THIẾT KẾ ĐÔ THỊ XUNG QUANH CÁC NHÀ GA PETRO

Do đó, việc thực hiện các dự án này là cơ hội thật sự để tiến hành cải tạo đô thị dọc theo các tuyến GTCC, tại các điểm trung chuyển và ở các khu vực xung quanh nhà ga hỗn hợp chức năng,

N° 54 - 2014/2015

THIẾT KẾ ĐÔ THỊ XUNG QUANH CÁC NHÀ GA METRO

VÍ DỤ TUYẾN METRO SỐ 2 TẠI TP.HCM

06 - 10 / 04 / 2015

Tài liệu của Trung tâm Dự báo và Nghiên cứu Đô thị - PADDI Tài liệu của Trung tâm Dự báo và Nghiên cứu đô thị - PADDI

Trung tâm Dự báo và Nghiên cứu đô thị

216 Nguyễn Đình Chiểu, Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh

ĐT / Fax : +84 (0)83 930 54 77 - Email : paddi.direction@gmail.com

www.paddi.vn

N° 55 - 2014/2015 Centre de Prospective

et d’Études Urbaines

Tải về tập tài liệu và những thông tin bổ sung có sẵn trên trang web PADDI

http://www.paddi.vn

Biên soạn: Charles Simon

Biên dịch: Huỳnh Hồng Đức

Hiệu đính: Fanny Quertamp và Morgane Perset (PADDI), Trần Văn Chi và Lê Thị Bích Hạnh (TT NCKT),

Julia Rudolph và Sébastien Sperto (Cơ quan quy hoạch đô thị Lyon)

Chú thích (từ trái sang phải): kịch bản thay đổi hình dáng đô thị xung quanh các nhà ga metro tương lai; phạm vi dự

PADDI trân trọng cảm ơn Ông Trần Văn Chi, Bà Lê Thị Bích Hạnh, Bà Julia Rudolph và Ông Sébastien Sperto

đã tham gia xuyên suốt vào khóa tập huấn và đóng góp ý kiến cho việc biên soạn tài liệu này

Mục tiêu tổng quát của các khóa học là chuyển giao tri thức: các khóa học của PADDI nhằm

bổ sung cho chương trình đào tạo công chức của Thành phố bằng cách hướng đến các khái niệm, kỹ thuật và phương pháp mới (toàn diện, đa ngành) trong quản lý đô thị, trong bối cảnh đặc thù của thành phố Hồ Chí Minh Phương pháp tổ chức khóa học được hình thành với sự phối hợp của các đối tác Việt Nam và được các đối tác phê duyệt

Ý tưởng chủ đạo là xem ở Pháp, người ta sử dụng phương pháp nào và giải quyết như thế nào những vấn đề tương tự mà giới chuyên môn Việt Nam đang gặp phải trong công việc của mình Để thực hiện được ý tưởng này, nội dung của mỗi khóa học xoay quanh một nghiên cứu trường hợp rất cụ thể của Việt Nam

Kiến thức tổng hợp từ khóa học có thể giúp hình thành những cách làm mới, chính sách mới

và được phổ biến rộng rãi đến mọi người

Tài liệu này được xuất bản nhằm mục đích phổ biến rộng rãi những kiến thức tổng hợp được

từ khóa học

Ghi chú: PADDI và các chuyên gia không chịu trách nhiệm về ý kiến phát biểu của học

viên trong khóa học được ghi lại trong tài liệu này Các phát biểu được ghi lại ở đây là

ý kiến riêng của học viên và giảng viên

19

PHẦN 1 – TÍCH HỢP CÁC TUYẾN TÀU ĐIỆN NGẦM VÀO KHÔNG GIAN ĐÔ THỊ Ở

TP.HCM: TRƯỜNG HỢP TUYẾN SỐ 2

PHẦN 2 – TRIỂN KHAI THỰC HIỆN DỰ ÁN GTCC Ở LYON: KẾT HỢP GIỮA QUY

HOẠCH ĐÔ THỊ VÀ GIAO THÔNG

I GIỚI THIỆU TUYẾN TÀU ĐIỆN NGẦM SỐ 2 BẾN XE TÂY NINH - THỦ THIÊM 13

1 Các đặc điểm chính của tuyến số 2

2 Vai trò của Trung tâm Nghiên cứu Kiến trúc (TT NCKT) trong việc thiết kế đô thị xung quanh các nhà ga của tuyến tàu điện ngầm số 2

