THỰC TRẠNG CÁC PHÒNG THÍ NGHIỆM PHÂN TÍCH MÔI TRƯỜNG VỀ THỰC HIỆN QA/QC

như lậpKHCL, KSCL, BĐCL, và cải tiến chất lượng trong khuôn khổ hệ thống chất lượng; Bảo đảm chất lượng quality assurance - viết tắt là QA trong quan trắc môi trường là một hệ thống tíc

THỰC TRẠNG CÁC PHÒNG THÍ NGHIỆM PHÂN TÍCH MÔI TRƯỜNG VỀ THỰC HIỆN QA/QC

……… Trung tâm Quan trắc môi trường

Tháng 9-2014

NỘI DUNG TRÌNH BÀY

1 Khái quát chung về QA/QC

nghiệm phân tích môi trường

3 Chia sẻ những cách làm của CEMLab về

QA/QC

như lậpKHCL, KSCL, BĐCL, và cải tiến chất lượng trong khuôn khổ hệ thống chất lượng;

 Bảo đảm chất lượng (quality assurance - viết tắt là QA) trong quan trắc môi trường là một hệ thống tích hợp các hoạt động

quản lý và kỹ thuật trong một tổ chức nhằm bảo đảm cho hoạt

quản lý và kỹ thuật trong một tổ chức nhằm bảo đảm cho hoạt

động quan trắc môi trường đạt được các tiêu chuẩn chất lượng đã quy định

 Kiểm soát chất lượng (quality control - viết tắt là QC) trong quan trắc môi trường là việc thực hiện các biện pháp để đánh giá, theo dõi và kịp thời điều chỉnh để đạt được độ tập trung, độ chính xác của các phép đo nhằm bảo đảm cho hoạt động quan trắc môi trường đạt các tiêu chuẩn chất lượng theo quy định

Thông tư 21/2012/TT-BTNMT

Tại sao cần thực hiện QA/QC?

Minh chứng cho khách hàng, đơn vị quản lý, đơn vị chứng nhận, công nhận về năng lực thử nghiệm - Tăng sức cạnh tranh

Tạo ra số liệu tin cậy – đây là giá trị đích thực của một phép phân tích hóa học

Tránh được những phiền toái, kiện cáo khi không đưa ra được bằng chứng minh chứng số liệu tin cậy (phân tích mẫu của

Tổ chức Công nhận ISO

Trung tâm Quan trắc môi trường (CEM)

Là trung tâm đầu mạng của MLQTMT trong hệ thống quan

trắc tài nguyên và môi trường quốc gia, đầu mối triển khai

quy hoạt tổng thể mạng lưới QTMT quốc gia

Có 21 Trạm QT và PTMT chính thực hiện quan trắc môi trường

Hệ thống QT&PTMT của mạng lưới quan trắc môi trường quốc gia

Hệ thống QT&PTMT của mạng lưới

quan trắc môi trường quốc gia

gồm cả các trạm lồng ghép với các trạm khí tượng, của địa phương và các trạm do Trung ương đầu tư xây dựng

• 03 xe quan trắc tự động, di động (2

ở Hà Nội, 1 ở Tp Hồ Chí Minh)

Hoạt động QT &PTMT tại các Bộ, ngành

Hoạt động QT &PTMT của các Công ty, tập đoàn …

tài liệu quản lý chất lượng được

một số cán bộ hoặc đơn vị tư vấn

xây dựng, được ký ban hành sau

đó lưu hồ sơ trong tủ kín, rất khó

Không được mở Đây là

Hệ thống tài liệu QLCL

đó lưu hồ sơ trong tủ kín, rất khó

tiếp cận Tài liệu không được phổ

biến tới các nhân viên

 Tài liệu hệ thống không được cải tiến Do vậy, hệ thống

QLCL gây nhiều khó khăn cho người thực hiện

 Tư tưởng đối phó với các tổ chức Công nhận Chỉ trước khi đánh giá mới rà soát hồ sơ…

