HIỆN TRẠNG TRƯỢT LỞ ĐẤT ĐÁ VÀ TAI BIẾN ĐỊA CHẤT LIÊN QUAN

Ngoài ra, trong khu v c còn có các sông nh khác nh sông R , sông Con, sông Gang...

45

ây là ph n thuy t minh các k t qu đi u tra hi n tr ng tr t l đ t đá và m t s tai

bi n liên quan (l quét, xói l b sông) khu v c mi n núi t nh Ngh An N i dung ch

y u v đ c đi m các v trí và khu v c đã, đang và s có nguy c x y ra tr t l đ t đá trên đ a bàn toàn t nh và t ng huy n c a t nh Ngh An Các đ c đi m đ c mô t

ch y u d a trên k t qu công tác kh o sát th c đ a đã đi u tra đ n n m 2012 và k t

h p s d ng các tài li u, s li u đ c biên t p t các công trình đã đi u tra, nghiên

c u tr c đây

II.1 HI N TR NG TR T L T Á VÀ CÁC TAI BI N A

CH T LIÊN QUAN

II.1.1 Hi n tr ng tr t l đ t đá đ c gi i đoán t nh máy bay

- Khu v c các huy n K S n, T ng D ng, Con Cuông, Anh S n, ô

L ng, Thanh Ch ng: đã khoanh đ nh đ c có 322 v trí có bi u hi n tr t l

đ t đá, công tác đi u tra th c đ a đã ki m tra t t c 322 v trí gi i đoán, trong đó

có 282 v trí tr t l trùng kh p ho c g n trùng kh p M t s n i trong gi i đoán nh có tr t l song trên th c t l i là n ng r y, ru ng b c thang…

Ng c l i, m t s n i trong gi i đoán nh có tr t l song trên th c t l i không

có c ng do quá trình tr t l m i x y ra trong khi đó nh l i quá c K t qu

gi i đoán nh đ t 87,6% nh khá rõ nét, t l gi i đoán cao

Các v trí tr t l quy mô l n ph n l n phát hi n đ c trên nh, tuy nhiên không xác đ nh đ c quy mô tr t l

- Khu v c các huy n Qu Phong, Qu Châu, Qu H p, Tân K (Nam

Qu c l 48): K t qu đã khoanh đ nh đ c 429 v trí có d u hi u nh có kh

n ng liên quan v i tr t l đ t đá; trong đó có 46 v trí có đi u ki n giao thông,

có th ki m tra b ng l trình kh o sát, k t qu có 27 v trí (chi m 58,7% s v trí) xác nh n có d u hi u tr t l đ t đá trong quá kh ho c v n đang ho t đ ng trong hi n t i Các v trí còn l i do đi u ki n giao thông không thu n l i, ph n

l n n m trên núi cao, không có đ ng giao thông ti p c n đ c

- Khu v c các huy n Qu Phong, Qu Châu, Ngh a àn (b c Qu c l 48):

K t qu gi i đoán đã khoanh đ nh đ c 241 đi m tr t l , trong đó có 12 đi m

đã đ c ki m tra trên th c t

46

B ng 10: Th ng kê s l ng v trí đ c gi i đoán là "đi m tr t" trên nh máy bay và

phân tích đ a hình trên mô hình l p th s t l 1:10.000, và s l ng các đi m đ c

ki m tra ngoài th c đ a

Khu v c đi u tra

T ng s các v trí

đ c gi i đoán

S l ng các

v trí gi i đoán đ c

ki m tra ngoài th c đ a

S l ng v trí gi i đoán đ c ki m

ch ng ngoài th c

đ a đúng là "đi m

tr t"

T l % gi i đoán chính xác (s đi m gi i đoán

đ c ki m ch ng là đúng/s đi m gi i đoán

II.1.2 K t qu đi u tra hi n tr ng tr t l đ t đá và tai bi n đ a ch t

liên quan t công tác kh o sát th c đ a

Các lo i hình tai bi n đ a ch t đ c đi u tra trong khu v c mi n núi t nh

Ngh An ch y u bao g m: l quét, xói l b sông, các đi m khai thác m và

tr t l đ t đá

K t qu c a công tác đi u tra b ng kh o sát th c đ a đã ghi nh n 1298

đi m tr t l , 57 đi m l quét, l ng và 291 đi m xói l b sông (B ng 11,

47

Trong đó:

- Trên di n tích 6 huy n K S n, T ng D ng, Con Cuông, t nh Ngh

An: đã kh o sát đ c 779 v trí đã x y ra tr t l đ t đá, 38 v trí x y ra l ng,

l quét, và 55 đi m xói l b sông (B ng 12)

B ng 12: Th ng kê t ng s v trí đi u tra b ng kh o sát th c đ a đã x y ra thiên tai

tr t l đ t, l quét và xói l b sông trong khu v c 6 huy n K S n, T ng D ng,

Con Cuông, Anh S n, ô L ng, Thanh Ch ng c a t nh Ngh An (trích b ng 3, Báo

quét và 221 v trí xói l b sông (B ng 13)

B ng 13: Th ng kê t ng s v trí đi u tra b ng kh o sát th c đ a đã x y ra thiên tai

tr t l đ t, l quét và xói l b sông trong khu v c 3 huy n Qu Phong, Qu Châu,

Ngh a àn (b c Qu c l 48), t nh Ngh An (d a theo báo cáo m i c p nh t và file

excel đi m xói l c a L N c MB)

TT Huy n S đi m tr t l đ t đá S đi m l ng, l quét S đi m xói l b sông, su i

48

- Trên di n tích các huy n huy n Qu Phong, Qu Châu, Qu H p, Tân

K (nam Qu c l 48): đã kh o sát đ c 114 v trí đã x y ra tr t l đ t đá, 8 v

trí x y ra l ng, l quét và 15 v trí xói l b sông (B ng 14)

B ng 14: Th ng kê t ng s v trí đi u tra b ng kh o sát th c đ a đã x y ra thiên tai

tr t l đ t, l quét và xói l b sông trong khu v c 4 huy n Qu Phong, Qu Châu,

Qu H p, Tân K (nam Qu c l 48), t nh Ngh An (d a theo báo cáo và s li u excel

49

Hình 2 B n đ hi n tr ng tr t l đ t đá t nh Ngh An tính đ n n m 2013

l quét và xói l sông theo đ c đi m giao thông - c m dân c chính nh trình bày trong B ng 16

B ng 16: Phân chia các khu v c giao thông - c m dân c chính đ đi u tra hi n tr ng

tr t l đ t đá trong ph m vi các huy n K S n, T ng D ng, Con Cuông, Anh S n,

- D c đ ng Tam Thái - Tam H p

5

B c T ng

D ng - Con

Cuông

- D c tuy n đ ng t C a Rào - B n V - Yên Na - Bình Chu n (Qu c l 48C)

và đ ng Yên Na - Khe B , n i Qu c l 7 và TT Hòa Bình v i các xã phía B c huy n T ng D ng, Con Cuông

- Dài 120 km, ch y trên đ a hình núi >500 m

c a Ngh An v i huy n Thanh Ch ng và n c b n Lào; dài 80 km, ch y trên

đ a hình đ i, núi th p; đo n C a kh u Thanh Th y đ a hình núi cao >700 mVùng nghiên c u có đ a hình d c, phân c t m nh, phát tri n nhi u sông

su i ch y quanh co, thung l ng sông h p, đ chênh cao l n nên nhi u n i đã x y

ra l ng, l quét K t qu đi u tra tr c ti p và thu th p thông tin đã xác đ nh 38

v trí có bi u hi n l ng, l quét x y ra các khe su i trong vùng và d c sông

N m M

- Các xã Yên T nh, Yên Na, huy n T ng D ng

L ng, l quét th ng x y ra ph n c a khe su i có thung l ng d ng

ch V h p, di n tích l u v c >30-50 km2, đ a hình l u v c ch y u d c >25o

và

có c u t o d ng lòng ch o ho c b n thu n c Di n tích dòng l có chi u r ng t 30-50 m, có n i đ n 100 m, kéo dài vài tr m đ n vài km, di n tích t 0,2-0,6

km2; m c n c dâng cao t 6-12 m L x y ra nhanh, g n li n v i các tr n m a

l n; n c dâng cao đ t đ nh trong vòng <1gi , duy trì 1-3 gi và rút nhanh L

ch y u d ng l ng, t c đ dòng ch y l n, l ng ch t r n trong l th p, m c tàn phá m nh, gây nhi u thi t h i v ng i và tài s n c a nhân dân

Tiêu bi u là các tr n l quét:

- L quét vào ngày 12/8/2005 huy n K S n đã cu n trôi 8 ngôi nhà

b n Khe T , xã H u Ki m, huy n K S n và 8 nhà dân cùng hai ngôi tr ng (ti u h c, m m non) hai t ng tám phòng h c v a xây xong c a b n S p Phe xã

M ng Típ c ng b n c cu n trôi Hi n nay, b n S p Phe ph i di d i toàn b

l và các nhà dân sinh s ng d c đ ng T c đ dòng ch y xi t, v a gây xói l

b sông, v a tàn phá n ng n nhà c a, hoa màu và các công trình khác trên

đ a bàn huy n K S n x y ra m a to v i l ng t 100-340 mm, k t h p l t bên Lào đ v

Hình 3 L quét tràn qua th tr n M ng Xén (6/2011) gây ng p nhi u nhà , tr ng

h c Sau l đ l i l p bùn dày 0,5 m.