1 Sự thay đổi trong mạng lưới GTCC ở Lyon

2 Các công cụ kết hợp giữa quy hoạch đô thị và giao thông

3 Trường hợp quy hoạch xung quanh nhà ga Oullins centre-ville: không gian công cộng, giao thông

III CHIẾN LƯỢC THIẾT KẾ CÁC KHÔNG GIAN CÔNG CỘNG 36

1 Các nguyên tắc quy hoạch, xây dựng không gian công cộng xung quanh các nhà ga

2 Dự án đô thị Part-Dieu: Đi lại dễ dàng trên mặt đất

Trao đổi và nhận xét 38

NHỮNG ĐIỂM CẦN GHI NHẬN 39

50 51

: Giao thông công cộng: Ban quản lý đường sắt đô thị TP.HCM: Sở Quy hoạch - Kiến trúc

: Cơ quan tổ chức giao thông của Lyon và tỉnh Rhône: Transit Oriented Development (Phát triển theo định hướng GTCC): Thành phố Hồ Chí Minh

: Trung tâm Nghiên cứu Kiến trúc, : Uỷ ban nhân dân

Ban Quản lý đường sắt đô thị TPHCM

Lê Văn Diên

Vũ Văn Vịnh

Vũ Đức HiệpNguyễn Hải Minh NhậtNghiêm Vũ Hồng Lĩnh

Viện Nghiên cứu phát triển

Nguyễn Thị Cẩm Vân

Lê Hồng NhậtVương Đình HuyNgô Đình Thục TrânGiản Quang ViệtPhạm Quang HânPhạm Thị Thảo

Đỗ Nguyên PhongNguyễn Hữu Thanh

Đỗ Văn Tuấn

Tô Văn Lợi

Phân viện Kiến trúc miền Nam

Nguyễn Tấn ChíNgô Thế MẫnTrương Quyền Tông

Ủy ban nhân dân Quận 3

Hà Lộc

Lê Cao ĐàmTrương Anh TuấnNguyễn Ngọc Trâm AnhPhạm Thị Minh TrangNguyễn Thị Nam HảiNguyễn Thị Lan Thanh

Vũ Chí KiênNguyễn Chính ThắngNguyễn Đình Quế DươngBùi Thị Ái My

Lê Thị Bích HạnhNguyễn Thúy Hằng

Hà Phạm Nguyên KhaNguyễn Thị Ngọc Anh

Lê Quyết Dũng

Vũ Đình TứĐặng Hoàng Mai Hương

Chuyên gia Pháp: Julia Rudolph, Cơ quan quy hoạch đô thị Lyon

Sébastien Sperto, Cơ quan quy hoạch đô thị Lyon

Chuyên gia Việt Nam: Trần Văn Chi, Trung tâm Nghiên cứu Kiến trúc, Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP.HCM

Lê Thị Bích Hạnh, Trung tâm Nghiên cứu Kiến trúc, Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP.HCM

Phiên dịch: Huỳnh Hồng Đức

Ủy ban nhân dân quận Tân Bình

Nguyễn Tiến DũngNgô Đình Hiển

ĐH Giao thông vận tải TP.HCM

TT TVXD - Cty TNHH Thế giới kỹ thuật

Đỗ Phương Thúy - Trợ lý

Bối cảnh phát triển đô thị

Kể từ đầu những năm 1990, song song với chính sách mở

cửa kinh tế (Đổi mới), đại đô thị ở phía Nam của Việt Nam đã

thay đổi lớn về quy mô TP.HCM đang tìm kiếm mô hình đô

thị mới, chủ yếu ở châu Á với tham vọng trở thành một trong

những đại đô thị chính ở Đông Nam Á Nhiều thách thức cần

vượt qua:

• Cải thiện cơ sở hạ tầng đô thị vốn đang bị quá tải,

• Phát triển nhà ở cho người có thu nhập trung bình và

thấp, đặc biệt là trong khuôn khổ các dự án đô thị lớn,

• Triển khai các giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu

Vài số liệu chính (Tổng Cục thống kê, 2013)

Dân số: 7,9 triệu dân (gần 10 triệu dân nếu bao gồm khoảng

2 triệu người không đăng ký cư trú)

Dân số đô thị: 81%

Chiếm 8,9% dân số cả nước

Tốc độ tăng trưởng dân số: hơn 3% / năm trong giai đoạn

2005 - 2013

Diện tích: 2 096 km² - 24 quận/huyện (19 quận, 5 huyện) Mật độ dân số ở các quận trung tâm (1 và 3): 32.405 người/

km²

Tăng trưởng GDP: 10,8% trong giai đoạn 1996 - 2010.

Đóng góp vào GDP quốc gia 21%

Thu nhập trung bình hàng tháng: 3,4 triệu đồng (150 euro)

Địa giới hành chính của TPHCM Các dự án đô thị lớn

Các định hướng chính trong Điều chỉnh Quy hoạch chung xây dựng TP.HCM

Quy hoạch chung xây dựng TP.HCM năm 1998 đã được điều chỉnh và được Thủ tướng phê duyệt vào tháng 1 năm 2010 Tầm nhìn trong Quy hoạch này được mở rộng về thời gian, đến năm 2025 và về không gian, có tính đến sự phát triển của các tỉnh lân cận TP.HCM Trung tâm Thành phố sẽ bao gồm khu trung tâm lịch sử và khu đô thị mới Thủ Thiêm Đô thị hóa sẽ được tập trung ở 4 hành lang chính: chủ yếu về phía Đông, dọc theo đường cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây và dọc theo Quốc lộ 1; và về phía Nam, dọc đường Nguyễn Hữu Thọ ra cảng Hiệp Phước Các dự án đô thị lớn như Khu đô thị mới Thủ Thiêm, Khu Nam Sài Gòn, Khu đô thị Tây Bắc, dọc theo bờ sông Sài Gòn sẽ thu hút nhiều nhà đầu

tư và tạo ra diện mạo mới cho sự phát triển đô thị

1 3

4 5

10 11 Tân Phú

Bình Tân

Bình Chánh

Nhà Bè

Tân Bình PhúNhuận Bình Thạnh

6

7 8

Phạm vi dự án:

Trung tâm thành phố Khu đô thị mới Hiệp Phước Đường Vo Van Kiet Khu đô thị mới Thủ Thiêm Khu đô thị mới Nam Thành phố

Thực hiện: PADDI, 04.06.2014

A B C D E

0 0.2 0.4 0.6 0.8 1.0

km

N

số lượng xe hai bánh gắn máy đã tăng gấp đôi Song song đó, cùng với sự phát triển kinh tế, số lượng xe ô tô cá nhân, biểu tượng

được đăng ký Xu hướng này dẫn đến việc phân chia lại làn đường giao thông và làm tăng thêm tác động tiêu cực vốn trước kia chỉ do xe hai bánh gắn máy gây ra: ùn tắc giao thông, ô nhiễm, tai nạn giao thông đường bộ Trong bối cảnh đó, chính quyền đã

Các tuyến tàu điện ngầm đi vào hoạt động sẽ làm thay đổi sâu sắc diện mạo đô thị, thói quen đi lại của người dân và thúc đẩy

sự phát triển của Thành phố: tăng trưởng kinh tế, giảm ùn tắc giao thông, nâng cao chất lượng cuộc sống (giảm ô nhiễm và giảm tai nạn giao thông), tăng sức hấp dẫn của Thành phố trên quy mô quốc tế Lợi ích rất nhiều, nhưng việc khai thác các tiềm năng này phụ thuộc vào khả năng tích hợp các tuyến tàu điện ngầm vào quy hoạch đô thị Ở một đô thị trong đó xe hai bánh gắn máy

có thể giúp đi lại nhanh chóng, tiện lợi và với chi phí thấp, thì GTCC cần phải có nhiều ưu điểm (đặc biệt là việc kết nối đa phương thức và chất lượng dịch vụ) để có thể trở thành phương tiện thay thế cho giao thông cá nhân Việc phát triển các tuyến đường sắt

