDP của địa phương Tuy nhiên, đây là vấn đề lớn, phức tạp, liên quan trực tiếp đến đại bộ phận nhân dân, dễ gây mất ổn định trật tự xã hội

- Công tác BT&GPMB mang tính quyết định vì tiến độ của các dự án, là khâu đầu tiên trong thực hiện dự án Có thể nói: “Giải phóng mặt bằng nhanh là một nửa dự án” Việc làm này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của Nhà nước, của chủ đầu tư, mà còn ảnh hưởng đến đời sống vật chất cũng như tinh thần của những người bị thu hồi đất

- Công tác BT&GPMB được triển khai thực hiện đúng tiến độ, đúng kế hoạch đề ra sẽ tiết kiệm được thời gian và việc thực hiện dự án có hiệu quả Ngược lại công tác BT&GPMB chậm, kéo dài gây ảnh hưởng đến tiến độ thi công các công trình cũng như chi phí cho dự án, có khi gây ra thiệt hại không nhỏ trong đầu tư xây dựng

- Mặt khác, nếu công tác BT&GPMB ở các địa phương không được thực hiện tốt sẽ xảy ra hiện tượng “Dự án treo” làm cho chất lượng công trình bị giảm, các mục tiêu ban đầu không thực hiện được, từ đó gây lãng phí rất lớn cho ngân sách Nhà nước Ngoài ra, khi Hội đồng đền bù giải quyết không thoả đáng quyền, lợi ích hợp pháp của người có đất bị thu hồi sẽ dễ dàng nổ ra những vụ khiếu kiện, đặc biệt là những khiếu kiện tập thể, làm cho tình hình chính trị - xã hội ở địa phương mất ổn định

2.3 Công tác giải phóng mặt bằng trên thế giới và một số tỉnh ở Việt Nam

2.3.1 Chính sách BT&GPMB của các tổ chức tài trợ, một số nước trên thế giới

và kinh nghiệm cho Việt Nam

2.3.1.1 Chính sách BT&GPMB của các tổ chức tài trợ (WB và ADB)

* Theo ngân hàng Thế giới (WB), ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) và các

tổ chức phi Chính phủ thì bản chất của việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất phục vụ mục đích an ninh, quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng phải đồng thời đảm bảo lợi ích của những người bị ảnh hưởng để họ có một cuộc sống tốt hơn trước về mọi mặt Trên tinh thần giảm thiểu đến mức thấp nhất các tác động xấu của việc thu hồi đất, có chính sách thoả đáng, phù hợp đảm bảo người bị thu hồi đất không gặp bất lợi hay khó khăn trong cuộc sống Khắc phục, cải thiện chất lượng cuộc sống, nguồn sống đối với người bị ảnh hưởng Để thực hiện được phương châm đó thì trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phải thực hiện chính sách phát triển con người là trung tâm chứ không phải chính sách bồi thường vật chất

* Theo chính sách của ADB thì việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư bao giờ cũng phải hoàn thành xong trước khi tiến hành thi công công trình xây dựng, trong khi ở Việt Nam chưa có quy định rõ ràng về thời hạn này (rất nhiều dự án vừa giải toả mặt bằng vừa triển khai thi công, chỗ nào giải phóng mặt bằng xong thì thi công trước tránh lấn chiếm đất đai) Do vậy, nhiều gia đình còn chưa kịp thời sửa chữa, xây dựng lại hoặc xây dựng nhà ở mới ổn định trước khi giải toả

* Quy định của ngân hàng ADB là không những phải thông báo đầy đủ các thông tin về dự án cũng như chính sách bồi thường, tái định cư của dự án cho các hộ nông dân mà còn tham khảo ý kiến và tìm mọi cách thoả mãn các yêu cầu chính đáng của họ trong suốt quá trình kế hoạch hoá cũng như thực hiện công tác tái định

cư Ở Việt Nam, thực tế cho thấy việc thực hiện đầy đủ nội dung này là khó khăn vì việc thu hồi đất là quyền của Nhà nước nhưng việc di chuyển theo kế hoạch thế nào, tái định cư ra sao hầu như không trả lời ngay được