Hi n tr ng l ng, l quét t i khu v c đi u tra 6 huy n này theo các khu

v c nêu trong B ng 16 nh sau:

Khu v c d c QL7 t Th tr n ô L ng đ n C a kh u N m C n

X y ra trên di n r ng d c theo sông N m M t phía trên c u M ng Xén

đ n cu i TT M ng Xén làm s p l và cu n trôi 6 nhà dân cùng m t s tài s n khác Ngoài ra còn x y ra các khu v c khác nh : b n Khe T , khu v c b n Bà

đ n b n Hu i Th thu c xã H u Ki m, b n Piêng Cù, b n Khe N n, b n Khe Tang thu c xã Chiêu L u, b n L xã Xá L ng L x y ra nhanh kéo dài trong

2 - 3 ngày cu n trôi nhà c a và nhi u tài s n c a dân, d c theo sông Lam đ u

b n Lùng xã Tam Thái

Khu v c B c K S n

Sông su i khu v c B c K S n khá phát tri n; t đ nh núi Hu i T -

M ng L ng v phía nam khe su i ch y v nam đ vào sông N m M ; phía B c

Hu i T - M ng L ng là các ph l u c a sông N m N n, có h ng ch y v phía B c

Trong khu v c này đã phát hi n 4 v trí x y ra l quét kèm tr t l đ t,

g m: L quét t i khu v c b n Hu i Cáng, xã Keng u v i quy mô nh ; 2 đi m

l quét x y ra d c theo su i T n m trên đo n đ ng M ng L ng đi M Lý gây ách t c giao thông vào mùa m a và l quét xã B c Lý làm 13 nhà dân b trôi và s p, phòng h c b trôi 4 phòng, h h ng 5 phòng và m t s thi t h i khác

Trong khu v c Nam K S n có m t s l u v c su i có c u t o lòng ch o,

b n thu n c v i l u v c d c >25o, c a su i h p, ti m n nguy c l quét, g m các su i chính:

+ Su i Tha Phe và su i Típ 2: ây là hai su i có di n tích l u v c kho ng

12 km2 và có c u t o đ a hình t ng t nhau, đ d c lòng t 10-150

ph n

th ng ngu n, mái s n d c 30-400 h ng vào nhau t o nên d ng đ a hình

gi ng nh m t lòng ch o h ng n c; th c v t trên s n th a nên khi m a n c

t p trung v đây nhanh sau đó đ ra theo su i chính, d c theo su i chính này thung l ng d ng ch V hai bên d c và đ c khép l i d n d n làm dòng ch y h p

l i nên gây ra l ng, l quét Tr n l quét l n kèm tr t l t o l bùn đá n m

2005 đã cu n trôi 31 nhà dân, b n tr ng h c, cùng 50 kho lúa c a b n S p Phe

c a su i N m 2011, ph n c a thoát c a su i Típ 2 c ng có b n Na M ph i gánh ch u thi t h i c a l quét, làm trôi 2 nhà, làm s p 1 tr ng ti u h c và 1 nhà dân ây là nh ng khu v c nguy hi m không nên b trí dân c t i đây v

m t lâu dài nên có quy ho ch m t cách h p lý

+ Su i Típ 1: Su i có di n tích l u v c nh (8km2) nh ng l i là n i gây ra

l ng l n Nguyên nhân chính là do su i ch y th ng không quanh co, ph n

th ng ngu n có c u t o gi ng m t lòng ch o h ng n c, trong khi ph n h ngu n thung l ng b h p l i đ t ng t và có c u t o gi ng nh m t khe h m, t o nên 1 nút th t làm cho n c lên nhanh phía trên và t o dòng ch y xi t phía

d i eo co th t nên đã gây ra l ng L ng gây nguy h i c cho phía trên và phía d i eo co th t Phía trên b n c ng p và dâng lên nhanh Phía d i n c

ch y xi t v i s c tàn phá r t l n Hi n nay d c su i típ 1 đang x y ra hi n t ng

tr t l do s n quá d c (30-500) đ t đá phong hóa m nh và th c v t th a th t,

đ c bi t là ph n c a thoát c a su i (n i giao gi a su i Nâm Típ 1 và su i Típ) quá trình làm đ ng biên gi i trên s n núi d c, c t qua t ng đá phong hóa

m nh nên t i đây đang x y ra tr t trên ph m vi kho ng 200m v t li u tr t đã vùi l p 1/4 lòng su i, d báo tr t l v n ti p t c x y ra v i quy mô l n và có

kh n ng vùi l p hoàn toàn su i đ t o thành m t đ p ch n, m t khi đ p ch n b phá v thì l s quét bay các nhà dân s ng c nh b su i t i b n Vang Phao và làm ng p tr ng h c vì v y c n có bi n pháp gia c vách ta luy và c nh báo cho các h dân s ng đây c ng nh h c sinh đ c bi t đ khi g p s c x y ra có

55

x y ra l đây c ng s là n i ph i gánh ch u s c tàn phá c a l m nh nh t Hi n nay tr ng ti u h c và m t s h dân v n còn b trí nhà c a c nh b su i do v y

c n có bi n pháp h tr h di d i đ n khu v c an toàn tr c mùa m a l

cánh t và cánh h u c a su i này có nhi u su i nhánh t o nên m t m ng l i sông su i gi ng hình lông chim, v mùa m a n c t các su i nhánh này h i t sau đó cùng đ ra su i P ng d gây l ng l quét (t i b n T ng Ph n), lòng su i

có đ d c trung bình kho ng 5-100

, nh ng l u v c c a các su i nhánh có đ d c

l n thêm vào đó là th c v t th a nên khi m a l n n c đ v nhanh làm t ng

kh n ng gây l , thung l ng su i P ng c ng thu c lo i đ c bi t phía trên b n

T ng Ph n thung l ng d ng ch U nh ng b t đ u t b n T ng Ph n v sau thung

l ng h p l i thành hình ch V, t o nên nút th t hình c chai và đã gây ra l l n

t i đây, l quét x y ra vào mùa m a 2011 đã cu n trôi 1 ng i, 2 ngôi nhà, làm

ng p c u 1,5m gây ách t c giao thông và phá ho i di n tích hoa màu hai bên b

H u D ng, Nhôn Mai, Mai S n, huy n T ng D ng, nh ng nay do ng p

n c ch còn dân c m t s xã nh Mai S n, Nhôn Mai, H u Khuông ; các

xã còn l i dân đã di d i h t đ n khu tái đ nh c huy n Thanh Ch ng Nh ng

n m g n đây, do nhi u nguyên nhân, nhi u h dân khu tái đ nh c đã b v n i

c làm nhà t m b s ng lênh đênh ven lòng h trong đi u ki n không có

đ ng giao thông, đi n, tr ng h c; m i giao l u v i bên ngoài đ u b ng thuy n máy ch y d c lòng h Trong di n tích lòng h ch y u là đ a hình núi trung bình - cao, phân c t m nh Th m th c v t khá dày, nh ng ch y u là r ng h n giao tre n a, r ng ph c h i, r t ít r ng nguyên sinh

Ngoài ra trong khu v c còn nhi u khe su i khác nh su i Chà H đ t lòng theo đ t gãy B n V - Xi ng Líp, su i N m Chang, N m Ch n Các khe su i

có ph n th ng ngu n d c, thung l ng h p, ti m n nguy c l quét

Trong khu v c B c T ng D ng - Con Cuông có m t s l u v c su i

xã Yên T nh, Yên Na có c u t o d ng lòng ch o, b n thu n c v i di n tích l u

v c l n h n 20km2, đ d c l n h n 25o

, c a thoát n c h p nên đã x y ra l quét, l ng kèm theo tr t l i n hình là su i Yên T nh

Su i Yên T nh có dòng chính dài kho ng 25 km, b t ngu n t d i núi đ

c a xã Yên T nh L quét đã quét toàn b 1 nhà b n X p Pu xã Yên Na và

c ng n m 2009 l quét đã quét 2 nhà và gia súc b n Yên H ng, xã Yên Hòa

Khu v c Anh S n - ô L ng - Thanh Ch ng

Sông su i trong khu v c khá phát tri n, b t ngu n t các dãy núi phía Tây Nam, ch y theo h ng ông B c và đ ra sông Lam (sông C ) c đi m chung

là các su i nh , ng n, ph n th ng ngu n d c nên r t d x y ra l ng, l quét

c đi m chính c a m t s con sông chính trong vùng nh sau:

- Sông Lam (C ): Ch y theo h ng Tây B c – ông Nam Sông có chi u

r ng t 300 đ n 500m Dòng sông th ng u n khúc và có nhi u bãi b i l n d c hai bên b , m c đ xâm th c ngang c a sông chi m u th , xâm th c sâu không đáng k V mùa m a n c l t th ng ngu n v t o cho con sông có chi u ngang r t r ng Hai bên b sông th ng đã đ c đ p đê ng n l

- Sông Gi ng: ây là con sông khá l n trong khu v c L u v c sông

phía tây huy n Anh S n, Thanh Ch ng c đi m chính là sông h p và d c nên v n phát tri n quá trình xâm th c sâu và xâm th c ngang Sông u n khúc quanh co, đo n ch y qua khu v c núi cao dòng sông có nhi u gh nh, thác

Ngoài ra, trong khu v c còn có các sông nh khác nh sông R , sông Con, sông Gang M c đ xâm th c, xói l không nh h ng nhi u đ n các công trình xây d ng c ng nh dân sinh

