Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án xây dựng quốc lộ 3 mới hà nội thái nguyên hạng mục nút giao thông tân lập

Thực tế qua những dự án đã thực hiện cho thấy công tác GPMB vẫn còn tồn tại nhiều bất cập gây khó khăn cho những nhà đầu tư, vấn đề đời sống, việc làm của người dân sau khi bị thu hồi đấ

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

TÔ NGỌC LINH

Tên đề tài:

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG

DỰ ÁN XÂY DỰNG QUỐC LỘ 3 MỚI HÀ NỘI THÁI NGUYÊN

HẠNG MỤC NÚT GIAO THÔNG TÂN LẬP

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy

Chuyên ngành : Quản lý đất đai

Khoa : Quản lý tài nguyên

Khóa : 2011 – 2015

Thái Nguyên – Năm 2015

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

TÔ NGỌC LINH

Tên đề tài:

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG

DỰ ÁN XÂY DỰNG QUỐC LỘ 3 MỚI HÀ NỘI THÁI NGUYÊN

HẠNG MỤC NÚT GIAO THÔNG TÂN LẬP

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy

Chuyên ngành : Quản lý đất đai

Khoa : Quản lý tài nguyên

Khóa : 2011 – 2015

Giảng viên hướng dẫn : ThS.Nguyễn Đình Thi

Thái Nguyên – năm 2015

i

Lời cảm ơn

Thực tập tốt nghiệp là thời gian quan trọng trong quá trình đào tạo kỹ

sư trong các trường đại học và nhằm thực hiện phương châm học đi đôi với hành, lý luận gắn liền với thực tiễn Được sự nhất trí của Ban chủ nhiệm Khoa Quản lý Tài Nguyên - Trường đại học Nông Lâm Thái Nguyên, em đã tiến

hành thực tập tốt nghiệp với chuyên đề: “Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án xây dựng quốc lộ 3 mới Hà Nội Thái Nguyên hạng mục nút giao thông tân lập"

Trong quá trình nghiên cứu và viết khóa luận em đã nhận được sự quan tâm, hướng dẫn của nhiều tập thể cá nhân trong và ngoài trường

Trước hết em xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, nhất là các thầy cô giáo trong Khoa Quản lý Tài Nguyên là những người đã hướng dẫn truyền đạt những kiến thức và kinh nghiệm quý báu trong những năm tháng học tập tại trường Đồng thời em xin cảm ơn các bác, cô, chú, anh chị cán bộ tại trung tâm phát triển quỹ đất thành phố Thái Nguyên, đã tạo điều kiện giúp đỡ em trong việc cung cấp những thông tin cũng như đóng góp ý kiến có liên quan đến vấn đề nghiên cứu giúp

em hoàn thành khóa luận Đặc biệt em xin chân thành cảm ơn sâu sắc tới thầy giáo - ThS.NGuyễn Đình Thi Trường đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo em trong suốt quá trình nghiên cứu đề tài của mình

Cuối cùng em xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới gia đình, bạn bè

là những người đã động viên giúp đỡ em hoàn thành việc học tập và nghiên cứu của mình trong những năm học vừa qua

Em xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, ngày tháng năm 2014

Sinh viên

Tô Ngọc Linh

ii

DANH MỤC BẢNG

Bảng 4.1.Hiện trạng sử dụng đất 32

Bảng 4.2 Kết quả thực hiện về đối tượng và điều kiện bồi thường 34

Bảng 4.3 Diện tích các loại đất phải thu hồi 36

Bảng 4.4 Kết quả bồi thường đất nông nghiệp 37

Bảng 4.5.Kết quả bồi thường đất ở 37

Bảng 4.6.Kết quả bồi thường tài sản,bồi thường sản lượng 38

Bảng 4.8.Kết quả bồi thường đất nông nghiệp cùng thửa đất ở và bồi thường đất nông nghiệp không cùng thửa đất 39

Bảng 4.9.Kết quả hỗ trợ hộ nghèo bị thu hồi đất 39

Bảng 4.10 Kết quả hỗ trợ hỗ trợ thuê nhà và thưởng BGMB sớm 40

Bảng 4.11 Kết quả hỗ trợ đất nông nghiệp và hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp việc làm 40

Bảng 4.12 Kết quả hỗ trợ đất nông nghiệp không cùng thửa đất ở và cùng thửa đất ở và đất nông nghiệp không cùng thửa đất ở trong khu dân cư,và đất Bảng 4.13 Kết quả hỗ trợ ổn định đời sống dối với hộ phải di chuyển chỗ ở vá sản xuất nông nghiệp và sản xuất kinh doanh,Hỗ trợ ổn định đời sống đối với hộ gia đình bị thu hồi đất nông nghiệp 42

Bảng 4.14 Kết quả hỗ trợ ngừng sản xuất kinh doanh và hỗ trợ di chuyển,hỗ trợ gia đình chính sách 42

Bảng 4.15 Tổng hợp kinh phí BT&GPMB và chính sách hỗ trợ bồi thường đất nông nghiệp cùng thửa đất ở và bồi thường đất nông nghiệp không cùng thửa đất 43