đô thị là một điều mới mẻ ở Việt Nam Do đó, cần suy nghĩ về cách thức kết hợp giữa giao thông và quy hoạch đô thị Các dự án GTCC không chỉ đơn thuần là để kết nối giao thông mà còn là yếu tố cấu trúc không gian và đô thị Do đó, việc thực hiện các dự

án này là cơ hội thật sự để tiến hành cải tạo đô thị dọc theo các tuyến GTCC, tại các điểm trung chuyển và ở các khu vực xung quanh nhà ga (hỗn hợp chức năng, hỗn hợp các tầng lớp xã hội, tăng mật độ, khuyến khích đi bộ, kết nối giữa các phương tiện giao thông )

Trong bối cảnh đó, UBND Thành phố đã giao Sở Quy hoạch - Kiến trúc lập thiết kế đô thị xung quanh 4 nhà ga của tuyến metro số

2 Nghiên cứu này được Sở giao lại cho Trung tâm nghiên cứu kiến trúc (TT NCKT) Vì thế, TT NCKT đã đề nghị PADDI tổ chức khóa tập huấn về các nguyên tắc và phương pháp quy hoạch đô thị xung quanh nhà ga metro Để thực hiện việc này, PADDI đã mời hai chuyên gia của Cơ quan quy hoạch đô thị Lyon, bà Julia Rudolph và ông Sébastien Sperto, đến TP.HCM chia sẻ kinh nghiệm của Lyon thông qua việc trình bày các mục tiêu và phương tiện cần triển khai thực hiện để gắn kết tốt nhất giao thông với quy hoạch đô thị

Ở Pháp và châu Âu, việc kết hợp giữa chính sách về giao thông và đô thị là điều kiện cần thiết để phát triển đô thị bền vững Cách

logic kết hợp phát triển GTCC với quy hoạch đô thị Hiện nay, Lyon đã khống chế được việc sử dụng phương tiện giao thông cá nhân gây ô nhiễm (chủ yếu là xe ô tô) và có mạng lưới GTCC tốt được thế giới công nhận

Phần trình bày kinh nghiệm của Cơ quan quy hoạch đô thị Lyon được minh họa bằng nhiều ví dụ ở Pháp và châu Âu nhằm góp phần tìm lời giải cho các vấn đề mà TT NCKT đang gặp phải trong việc thiết kế đô thị xung quanh các nhà ga của tuyến tàu điện ngầm số 2, đặc biệt là ở ga Hòa Hưng và ga Dân Chủ, hai nghiên cứu trường hợp trong khóa tập huấn Việc triển khai thực hiện một dự án GTCC được chia thành 3 giai đoạn: chiến lược đô thị, chiến lược giao thông và chiến lược thiết kế không gian công cộng

Ngoài những trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm giữa Lyon và TP.HCM, khóa tập huấn còn là dịp để các bạn học viên đến từ các cơ quan chuyên môn khác nhau của Thành phố (Sở, ban ngành, quận/huyện, trường đại học, đơn vị tư vấn) trao đổi quan điểm và công việc của mình

1 Sở Giao thông Vận tải (DTC), 2014

2 Hiện nay, hai tuyến (tuyến 1 và 2) đang triển khai xây dựng và dự kiến đi vào hoạt động trong năm 2018 Tuyến số 2 đang thi công depot

3 Gallez C và Kaufmann V (coord), Mythes et pratiques de la coordination urbanisme-transport Regards croisés sur quatre agglomérations suisses et françaises, Les collections de l’INRETS, Recherches n°81, 2010

P

Trích tài liệu tổng hợp khóa tập huấn “Lập kế hoạch tài chính cho các công trình cơ sở hạ tầng giao thông”, PADDI, 2014.