II.1.3.2 Khu v c b c qu c l 48 (khu v c các huy n Qu Phong, Qu Châu, Qu H p và Ngh a àn)

Vùng đi u tra có đ a hình d c, phân c t khá m nh, phát tri n nhi u sông

su i ch y quanh co, thung l ng sông h p, di n tích l u v c và đ chênh cao l n, nên nhi u n i đã x y ra l ng, l quét K t qu đi u tra tr c ti p và thu th p thông tin đã xác đ nh 11 v trí có bi u l ng, l quét x y ra các khe su i trong vùng và d c sông N m Gi i (B ng 13 trên và B ng 18 d i đây)

B ng 18: Th ng kê t ng s v trí đi u tra b ng kh o sát th c đ a đã x y ra thiên tai, l quét trong khu v c 3 huy n Qu Phong, Qu Châu, Ngh a àn (b c Qu c l 48), t nh Ngh An (d a theo báo cáo m i c p nh t và file excel đi m xói l c a L N c MB)

TT Huy n S đi m l ng, l quét

3 Ngh a àn 1

T ng 11

57

ã xác đ nh có 11 v trí đã x y ra l ng, l quét quy mô khác nhau các khe su i, trong đó t p trung nhi u nh t là các khe su i khu v c:

- Các xã N m Gi i, Thông Th , huy n Qu Phong;

- Các xã Châu H i, Châu Nga, huy n Qu Châu x y ra n m 1988 (đã x y

ra lâu, r t may không thi t h i v ng i),

- Xã Ngh a Liên, huy n Ngh a àn do thi công đ p ch a n c Xóm Tháp (không có thi t h i gì l n)

Trong t ng s 11 v trí l quét đã kh o sát đ c có 1 v trí thi t h i v

m a l n; n c dâng cao đ t đ nh trong vòng <1h, duy trì 1 - 3 h và rút nhanh

L ch y u d ng l quét, t c đ dòng ch y l n, l ng ch t r n trong l cao, m c tàn phá m nh, gây nhi u thi t h i v ng i và tài s n c a nhân dân

- Nguyên nhân: Do đ a hình phân c t m nh, s n d c, nhi u n i đ a hình

d ng lòng ch o, “túi đ ng n c”; thung l ng sông ch y u d ng ch V, ch U Các ho t đ ng trên b m t s n nh xói mòn, r a l a, bóc mòn x y ra m nh

và th m th c v t m ng làm cho kh n ng gi n c c a s n th p Khi có m a

l n n c d n nhanh vào các khe su i h p, t o nguy c l ng, l quét kéo theo

tr t l

- Bi n pháp kh c ph c:

+ T nh Ngh An có đi u ki n đ a hình phân c t m nh, thung l ng khe su i

h p, d c, nên không tránh kh i nguy c l quét và hi n nay ch a có gi i pháp

kh c ph c kh thi Vì v y, nh ng khu v c ti m n l quét nguy hi m c n ch

đ ng di d i dân ho c có k ho nh di d i dân đ n vùng an toàn

+ T ng c ng tuyên truy n, giáo d c cho nhân dân, nh t là t ng l p thanh thi u niên bi t rõ nguy c x y ra và tác h i c a tr t l đ t đá, l quét - l ng

và trang b cho h nh ng k n ng phòng tránh, kh c ph c h u qu c b n

Hình 6 Hình nh l quét x y ra trên đ a bàn huy n Qu Phong

Tiêu bi u là tr n l quét xã N m Gi i, huy n Qu Phong, x y ra n m

2007, làm ch t 13 ng i, làm s p 10 ngôi nhà, phá h y toàn b hoa màu c a dân trong ph m vi r ng t 100 - 300, dài 7km d c sông N m Gi i, thi t h i n ng n

nh t là B n P c và B n Piêng Hi n nay, 2 b n này ph i di d i toàn b đ n n i khác Do th i gian x y là l đã lâu nên không còn quan sát th y rõ các d u hi u

c a l quét, nh ng v n còn các d u tích c a l đ l i, nh nhi u t ng l n kích

th c 5 – 10m, nhi u xác cây n m gi a lòng sông, v t li u lòng sông có đ mài mòn, ch n l c kém, dòng ch y c a sông b thay đ i m nh, m c đ s t l b sông cao

Hi n tr ng l ng, l quét t i khu v c đi u tra 3 huy n phía B c QL 48 c

th nh sau:

Huy n Qu Phong

Tiêu bi u là tr n l quét xã N m Gi i, huy n Qu Phong, x y ra n m

2007, làm ch t 13 ng i, làm s p 10 ngôi nhà, phá h y toàn b hoa màu c a dân trong ph m vi r ng t 100 - 300, dài 7km d c sông N m Gi i, thi t h i n ng n

nh t là B n P c và B n Piêng Hi n nay, 2 b n này ph i di d i toàn b đ n n i khác Do th i gian x y là l đã lâu nên không còn quan sát th y rõ các d u hi u

c a l quét, nh ng v n còn các d u tích c a l đ l i, nh nhi u t ng l n kích

th c 5 – 10m, nhi u xác cây n m gi a lòng sông, v t li u lòng sông có đ mài mòn, ch n l c kém, dòng ch y c a sông b thay đ i m nh, m c đ s t l b sông cao

Huy n Qu Châu

ã t ng x y ra d c theo su i T n, su i K S n thu c xã Châu H i t phía

th ng ngu n b n K S n, b n T n 2 đ n b n K Khuôn phía d i ngu n M c

II.1.3.3 Khu v c nam qu c l 48 (khu v c các huy n Qu Phong, Qu Châu, Qu H p, Tân K và Ngh a àn)

T i đ a bàn 4 huy n huy n Qu Phong, Qu Châu, Qu H p và Tân K c a

t nh Ngh An (phía Nam QL48), qua k t q a kh o sát đã xác đ nh có 8 đi m l quyét, l ng, l h n h p trong đó ch y u đã x y ra t i huy n Qu Phong và

Qu H p (B ng 19 và B ng 20)

B ng 19: Th ng kê t ng s v trí đi u tra b ng kh o sát th c đ a đã x y ra thiên tai l quét trong khu v c 4 huy n Qu Phong, Qu Châu, Qu H p, Tân K (nam Qu c l 48), t nh Ngh An (d a theo báo cáo và s li u excel c a L INTERGEO)

B ng 20: B ng th ng kê các đi m l quét, l ng, l h n h p trong khu v c 4 huy n

Qu Phong, Qu Châu, Qu H p, Tân K (nam Qu c l 48), t nh Ngh An

1 Châu Bình, Qu Châu 519189 2152488 100 20 1 <100 Trung bình

2 Quang Phong, Qu Phong 486205 2157687 150 10 0.5 <100 Trung bình

60

đ t ng t Th ng di n ra ngay sau 1 tr n m a l n ho c do m a l n liên t c kéo dài trong nhi u ngày

- a hình phân c t m nh, đ d c s n, đ d c l u v c c ng nh đ d c lòng sông su i l n Phân tích đ a hình, đ a m o cho th y đây là vùng núi có s n

d c nên kh n ng thoát n c m t khá nhanh c ng là nguyên nhân t o nên l quét khi có l ng m a l n t p trung trong th i gian ng n

- H ng ch y c a su i khá th ng, h u nh không có bãi b i Di n tích l u

v c c a các su i x y ra l quét th ng không l n, song có s thay đ i r t rõ r t; nhi u n i l u v c b th t h p l i, t o thành 1 d ng b y đ a hình cho hi n t ng

l quét x y ra; nh v y, v i m t l ng m a l n t p trung trong m t th i gian

ng n thì không th tiêu thoát đ c k p

- V l p th nh ng trong vùng x y ra l quét th ng g m cát, sét và r t nhi u các t ng l n đá g c v i các kích th c khác nhau Khi b ng m n c nhi u ngày, t ng th nh ng d b s t l và xói mòn và s t l Quá trình l đã đ y r t nhi u các t ng đá l n xu ng lòng su i, gây ch n dòng t m th i, đi u này đ c minh ch ng b ng r t nhi u t ng đá l n có kích th c l n còn quan sát đ c

L quét làm trôi nhà c a, gia súc, gia c m c a nhân dân, vùi l p hoa màu

và thu h p di n tích canh tác gây thi t h t r t l n v kinh t

- L quét làm h h ng ho c phá h y c s h t ng làm trôi nhà c a, gia súc, gia c m c a nhân dân, đ ng giao thông, làm t c ngh n giao thông, m t

đ ng b vùi l p thu h p nhi u n i, nhi u c t đi n cao th , c t ng ten vi n thông có nguy c đ s p

- B i l p, thu h p lòng sông su i, gây đ i dòng, d n t i xói l , b i t b sông, b su i

- Tr t l t luy âm

- Phá ho i ho c làm thu h p di n tích canh tác c a c dân đ a ph ng

H u qu c a các tr n l quét th ng n ng n v ng i và tài s n có th do nguyên nhân sau:

- Do l th ng x y ra vào ban đêm nên m i ng i dân không k p ph n

ng và có bi n pháp ng c u k p th i;