iv

MỤC LỤC

Phần 1 MỞ ĐẦU 1

1.1 ĐẶT VẤN ĐỀ 1

1.2 Mục đích của đề tài 2

1.3.Mục tiêu của đề tài 3

1.4.Ý nghĩa của đề tài 3

PHẦN 2: TỒNG QUAN TÀI LIỆU 4

2.1 Cơ sở khoa học của đề tài 4

2.1.1 Khái niệm bồi thường và GPMB 4

2.1.2 Đặc điểm của quá trình BT&GPMB 5

2.1.3 Yêu cầu của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng 6

2.1.4 Một số yếu tố tác động đến công tác bồi thường giải phóng mặt bằng 7

2.2 Cơ sở pháp lý của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng 7

2.2.1 Các văn bản pháp quy của nhà nước có liên quan đến công tác bồi thường GPMB 7

2.2.2 Các văn bản pháp quy của địa phương có liên quan đến công tác BT&GPMB 8

2.3.Chính sách bồi thường GPMB khi nhà nước thu hồi đất 10

2.3.1.Trước khi có Luật Đất đai 1988 10

2.3.2.Thời kỳ từ năm 1988 đến năm 1993 11

2.3.3 Thời kỳ từ năm 1993 đến năm 2003 11

2.3.4.Từ khi có Luật Đất đai 2003 đến nay 13

2.4 Công tác giải phóng mặt bằng trên thế giới và trong nước 15

2.4.1 Công tác giải phóng mặt bằng trên thế giới 15

2.4.2 Công tác GPMB tại một số tỉnh, thành phố trong cả nước 22

v

PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

27

3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 27

3.1.1 Đối tượng nghiên cứu 27

3.1.2 Phạm vi nghiên cứu 27

3.2 Địa điểm và thời gian tiến hành 27

3.3 Nội dung nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi 27

3.3.1 Điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội 27

3.3.4 Những thuận lợi khó khăn trong công tác BT&GPMB 27

3.4 Phương pháp nghiên cứu 27

3.4.1 Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu thứ cấp 27

3.4.2.Đánh giá thực trạng công tác đền BT&GPMB 27

3.5 Ảnh hưởng của công tác GPMB đến đời sống của nhân dân tại khu vực GPMB 27

PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 28

4.1.Điều kiện tự nhiên của phường Thịnh Đán 28

4.1.1 Vi trí địa lý 28

4.1.2 Điều kiện kinh tế – xã hội 30

4.1.3 Hiện trạng sử dụng đất năm 2014 32

4.2 Đánh giá thực trạng công tác BT&GPMB tại nút giao Tân Lập 33

4.2.1 Đối tượng và điều kiện bồi thường 33

4.2.2 Quy trình thực hiện BT&GPMB 34

4.2.3 Đánh giá kết quả bồi thường về đất và tài sản gắn liền với đất tại khu vực giải phóng mặt bằng 36

nông nghiệp trong cùng thửa đất ở trong khu dân cư 41

4.2.4 Tổng hợp kinh phí BT&GPMB và chính sách hỗ trợ 43

4.3 Đánh giá chung kết quả quá trình BT&GPMB 44

vi

4.4 Thuận lợi và khó khăn và đề xuất giải pháp 46

4.4.1 Thuận lợi 46

4.4.2 Khó khăn 46

4.4.3 Một số giải pháp đề xuất 47

4.5 Về quản lý đất đai 47

4.5.1 Về chính sách bồi thường 48

4.5.2 Về tái định cư 49

PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 51

5.1 KẾT LUẬN 51

5.2 ĐỀ NGHỊ 51 TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

Việt Nam trong những năm gần đây đã đạt được những thành tựu to lớn

về kinh tế - xã hội, nền kinh tế tăng trưởng liên tục và năng động, cùng với những chính sách kinh tế thông thoáng để thu hút các nhà đầu tư, nền chính trị ổn định, hệ thống pháp luật và cơ chế quản lý đang dần được hoàn thiện, nguồn nhân lực dồi dào, thị trường tiêu thụ rộng lớn…Việt Nam đã và đang là điểm đến hấp dẫn đối với những nhà đầu tư nước ngoài cũng như trong nước Hơn thế nữa nước ta đang đẩy mạnh việc xây dựng cơ sở hạ tầng vật chất kĩ thuật để đáp ứng nhu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước Do đó

có rất nhiều dự án đầu tư xây dựng các công trình đã và đang diễn ra mạnh

mẽ trên địa bàn tất cả các vùng trong cả nước Để dự án đầu tư xây dựng các công trình có tính khả thi cao, xây dựng đúng tiến độ thì công tác bồi thường

và giải phóng mặt bằng đóng vai trò hết sức quan trọng, nhiều khi mang tính quyết định đến hiệu quả đầu tư và tiến độ hoàn thành dự án

Giải phóng mặt bằng là quá trình đa dạng và phức tạp, nó thể hiện khác nhau đối với mỗi dự án, nó liên quan trực tiếp đến lợi ích của các bên tham gia và lợi ích của toàn xã hội Thực tế qua những dự án đã thực hiện cho thấy công tác GPMB vẫn còn tồn tại nhiều bất cập gây khó khăn cho những nhà đầu tư, vấn đề đời sống, việc làm của người dân sau khi bị thu hồi đất sản xuất, việc bồi thường có được thoả đáng không, việc lợi dụng chức quyền để tham nhũng tiền bồi thường, việc người dân hám lợi mà có những hành động

2

lừa đảo để chuộc lợi… đã và đang gây nhiều nguy cơ mất ổn định an ninh, chính trị, trật tự, an toàn xã hội, làm thất thoát nguồn ngân sách của Nhà nước

và làm ảnh hưởng tới sự phát triển bền vững của đất nước

Cùng với sự phát triển chung của cả nước, trên địa bàn thành phố Thái Nguyên trong những năm gần đây đã có nhiều công trình, dự án được triển khai nhằm mục đích đẩy mạnh nền kinh tế của thành phố, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và góp phần không nhỏ vào sự nghiệp phát triển chung của cả nước Việc xây dựng các khu dân cư, thành lập các nhà máy, xí nghiệp, các khu công nghiệp… đang dần dần làm thay đổi cơ cấu sử dụng đất của thành phố Công tác giải phóng mặt bằng, hỗ trợ và tái định cư cũng vì thế diễn ra mạnh mẽ, cũng như các địa phương khác trên cả nước việc thực hiện công tác này có những mặt tích cực nhưng cũng gặp nhiều những vướng mắc, khó khăn ảnh hưởng đến quyền, lợi ích của người dân và sự phát triển kinh tế xã hội Có những dự án đã hoàn thành, các công trình được đưa vào sử dụng song bên cạnh đó vẫn còn rất nhiều dự án treo do công tác BT&GPMB còn gặp khó khăn, nhiều đơn thư khiếu nại được gởi tới các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền đề nghị giải quyết liên quan đến việc BT&GPMB

Xuất phát từ thực tiễn và nhu cầu trên, được sự nhất trí của Ban Giám hiệu Nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Quản Lý Tài Nguyên, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của thầy giáo Ths Nguyễn Đình

Thi, em tiến hành thực hiện đề tài: "Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án xây dựng quốc lộ 3 mới Hà Nội Thái Nguyên hạng mục nút giao thông tân lập"

1.2 Mục đích của đề tài

Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án xây dựng quốc lộ 3 mới hà nội Thái Nguyên hạng mục nút giao thông tân lập, từ đó tìm

3

ra những thuận lợi và khó khăn trong công tác này, đồng thời đề xuất những giải pháp đổi mới và hoàn thiện công tác bồi thường GPMB

1.3.Mục tiêu của đề tài

-Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án xây dựng

quốc lộ 3 mới hà nội Thái Nguyên hạng mục nút giao thông tân lập"

- Đánh giá sự hiểu biết về công tác bồi thường giải phóng mặt bằng

1.4.Ý nghĩa của đề tài

*Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học: Giúp em củng cố những kiến thức đã học, vận dụng vào thực tế trong lĩnh vực bồi thường GPMB; rèn luyện tính cẩn thận, tỷ mỉ trong nghiên cứu khoa học