- Một số đơn vị đi thuê địa điểm, hoặc bố trí tạm thời …

- Một số đơn vị đi thuê địa điểm, hoặc bố trí tạm thời …

- Việc bố trí các khu chức năng, các thiết bị phân tích chưa hợp lý…

- Nhìn chung, nhiều PTN đã được đầu tư các thiết bị hiện đại,

đồng bộ đáp ứng yêu cầu kỹ thuật để phân tích: KNL, Hữu cơ, hóa cơ bản …

- Các thiết bị nhiệt, khối lượng, lưu lượng, UV đã được hiệu

thiết bị phụ trợ, hoặc các chất chuẩn v.v

- Bảo trì và hiệu chuẩn thiết bị không thực hiện tốt do thiếu nhà cung cấp bảo trì có chất lượng;

- Các thiết bị AAS, GC, ICP … không được kiểm tra, thâm định định kỳ - không xác định được các thông số kỹ thuật còn đáp ứng hay không

- Thiếu các thiết bị, hóa chất: Các phép thử hấp thụ khí ở hiện

trường rồi về phân tích ở PTN cũng có khó khăn khi không chứng minh được khả năng hấp thụ khí ở hiện trường để đảm bảo độ

Ví dụ: Các cân phân tích; thiết bị GC …

- Các thông số ký thuật của thiết bị tại một số đơn vị chưa được cài đặt hợp lý: Ví dụ: cài đặt năng lương dòng đèn của AAS …

(tủ hút; thiết bị rửa mắt, báo cháy, khói, bình cứu hỏa, hộp thuốc)

- Tại hầu hết các PTN chưa có hệ thống xử lý chất thải phòng thí

- Nhìn chung: Lãnh đạo và đội ngũ cán bộ PTN đáp ứng yêu cầu tại

NĐ 27/2013/NĐ-CP, được đào tạo bài bản để thực hiện các phép thử Đủ điều kiện hoạt động độc lập

- Số cán bộ PTN tốt nghiêp ngành Hóa và hóa phân tích rất ít, Có PTN ko có nhân viên nào; nhiều PTN chỉ có từ 1- 2 cử nhân Hóa

21

45

110

13 100

20 40 60 80 100 120

Tiến sĩ Thạc sĩ KS/CN BS/DS CĐ/TC

Số lượng

Lười nghĩ, tư duy khép kín

Hết HCl rồi Thôi lấy tạm HNO3 vậy

Vì Nó cũng là axit mà

- Các phương pháp đưa ra chưa phù hợp với yêu cầu khách hàng

+ COD: nhiều PTN mới đưa ra phương pháp phân tích ở

khoảng nồng độ tư 40-600 mg/l; khoảng <40 mg/l không có

- Các Phương pháp qua ngắn ngon, thiếu thông tin như:

+ Chưa đưa ra được yếu tố ảnh hưởng và cách loại trừ;

+ Chưa đưa ra được cách chuẩn bị mẫu QC;

+ Chưa đưa ra được các tiêu chí đánh giá

- Các Phương pháp không được đánh giá định kỳ hoặc khi có sự thay đổi điều kiện nào đó

- Thiếu Hồ sơ phương pháp, hoặc nếu có cũng rất sơ sài Hầu hết các PTN có đánh giá phương pháp thì chỉ đánh giá trên nên nước

-Hầu hết chưa có quy trình đánh giá, phê duyệt phương pháp,- cán

bộ sẽ không biết làm như thế nào

- Không có quy trình kiểm tra thiết bị

- Không có quy trình thu gom, quản lý hóa chất, chất thải

1) Phân tích mẫu QC và kiểm soát kết quả

-Hầu hết các PTN chưa thực hiện đúng Thông tư BTNMT

21/2012/TT-Nhiều PTN chỉ mới thực hiện kiểm soát ngắn hạn, nhưng:

+ Không thực hiện QC theo từng mẻ mẫu, từng ngày

+ Số mẫu QC và cách thực hiện QC chưa đủ thông tin để khẳng định kết quả tin cậy

Hầu hết chưa kiểm soát dài hạn, xây dựng x-chart, r-chart …

- Chưa có tiêu chí để đánh giá số liệu

- Chưa xử lý đối với những kết quả mẫu QC ngoài khoảng cho phép

Tư tưởng

-Thực hiện QC để đối phó với các đơn vị kiểm tra, đánh giá,

chứng nhận

- Giải ngân

2) Kiểm tra, hiệu chuẩn, bảo trì thiết bị

-Đối với các VILAS, thực hiện hiệu chuẩn thiết bị theo AGL 03 với tư duy đối phó với BoA, các cơ quan công nhận