- Do t p quán c ng nh đi u ki n đ a hình d c, nên h u h t nhà c ng

nh các công trình xây d ng công c ng đ u đ c xây d ng g n ho c sát ngay

b su i; do đó khi có l quét s r t d b phá h y

61

II.1.4 Xói l b sông

II.1.4.1 Khu v c các huy n K S n, T ng D ng, Con Cuông, Anh

S n, ô L ng, Thanh Ch ng

D c hai b sông N m M , N m N n, sông C và các su i l n trong vùng

(su i Th i, khe Choang, su i Khao ), công tác kh o sát th c đ a đã ghi nh n

đ c 55 đi m x y ra xói l b sông, trong đó 21 đi m có quy mô nh , 20 đi m

có quy mô trung bình, 12 đi m có quy mô l n và 2 đi m có quy mô đ c bi t l n

(B ng 21)

B ng 21: Th ng kê t ng s v trí đi u tra b ng kh o sát th c đ a đã x y ra thiên tai xói

l b sông trong khu v c 6 huy n K S n, T ng D ng, Con Cuông, Anh S n, ô

L ng, Thanh Ch ng c a t nh Ngh An (trích b ng 3, Báo cáo c a L C BTB)

- o n b sông t c u M ng Xén, huy n K S n đ n xã Tam Quang,

huy n T ng D ng, Qu c l 7 ch y sát theo b sông C d c các đo n này

có t i 30 đi m xói l b sông có chi u dài t 45 m đ n 2.000 m, xói l sâu vào

b t 1,5-10 m Nhi u đo n xói l b sông n sâu vào n n đ ng Qu c l 7, gây

nguy hi m cho ng i và ph ng ti n giao thông qua l i trên tuy n đ ng, hi n

nay đã và đang ph i kh c ph c b ng kè bê tông và kè r đá hàng tr m mét (Hình

7 và Hình 8)

- o n b t ng n sông N m M t c u M ng Xén đi M ng Típ đã x y

ra 12 đi m xói l v i chi u dài t 200 m đ n 700 m, xói sâu vào b t 1,5 m đ n

4,0 m, trong đó có đo n b xói l sâu làm s t n n đ ng, gây t c ngh n giao

thông h n 10 ngày (đo n t M ng Xén vào Tà C ) (Hình 9 và Hình 10)

- o n b sông N m N n x y ra 2 đi m xói l v i chi u dài t 200 m đ n

400 m, sâu vào b t 3-4 m

Ngoài ra d c theo các su i l n nh trong khu v c c ng x y ra xói l v i

m c đ và quy mô khá l n nh d c su i Chà H xã Yên Na, huy n T ng

D ng s t l kéo dài hàng tr m mét

Hình 9: Xói l b sông gây s t l

nghiêm tr ng Qu c l đo n thu c đ a

ph n b n Bà, xã H u Ki m, huy n K

S n

Hình 10: Xói l b sông khu v c th tr n

M ng Xén, huy n K S n, khi n nhi u nhà dân có nguy c s t l xu ng sông

Hi n tr ng l ng, l quét t i khu v c đi u tra 6 huy n này theo các khu

v c nêu trong B ng 16 trên nh sau:

D ng

Ph n vách taluy âm phía b sông đã xói l và kh c ph c kè r đá,

nh ng hi n nay đã b kh i tr t d ch chuy n gây xê d ch v phía sông t 1 - 3 m

63

- Kh i tr t b n C u Tám

Khu v c tr t l t i b n C u Tám, thu c th tr n M ng Xén và

m t ph n xã Tà C , huy n K S n D i chân kh i tr t, do ho t đ ng dòng

ch y c a sông và c u t o đ ng b là đá g c n t n , phong hóa và ph n đá san

n n QL7, nên b sông b xói l sâu 3 - 5m, có n i đ n 10m, kéo dài h n 200m, gây s t l đ t làm 3 nhà c a dân b đ xu ng sông

Tr t l và xói l b sông đi m C u Tám đe d a gây m t QL7 và phá h y các nhà c a dân ven đ ng Hi n t i khu v c tr t l ch a đ c x

lý, phía b sông m t s h dân t xây kè bào v nhà

Bên c nh đó, d c 2 b sông C đo n t M ng Xén đ n ô L ng

th ng xuyên x y ra xói l b sông t i nhi u n i Các đo n xói l quy mô l n

g m:

+ o n sông ch y qua huy n K S n: Khu v c c u Ông Tám, kh i 4, 5

TT M ng Xén xói l v i chi u dài kho ng 1.200m, sâu vào b 2 - 3m, nhi u

ch sông ch y ngay d i sàn nhà Khu v c b n Hu i Th xã H u Ki m đ n b n

H ng Ti n, xã Chiêu L u xói l có ch sâu vào vách taluy âm QL7 2 - 3m c

bi t đo n t km 191 đ n km 187+850 QL7 vách xói l có ch khoét sâu vào

đ ng r t nguy hi m

+ o n sông ch y qua huy n T ng D ng: o n t b n T n Xà đ n đ u

b n Khe Ki n, xã L u Ki n các vách xói l khoét sâu vào b 2 - 3m có ch t i 5

- 7 m; khu v c b n C a Rào, đ u TT Hòa Bình xói l sâu vào b 2 - 4 m

+ o n sông t Con Cuông qua ô L ng đ n Thanh Ch ng: x y xói l

m nh đo n t B ng Khê đ n Th ch S n đã xác đ nh đ c 5 v trí xói l b t i: xóm 4 xã Th ch S n, xóm 3 xã C m S n, xóm 4 và xóm 2 xã nh S n, xóm Tân Thành xã B ng Khê, v i quy mô khá l n, r ng t 5m - 30m, chi u dài 50m

- 300m; khu v c TT Anh S n sông h ng th ng vào b c ng gây xói l m nh

Hi n tr ng tai bi n đ a ch t t i khu v c B c T ng D ng – Con Cuông

có 27 đi m xói l b sông, v quy mô đ c th ng kê d i đây (B ng 22 và

64

B ng 23 Th ng kê tai bi n xói l b sông theo các tuy n đ ng giao thông chính

trong khu v c B c T ng D ng – Con Cuông:

3 C a Rào - L ng Minh -B n V (d c sông)

C ng 16

Khu v c Anh S n - ô L ng - Thanh Ch ng

K t qu đi u tra t i khu v c có 22 đi m xói l b sông (B ng 24)

B ng 24 Th ng kê s l ng và quy mô tai bi n xói l b sông khu v c Anh S n –

D c hai bên b sông C do tình hình phá r ng đ u ngu n, bi n đ i khí

h u nên r t d x y ra quá trình xói l b sông nh h ng đ n s n xu t và đ i

s ng c a nhân dân h n ch tác h i ph i gia c các h th ng đê đi u, tr ng

cây ng n xói l t i các v trí có nguy c cao

II.1.4.2 Khu v c b c qu c l 48 (khu v c các huy n Qu Phong, Qu

Châu, Qu H p và Ngh a àn)

Trong vùng đi u tra thu c các huy n Ngh a àn, Qu Châu và Qu

Phong, nhìn chung đ a hình đ cao không l n trung bình kho ng 120 m đ n 250

m Nh ng do đ a hình b chia c t m nh t o cho các h th ng sông su i u n l n

g p khúc nhi u, nên đã xãy ra hi n xâm th c s n b là ch y u Các đi m xói

l th ng có h ng dòng ch y so v i b sông, su i l n t 60 – 90 đ , là m t

trong nh ng tác nhân quan tr ng gây ra hi n t ng xâm th c s n b trên D c

hai b sông Hi u, N m Gi i và m t s con su i l n trong vùng nh (su i T n,

su i K S n, su i Mun )

65

Trong t ng sô 221 v trí xói l b sông đã đi u tra, có 40 v trí gây thi t

h i đ n đ ng giao thông (20 v trí h h ng nh và ách t c giao thông, 3 v trí gây s t l taluy âm, có 2 v trí xói l chân c u, móng c u, 15 v trí ách t c giao thông) (B ng 25)

B ng 25: Th ng kê t ng s v trí đi u tra b ng kh o sát th c đ a đã x y ra thiên tai xói

l b sông trong khu v c 3 huy n Qu Phong, Qu Châu, Ngh a àn (b c Qu c l 48), t nh Ngh An (d a theo báo cáo m i c p nh t và file excel đi m xói l c a L

Hi u t c u K B n v đ n c u treo xã Châu H i áp d c theo tuy n Qu c l 48

đã phát hi n đ c 140 đi m x y ra xói l b sông trong đó 130 đi m quy mô

nh , 10 đi m quy mô trung bình ây là m t trong nh ng đo n sông c n ph i

đ c quan tâm l u ý và c n ph i tính toán k l ng h n đ n chi n l c quy

ho ch lâu dài và b n v ng cho th tr n đang trên đà xây d ng

H th ng sông su i thu c huy n Qu Phong đáng chú ý v n là sông N m

Gi i và N m Vi c đã phát hi n đ c 9 đi m v i quy mô nh , tuy nhiên c n quan tâm đ n các đi m khai thác sát s i lòng sông trái phép s làm cho m c đ xói l thêm nghiêm tr ng

Sông su i trên đ a bàn huy n Ngh a àn th ng có bãi b i và th m sông, theo quan sát thì các bi u hi n xói l b sông x y ra khá nhi u, đ c bi t d c sông Hi u, sông Sào và m t s su i nh khác, đã phát hi n đ c 72 đi m x y ra xói l b sông v i quy mô nh , hi n t i ch a nh h ng nhi u đ n đ i s ng c a

ng i dân, tuy nhiên c n quan tâm đ n các đi m khai thác sát s i lòng sông trái phép s làm cho m c đ xói l thêm nghiêm tr ng