*Ý nghĩa thực tiễn: Kết quả của đề tài giúp cho các nhà quản lý đất đai rút ra kinh nghiệm, thấy được những mặt đã làm được và những mặt còn hạn chế trong công tác bồi thường GPMB, từ đó có biện pháp thúc đẩy công tác bồi thường GPMB, thực hiện đúng tiến độ kế hoạch

4

PHẦN 2 TỒNG QUAN TÀI LIỆU

2.1 Cơ sở khoa học của đề tài

2.1.1 Khái niệm bồi thường và GPMB

- Giải phóng mặt bằng là quá trình thực hiện các công việc liên quan đến việc di dời nhà cửa, cây cối, các công trình xây dựng và một bộ phận dân cư trên một phần đất nhất định được quy hoạch cho việc cải tạo, mở rộng hoặc xây dựng một công trình mới

- Thu hồi đất: Là việc Nhà nước ra Quyết định hành chính để thu lại quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất đã giao cho tổ chức, Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn quản lý theo quy định của Luật này

- Bồi thường khi nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất Các hình thức bồi thường đất:

+ Bồi thường bằng tiền

+ Bồi thường bằng đất có cùng mục đính sử dụng

- Tại khoản 7 Điều 4 của luật đất đai quy định: Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới Các chính sách hỗ trợ tại điều 17 Nghị định 69/2009/NĐ-CP bao gồm:

+ Hỗ trợ di chuyển, hỗ trợ tái định cư đối với trường hợp thu hồi đất ở; + Hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất, hỗ trợ đào tạo chuyển đổi nghề và tạo việc làm đối với trường hợp thu hồi đất nông nghiệp;

+ Hỗ trợ khi thu hồi đất nông nghiệp trong khu dân cư, đất vườn, ao không được công nhận là đất ở;

+ Hỗ trợ khác

5

- Theo điều 4 Nghị định số 197/2004/NĐ-CP: Tái định cư là việc di

chuyển đến một nơi ở mới để sinh sống và làm ăn Tái định cư bắt buộc là sự

di chuyển không thể tránh khỏi khi Nhà nước thu hồi đất hoặc trưng dụng đất

để thực hiện các dự án

TĐC được hiểu là một quá trình bồi thường thiệt hại về đất, tài sản, di chuyển đến nơi ở mới và các hoạt động hỗ trợ để xây dựng lại cuộc sống, thu nhập và cơ sở vật chất

TĐC là hoạt động nhằm giảm nhẹ các tác động xấu về KT-XH đối với bộ phận dân cư đã gánh chịu vì sự phát triển chung của đất nước

Hiện nay nước ta, khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở thì người sử dụng đất được bố trí tái định cư bằng các hình thức sau:

+ Bồi thường bằng nhà ở

+ Bồi thường bằng đất ở mới

+ Bồi thường bằng tiền để xây dựng nơi ở mới

TĐC là việc không thể tách rời và giữ vị trí rất quan trọng trong chính sách giải phóng mặt bằng

2.1.2 Đặc điểm của quá trình BT&GPMB

BT&GPMB là quá trình đa dạng và phức tạp, nó thể hiện sự khác nhau giữa các dự án, nó liên quan trực tiếp đến lợi ích của các bên tham gia và lợi

ích của toàn xã hội Chính vì vậy quá trình BT&GPMB có các đặc điểm sau:

- Tính đa dạng: Mỗi dự án được tiến hành trên một vùng đất khác nhau với điều kiện tự nhiên – KTXH và trình độ dân trí nhất định Đối với khu vực nội thành, mức độ tập trung cao, ngành nghề của dân cư đa dạng, giá trị đất và tài sản trên đất lớn dẫn đến quá trình GPMB có đặc trưng nhất định Đối với khu vực ven đô, mức độ tập trung dân cư khá cao, ngành nghề dân cư phức tạp, hoạt động sản xuất đa dạng: Công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại, vv quá trình GPMB cũng có những đặc trưng riêng của nó Đối với

6

khu vực ngoại thành hoạt động sản xuất chủ yếu của dân cư là sản xuất nông nghiệp, do đó GPMB cũng được tiến hành với những đặc điểm riêng biệt

- Tính phức tạp: do những nguyên nhân sau:

+ Đất ở là tài sản có giá trị lớn, gắn bó trực tiếp với đời sống và sinh hoạt của người dân mà tâm lý, tập quán là ngại di chuyển chỗ ở

+ Do yếu tố lịch sử để lại nên nguồn gốc sử dụng đất phức tạp và do cơ chế chính sác chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế sử dụng đất nên chưa giải quyết được các vướng mắc và tồn tại cũ

+ Việc quản lý đất đai chưa chặt chẽ dẫn đến các hiện tượng lấn chiếm, xây dựng nhà trái phép nhưng lại không được chính quyền địa phương xử lý dẫn đến việc phân tích hồ sơ đất đai và áp giá phương án bồi thường gặp rất nhiều khó khăn

+ Thiếu quỹ đất dành cho xây dựng khu TĐC cũng như chất lượng khu TĐC thấp chưa đảm bảo được yêu cầu …

+ Việc áp dụng giá đất ở để tính bồi thường giữa thực tế và quy định của Nhà nước có những khoảng cách khá xa cho nên việc triển khai cũng không được sự đồng thuận của những người dân

Từ các điểm trên cho thấy mỗi dự án khác nhau đều có những tính đặc thù riêng biệt do đó công tác tổ chức thực hiện cũng khác nhau

2.1.3 Yêu cầu của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng

Công tác GPMB được coi là một trong những bước đầu tiên của một dự

án đầu tư xây dựng do đó đảm bảo nhanh chóng, kịp thời và chính xác trong các công tác BT&GPMB là một yêu cầu cấp thiết và rất quan trọng Các dự

án sẽ không thể thực hiện nếu không có được mặt bằng Không những đảm bảo đến tiến độ thành công của các dự án mà còn ảnh hưởng rất lớn đến các vấn đề an ninh, chính trị, xã hội.Việc tiến hành GPMB đúng tiến độ còn giúp tiết kiệm chi phí, đẩy nhanh việc thi công đưa vào khai thác sử dụng đúng kế

2.1.4 Một số yếu tố tác động đến công tác bồi thường giải phóng mặt bằng

- Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản pháp luật có liên quan đến công tác BTGPMB