- Hồ sơ hiệu chuẩn chưa được các PTN xem xét thích đáng

Chưa đưa ra chính sách, biện pháp xử lý đối với các thiết bị gặp sai số, hoặc khoảng đo bị chệch

Mẫu CRMs: quy định lấy 10 ml pha loãng lên 100ml, nhưng

cán bộ tiết kiệm mẫu chỉ lấy 1 ml đinh mức lên 10ml (tỷ lệ pha loãng đều 10 lần)

-Hầu hết các cán bộ ở các VILAS đã được đào tạo về ISO 17025

- Các PTN cũng đã chú trọng đến việc tuyển cán bộ, đào tạo cán bộ

Những việc chưa làm được để đào tạo nội bộ

-Chưa tổ chức thường xuyên các cuộc họp chuyên môn để xem xét các vấn đề tồn tại

5) Đánh giá từ bên ngoài

-Các PTN đã chú ý đến việc tham gia ICLs, PT

Bất cập

Các đơn vị cung cấp PT ở Việt Nam còn ít

Chưa cung cấp đa dạng các thông số, các nền mẫu

Không biết nguyên nhân thực sự để khắc phục

Lần tham gia sau kết quả vân out

Tư tưởng:

Cứ tham gia để có bằng chứng cho BoA đánh giá; kết quả đạt hay không đạt là do Hên Sui

Xây dựng, cải tiến liên tục hệ thống QLCL

 ISO/IEC 17025:2005 đưa ra các yêu cầu mà PTN phải đáp ứng

nếu muốn chứng minh rằng PTN:

 Hoạt động theo một hệ thống quản lý chất lượng;

 Có năng lực kỹ thuật và;

 Có thể đưa ra các kết quả chính xác, trung thực, kịp thời

 15 yêu cầu về quản lý và 10 yêu cầu về kỹ thuật

Quản lý chất lượng

Hỗ trợ Kỹ thuật

01 QL công văn, giấy tờ, văn phòng phẩm, báo cáo tuần

* Quản lý thiết bị

01 QL hóa chất

01 QL chất thải

Nhóm AAS

(3)

Nhóm Hóa nước và khác

(6)

nhận mẫu

02 Làm sạch dụng cụ

-Phân công rõ các công việc: đầu mối, nhân viên

- Nêu rõ trách nhiệm

- Đào tạo nội bộ

- Đánh giá tay nghề (việc đánh giá tay nghề không chỉ

- Đánh giá tay nghề (việc đánh giá tay nghề không chỉ

+ Dựa trên việc phân tích các mẫu CRM, mẫu mù…

+ Đánh giá trong cả quá trình thực hiện (hàng quý)

- Có chế tài, thưởng, phạt

- Họp định hướng, hội ý kỹ thuật hàng tuần

KHÔNG SÁNG TẠO TRONG QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN

NHẤT NHẤT THEO SOP

-Thiết bị được đầu tư đồng bộ

- Các thiết bị được kiểm tra bào trì, bảo dưỡng định kỳ

(ký hợp đồng với các hãng như Tramat Co bảo dưỡng GCMS

hàng năm, SISC bảo dưỡng AAS…)

-Các thiết bị nhiệt, khối lượng, UV được hiệu chuẩn định kỳ, nếu

+ Bù giá trị của khoảng chệch

+ Đánh dấu và không tiếp tục sử dụng

-Bố trí các điều kiện đặt, để thiết bị hợp lý

- Vận hành các thiết bị thường xuyên, hoặc ít nhất 2 lần/tuần (đối với các thiết bị ít có mẫu đẻ sử dụng)

Tài liệu, phương pháp, hướng dẫn

-Tất cả các hoạt động của PTN đều được xây dựng các SOP

+ Quy trình kiểm tra thiết bị