2.3.1.2 Chính sách BT&GPMB ở Australia

Luật Đất đai Australia quy định đất đai của quốc gia thuộc sở hữu của Nhà nước và sở hữu tư nhân Chủ sở hữu có quyền cho thuê, chuyển nhượng, thế chấp, thừa kế theo di chúc mà không có bất cứ sự cản trở nào, kể cả việc tích lũy đất đai Theo luật Đất đai Australia có hai loại thu hồi đất đó là thu hồi đất tự nguyện và thu hồi đất bắt buộc Chủ có đất cần thu hồi và người thu hồi đất sẽ thỏa thuận giá bồi thường đất trên tinh thần đồng thuận của hai bên và căn cứ vào giá cả thị trường Thực chất việc giải phóng mặt bằng ở đây chỉ là việc mua bán đất đai theo giá thỏa thuận giữa người mua và người bán, cho nên giải phóng mặt bằng chỉ mang tính thủ tục vì đất đai thuộc sở hữu của tư nhân Qua đây ta thấy với Australia nói riêng và các quốc gia tư bản chủ nghĩa khác nói chung, thị trường đất đai phát triển theo quy luật hàng hóa thị trường và hàng hóa được mua bán tự do, chế độ sở hữu tư nhân về đất đai được xác lập ổn định, quá trình tích lũy đất đai có thể lên đến đỉnh cao, thị trường mang tính chất độc quyền và các nước này thường áp dụng luật thuế đối với việc mua bán đất đai không áp đặt giới hạn hành chính với thị trường đất đai (Viện

nghiên cứu địa chính, 2002 [2] )

2.3.1.3 Công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng ở Trung Quốc

Ở Trung Quốc, có thể nói, mục tiêu bao trùm lên chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư là hạn chế đến mức tối đa việc thu hồi đất, giải tỏa mặt bằng, cũng như số lượng người bị ảnh hưởng bởi việc thu hồi đất để thực hiện dự án đầu tư Nếu như việc thu hồi đất là không thể tránh khỏi thì có sự chuẩn bị cẩn thận phương

án đền bù, trên cơ sở tính toán đầy đủ lợi ích của nhà nước, tập thể và cá nhân, đảm bảo cho những người bị thu hồi đất có thể khôi phục lại hoặc cải thiện mức sống so với trước khi bị thu hồi đất

Theo quy định của pháp luật Trung Quốc, khi Nhà nước thu hồi đất thì người nào sử dụng đất sau đó sẽ có trách nhiệm bồi thường Người bị thu hồi đất được thanh toán ba loại tiền: tiền bồi thường đất đai, tiền trợ cấp về tái định cư, tiền trợ cấp bồi thường hoa màu trên đất Cách tính tiền bồi thường đất đai và tiền trợ cấp tái định cư căn cứ theo tổng giá trị tổng sản lượng của đất đai những năm trước đây

rồi nhân với hệ số Tiền bồi thường cho hoa màu, cho các loại tài sản trên đất được tính theo giá cả hiện tại

Mức bồi thường cho giải tỏa mặt bằng được thực hiện theo nguyên tắc đảm bảo cho người dân có cuộc sống bằng hoặc cao hơn nơi ở cũ Việc quản lý giải phóng mặt bằng được giao cho các cục quản lý tài nguyên đất đai ở địa phương đảm nhiệm Tổ chức, cá nhân được quyền sử dụng thửa đất nào sẽ trả tiền thuê một đơn

vị xây dựng giải tỏa mặt bằng

Để giải quyết nhà ở cho người dân khi giải phóng mặt bằng, phương thức chủ yếu của Trung Quốc là trả tiền và hỗ trợ bằng cách tính ba khoản sau: Một là, giá cả xây dựng lại, chênh lệch giữa giá xây dựng lại nhà mới và nhà cũ; Hai là, giá đất tiêu chuẩn; Ba là, trợ cấp về giá cả Ba khoản này cộng lại là tiền bồi thường về nhà ở

Việc bồi thường nhà ở cho dân ở thành phố khác với việc bồi thường cho dân

ở nông thôn, bởi có sự khác nhau về hình thức sở hữu đất đai ở thành thị và nông thôn Đối với nhà ở của người dân thành phố, nhà nước bồi thường bằng tiền là chính, với mức giá do thị trường bất động sản quyết định qua các tổ chức trung gian

để đánh giá, xác định giá Với người dân nông thôn, nhà nước thực hiện theo những cách thức rất linh hoạt, theo đó, mỗi đối tượng khác nhau sẽ có cách bồi thường khác nhau: tiền bồi thường về sử dụng đất đai; tiền bồi thường về hoa màu; bồi thường tài sản tập thể

Bên cạnh những thành công như vậy, chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định

cư của Trung Quốc cũng bộc lộ những tồn tại nhất định mà chủ yếu là vấn đề việc làm; tốc độ tái định cư chậm, thiếu đồng bộ, thực hiện giải phóng mặt bằng trước khi xây xong nhà tái định cư

2.3.1.5 Kinh nghiệm cho Việt Nam

Qua nghiên cứu chính sách BT&GPMB của một số nước, Việt Nam chúng ta cần học hỏi các kinh nghiệm để tiếp tục hoàn thiện chính sách BT&GPMB ở một số điểm sau:

- Hoàn thiện các quy định về công tác định giá đất nói chung và định giá đất

để thực hiện công tác BT&GPMB nói riêng bằng cách thành lập các đơn vị tư vấn trong việc điều tra, nghiên cứu và xây dựng giá đất ở các tỉnh, thành phố cả nước để giúp nhà nước xây dựng được một khung giá phù hợp sao cho hài hoà giữa lợi ích của người dân và lợi ích quốc gia

- Công khai hoá đầy đủ các thông tin liên quan về dự án cũng như chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho các hộ dân bị thu hồi được biết, được bàn và kiểm tra

- Quan tâm hơn nữa đối với việc lập quy hoạch và xây dựng các khu tái định

cư, các chế độ chính sách của những nguời bị thu hồi đất, giá cả đền bù phải sát với giá thị trường, xử lý hài hoà lợi ích và quyền lợi của người bị thu hồi đất, của chủ đầu tư với Nhà nước

- Ngoài khoản tiền bồi thường, hỗ trợ theo quy định thì cần nghiên cứu chính sách hỗ trợ trong việc chuyển đổi nghề và tạo ra công ăn việc làm sau khi bị thu hồi đất

2.3.2 Công tác giải phóng mặt bằng ở một số tỉnh trong nước

2.3.2.1 Công tác giải phóng trên địa bàn Tỉnh Thái Nguyên

Trong những năm qua, công tác BT&GPMB trên địa bàn được tỉnh Thái Nguyên tập trung thực hiện rất tích cực, tạo điều kiện cho các nhà đầu tư sớm có mặt bằng triển khai dự án đi vào sản xuất kinh doanh

Công tác GPMB đạt được nhiều kết quả tích cực, số công trình thực hiện GPMB: 162 công trình, dự án; diện tích đất thu hồi: 385 ha; số hộ bị ảnh hưởng: 3.731 hộ; số tiền đã chi trả bồi thường, hỗ trợ: 696,6 tỷ đồng Công tác bồi thường,

hỗ trợ, tái định cư, GPMB đã đạt được kết quả nhất định, đáp ứng yêu cầu đầu tư của tỉnh đồng thời đã làm thay đổi diện mạo, phát triển cơ sở hạ tầng của đô thị, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương Tiêu biểu là Dự án Khu công nghiệp Yên Bình ở huyện Phổ Yên Tại đây, công tác GPMB đạt kỷ lục về tiến độ: giải phóng trên 120 ha trong 57 ngày đêm để bàn giao cho chủ đầu tư

Nhìn chung, các dự án thực hiện công tác GPMB đã tuân thủ theo đúng các quy định của Nhà nước và giao đất cho chủ đầu tư đúng quy hoạch, đối tượng, diện

tích được phê duyệt và phù hợp với nhu cầu sử dụng đất theo định hướng phát triển kinh tế, xã hội của tỉnh và thành phố

2.3.2.2 Công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng ở Phú Thọ

“Nhận thức rõ tầm quan trọng của việc BTGPMB đối với phát triển đô thị, công tác BTGPMB luôn luôn được các cấp Uỷ Đảng, chính quyền quan tâm, tập trung công sức chỉ đạo giải quyết.Thành phố đã thành lập được ban chuyên trách công tác BTGPMB.Năm 2009 thành phố Việt Trì triển khai BTGPMB cho 81 dự án (trong đó có 47 dự án chuyển tiếp) Đến nay đã có 25 dự án cơ bản hoàn thành và bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư Một số dự án trọng điểm đang được tập trung tiến hành kiểm kê, bồi thường, giải phóng mặt bằng như: Dự án đường Nguyễn Tất Thành giai đoạn II đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai; đường 32C, Quảng trường Hùng Vương Với sự nỗ lực của các cơ quan chức năng của thành phố, đến nay đã kiểm kê được 199 ha của trên 6.300 hộ; trình thẩm định được 178 ha, đã phê duyệt phương án bồi thường gần 102 ha của 3.434 hộ với số tiền trên 108 tỷ đồng

Trong năm, một số chế độ bồi thường được điều chỉnh, bổ xung, thay đổi theo Nghị định 69/2009/NĐ-CP của Chính phủ có hiệu lực từ 01/10/2009 UBND tỉnh vừa có Quyết định số 3995/2009/QĐ-UBND ngày 20/11/2009 Ban hành Quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và trình tự thủ tục thực hiện khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh, có hiệu lực từ ngày 30/11/2009.Vì vậy, các hộ có đất bị thu hồi chưa chấp nhận bồi thường theo đơn giá cũ, không hợp tác, không cho kiểm

kê, một số bộ phận nhân dân nhận thức về chính sách BTGPMB còn hạn chế…Những điều này đã gây ảnh hưởng, khó khăn trong quá trình thực hiện công tác đền bù GPMB, chậm tiến độ triển khai các dự án