- Công tác quản lý Nhà nước về đất đai

- Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

- Công tác giao đất, cho thuê đất

- Việc đo đạc thống kê, kiểm kê đất đai

- Nhận thức của người dân bị thu hồi đất

- Công tác tuyên truyền, vận động người dân thực hiện chính sách, pháp luật của Nhà nước

- Giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo các vi phạm trong quản lý và sử dụng đất đai (Viện nghiên cứu địa chính, 2002)

2.2 Cơ sở pháp lý của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng

2.2.1 Các văn bản pháp quy của nhà nước có liên quan đến công tác bồi thường GPMB

- Luật Đất đai 2003

- Nghị định số 123/2007/NĐ-CP ngày 27/07/2007 của Chính phủ về sửa đổi bổ sung một số điều của Nghị định 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 của Chính phủ về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất

8

- Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25/05/2007 của Chính phủ về Quy định bổ sung về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự bồi thường hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai

- Thông tư số 69/2006/TT-BTC ngày 02/08/2006 của Bộ Tài chính hướng dẫn sửa đổi, bổ sung Thông tư số 116/2004/TT-BTC ngày 07/12/2004 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Nghị định 197/2004/NĐ-CP của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Thông tư số 06/2007/TT- BTNMT ngày 25/05/2007 hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25/05/2007 của Chính phủ về Quy định bổ sung về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự bồi thường hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai

- Nghị định số 69/NĐ-CP ngày 13/8/2009 của Chính Phủ Về việc Quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư

- Thông tư số 14/2009/TT- BTNMT ngày 01/10/2009 của Bộ Tài nguyên

& Môi trường quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và trình tự, thủ tục thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất

- Nghị định số 123/2007/NĐ-CP ngày 27/07/2007 của Chính phủ về sửa đổi bổ sung một số điều của Nghị định 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 của Chính phủ về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất

2.2.2 Các văn bản pháp quy của địa phương có liên quan đến công tác BT&GPMB

- Quyết định số 32/QĐ-UBND V/v phê duyệt giá đất ở trung bình để tính

hỗ trợ đối với đất nông nghiệp trong khu dân cư trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên năm 2014

- Quyết định số 13/2013/QĐ-UBND phê duyệt giá đất ở trung bình

để tính hỗ trợ đối với đất nông nghiệp trong khu dân cư trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

- Quyết định số: 01/2010/QĐ-UBND, ngày 05 tháng 01 năm 2010 của

Uỷ ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành quy định thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo Nghị định số 69/2009/ĐN-CP của Chính phủ trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

- Quyết định số: 47/2010/QĐ-UBND, ngày 22 tháng 12 năm 2010 của

Uỷ ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên về việc phê duyệt khung giá các loại đất năm 2011 trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

- Quyết định số: 28/2011/QĐ-UBND, ngày 20 tháng 6 năm 2011 của

Uỷ ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành đơn giá bồi thường cây cối hoa màu gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

- Quyết định số: 19/2011/QĐ-UBND, ngày 20 tháng 4 năm 2011 của Uỷ ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành đơn giá bồi thường nhà và các công trình kiến trúc gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

- Quyết định số 03/2012/QĐ-UBND ngày 21/02/2012 của UBND tỉnh ban hành quy trình xác định giá các loại đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

10

- Nghị quyết 26/2009/NQ-HĐND ngày 12/12/2009 về việc thông qua chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

2.3.Chính sách bồi thường GPMB khi nhà nước thu hồi đất

2.3.1.Trước khi có Luật Đất đai 1988

* Hiến pháp 1946:

- Sau cuộc cách mạng tháng 8 năm 1945 nước ta đã có Hiến pháp vào năm 1946, đến năm 1953 Nhà nước thực hiện cải cách ruộng đất Một trong những mục tiêu của cải cách ruộng đất là thủ tiêu quyền chiếm hữu ruộng đất của thực dân Pháp và đế quốc xâm lược ở Việt Nam, xóa bỏ chế độ phong kiến, chế độ chiếm hữu ruộng đất của giai cấp địa chủ, thực hiện chế độ sở hữu ruộng đất của nông dân Sau đó, Đảng và Nhà nước đã vận động nông dân vào làm ăn tập thể, đồng thời Nhà nước thành lập các nông trường quốc doanh, các trạm trại nông nghiệp - hình thức sở hữu tập thể

* Nghị định số 151-TTg:

- Thủ tướng Chính phủ ban hành Nghị định số 151-TTg ngày 14/4/1959 quy định về việc tạm thời trưng dụng ruộng đất, là văn bản đầu tiên liên quan đến việc bồi thường và tái định cư ở Việt Nam Sau đó Ủy ban Kế hoạch Nhà nước và Bộ Nội vụ ban hành Thông tư liên bộ số 1424/TTg của Chính phủ quy định thể lệ tạm thời trưng dụng ruộng đất làm địa điểm xây dựng các công trình kiến thiết cơ bản với nguyên tắc phải đảm bảo kịp thời và diện tích đủ cần thiết cho công trình, đồng thời chiếu cố đúng mức quyền lợi và đời sống của người có ruộng đất Đất thuộc sở hữu tư nhân hay tập thể khi bị trưng dụng thì thuộc sở hữu Nhà nước

11

2.3.2.Thời kỳ từ năm 1988 đến năm 1993

- Hiến pháp 1980 quy định đất đai thuộc sở hữu toàn dân, chính vì vậy việc thực hiện bồi thường về đất không được thực hiện mà chỉ bồi thường những tài sản có trên đất hoặc những thiệt hại do việc thu hồi đất gây nên

- Luật Đất đai 1988 ban hành quy định về việc bồi thường cũng cơ bản dựa trên những điều quy định tại Hiến pháp 1980

- Ngày 31/5/1990 Hội đồng Bộ trưởng ban hành quyết định số 186/HĐBT

về việc đền bù thiệt hại đất nông nghiệp, đất có rừng khi chuyển mục đích sử dụng vào mục đích khai thác thì phải bồi thường Căn cứ để tính bồi thường thiệt hại về đất nông nghiệp và đất có rừng theo quyết định này là diện tích, chất lượng và vị trí đất Mỗi hạng đất tại mỗi vị trí đều quy định giá tối đa, tối thiểu UBND tỉnh, thành phố quy định cụ thể mức bồi thường thiệt hại của địa phương mình cho sát với giá đất thực tế ở địa phương nhưng không thấp hơn hoặc cao hơn khung giá định mức Tổ chức, cá nhân được nhà nước giao đất nông nghiệp, đất có rừng để sử dụng vào mục đích khác thì phải bồi thường về đất nông nghiệp, đất có rừng cho Nhà nước Khoản tiền này được nộp vào ngân sách nhà nước và sử dụng vào việc khai hoang, phục hóa, trồng rừng, cải tạo đất nông nghiệp, ổn định cuộc sống, định canh, định cư cho vùng bị lấy đất