- Nguyên nhân: Do dòng ch y h ng vào b , c u t o đ ng b tr m tích

v n thô, g n k t y u, m t s tuy n đ ng ch y sát b sông nên b ho t đ ng dòng ch y gây xói l vách taluy âm, kéo theo s t lún m t đ ng và tr t l vách taluy d ng

Bi n pháp kh c ph c: Kh c ph c xói l b sông là r t khó kh n do thung

l ng sông h p, c u t o đ t đá đ ng b ít n đ nh, dòng ch y h ng th ng vào

Theo quan sát c a đoàn kh o sát thì hi n t ng xói l b sông Ngh a

àn xây ra t ng đ i ph bi n, sông su i ch y u xâm th c ngang, tuy ch a gây thi t h i l n nh ng có m t vài v trí c n đ c quan tâm nh đo n sông Hi u

ch y qua th xã Thái Hòa c n đ c đ u t xây kè, tr ng tre ven sông đ phòng tránh tr t l , h n ch và qu n lý ch t hi n t ng khai thác khoáng s n lòng sông, đ c bi t là khai thác cát s i

II.1.4.3 Khu v c nam qu c l 48 (khu v c các huy n Qu Phong, Qu Châu, Qu H p, Tân K và Ngh a àn)

Lo i tai bi n này ph thu c đ ng th i vào quá trình thu đ ng - hình thái

67

c a dòng ch y (đ u n khúc) t o nên l c gây xói l , mái d c b và các tính ch t

c lý c a đ t đá t o b làm nên s c ch ng ch u xói l c a chúng Vì m t lý do nào đó nh l quét v n chuy n v t li u tr m tích t th ng l u b i l p thu h p lòng sông, su i làm thay đ i h ng, c ng nh t c đ dòng ch y, t o đi u ki n thu n l i cho quá trình xói l x y ra nh ng m c đ khác nhau

K t qu kh o sát th c đ a và x lý tài li u v n phòng, cho th y vùng nghiên c u là m t trong s các đ a ph ng ít x y ra các d ng tai bi n đ a ch t và

c ng ch a có ghi nh n ho c thông báo nào v các thi t h i c a tr t l đ t đá và

l ng, l quét gây thi t h i v c s v t ch t và con ng i cho c ng đ ng Các nguy c x y ra các hi n t ng tr t l đ t đá, xói l b sông trong vùng t ng

xu t hi n v i quy mô nh , t n su t và m c đ nghiêm tr ng không l n Các

d ng tai bi n đ a ch t ch y u trong vùng nghiên c u bao g m: tr t đ t, đ l

đ t đá, nguy c l quét-l bùn đá, xói l b sông, su i, c ng nh các d ng h n

h p

T i đ a bàn 4 huy n huy n Qu Phong, Qu Châu, Qu H p và Tân K c a

t nh Ngh An, qua k t q a kh o sát đã xác đ nh có 15 đi m xói l b sông phân

b ch y u huy n T n K (6 đi m), Qu Phong (3 đi m), Qu Châu (3 đi m)

và Qu H p (3 đi m) (B ng 26 và B ng 27) Kh c ph c xói l b sông là r t khó kh n do thung l ng sông h p, c u t o đ t đá đ ng b ít n đ nh, dòng ch y

h ng th ng vào b , nên vào mùa l x i l t t y u s x y ra Gi i pháp kh thi

hi n nay là xây kè d c đo n b sông b xói l

B ng 26: Th ng kê t ng s v trí đi u tra b ng kh o sát th c đ a đã x y ra thiên tai xói

l b sông trong khu v c 4 huy n Qu Phong, Qu Châu, Qu H p, Tân K (nam

Qu c l 48), t nh Ngh An (d a theo báo cáo và s li u excel c a L INTERGEO)

TT Huy n S đi m xói l b

Hi n t ng tr t l đ t đá là lo i hình thiên tai t ng đ i ph bi n trong

khu v c mi n núi t nh Ngh An, r t c n đ c quan tâm, c nh báo c đi m v

tr t l đ t đá x y ra khu v c đi u tra t nh Ngh An đ c trình bày chi ti t các

Theo s li u thu th p t S Tài nguyên và Môi tr ng Ngh An và k t

qu đi u tra, đ n ngày 30/6/2012 trên di n tích nghiên c u có 43 m khai thác

khoáng s n đang ho t đ ng đ c c p phép g m 3 m huy n K S n, 5 m

T ng D ng, 8 m huy n Con Cuông, 15 m huy n Anh S n, 2 m

huy n Thanh Ch ng và 10 m huy n ô L ng Các m ch y u là khai

thác đá làm v t li u xây d ng thông th ng và nguyên li u xi m ng Ngoài ra

còn có hàng ch c v trí khai thác trái phép, ch y u là khai thác vàng sa khoáng

d c các su i, sông huy n T ng D ng, khai thác cát d c lòng sông Lam

Thanh Ch ng, ô L ng Các m khai thác khoáng s n nhìn chung quy mô

không l n, công ngh khai thác đ n gi n Than đá, chì k m đ c khai thác h m

lò b ng ph ng pháp khoan n mìn k t h p cu c th công; đá xây d ng, đá vôi

xi m ng khai thác l thiên b ng ph ng pháp khoan n mìn, xúc b c th công;

vàng sa khoáng khai thác b ng tàu cu c ho c b ng các h m, h (khai thác trái

phép)

Theo k t qu đi u tra, hi n t i ch a ghi nh n đ c các hi n t ng tr t l

đ t đá đang x y ra các m khai thác đang ho t đ ng trong ph m vi khu v c

đi u tra, nh ng đã ghi nh n các hi n t ng tr t l , s p x y ra tr c đây t i

69

m t s n i, gây thi t h i nghiêm tr ng, đi n hình nh :

- Ngày 15/12/2007, tr t l quy mô l n t i m đá D3 công trình Th y

đi n B n V t i huy n T ng D ng khi n 18 công nhân đang làm vi c t n n Khu m là di n phân b đá cát k t phân l p dày, cát k t d ng quazit c a h t ng Sông C (O3-S1sc) và n m trong đ i nh h ng c a đ t gãy Sông C M này

- Ngày 2/4, t i b n Hu i Pai, xã Yên T nh (huy n T ng D ng) x y ra

m t v s p h m vàng trong tr m tích lòng su i, khi n 1 h c sinh ch t th m là em

La Th Thu Trang, đang h c Tr ng Ti u h c Yên T nh 2

- Tr a 17/7/2012, m t h m khai thác vàng trong tr m tích t d c b

su i N m Ngàn thu c b n Vong Môn, xã Nga My, huy n T ng D ng, Ngh

An, đã b s p, làm ch t t i ch 3 ng i, b th ng 7 ng i

Trong vùng đi u tra có m t s khu v c san i n n đ t làm khu tái đ nh c

và đã có x y ra tr t l , nh b n Khe Ò, Khe Choóng

II.1.6.2 Khu v c nam qu c l 48 (khu v c các huy n Qu Phong, Qu Châu, Qu H p, Tân K và Ngh a àn)

K t qu công tác kh o sát t i đ a bàn khu v c nghiên c u đã ghi nh n

đ c 114 đi m tr t l , trong đó có 105 đi m tr t ta luy và 9 đi m tr t trong các khu khai thác m Các đi m tr t l phân b t p trung ch y u các khu

v c nh huy n Qu H p, Qu Phong v i nhi u ki u tr t và qui mô khác nhau (B ng 28)

B ng 28 B ng th ng kê s l ng tr t trong khu v c kh o sát

T ng s đi m tr t 114

Trong khu v c các huy n K S n, T ng D ng, Con Cuông, Anh S n,

ô L ng, Thanh Ch ng, tr t l ch y u liên quan v i các s n, vách đ a hình có đ d c >25o, trong đó nh ng vách taluy đ ng ô tô và s n núi có đ

d c >35o n m d c Qu c l 7 và khu v c k c n sông C - Qu c l 7 liên quan

tr t l ch t ch nh t, chi m 62% s v trí tr t l

- Các v trí tr t l quy mô l n, có h th ng, tính ch t ph c t p ch y u phân b vùng d c Qu c l 7 - Sông C , là vùng ch u nh h ng c a đ i đ t gãy Sông C - Rào N y

- Theo đ i t ng đ a ch t, tr t l x y ra nhi u nh t trong các đá h t ng Sông C (O3-S1sc)(47,5%), Hu i Nh (S2-D1hn), Hu i Lôi (D1-2hl) (17,7%),

ng Tr u (T2ađt)(12,3%), N m T m (D1-2 nt) (4,2%), xâm nh p ph c h Phia

Bioc (T3npb) (8,6%) , là nh ng đ i t ng đ a ch t phân b d c đ i đ t gãy Sông C ho c đ i t ng đ a ch t có v phong hóa dày

- Theo đ a bàn, tr t l phân b t p trung 2 huy n K S n và T ng

D ng (chi m 83,4% s v trí tr t l ) ây là 2 huy n có đ a hình núi cao, phân c t m nh, đ d c l n và ch u nh h ng m nh c a đ i đ t gãy Sông C

- Các v trí tr t l ch y u thu c lo i tr t xoay, h n h p, t nh ti n; quy

mô nh và trung bình chi m 83,6%, quy mô l n 15,3%, r t l n ch có 1%

- Có 95,0% s v trí tr t l liên quan tr c ti p đ n y u t nhân t o (làm

đ ng giao thông, san i n n xây d ng nhà c a và v t ki n trúc, khai thác khoáng s n ), 5,0% v trí tr t l x y ra trên các s n núi, không th y liên quan tr c ti p đ n y u t nhân t o