Để giải quyết tình trạng này, hiện nay, bên cạnh đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động, nâng cao phát triển đô thị….Thành phố đang tích cực triển khai nhiều biện pháp thiết thực, thực hiện đúng chế độ chính xác theo quy định, phấn đấu đẩy mạnh tiến độ, sớm bàn giao mặt bằng cho chủ dự án đầu tư phát triển hạ tầng,

góp phần để thành phố đạt mục tiêu trở thành đô thị loại I vào năm 2015

2.3.3 Công tác BT&GPMB trên địa bàn huyện Tân Uyên

2.3.3.1 Chính sách về bồi thường đất

- Người sử dụng đất được bồi thường khi Nhà nước thu hồi mà chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai đối với Nhà nước theo quy định của pháp luật thì phải trừ đi khoản tiền phải thực hiện nghĩa vụ tài chính vào số tiền được bồi thường,hỗ trợ để hoàn trả ngân sách Nhà nước

- Giá đất để tính bồi thường là giá đất theo mục đích đang sử dụng đã được UBND tỉnh quy định và công bố Đối với đất nông nghiệp xác định hệ số K chủ yếu dựa vào quan hệ tỷ lệ giữa giá đất tính theo khả năng sinh lời với giá đất do UBND tỉnh quy định và công bố

Trường hợp bồi thường chậm được quy định như sau:

+ Bồi thường chậm do cơ quan, tổ chức có trách nhiệm bồi thường gây ra mà giá đất tại thời điểm bồi thường do UBND tỉnh công bố cao hơn giá đất tại thời điểm có quyết định thu hồi thì bồi thường theo giá đất tại thời điểm trả tiền bồi thường, nếu giá đất tại thời điểm bồi thường thấp hơn giá đất tại thời điểm có quyết định thu hồi thì bồi thường theo giá đất tại thời điểm có quyết định thu hồi

+ Bồi thường chậm do người bị thu hồi đất gây ra, nếu giá đất tại thời điểm bồi thường thấp hơn giá đất tại thời điểm có quyết định thu hồi thì bồi thường theo giá đất tại thời điểm bồi thường, nếu giá đất tại thời điểm bồi thường cao hơn giá đất tại thời điểm có quyết định thu hồi thì bồi thường theo giá đất tại thời điểm có quyết định thu hồi

+ Không bồi thường theo giá đất sẽ được chuyển đổi mục đích sau khi thu hồi, không bồi thường theo giá đất do thực tế sử dụng đất không phù hợp với mục đích sử dụng đất theo quy định của pháp luật

+ Trường hợp thửa đất bị thu hồi không có đủ căn cứ để phân loại đất và mục đích sử dụng đất theo quy định tại Điều 6 Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về thi hành luật đất đai thì UBND huyện, thị trấn xác định căn cứ theo tình hình quản lý, sử dụng đất, hiện trạng sử dụng đất để làm căn

cứ bồi thường và hỗ trợ

- Bồi thường hỗ trợ đất nông nghiệp:

+ Hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất nông nghiệp khi Nhà nước thu hồi được bồi thường bằng tiền theo giá trị quyền sử dụng đất nông nghiệp

+ Đối với diện tích đất nông nghiệp xen kẽ trong khu dân cư và đất vườn, ao liền kề đất ở còn được hỗ trợ bằng tiền, giá tính hỗ trợ bằng 50% giá đất ở được xác định cùng vị trí tương ứng với đất ở theo quy định của UBND tỉnh nhưng mức hỗ trợ cùng với mức bồi thường theo giá đất nông nghiệp không vượt quá giá đất ở cùng vị trí tương ứng và không được bồi thường chi phí đào, san lấp mặt bằng, chi phí tôn tạo đất và các chi phí đầu tư vào đất khác

+ Hộ gia đình cá nhân đang sử dụng đất vào mục đích nông - lâm nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản do nhận khoán của các nông - lâm trường quốc doanh, tổ chức Nhà nước khi Nhà nước thu hồi đất thì không được bồi thường về đất nhưng được bồi thường chi phí đầu tư vào đất và được hỗ trợ

+ Đối với đất lâm nghiệp đã quy hoạch cho rừng phòng hộ, rừng đặc dụng đã được Nhà nước giao cho các nông - lâm trường, UBND các cấp hoặc Ban quản lý rừng phòng hộ,rừng đặc dụng giao khoán cho các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân khoanh nuôi tái sinh rừng, chăm sóc, bảo vệ rừng hoặc trồng rừng bằng nguồn vốn ngân sách Nhà nước theo hợp đồng khoán thì Nhà nước thu hồi đất, hộ gia đình cá nhân không được bồi thường, hỗ trợ về đất nhưng được bồi thường về cây trồng trên đất theo quy định