- Tại quyết định này, mức bồi thường còn được phân biệt theo thời hạn sử dụng đất lâu dài hay tạm thời theo quy định, việc miễn giảm tiền bồi thường đối với việc sử dụng đất để xây dựng hệ thống đường giao thông, thủy lợi …

2.3.3 Thời kỳ từ năm 1993 đến năm 2003

* Hiến pháp năm 1992:

- Hiến pháp 1992 thay thế Hiến pháp năm 1980 có quy định: “ Nhà nước thống nhất quản lý toàn bộ đất đai theo quy hoạch và pháp luật, đảm bảo sử dụng đúng mục đích và có hiệu quả Nhà nước giao đất cho các tổ chức và các cá nhân

sử dụng ổn định lâu dài Tổ chức cá nhân có trách nhiệm bảo vệ, bồi bổ, khai

* Luật Đất đai 1993:

- Luật Đất đai có hiệu lực từ ngày 15/10/1993 thay thế cho Luật Đất đai

1988 Điều 27 có quy định: “ Trong trường hợp thật sự cần thiết, Nhà nước thu hồi đất sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng thì người có đất thu hồi được đền bù thiệt hại” (Luật Đất đai, 1993) [14]

- Sau khi Luật Đất đai 1993 được ban hành, Nhà nước đã ban hành một số văn bản dưới luật để cụ thể hóa các điều luật bao gồm:

- Nghị định 87/CP ngày 17/8/1994 ban hành khung giá các loại đất

- Nghị định 90/CP ngày 17/9/1994 quy định cụ thể các chính sách và phân biệt chủ thể sử dụng đất, cơ sở pháp lý xem xét tính hợp pháp của thửa đất để lập kế hoạch bồi thường GPMB theo quy định khi Nhà nước thu hồi đất sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng Nghị định 90/CP là văn bản pháp lý cụ thể hóa việc thực hiện bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất, việc bồi thường bằng đất cùng mục đích sử dụng, cùng hạng đất…

- Thông tư liên bộ số 94/TTLB ngày 14/11/1994 của liên bộ Tài chính - Xây dựng - Tổng cục địa chính - Ban vật giá Chính phủ hướng dẫn thi hành Nghị định 87/CP

13

* Luật sửa đổi một số điều của Luật Đất đai năm1998:

- Luật này được Quốc hội thông qua ngày 02/12/1998 Về cơ bản luật này không có thay đổi lớn vẫn dựa trên nền tảng cơ bản của Luật Đất đai 1993, chỉ một số điều được bổ sung thêm cho phù hợp với thực tế

- Thông tư 145/1998/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn thi hành Nghị định 22/1998/NĐ-CP bao gồm các phương pháp xác định hệ số K, nội dung, chế

độ quản lý, phương pháp bồi thường và một số nội dung khác (Luật sửa đổi bổ sung của luật Đất đai, 1998,2001) [15]

* Luật sửa đổi một số điều của Luật Đất đai năm 2001:

- Luật này quy định cụ thể hơn về việc bồi thường thiệt hại và GPMB

cụ thể:

- Trong trường hợp cần thiết, Nhà nước thu hồi đất đang sử dụng của người sử dụng đất vào mục đích an ninh, quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng thì người bị thu hồi đất được bồi thường hoặc hỗ trợ Việc bồi thường hoặc hỗ trợ theo quy định của Chính Phủ

- Trường hợp cộng đồng dân cư xây dựng công trình phục vụ lợi ích công cộng của cộng đồng dân cư theo quy hoạch bằng vốn do nhân dân đóng góp hoặc Nhà nước có hỗ trợ thì việc bồi thường hoặc hỗ trợ cho người có đất được

sử dụng để xây dựng công trình do cộng đồng dân cư và người có đất đó thỏa thuận khác (Luật sửa đổi bổ sung của luật Đất đai, 1998,2001) [15]

2.3.4.Từ khi có Luật Đất đai 2003 đến nay

- Sau khi Luật Đất đai 2003 được ban hành, Nhà nước đã ban hành rất nhiều văn bản để cụ thể hóa các điều luật như:

- Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về thi hành Luật Đất đai

- Nghị định 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 của Chính phủ về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất

14

- Thông tư 114/2004/TT-BTC ngày 26/11/2004 của Bộ Tài chính về hướng dẫn thực hiện Nghị định 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 của Chính phủ về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất

- Nghị định 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Thông tư 116/2004/TT-BTC ngày 07/12/2004 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Nghị định 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Thông tư 69/2006/TT-BTC ngày 02/8/2006 của Bộ Tài chính về việc sửa đổi bổ sung Thông tư 116/2004/TT-BTC ngày 07/12/2004 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Nghị định 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Nghị định 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 của Chính phủ quy định về việc cấp GCNQSD đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự thủ tục bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại tố cáo về đất đai

- Thông tư 06/2007/TT - BTNMT ngày 02/7/2007 của Bộ Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn thực hiện một số điều Nghị định 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 của Chính phủ quy định về việc cấp GCNQSD đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự thủ tục bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại tố cáo về đất đai

- Thông tư liên tịch của Bộ Tài chính - Bộ Tài nguyên và Môi trường số 14/2008/ TTLT-BTC-BTNMT ngày 31/01/2008 hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 của Chính phủ quy định về việc cấp GCNQSD đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự thủ tục bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại tố cáo về đất đai

15

- Nghị định 123/2007/NĐ-CP ngày 27/7/2007 của Chính phủ về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của nghị định số 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất

- Thông tư 107/2007/TT-BTC ngày 07/9/2007 hướng dẫn về quản lý thanh toán, quyết toán vốn đầu tư dự án GPMB, tái định cư sử dụng vốn ngân sách nhà nước

- Nghị định số 69/2009/NĐ-CP ngày 13/8/2009 của Chính phủ quy định

bổ sung quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

- Thông tư số 14/2009/TT-BTNMT ngày 01/10/2009 của Bộ Tài nguyên

và Môi trường quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và trình tự thủ tục thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất

- Văn bản số 181/ĐC-CP ngày 23/10/2009 của Chính phủ đính chính Nghị định số 69/2009/NĐ-CP ngày 13/8/2009 của Chính phủ quy định bổ sung quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