Bi u hi n tr t l x y ra trong vùng đã gây nh h ng l n đ n giao thông, dân sinh, c nh quan môi tr ng sinh thái và nhi u tác h i khác Tr t l

đ t đá và xói l d c Qu c l 7 làm t c ngh n giao thông nhi u ngày, c n tr giao

l u gi a các vùng, mi n; bu c nhà n c ph i chi hàng tr m t đ ng m i n m đ

kh c ph c Tr t l đ t t i m t s n i có dân c nh S p M t xã L ng Minh

đe d a tr c ti p đ n tính m ng và cu c s ng c a nhân dân, b t bu c ph i di d i

37 h dân và c m công trình UB xã đ n n i khác, thi t h i hàng ch c t đ ng

71

B ng 29: Phân lo i tr t l theo quy mô, ki u và đi u ki n

D ng

đ D ng khác

T nhiên

Giao thông

T l tr t theo

di n tích (đi m/km 2

S

l ng

T l (%)

S

l ng

T l (%)

, s ít x y ra trên mái s n d c >35o và x y ra trong

ph n đá phong hóa c a t t c các thành t o đ a ch t có m t trong vùng, trong đó

các h t ng: Sông C (O3-S1sc), Hu i Nh (S2-D1hn), Hu i Lôi (D1-2hl), N m

T n (D1-2nt), ng Tr u (T2ađt), tr m tích b r i h T (Q) và xâm nh p

ph c h Phia Bioc (T3npb)có bi u hi n tr t l nhi u h n c

72

c đi m chung các v trí tr t xoay trong vùng đi u tra:

- V hình thái, quy mô: Các kh i tr t có hình thái khá đa d ng, nh ng

ph bi n d ng vòng cung, d ng ph u ng c, lòng máng; ph n kh i tr t hình

kh i, hình nêm, ho c d ng , th u kính l n Kích th c kh i tr t khá đ ng

th c, b r ng t 3 - 30m, chi u dài t 5 - 50m, chi u dày kh i tr t <20m; quy

mô tr t ch y u lo i nh , trung bình, s ít quy mô l n

- c đi m m t tr t: M t tr t quan sát khá rõ, ch y u d ng m t cong

ng c l i lõm phát tri n theo các l p phong hóa Góc d c m t tr t 60 - 75o, chi u cao tr t t 5 - 50m Phía trên các v t tr t th ng có các vách tr t

th ng đ ng hình thành t các khe n t có ph ng vuông góc v i kh i tr t; hai bên d c theo thân kh i tr t nhi u n i c ng phát sinh các khe n t song song v i

h ng tr t; nhi u n i trên thân kh i tr t có các khe n t vuông góc v i h ng

tr t

- C ch , di n bi n tr t: Tr t xoay trong đá phong hóa x y ra theo c

ch s t - tr t, tr t t ngoài vào trong theo xu th gi m d n góc d c c a vách taluy ho c vách s n V t li u tr t d ng đ t nhão ho c bùn, thành ph n là sét, v n đá phong hóa, cây c i, l n n c Khi th i ti t m a nhi u và kéo dài, l p

đá phong hóa m nh n m d c vách taluy đ ng ô tô b ng m n c tr nên nhão

và k t c u y u, s xu t hi n các khe n t trên b m t chia c t l p đá phong hóa thành các kh i nh và đ t đá s t xu ng phía d i, kéo theo đ t đá phía d i tham gia vào kh i tr t Tr t xoay th ng di n ra trong th i gian vài gi đ n vài ngày trong khi m a; sau đó có th ng ng ngh nhi u tháng ho c nhi u n m

đ n mùa m a n m sau l i ti p t c x y ra

- B i c nh x y ra tr t: Tr t xoay ch y u x y ra trong đá phong hóa trung bình - m nh ho c phong hóa không đ u, n m vách taluy đ ng ô tô ho c trên mái s n d c >25o, x y ra trong ho c ngay sau các đ t m a l n và ch y u

x y ra vào mùa m a l

Các bi n pháp x lý đ i v i tr t xoay trong đá phong hóa đã làm g m:

- Bóc b l p phong hóa, h b c vách taluy (v t tr t quy mô nh - trung bình);

- Xây t ng ch n, kè h chân vách taluy, lát đá ph b m t vách taluy

ch ng tr t, x rãnh thoát n c (đ i v i v t tr t quy mô l n);

- Kè, làm t ng ch n b o v vách taluy âm, làm đ ng bê tông, gia c

n n đ ng (đ i v i tr t l vách taluy âm)

- D ch chuy n đ ng v phía vách taluy d ng tránh tr t l

Các bi n pháp trên nhìn chung phù h p đ c đi m, tính ch t tr t l trong

đ t đá phong hóa và có hi u qu khá t t đ i v i đi m tr t quy mô nh , còn

đi m tr t quy mô l n tác d ng còn h n ch

73

* Tr t t nh ti n

Tr t t nh ti n x y ra d c theo vách taluy d ng c a đ ng ô tô, nh ng

n i đ t đá phân l p m nh và c m cùng h ng v i h ng d c đ a hình Các m t

tr t hình thành t các khe n t phát tri n theo m t l p c a đá ho c theo l p đá

m m n m xen trong t p đá c ng trong đá tr m tích h t m n tu i Ordovic - Devon thu c các h t ng: Sông C (O3-S1sc), Hu i Nh (S2-D1hn), Hu i Lôi (D1-

2hl), N m T n (D1-2nt) Các m t tr t khá nh n, ph ng, góc d c m t tr t là góc d c c a đá, th ng t 45 - 60o

V t li u tr t là đá g c phong hóa y u ho c

ít phong hóa, c ng ch c Các kh i tr t th ng có quy mô khá l n i n hình cho d ng tr t t nh ti n là các v t tr t km 172 QL7, d c đ ng M ng Xén -

Ta o Tr t theo m t l p c ng ch y u x y ra vào mùa m a, khi có tác đ ng

c a tr t đ t trong đá phong hóa

Vi c x lý tr t l theo m t l p hi n t i ch y u là h b c, xén chân vách taluy d ng, kè h chân vách núi , nh ng tác d ng r t th p ho c ph n tác d ng Nhi u n i c t xén chân vách taluy d ng đã làm gi m chân đ , m t chân kh i

tr t, k t h p ph ng ti n ch n ng l u thông trên đ ng đã kích thích tr t

l x y ra

* Tr t h n h p

M t s khu v c d c mái s n d c c a đ ng ô tô ho c khu v c đ a hình

s n d c x y ra hi n t ng tr t theo các m t tr t n m sâu trong kh i đá v i quy mô l n Các kh i tr t có quy mô l n, b ngang kh i tr t 50m - hàng tr m mét, chi u dài kh i tr t 50 m - 300m, chi u dày kh i tr t >30m, c ly tr t có

th đ t 70 - 100m (hi n đã d ch chuy n t 10 - 30m), quy mô h n 100.000 ngàn

m3 i n hình cho tr t đ t d ng này là kh i tr t t i b n S p M t (xã L ng Minh, huy n T ng D ng), kh i tr t b n T n Xà (km 174 qu c l 7), b n

S p T c (km 175+600 qu c l 7) c đi m chung c a các đi m tr t d ng này là:

- V hình thái, quy mô: Kh i tr t hình nêm, vòng cung, ph u ng c; quy

mô l n v i b r ng chân kh i tr t có th đ n 300 m, chi u cao tr t t 100m

đ n h n 200m ho c 300m

- c đi m kh i tr t: Các kh i tr t l n th ng không quan sát đ c

m t tr t do chúng n m n sâu M t s kh i tr t khác có th quan sát đ c vách tr t Trên thân kh i tr t th c v t th ng kém phát tri n h n xung quanh

và có th x y ra tr t xoay (do y u t phong hóa, đ a hình d c và m a) ho c xói mòn, x rãnh

V t li u tr t là đá c ng ch c b n t n l n đá phong hóa trung bình (tr t xoay ch y u là đá phong hóa trung bình - m nh) Ph n chân kh i tr t th ng

có các đi m n c ng m xu t l

- C ch , di n bi n tr t: Tr t h n h p x y ra d c vách taluy đ ng ô tô

ho c mái s n d c có đ d c >35o, trong vùng đ t đá d p v , phong hóa m nh

ho c d p v phong hóa không đ u, là nh ng vùng ch u tác đ ng m nh c a ho t

đ ng đ t gãy, tân ki n t o

74

Tr t h n h p theo các m t tr t sâu x y ra đã lâu (có th d ng tr t c ),

t c đ tr t ch m (có n i kho ng 1 - 2 m/n m) Tr t c ng x y ra khá liên t c,

nh ng khi m a nhi u t c đ x y ra l n h n

- Tác h i: Tr t h n h p quy mô l n có tính đe d a l n, có th gây m t

đ ng, l p sông, m t đ t , phá h y tài s n, nhà c a

- V các gi i pháp kh c ph c: Hi n t i các v trí tr t quy mô l n d c

đ ng giao thông đ c gia c , xây t ng ch n h chân kh i tr t, phía trên thân

tr t kè đá kín b m t ch ng xói l , thoát n c, đ t bi n c nh báo , nh ng tác

d ng r t th p và tr t v n ti p t c x y ra và di n bi n ph c t p

Ngoài các bi u hi n tr t l nêu trên, còn m t s v trí b t g p m t s v trí tr t l ki u đ l , đá đ , đá r i và s t lún n n đ ng