- Bồi thường đất ở và đất phi nông nghiệp khác:

+ Người sử dụng đất ở được bồi thường bằng tiền theo giá trị sử dụng đất ở được xác định theo đường phố, khu vực xã, vị trí đất do UBND tỉnh công bố

+ Thu hồi đất phi nông nghiệp hoặc đất ở mà đã được bồi thường theo giá đất phi nông nghiệp hoặc đất ở thì không được bồi thường chi phí đào tạo, san lấp mặt bằng, chi phí tôn tạo đất và các chi phí đầu tư vào đất khác

+ Diện tích đất ở còn lại của người sử dụng đất sau khi Nhà nước thu hồi đất nhỏ hơn diện tích tối thiểu được phép tách thửa theo quy định của UBND hoặc lớn hơn diện tích tối thiểu được phép tách thửa nhưng hình thể đất không đủ điều kiện

để dựng nhà ở theo quy hoạch, nếu người bị thu hồi đất có yêu cầu Nhà nước thu hồi diện tích còn lại thì cơ quan nhà nước có thẩm quyền thu hồi đất để sử dụng theo quy hoạch

2.3.3.2 Chính sách bồi thường về tài sản

- Chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi mà bị thiệt hại thì được bồi thường

- Nhà, công trình khác gắn liền với đất được xây dựng sau khi quy hoạch xây dựng; quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất công bố mà không được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép xây dựng thì không được bồi thường

- Đối với nhà ở, công trình phục vụ sinh hoạt của hộ gia đình, cá nhân được bồi thường bằng giá trị xây dựng mới của nhà, công trình

Giá trị xây dựng mới của nhà, công trình được tính theo diện tích của nhà, công trình nhân (x) với đơn giá xây dựng mới của nhà, công trình do UBND tỉnh quy định

- Đối với nhà, công trình xây dựng bị phá dỡ một phần nhưng vẫn tồn tại và

sử dụng được phần còn lại thì được bồi thường phần giá trị bị phá dỡ và chi phí để sửa chữa hoàn thiện phần còn lại theo tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương của nhà, công trình trước khi phá dỡ

- Cơ quan quản lý về xây dựng cấp huyện có trách nhiệm xác định giá trị hiện có của nhà, công trình bị thiệt hại; xác định mức độ ảnh hưởng đến kết cấu, an toàn, công trình quy định

- Nhà, công trình khác được phép xây dựng trên đất có đủ điều kiện được bồi thường theo quy định tại Điều 8 của Nghị định số 197 thì được bồi thường theo quy định

- Nhà, công trình khác không được phép xây dựng thì được bồi thường hoặc

hỗ trợ theo quy định sau :

+ Xây dựng trên đất có đủ điều kiện được bồi thường theo quy định tại Điều

8 của Nghị định số 197 mà xây dựng trước 01/07/2004 thì được bồi thường theo quy định Nếu xây dựng từ 01/07/2004 về sau, xây dựng không đúng mục đích sử dụng đất theo quy định của pháp luật thì không được bồi thường Trường hợp đặc biệt UBND tỉnh xem xét hỗ trợ cho từng trường hợp cụ thể

+ Xây dựng trên đất không đủ điều kiện bồi thường theo quy định tại Điều 8 Nghị định số 197 nhưng tại thời điểm xây dựng mà chưa có quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được cấp có thẩm quyền công bố, hoặc xây dựng phù hợp với quy hoạch,

kế hoạch sử dụng đất, không vi phạm hành lang bảo vệ công trình thì được hỗ trợ bằng 80% mức bồi thường theo quy định

- Nhà, công trình khác xây dựng trước 01/07/2004 trên đất không đủ điều kiện bồi thường theo quy định tại Điều 8 của Nghị định số 197 mà khi xây dựng vi phạm quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được công bố hoặc vi phạm hành lang bảo vệ công trình đã được cắm mốc thì không được bồi thường Trường hợp đặc biệt, UBND tỉnh xem xét hỗ trợ cho từng trường hợp cụ thể

- Nhà, công trình khác xây dựng trên đất không đủ điều kiện bồi thường theo quy định tại Điều 8 của Nghị định số 197 mà khi xây dựng đã được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thông báo không được phép xây dựng và xây dựng trên đất do lấn chiếm trái phép thì không được bồi thường, không được hỗ trợ người có công trình xây dựng trái phép do buộc phải tự phá dỡ và phải chịu chi phí tháo dỡ trong trường hợp cơ quan có thẩm quyền thực hiện phá dỡ

- Mức bồi thường cây cối, hoa màu, thuỷ sản được thực hiện theo đơn giá của UBND tỉnh quy định