2.4 Công tác giải phóng mặt bằng trên thế giới và trong nước

2.4.1 Công tác giải phóng mặt bằng trên thế giới

16

Cơ chế thị trường đã thiết lập mặt bằng giá trị của quyền sử dụng (đất) và

đã “tính đủ” mọi yếu tố pháp lý Khi đất đai là sở hữu toàn dân và tuyệt đối không một ai có quyền sở hữu ấy, thì cơ chế quản lý đất đai của nhà nước ở mọi quốc gia theo thể chế cộng hòa đều tương đồng Việc còn lại chỉ là thiết lập những “nguyên tắc ứng xử” công bằng, luật và quy trình thi hành minh bạch, chặt chẽ nhằm đảm bảo quá trình quản lý đất đai của nhà nước, tránh gây xáo trộn bất bình xã hội

Chi phí đền bù đất đai là chi phí lớn nhất trong toàn bộ dự án Giá bồi thường bao gồm: giá trị đất, giá trị tài sản gắn liền với đất, những tổn thất (thiệt hại) gây ra và hỗ trợ tái định cư Ngoài ra, nếu có bất đồng phải ra tòa giải quyết thì luật Mỹ quy định nhà nước phải chi trả mọi chi phí tòa án, phí luật sư, phí thu thập tài liệu và nhân chứng, phí giám định bất động sản chứ công dân có đất bị thu hồi không phải trả các phí này Khi ra tòa thì công dân phải chấp nhận số tiền đền bù do bồi thẩm đoàn quyết định trao tại tòa hoặc kháng cáo, do đó không cần đến cưỡng chế

Điểm cần lưu ý là nguyên tắc “đền bù tương xứng” được thiết lập dựa trên quan niệm người có đất bị thu hồi đã chịu thiệt thòi vì “lợi ích chung” thì nhà nước đại diện cho “lợi ích chung” phải đứng ra chi trả mọi chi phí ngay

cả khi phát sinh tranh chấp hay khiếu kiện Phương pháp này áp dụng thuận lợi ở Mỹ vì có hệ thống tòa án độc lập với chính quyền và nhân dân rất tôn trọng sự công minh của tòa án

Đối với việc hỗ trợ tái định cư, luật Mỹ quy định một số trường hợp phải xây lại nhà tương đương với nhà cũ cho người dân tại nơi tái định cư Đối với doanh nghiệp bị di dời thì được bồi thường thiệt hại do mất lợi tức Ngoài ra, trong những trường hợp khó xác định chính xác các khoản thiệt hại thì tòa sẽ quy ra một con số phần trăm (ví dụ 80%), và nhà nước phải bồi thường giá trị thị trường cộng với con số phần trăm tổn thất này (180%)

17

Theo quy định, có ba phương pháp xác định trị giá đất và tài sản căn cứ theo loại bất động sản: tính theo giá mua bán đối với đất ở, tính theo lợi tức phát sinh đối với đất kinh doanh hoặc có thu hoạch, và cuối cùng là tính theo giá trị tái xây dựng kèm khấu hao tương đương nếu vẫn không xác định được bằng hai phương pháp trên Thời điểm để xác định giá trị bồi thường là thời điểm thực tế thu hồi

Khái niệm “đền bù tương xứng” còn cân nhắc giữa lợi ích công cộng, đối tượng hưởng lợi và nguồn vốn Lợi ích công cộng không nhất thiết phải là những công trình phục vụ công chúng (công viên, hạ tầng ) mà có thể là những công trình thương mại mang lại lợi ích phát triển kinh tế chung cho cộng đồng

Luật liên bang phân biệt rõ “đối tượng hưởng lợi trực tiếp” từ dự án là

“công chúng” hay “nhà đầu tư” để phân bổ nguồn vốn Nếu nhà đầu tư trực tiếp hưởng lợi thì không được dùng ngân sách liên bang để chi trả đền bù giải tỏa và có quy trình “chặt chẽ” hơn Đối với các dự án phát triển kinh tế do

“nhà đầu tư trực tiếp hưởng lợi” thì địa phương phải tự đi vay hoặc tự huy động vốn

Trong trường hợp nhà nước sử dụng quyền thu hồi đất đai giao cho nhà đầu tư phục vụ mục đích phát triển kinh tế, luật ở Mỹ cũng quy định thêm những điều kiện ràng buộc khắt khe hơn như: giới hạn loại hình kinh doanh của dự án (ví dụ: không cho mở sòng bài), cho phép người dân yêu cầu chuyên gia giám định độc lập và tư vấn luật sư bằng chi phí do nhà nước chi trả, bắt buộc hỗ trợ tái định cư bằng nhà ở tương đương với nhà cũ, đền bù thiệt hại kinh tế do hậu quả di dời Khi nhà đầu tư được hưởng lợi trực tiếp thì “lợi ích chung” đương nhiên bị cắt xén, và cần có quy định để tránh tình trạng phần thiệt thòi luôn ở phía người dân bị thu hồi đất

18

Quá trình hoàn thiện các “nguyên tắc ứng xử”, luật và văn bản dưới luật

về quản lý đất đai cần quan tâm đến các yếu tố xác định giá trị bồi thường theo hướng tính toán các thiệt hại gần hơn với các mất mát kinh tế Cũng cần

có thêm quy định đặc thù đối với việc thu hồi đất giao cho nhà đầu tư “trực tiếp hưởng lợi” nhằm tránh phần thiệt cho người dân Nếu có các căn cứ luật

rõ ràng, tòa án sẽ trở thành một kênh hữu hiệu để giải quyết mọi tranh chấp

(Nguồn: http://batdongsan.com.vn/2012)

2.4.1.2 Công tác giải phóng mặt bằng ở Inđônêsia

Đối với Inđônêsia di dân TĐC, bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất vì mục đích phát triển của xã hội từ trước đến nay vẫn bị coi là sự “hi sinh” mà một số người phải chấp nhận vì lợi ích của cộng đồng Các chương trình bồi thường TĐC chỉ giới hạn theo Luật cho đất bị dự án chiếm dụng, hoặc cho một số ít trường hợp thu hồi đất để xây dựng khu TĐC