á đ , đá r i x y ra ph bi n khu v c N m C n và M ng L ng trong các thành t o đá carbonat c a h t ng N m C n (D2g-D3frnk), Khánh Thành (D3-

C1kt), B c S n (C-Pbs) T i nh ng khu v c này, đ a hình đá vôi t o núi cao v i vách d ng đ ng, phía trên là tr m tích carbonat phân l p trung bình - dày, c ng

ch c, phía d i là l c nguyên xen carbonat ho c đá sét vôi phân l p m ng Do các đá phía d i b phong hóa m nh, k t c u kém v ng ch c nên b tr t l , kéo theo các đá phía trên b đ l ho c tr t l quy mô l n V t li u đ l g m sét,

v n đá phong hóa l n các t ng đá c ng ch c kích th c t vài dm3đ n hàng m3

Ngoài ra, d c QL7 đo n t C a Rào đ n N m C n, m t s đo n vách taluy cao t 20 - 50m, đá g c b phong hóa không đ u, n t n m nh, nên c ng

th ng xuyên x y ra đá đ , đá r i theo su t th i gian c bi t d c theo tr c

đ ng giao thông chính QL7 đo n t c a kh u N m C n, K S n đ n c u Tam Quang, T ng D ng đã x y ra 29 v trí v i chi u dài nh h ng theo đ ng t 300m đ n 5.000m

D c theo QL7 còn b t g p 5 v trí s t, n t đ ng, làm cho n n đ ng b

s t lún t 0,2m đ n 0,5m, kéo dài t 200m đ n 400m T i s n phía Tây c u

M ng Xén xu t hi n nhi u v t n t dài 7 - 10m, r ng 20 - 50cm, sâu 2 - 3m m t

đ dày thành đ i r ng 7 - 10m kéo dài kho ng 150m theo ph ng 150 - 330o

II.2.1.2 Hi n tr ng v tr t l đ t đá t i 6 khu v c chính đã kh o sát trên đ a bàn các huy n K S n, T ng D ng, Con Cuông, Anh S n, ô

L ng và Thanh Ch ng t nh Ngh An

Công tác đi u tra hi n tr ng tr t l đ t đá b ng kh o sát th c đ a trong khu v c 6 huy n K S n, T ng D ng, Con Cuông, Anh S n, ô L ng và Thanh Ch ng đ c th c hi n trên c s đi u tra đi u tra th c đ a, t ng h p và

k th a các tài li u, công trình đi u tra tr c đây, phân chia các khu v c tr t

l theo đ c đi m giao thông - c m dân c chính nh trình bày trong b ng sau (B ng 32)

75

B ng 32: Phân chia các khu v c giao thông - c m dân c chính đ đi u tra hi n tr ng

tr t l đ t đá trong ph m vi các huy n K S n, T ng D ng, Con Cuông, Anh S n,

- D c đ ng Tam Thái - Tam H p

5

B c T ng

D ng - Con

Cuông

- D c tuy n đ ng t C a Rào - B n V - Yên Na - Bình Chu n (Qu c l 48C)

và đ ng Yên Na - Khe B , n i Qu c l 7 và TT Hòa Bình v i các xã phía B c huy n T ng D ng, Con Cuông

- Dài 120 km, ch y trên đ a hình núi >500 m

c a Ngh An v i huy n Thanh Ch ng và n c b n Lào; dài 80 km, ch y trên

đ a hình đ i, núi th p; đo n C a kh u Thanh Th y đ a hình núi cao >700 m

B ng 33: T ng h p tr t l theo quy mô đ c bi t l n, r t l n

S 1sc), đá phong hóa trung bình, n t n m nh Kh i tr t có quy mô đ c bi t l n, hình ph u ng c v i chi u r ng chân

kh i tr t 200m, r ng đ nh tr t 60m, chi u dài thân tr t 230m, b dày thân tr t ch a xác đ nh rõ t i hàng ch c mét

Ki u tr t h n h p

3 NA-BTB.1362

(T n Xà) 429831 2134386

i m tr t l n m vách ph i taluy d ng đ ng QL7 (km 174) trong đá phi n sét sericit c a h t ng Sông C (O 3 -S 1sc),

đá phong hóa trung bình, n t n m nh Kh i tr t có quy mô

đ c bi t l n, hình ph u ng c v i chi u r ng chân kh i tr t 230m, r ng đ nh tr t 60m, chi u dài thân tr t 330m, b dày thân tr t ch a xác đ nh rõ t i hàng ch c mét Ki u tr t

h n h p

4 NA-BTB.1365 430001 2133644 i m tr t l n m vách ph i taluy d ng đ ng QL7 trong

đá phi n th ch anh sericit c a h t ng Sông C (O 3 -S 1sc), đá

đá phi n th ch anh sericit c a h t ng Sông C (O 3 -S 1sc) á

phong hóa n t n m nh Kh i tr t có quy mô đ c bi t l n,

d ng m ng tr t v i chi u r ng m i v t tr t chân kho ng

20 - 30m, r ng đ nh tr t 30 - 35m, chi u dài thân tr t 150

- 160m, b dày thân tr t 2 - 4m Ki u tr t h n h p

6 NA-BTB.2625 389380 2137706

i m tr t l n m xã M ng Típ, s n núi vách ph i taluy

d ng đ ng liên thôn trong đá phi n sericit c a h t ng Sông

C (O 3 -S 1sc) á phong hóa n t n m nh Kh i tr t có quy

mô r t l n, d ng hình vòm v i chi u r ng chân kh i tr t 150m, r ng đ nh tr t 140m, chi u dài thân tr t 60m, b dày thân tr t 4m Th tích tr t kho ng 20.000m3 Ki u

tr t h n h p

7 NA-BTB.3151 445342 2129523

i m tr t l n m vách ph i taluy d ng đ ng QL7 (Phía ông - N Th tr n Hòa Bình) trong đá phi n sét c a h t ng

Khe B (Nkb), đá phong hóa n t n m nh Kh i tr t có quy

mô r t l n, d ng vòm v i chi u r ng chân kh i tr t 125m,

r ng đ nh tr t 30m, chi u dài thân tr t 90m, b dày đ t

tr t 6m Ki u tr t h n h p

8 NA-BTB.4145 536807 2073772

i m tr t l n m vách ph i taluy d ng đ ng QL46 (Núi Ngu c, xã Thanh Ng c) trong đá phi n sét c a h t ng N m

T n (D 1-2nt), đá phong hóa n t n m nh Kh i tr t có quy mô

k t c a h t ng Khe B (Nkb), đá phong hóa n t n m nh

Kh i tr t có quy mô r t l n, d ng vòm v i chi u r ng chân

kh i tr t 110m, r ng đ nh tr t 60m, chi u dài thân tr t 85m, b dày kh i tr t 3,5m Th tích kh i tr t 25.000m3

77

219+300), b n N ng D (Km 205-207 +500); khu v c b n L n, xã Chiêu L u (Km 185 - Km 187), cu i b n Khe N n đ n đ u b n Khe Tang (Km 182+550

đ n Km 180+600), khu v c b n S p T c (Km 175+900), b n T n Xà (Km 172+700) thu c xã L u Ki n; phía đ u TT Hòa Bình đ n đ u b n Cây Me, cu i

b n Na T ng, xã Tam Thái, b c b n Quang Phúc, thu c xã Tam ình o n t Khe B , ph n cu i huy n T ng D ng đ n TT ô L ng r i rác có x y ra

tr t l quy mô trung bình đ n nh và m c đ nguy c không cao

Sau đây mô t m t s đi m tr t đi n hình:

1 Kh i tr t S p T c (Km 175+600 Qu c l 7)

Kh i tr t S p T c (có s hi u đi m kh o sát NA-BTB.1360) phát sinh

vách taluy d ng t i Km 175+600 Qu c l 7, cách b h u ng n sông C 40 m, thu c đ a ph n xã Chiêu L u, huy n K S n M t đ ng đo n Qu c l này có

đ cao tuy t đ i 120 m và chênh cao h n m c n c sông 30 m, có vách taluy cao 30 m, đ a hình d c 60o

78

Trên vách taluy d ng là đá phi n sét sericit c a h t ng Sông C (O3

-S1sc), đá phong hóa trung bình, n t n m nh, đôi n i còn phân l p khá rõ, th

n m 3050, h ng c m trùng v i h ng d c đ a hình Vách taluy âm là đá phong hóa m nh, l g c r i rác D c lòng sông C l r i rác đá g c b t ng n,

là đá phi n th ch anh sericit phân l p m ng, n t n m nh, th n m 3050-55

S n d c phía trên vách taluy d ng đ cao 300 m phát sinh m t kh i

tr t hình ph u ng c, h ng tr t 70o Kh i tr t có chi u r ng chân 220 m,

đ nh r ng 35-40 m, chi u dài 230 m, chi u dày không quan sát đ c b ng m t

th ng nh ng theo xác đ nh s b kho ng 45-50 m, ki u tr t h n h p v i quy

mô đ c bi t l n Ranh gi i c a kh i tr t v i đ t đá xung quanh v phía TB là

m t đ t gãybi u hi n qua đá b d p v và đ o l n th n m, ranh gi i phía N không quan sát rõ