- Đối với cây trồng có thể di chuyển đến địa điểm khác thì được bồi thường chi phí di chuyển, chi phí chăm sóc và các chi phí liên quan khác

- Người bị thu hồi đất ở, phải tháo dỡ nhà, không còn chỗ ở khác: Trong thời gian chờ tạo lập chỗ ở mới phải di chuyển đến chỗ ở tạm thì được hỗ trợ tiền thuê nhà: 1.000.000 đồng/tháng

- Hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp khi Nhà nước thu hồi đất (trừ đất không đủ điều kiện bồi thường và đất lâm nghiệp) trên 30% diện tích đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân thì được hỗ trợ ổn định đời sống trong thời gian 6 tháng mỗi tháng là 30kg gạo/khẩu, theo giá gạo bình quân ở địa phương tại thời điểm

- Hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp khi bị thu hồi trên 30% diện tích đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân (trừ đất không đủ điều kiện bồi thường và đất lâm nghiệp) mà không được bồi thường bằng đất nông nghiệp tương ứng thì ngoài việc bồi thường theo giá đất nông nghiệp còn được hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm

+ Phần diện tích còn lại sau thu hồi không phù hợp với quy hoạch xây dựng nhà ở

+ Hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất ở nằm trong hành lang an toàn khi xây dựng công trình công cộng có hành lang bảo vệ an toàn, phải di chuyển chỗ ở

- Người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất mà thuộc đối tượng không được bồi thường đất, nếu không còn nơi ở nào khác thì cấp có thẩm quyền xem xét giải quyết tái định cư

- Căn cứ vào quỹ đất, nhà tái định cư hiện có (số lượng, diện tích), cơ quan (tổ chức) được UBND tỉnh giao trách nhiệm bố trí tái định cư có trách nhiệm ban hành quy chế bố trí, sắp xếp tái định cư cho các dự án.Quy chế này phải đảm bảo công khai, công bằng, phù hợp với các quy định của pháp luật Ưu tiên tái định cư tại chỗ cho người bị thu hồi đất ở, nhà ở tại nơi có dự án tái định cư

Phần 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG

VÀ PHƯƠNG PHÁPNGHIÊN CỨU 3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, kết quả thực hiện công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, các chính sách bồi thường , hỗ trợ

- Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu công tác bồi thường giải phóng mặt bằng

Dự án xây dựng tuyến đường quốc lộ 32 đi bệnh viện đa khoa huyện Tân Uyên và đường nhánh nối đường bệnh viện đi khu văn hóa thể thao tại huyện Tân Uyên- tỉnh Lai Châu

3.2 Địa điểm và thời gian tiến hành

-Địa điểm: Phòng Tài Nguyên Môi Trường huyện Tân Uyên- tỉnh Lai Châu

- Thời gian: Từ 05/01/2015 đến 05/4/2015

3.3 Nội dung nghiên cứu

- Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của khu vực giải phóng mặt bằng

- Đánh giá thực trạng công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng của dự án

- Đánh giá quá trình thực hiện GPMB của dự án qua ý kiến của người dân

- Thuận lợi, khó khăn và đề xuất giải pháp

- Đề xuất một số giải pháp của công tác bồi thường GPMB của dự án

3.4 Phương pháp nghiên cứu

3.4.1 Thu thập số liệu thứ cấp

- Thu thập điều kiện tự nhiên kinh tế - xã hội

- Các Nghị định, Quyết định, Công văn và Thông tư hướng dẫn thực hiện công tác GPMB ở tỉnh Lai Châu

3.4.2 Thu thập các số liệu sơ cấp

- Sử dụng phương pháp phiếu điều tra hộ dân để thu thập thông tin trong quá trình điều tra gồm có chọn ngẫu nhiên 30 hộ dân có trong dự án để lấy ý kiến, nhận xét và đánh giá

3.4.3 Phương pháp xử lý số liệu

Sử dụng phương pháp, phân tích xử lý số liệu: Các số liệu qua các phiếu điều tra sẽ được tổng hợp, xử lý theo phương pháp thống kê trên phần mềm Excel

để nhập và xử lý số liệu

Phần 4 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 4.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của huyện Tân Uyên

4.1.1 Điều kiện tự nhiên

4.1.1.1 Vị trí địa lý

- Huyện Tân Uyên được thành lập và đi vào hoạt động từ 01/01/2009 theo Nghị định số 04/NĐ-CP ngày 30/10/2008 của Chính phủ Là một huyện thuộc vùng sâu, vùng xa của cả nước, nằm ở phía Đông Nam tỉnh Lai Châu, cách thị xã Lai Châu khoảng 60km, có toạ độ địa lý từ 22007' đến 22017' vĩ độ Bắc và 103033' đến 103053' kinh độ Đông