Tuy nhiên, quan điểm nhìn nhận về công tác bồi thường TĐC đang từng bước thay đổi, nhận thức về hậu quả xấu có thể xảy ra đối với vấn đề kinh tế,

xã hội, môi trường trong quá trình thu hồi đất và di dân, mặt khác từ thực tế khách quan và sự chuyển biến nhận thức, người bị ảnh hưởng quan tâm ngày càng lớn về quyền lợi và phúc lợi cho họ, vì vậy TĐC ngày càng được xem là chương trình phát triển của quốc gia Kinh nghiệm thực tiễn đã giúp cho các nhà hoạch định chính sách, các chuyên gia lập kế hoạch và các nhà thực thi đi đến thống nhất rằng chi phí phải trả cho những tổn thất do sự thiếu quan tâm

và đầu tư trong quá trình thực hiện chính sách TĐC có thể lớn hơn rất nhiều chi phí TĐC đúng đắn Hơn nữa, những người bị bần cùng hóa đến một thời điểm nhất định sẽ là nguyên làm kiệt quệ nền kinh tế quốc dân Do vây, tránh hay giảm thiểu những ảnh hưởng xấu trong việc di dân TĐC, cộng với việc thỏa đáng cho những người bị ảnh hưởng, ngoài việc lợi ích về nền kinh tế,

19

còn đảm bảo tính công bằng đối với họ, điều này giúp cho các chủ thể an tâm trong quá trình triển khai thực hiện dự án

TĐC được thể hiện theo ba yếu tố quan trọng:

- Đền bù tài sản bị thiệt hại, nghề nghiệp và thu nhập bị mất

- Hỗ trợ di chuyển trong đó có trợ cấp, bố trí nơi ở mới với các dịch vụ

là những người có quyền lợi theo phong tục đối với đất và các tài sản khác bị

dự án chiếm dụng

- Các dự án về TĐC phải đạt hiệu quả ở mức càng cao càng tốt, các kế hoạch TĐC phải được soạn thảo và xác lập tương ứng với thời gian và ngân sách phù hợp, người di chuyển được hưởng các cơ hội về nơi ở, nguồn lực ổn định cuộc sống càng nhanh càng tốt

- Người bị ảnh hưởng được thông báo đầy đủ được tham khảo ý kiến chi tiết về các phương án bồi thường TĐC, người bị ảnh hưởng được hỗ trợ ở

- Để không ngừng cải tiến sự hộ trợ của ngân hàng với các dự án trong lĩnh vực nhạy cảm, Chính phủ Inđônêsia đã thông qua và thực hiện một số chính sách bồi thường TĐC bắt buộc Chính phủ này nêu rõ các mục tiêu và phương pháp, định ra các tiêu chuẩn trong hoạt động của các tổ chức ngân hàng khi tham gia đầu tư vào các công trình TĐC

( Nguồn: http://tapchibatdongsanvietnam.vn/2012) 2.4.1.3 Công tác giải phóng mặt bằng ở Trung Quốc

Về pháp luật đất đai, Trung Quốc có nhiều điểm tương đồng với pháp luật Việt Nam Tuy nhiên nhìn tổng thể, việc chấp hành pháp luật của người Trung Quốc rất cao Việc sử dụng đất tại Trung Quốc thực sự tiết kiệm, Nhà nước Trung Quốc hoàn toàn cấm việc mua bán chuyển nhượng đất đai Do vậy, thị trường đất đai gần như không tồn tại mà chỉ có thị trường nhà ở

Về đền bù thiệt hại về đất đai, do đất đai thuộc sở hữu Nhà nước nên không có chính sách đền bù thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất, kể cả đất nông nghiệp, tùy trường hợp cụ thể, Nhà nước sẽ cấp đất mới cho các chủ sử dụng

bị thu hồi đất

Về phương thức đền bù thiệt hại, Nhà nước thông báo cho người sử dụng đất biết trước việc họ sẽ bị thu hồi đất trong thời hạn một năm Người dân có quyền lựa chọn các hình thức đền bù thiệt hại bằng tiền hoặc bằng nhà tại khu

ở mới Tại thủ đô Bắc Kinh và Thành phố Thượng Hải, người dân thường lựa

Về tái định cư, các khu tái định cư và các khu nhà ở được xây dựng đồng bộ và kịp thời, thường xuyên đáp ứng nhu cầu nhiều loại căn hộ với các nhu cầu sử dụng khác nhau Các chủ sử dụng phải di chuyển đều được chính quyền chú ý điều kiện về việc làm, đối với các đối tượng chính sách xã hội được Nhà nước có chính sách xã hội riêng

Khi di dời thực hiện nguyên tắc chỗ ở mới tốt hơn chỗ ở cũ Khu tái định

cư được quy hoạch tổng thể, cân đối được giao thông động và tĩnh Trong quá trình đền bù, GPMB phải lập các biện pháp xử lý đối với việc sắp xếp bồi thường khi không đạt được thống nhất

Tiêu chuẩn sắp xếp bồi thường di dời nhà cửa hiện nay của Thành phố Thượng Hải được thực hiện theo 3 loại:

- Loại 1: Lấy theo giá trị thị trường của nhà đất đối với nhà bị tháo dời cộng thêm với “Giá tăng thêm nhân với diện tích xây dựng của ngôi nhà bị tháo dỡ”

- Loại 2: Đổi nhà theo tiêu chuẩn giá trị, bố trí nhà theo tiêu chuẩn giá thị trường, giá tương đương với giá nhà bị tháo dỡ, di dời

- Loại 3: Bố trí nhà theo tiêu chuẩn diện tích, đây là tiêu chuẩn mà chính quyền quận, huyện nơi có di dời lập ra đối với những người có khó khăn về nhà ở Người bị di dời có thể chọn hình thức bố trí nhà ở cho phù hợp Dựa vào khu vực bố trí nhà ở để tăng diện tích, dựa theo phân cấp từng vùng trong

22

thành phố Càng ra ngoại vi càng được hệ số tăng thêm, mức tăng thêm có thể

là 70%, 80 % hay 100%

( Nguồn: http://www.tapchicongsan.org.vn/)

2.4.2 Công tác GPMB tại một số tỉnh, thành phố trong cả nước

2.4.2.1 Công tác GPMB ở Lai Châu

- Thời gian qua, thị xã Lai Châu (Lai Châu) đã bồi thường, GPMB hơn

100 dự án với trên 200 tỷ đồng Tuy nhiên, việc thực hiện được đánh giá là rất chậm mà nguyên nhân chủ yếu là thiếu sự phối hợp giữa các Hội đồng đền

bù giải toả với chính quyền cơ sở; công tác giải ngân quá chậm và thiếu sự công bằng, dân chủ đối với các hộ dân bị thu hồi đất

Chỉ tính riêng 51 dự án do Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư thị xã Lai Châu tiếp nhận, đã có trên 700 hộ bị thu hồi đất, với tổng số đất đã thu hồi ở 48 dự án đã triển khai là 121 ha, diện tích sẽ thu hồi trong 46 dự án