Hi n t ng tr t l đ t đá x y ra kh i S p T c đã t lâu, l n x y ra

tr t g n đây nh t vào n m 2011, đe d a nguy c gây m t đ ng và l p m t

ph n sông C Phía chân kh i tr t sát đ ng Qu c l 7 đã gia c t ng ch n, trên b m t kh i tr t đã kè đá kín, và sát b sông đã đ c c và t ng ch n Tuy nhiên, hi n nay các công trình trên đ u b t đ u h h ng, b n t v do s d ch chuy n c a kh i tr t Qu c l 7 hi n đã b xê d ch v phía sông h n 20 m do s

d ch chuy n c a kh i tr t

2 Kh i tr t T n Xà (Km 174 Qu c l 7)

Kh i tr t T n Xà (có s hi u đi m kh o sát NA.BTB-1362) phát sinh

vách taluy d ng Km 174 Qu c l 7, ngay sát b h u ng n sông C , thu c đ a

ph n xã L u Ki n, huy n T ng D ng M t đ ng đo n Qu c l này có đ cao tuy t đ i 120 m và chênh cao h n m c n c sông 20 m, vách taluy cao 70

m, đ a hình d c 60o

v ông- B (Hình 12)

Trên vách taluy d ng là đá phi n sericit c a h t ng Sông C (O3-S1sc),

đá phong hóa trung bình, n t n cà nát m nh, nhi u n i tr nên v v n, không rõ

th n m Ph n hai bên kh i tr t và đ nh kh i tr t: đá phân l p khá rõ, th n m 31040 Vách taluy âm là đá phong hóa m nh, không l g c D c lòng sông C

l r i rác đá g c b t ng n, là đá phi n th ch anh sericit phân l p m ng, n t

n m nh, th n m 31040-50

S n d c phía trên vách taluy d ng đ cao 250 m phát sinh m t vách

tr t hình vòm, h ng tr t 80o Kh i tr t có chi u r ng chân 230 m, đ nh

r ng 50-60 m, chi u dài 330 m, chi u dày không quan sát đ c b ng m t th ng

nh ng theo xác đ nh s b kho ng 30-40 m, ki u tr t h n h p v i quy mô đ c

bi t l n Ranh gi i c a kh i tr t v i đ t đá xung quanh v hai phía khá rõ ràng

t o thành vách tr t sâu t 1-5 m, bi u hi n qua đá b d p v và đ o l n th

79

n m Ranh gi i ph n trên đ nh kh i tr t không rõ ràng và b l p ph che l p

Hi n t ng tr t l đ t đá trên kh i T n Xà x y ra vào mùa m a hàng

n m, đ c bi t vào các mùa m a n m 2011 và 2012 v i quy mô r t l n Qua tài

li u thu th p đ c t i Công ty đ ng b Ngh An kh i l ng v t li u đ t đá c a

kh i tr t ph i xúc i n m 2011 là 110.000 m3, và n m 2012 l i ti p t c x y ra

tr t c ng v i kh i l ng xúc i t ng t Phía chân kh i tr t sát đ ng Qu c

l 47 hi n nay đã t o vách taluy thành 2 b c v i chi u cao t ng c ng kho ng 80

m đ cao 5-10 m trên vách taluy này có xu t l n c d ng th m r l u l ng

nh Ph n vách taluy âm phía b sông đã b xói l , và đã đ c kh c ph c b ng

kè r đá, tuy nhiên, hi n nay đã b xê d ch v phía sông t 1-3 m do s d ch chuy n c a kh i tr t

ph n sông C

80

3 Kh i tr t b n C u Tám

Khu v c tr t l t i b n C u Tám (có s hi u đi m kh o sát NA-BTB.82),

n m khu v c s n núi, sát b sông C , thu c đ a ph n th tr n M ng Xén và

m t ph n xã Tà C , huy n K S n Phía trên là đ a hình núi phân c t m nh,

s n d c kho ng 40o Ph n gi a là Qu c l 7 có vách taluy cao 30-70 m, d c 45-65o Phía d i là sông C có dòng ch y t o v i đ ng b góc 30-45o

M ng Xén - Xi ng Líp (m t nhánh c a đ t gãy Sông C ) ch y qua nên đ t đá

d p v m nh, t o v phong hóa dày t 2-7 m

Hi n t ng tr t l đ t đá t i b n C u Tám x y ra đã lâu, nh ng l n g n đây nh t là vào các mùa m a n m 2011 và 2012 Kh i tr t có quy mô đ c bi t

l n, x y ra trên chi u dài 150 m, r ng t i đ nh kh i tr t 50 m, chi u cao tr t

50 m, m t tr t không quan sát rõ, ki u tr t h n h p v i quy mô đ c bi t l n

d c trung bình kh i tr t kho ng 60o, h ng tr t 40o Thành ph n v t ch t

c a kh i tr t g m: đ t ph , v phong hóa và đá g c phong hóa không đ u tr t theo m t l p Cho đ n nay, hi n t ng tr t l t i b n C u Tám v n x y ra r i rác vào mùa m a, gây ách t c giao thông c c b , gây nguy hi m cho ng i đi

đ ng và m t s h dân c d i chân s n, đ c bi t phía Tây kh i tr t

Hi n nay, ph n s n d c phía trên đ nh kh i tr t xu t hi n m t s v t

n t kéo dài theo h ng TB- N, chi u dài v t n t t 5-10 m, sâu 0,5-2,0 m, r ng

b là đá g c n t n , phong hóa và ph n đá san n n Qu c l 7, nên b sông b xói

l sâu 3-5 m, có n i đ n 10 m, kéo dài h n 200 m, gây s t l đ t làm 3 nhà c a dân b đ xu ng sông

Tr t l và xói l b sông khu v c b n C u Tám đe d a m t n n

đ ng Qu c l 7 và phá h y các nhà c a dân ven đ ng Hi n t i khu v c

tr t l ch a đ c x lý, phía b sông m t s h dân t xây kè b o v nhà

82

II.2.1.2.2 Khu v c B c K S n

S phân b các đi m tr t l đ t đá trên đ a bàn huy n K S n đ c đi u tra t gi i đoán nh máy bay và t kh o sát th c đ a đ c trình bày l n l t trong các s đ Hình 14 và Hình 15

Hình 14: S đ gi i đoán hi n tr ng tr t l đ t đá trên đ a bàn huy n K S n

83

Hình 15: S đ hi n tr ng tr t l đ t đá trên đ a bàn huy n K S n

Trong khu v c B c K S n đã kh o sát đ c 142 v trí tr t l đ t đá, trong đó có 54 v trí có quy mô nh , 73 v trí có quy mô trung bình, 12 v trí có quy mô l n và 3 v trí có quy mô r t l n Các v trí x y ra hi n t ng tr t l đ t

đá ch y u d c vách taluy đ ng ô tô (130 v trí), r t ít x y ra trên s n d c t nhiên và có m t trong t t c các thành t o đ a ch t trong vùng Tr t l phân b

t p trung các tuy n đ ng sau:

1 D c tuy n đ ng M ng Xén - Hu i T - o c May - Keng u

ã kh o sát đ c 53 v trí tr t l đ t đá, g m quy mô nh 24 v trí, quy

mô trung bình 27 v trí, quy mô l n 2 v trí thu c xã Na Ngoi và xã Phà ánh Các bi u hi n tr t l ch y u n m trong đá h t m n h t ng Hu i Nh (S2-

D1hn), h t ng La Khê (C1lk), m t s ít n m trong đá h t m n h t ng Sông C (O3-S1sc) Tr t đ t ch y u lo i tr t đ t trong v phong hóa ki u tr t xoay

D c tuy n đ ng này đã x y ra 48 đi m tr t l đ t đá, trong đó có 21

đi m quy mô nh , 23 đi m quy mô trung bình, 1 đi m quy mô l n và 3 đi m quy mô đ c bi t l n Các đi m tr t l x y ra r i rác d c theo vách s n d c, vách taluy đ ng trong đá h t m n phong hóa hoàn toàn đ n trung bình c bi t

đo n đ ng t ngã ba M ng L ng đi M Lý đ ng quanh co, d c nguy hi m

v i chi u dài 15 km đã x y ra 28 đi m tr t l trong đó có 16 đi m quy mô nh ,

10 đi m quy mô trung bình và 2 đi m quy mô đ c bi t l n H u h t các v trí

tr t l th ng x y ra trong v phong hóa m nh c a các đá h t m n c a h t ng

N m T m (D1-2nt), h t ng La Khê (C1lk) và ng Tr u (T2ađt) c bi t trong

h t ng ng Tr u (T2ađt) thu c khu v c xã M Lý đã x y ra 11 đi m tr t l

trong đó có 2 đi m quy mô đ c bi t l n Khu v c vùng Mai S n - Nhôn Mai tình hình đ t đá n đ nh h n nên m c đ tr t l c ng có ph n h n ch ch x y

ra 7 đi m tr t l trong đó có 1 đi m quy mô nh , 5 đi m quy mô trung bình và

1 đi m quy mô đ c bi t l n

3 D c đ ng Hu i T đi B c Lý và các đ ng liên thôn khu v c xã B c Lý

ã x y ra 41 đi m tr t l đ t đá, trong đó có 9 đi m quy mô nh , 23

đi m quy mô trung bình và 9 đi m quy mô l n Các đi m tr t l x y ra t p trung d c theo các vách taluy đ ng trong đá h t m n h t ng Hu i Nh (S2-

D1hn), h t ng N m T m (D1-2nt) s ít x y ra trong đá h t ng La Khê (C1lk)

phong hóa hoàn toàn đ n trung bình