- Huyện có 10 đơn vị hành chính, gồm 1 thị trấn Tân Uyên và 9 xã: Phúc Khoa,

Mường Khoa, Trung Đồng, Thân Thuộc, Pắc Ta, Hố Mít, Tà Mít, Nậm Cần, Nậm Sỏ Huyện có vị trí như sau:

- Phía Nam giáp huyện Than Uyên, tỉnh Lai Châu;

- Phía Đông giáp huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai;

- Phía Tây giáp huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu;

- Phía Bắc giáp huyện Tam Đường, tỉnh Lai Châu

- Nhiệt độ: Không khí trung bình năm là 19,60C Nhiệt độ trung bình thấp nhất

là 14,30C (vào tháng 1) và trung bình cao nhất là 23,00C (vào tháng 7) Các tháng có nhiệt độ trung bình nhỏ hơn 200C phổ biến từ tháng 11 đến tháng 3 Các tháng có nhiệt độ trên 200C phổ biến từ tháng 5 đến tháng 9 và chỉ xảy ra ở các vùng có độ cao dưới 500 m Tổng tích ôn cả năm trung bình là 8.1210C Do có cao độ biến động lớn

nên chế độ nhiệt giữa vùng cao và vùng thấp cũng rất khác nhau, những vùng có độ cao trên 1.000 m khí hậu mát, lạnh và ẩm quanh năm

- Giờ nắng: Giữa các mùa trong năm và giữa các khu vực có sự khác nhau

với tổng số giờ nắng biến động từ 1.400-1.900 giờ/năm

- Lượng mưa: Khá lớn và có sự phân bố không đều trong năm Mưa lớn tập

trung vào mùa hè, nhất là các tháng 6, 7, 8 và thường chiếm tới 80% lượng mưa cả năm Các tháng mùa khô (từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau) có lượng mưa rất ít, chỉ chiếm khoảng 20% lượng mưa cả năm Sự phân bố lượng mưa tập trung theo mùa đã ảnh hưởng không nhỏ tới sản xuất nông, lâm nghiệp cũng như việc thi công các công trình xây dựng trên địa bàn huyện

4.1.1.3 Thủy văn

Huyện thuộc lưu vực sông Nậm Mu có mật độ sông, suối khá dày 1,7km/km2) Hệ thống sông, suối nhiều nhưng đa số nhỏ, hẹp và có độ dốc lớn Lượng mưa phân phối không đều trong năm nên vào mùa mưa thường thừa nước, hay xảy ra lũ, lụt; ngược lại vào mùa khô, mưa ít, thiếu nước, dòng chảy bị cạn kiệt, nên thường bị hạn hán

(1,5 Nước mặt: Thuộc lưu vực sông Nậm Mu (phụ lưu cấp 1 của sông Đà) với

nhiều con suối lớn, nhỏ nên Tân Uyên có nguồn tài nguyên nước mặt rất lớn, đáp ứng yêu cầu sản xuất và sinh hoạt, là tiềm năng để phát triển thủy điện nhỏ

Mặc dù nguồn nước mặt của huyện khá phong phú về mùa mưa với lượng dòng chảy chiếm khoảng 60 - 80% tổng lượng dòng chảy trong năm (tập trung vào tháng 6, 7, 8), nhưng vào mùa khô lượng dòng chảy chỉ chiếm khoảng 20% tổng lượng dòng chảy trong năm (kiệt nhất vào tháng 2, 3 hàng năm), dẫn đến tình trạng thiếu nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất vào những tháng mùa khô, đặc biệt ở vùng núi cao Về chất lượng nước, hầu hết các sông, suối trên địa bàn huyện chưa bị ô nhiễm, song ở một số đoạn sông, suối chảy qua khu dân cư, khu khai thác vàng sa khoáng đã có những biểu hiện ô nhiễm cục bộ do nước thải khai thác vàng tại địa bàn xã Pắc Ta và nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý

- Nước ngầm: Hiện nay tài nguyên nước ngầm ở Tân Uyên chưa được khảo

sát, đánh giá đầy đủ, nhưng theo tài liệu địa chất trong khu vực cho thấy trên địa bàn huyện có nước ngầm và ở mức độ không sâu (nhất là vùng bãi ven sông, suối), tuy nhiên trữ lượng nước không lớn, một số nơi có thể khai thác phục vụ cho sinh hoạt thông qua hình thức sử dụng giếng khoan, giếng đào

Về chất lượng nước ngầm: Kết quả phân tích và so sánh chất lượng nước ngầm tại một số giếng khoan, giếng đào trên địa bàn huyện cho thấy chưa có dấu hiệu

ô nhiễm kim loại nặng Sự phát triển khai khoáng, đặc biệt là khai thác mỏ trên thượng nguồn ít nhiều ảnh hưởng đến chất lượng nước ngầm tại các khu vực hạ lưu