đã phê duyệt là 115 ha

- Tuy nhiên, tại một số dự án thu hồi đất để xây dựng các khu dân cư mới còn khá nhiều hộ chưa nhận tiền đền bù do thắc mắc về mức áp giá đền

bù và chế độ hỗ trợ đời sống, mặc dù các dự án trên đã được giải ngân

Nhiều hộ khác đã nhận tiền đền bù song vẫn tiếp tục thắc mắc, kiến nghị Theo ông Đặng Đình Hùng, Bí thư Đảng bộ phường Tân Phong là địa bàn có diện tích bị thu hồi, giải toả nhiều nhất thì nguyên nhân chủ yếu của tình trạng chậm trễ là việc giải ngân kéo dài, dàn trải Có những dự án đã tiến hành qui chủ và áp giá đền bù, song sau 3 tháng, thậm chí đến 1 năm dân mới nhận được tiền nên đã gây thắc mắc, khiếu nại do giá cả thị trường liên tục tăng cao

- Các đơn vị thực hiện việc triển khai đo đạc, qui chủ và áp giá đền bù thường không thông qua chính quyền xã, phường Điển hình như dự án xây dựng đường Trần Phú, đơn vị thực hiện qui chủ sai dẫn đến việc các hộ bị

(Nguồn:http://laichau.gov.vn)

2.4.2.2 Tình hình GPMB ở Quảng Ninh

- Tỉnh Quảng Ninh hiện có 315 dự án đang được triển khai thực hiện công tác GPMB với tổng diện tịch phải thu hồi 3.673 ha; cơ quan hành chính

nhà nước các cấp đã tiếp hơn 6.700 lượt công dân

- Theo báo cáo của Sở TNMT Quảng Ninh, phần lớn diện tích đất đã giao cho các chủ đầu tư là đất nông, lâm nghiệp đã được chuyển đổi mục đích sử dụng sang phi nông nghiệp Tuy nhiên, các chủ đầu tư nhận đất mà không triển khai dự án, kéo dài nhiều năm gây lãng phí và thiệt hại kinh tế lớn cho địa phương Rất nhiều dự án được thuê đất từ 9-10 năm nay nhưng vẫn không triển khai

Một số dự án chậm triển khai gây bức xúc là Trung tâm du lịch và thương mại tại phường Bãi Cháy của Công ty cổ phần du lịch và dịch vụ

24

Hồng Gai, dự án xây dựng khách sạn ba sao tại phường Bãi Cháy của Công

ty cổ phần Việt Mỹ-Hạ Long Thậm chí, có dự án của những tập đoàn kinh tế lớn không những không triển khai mà còn bán dự án cho nhà đầu tư khác…

- Ông Nguyễn Văn Đọc, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh cho biết, nhiều nhà đầu tư kêu khó khăn trong GPMB nhưng khi được bàn giao đất lại chây ỳ hoặc không đủ khả năng đầu tư Rất nhiều chủ đầu tư sau khi nhận đất

đã bán, chuyển nhượng dự án thu lợi hàng chục tỷ đồng

- Sắp tới, hiện tượng các doanh nghiệp không đủ khả năng tài chính nhưng vẫn lập dự án để hưởng lợi sẽ không còn… Tỉnh ủy, UBND tỉnh Quảng Ninh cho biết đây là chủ trương nhất quán nhằm lành mạnh hóa môi trường đầu

tư, cũng như phát huy nguồn lợi rất lớn từ đất đai, tránh lãng phí.[22]

(Nguồn: http://Quangninh.gov.vn)

2.4.2.3 Công tác GPMB ở Thái Nguyên

- Năm 2013, tỉnh Thái Nguyên đã thực hiện việc GPMB cho 176 công trình, dự án, diện tích đất thu hồi là 391,6 ha với số tiền chi trả bồi thường lên tới 716,97 tỷ đồng Có thể kể đến các dự án tiêu biểu được GPMB năm 2013 như: Dự án Nhà máy điện tử Samsung (Khu công nghiệp Yên Bình), đây là một trong những dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài lớn nhất vào tỉnh Thái Nguyên trong thời gian vừa qua và cũng là dự án có tiến độ GPMB nhanh nhất trong toàn tỉnh

- Tiếp đó là việc GPMB dứt điểm Dự án nhà hát ca múa nhạc dân gian Việt Bắc Đây cũng là công trình trọng điểm được Bộ Văn hóa Thể thao và

Du lịch phê duyệt dự án đầu tư từ năm 2003, nhưng do có nhiều vướng mắc, đến năm 2013 mới được GPMB, thu hồi trên 10 nghìn mét vuông đất của dự

án để khởi công công trình Thực hiện bàn giao mặt bằng thi công xây dựng, hoàn thành theo tiến độ Dự án xây dựng Quốc lộ 3 mới, Quốc lộ 3 cũ Hà Nội

và Thường trực Ban chỉ đạo công tác GPMB và hỗ trợ tái định cư cùng các ngành của tỉnh đã tiến hành nhiều cuộc làm việc trực tiếp với các địa phương, doanh nghiệp chỉ đạo xử lý dứt điểm các tồn tại, tháo gỡ khó khăn, giải quyết kịp thời những kiến nghị, đề nghị của các chủ dự án; tổ chức các cuộc đối thoại trực tiếp với các hộ dân trong vùng dự án nhằm giải đáp những vướng mắc phát sinh trong công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư đẩy nhanh tiến độ bồi thường, GPMB cho các dự án Việc nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, tuyên truyền, vận động nhân dân chấp hành chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước được thực hiện với nhiều hình thức, phương pháp phù hợp Cộng với sự phấn đấu nhiệt tình của cán bộ làm công tác GPMB và đặc biệt là

sự ủng hộ đồng thuận cao của nhân dân đã chấp nhận khó khăn khi di chuyển,

tự nguyện hiến đất bàn giao mặt bằng với số lượng và giá trị lớn trong thời gian ngắn

- Điều đáng nói là người dân sau bị thu hồi đất khi được giao đất tái định

cư đều có hạ tầng bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ với giá tái định cư không cao hơn giá bồi thường đất ở tại nơi ở cũ Trong điều kiện Thái Nguyên là một tỉnh còn nghèo, nền kinh tế còn nhiều khó khăn, nguồn vốn dành cho công tác GPMB hạn hẹp, có thể nói đây là nỗ lực rất lớn của tỉnh Thái Nguyên trong công tác bồi thường GPMB năm qua