Sự gia tăng dân số, việc phát triển đô thị, cơ sở sản xuất kinh doanh dẫn đến nhu cầu dùng nước phục vụ sinh hoạt, sản xuất tăng cao, mức độ khai thác nước ngầm ngày càng lớn; do đó việc khảo sát, đánh giá trữ lượng và có phương án bảo vệ nguồn nước ngầm của huyện cần được quan tâm trong giai đoạn tới

4.1.1.4 Địa hình, địa mạo

Địa hình huyện chia cắt phức tạp Được chia thành 2 khu vực chính:

- Khu vực phía Đông là sườn núi phía Tây của dãy Hoàng Liên Sơn, núi cao địa hình hiểm trở, có độ dốc lớn

- Phía Tây là khu vực đồi núi thấp, độ cao trung bình 600-1.800m so với mực nước biển

Địa hình thuộc vùng núi cao, có độ dốc lớn, trên 60% diện tích tự nhiên của huyện có độ cao trên 800m, hơn 90% địa hình có độ dốc lớn hơn 20-25o và bị chia cắt mạnh bởi các dãy núi chạy theo hướng Tây Bắc-Đông Nam; có nhiều dãy núi có

độ cao từ 1500-2000m so với mực nước biển Có sông, nhiều khe, suối; có những dải đồng bằng ở độ cao trung bình khoảng 500-600m so với mặt nước biển Xen kẽ núi đồi có nhiều thửa đất nhỏ, bậc thang, hình thể phức tạp Các loại đất như đất ở, đất nông nghiệp, đất chuyên dùng, đất hoang hóa đan xen nhau, khó cho việc quy hoạch, bố trí sản xuất và sinh hoạt của dân cư

4.1.1.5 Thổ nhưỡng

- Nhóm đất Feralit đỏ vàng trên đá sét và đá biến chất (Fs) là nhóm đất lớn nhất, khoảng 30.509,17 ha, chiếm 34% diện tích tự nhiên Đất Feralit đỏ vàng, ở độ

cao 600m được phân bố dưới chân dãy núi có độ dày tầng canh tác cao, thích hợp cho việc phát triển cây chè và các loại cây ăn quả khác

- Nhóm đất Feralit đỏ vàng trên đá mác ma axit (HFa) có trên 14.088,06 ha chiếm 15,7% diện tích tự nhiên Đất này có thành phần cơ giới nhẹ, ít chua, hàm lượng từ trung bình đến khá, thích hợp cho việc trồng lúa

- Nhóm đất mùn vàng nhạt trên đá cát (HFp) có diện tích trên 7.717,02 ha chiếm 8,6% diện tích tự nhiên

- Nhóm đất mùn alít trên núi cao (Ha) có khoảng 6.550,50 ha, chiếm 7.3% diê ̣n tích tự nhiên

- Nhóm đất mùn vàng xám trên đá cát (Fp) có khoảng 1.893,36 ha, chiếm 2,11% diện tích tự nhiên;

- Nhóm đất đỏ vàng trên đá sét và đá biến chất (HFs) có khoảng 21.805,08

ha chiếm khoảng 24,3 diện tích tự nhiên Đất đỏ vàng vùng núi cao từ 900 đến 1300m, có độ dốc lớn từ 250

– 350, ít đá lẫn thành phần cơ giới nhẹ, độ pH từ 4,5 – 5,5, nghèo dinh dưỡng

- Nhóm đất phù sa sông suối (P) và các loại đất khác như: Đất nâu đỏ trên đá mác ma bazơ (Fk), đất đỏ nâu trên đá vôi ( Fv) có khoảng 7.169,39 ha, chiếm 7,99% diện tích tự nhiên Đất phù sa suối nằm ở ven các con suối được tận dụng triệt để trồng lúa, cây lương thực

Nhìn chung phần lớn quỹ đất của huyện (hơn 70%) thích hợp cho phát triển lâm

nghiệp, cần đẩy mạnh công tác phủ xanh đất trống, đồi núi trọc để sớm đưa ngành lâm nghiệp trở thành một ngành có đóng góp lớn vào tăng trưởng kinh tế của huyện, đồng thời đảm bảo chức năng phòng hộ đầu nguồn cho khu vực

4.1.1.5.3 Tài nguyên rừng

Diện tích đất rừng của huyện theo số liệu thống kê năm 2014 là 22.442,70 ha chiếm 25,01% diện tích tự nhiên, cụ thể như sau:

- Đất rừng phòng hộ: 11.980,24 ha, chiếm 13,34% tổng diện tích

- Đất rừng sản xuất: 2.962,46 ha, chiếm 3,30% tổng diện tích