HẦN 1 – TÍCH HỢP CÁC TUYẾN TÀU ĐIỆN

NGẦM VÀO KHÔNG GIAN ĐÔ THỊ Ở TP.HCM: TRƯỜNG HỢP TUYẾN SỐ 2

3 Tham khảo thêm: C Musil, C Simon, 2014, Xây dựng mạng lưới giao thông công cộng tham vọng ở TP.HCM (Việt Nam), Tài liệu làm việc của PADDI

4 Thị phần của xe buýt đã tăng mạnh trong 10 năm gần đây, nhưng vẫn chưa thật sự trở thành phương tiện thay thế cho phương tiện giao thông

cá nhân Từ năm 2013 đến 2014, số lượt hành khách sử dụng xe buýt đã có dấu hiệu suy giảm, mặc dù tiền trợ giá vẫn tăng

5 Tên gọi ở các nước nói tiếng Anh Ở Pháp, người ta gọi là xe buýt chất lượng cao

Quy hoạch giao thông TP.HCM tầm nhìn đến năm 2020 đã đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt năm 2007 và được điều chỉnh vào năm 2013 Quy hoạch này do Sở Giao thông Vận tải triển khai thực hiện và được lập tương thích với Quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội và Quy hoạch chung xây dựng Thành phố Quy hoạch này định hướng phát triển tất cả các loại cơ sở hạ tầng giao thông: đường bộ, đường sắt, đường sông và đường hàng không Các dự án ưu tiên là dự án góp phần làm giảm ùn tắc giao thông trên các trục đường lớn, giảm tai nạn giao thông và giúp kết nối TP.HCM với các tỉnh lân cận

Quy hoạch này dự kiến xây dựng mạng lưới đường sắt đô thị đầy tham vọng với tổng chiều dài khoảng 100 km để bổ sung cho mạng lưới xe buýt hiện hữu Điều này sẽ giúp mạng lưới GTCC đáp ứng được 45% nhu cầu đi lại vào năm 2030 Việc đầu tiên là cải thiện mạng lưới xe buýt hiện hữu vốn là phương tiện GTCC duy nhất và hiện nay chỉ chiếm 7% thị phần Song song đó, chính quyền cũng dự kiến xây dựng 8 tuyến tàu điện ngầm, 3 tuyến tramway và monorail cùng với 6 tuyến xe buýt nhanh chạy trên làn đường dành riêng (BRT)

Ban quản lý đường sắt đô thị TP.HCM (MAUR) trực thuộc UBND Thành phố là cơ quan chịu trách nhiệm triển khai xây dựng các tuyến đường sắt đô thị trong đó có các tuyến tàu điện ngầm Việc quy hoạch đô thị và thiết kế đô thị xung quanh các nhà ga được giao cho các cơ quan chuyên môn khác nhau

Tài liệu tổng hợp khóa tập huấn này tập trung vào việc thiết kế đô thị xung quanh nhà ga của tuyến tàu điện ngầm số 2, đặc biệt

là nhà ga Hòa Hưng và Dân Chủ Các đơn vị thiết kế và quy hoạch đô thị xung quanh các nhà ga này là TT NCKT và Khu quản

lý giao thông đô thị số 1 trực thuộc Sở Giao thông vận tải

Thực hiện: Lọc BOISSEAU / Clément MUSIL / PADDI, 05/2014 Nguồn: Quyết định 568/QĐ-TTg ngày 8 tháng 4 năm 2013 của Thủ tướng phê duyệt Điều chỉnh quy hoạch giao thơng TP.HCM

Biên Hịa Bình

Dương Thủ Dầu Một

Tân An

Tuyến tàu điện ngầm

M1 : Bến Thành – Suối Tiên / Mở rộng

M2 : Thủ Thiêm - Nút giao thơng Tây Ninh / Mở rộng

M3A : Bên Thành - Tân Kiên / Mở rộng

M3B : Ngã tư Cộng Hịa - Hiệp Bình Phước / Thay thế

M4 : Thạnh Xuân- Cảng Hiệp Phước / Thay thế

M4b : Ga Gia Định - Ga Lăng Cha Cả

M5 : Nút giao thơng Cần Giuộc – Cầu Sài Gịn

M6 : Bà Queo - Vịng xoay Phú Lâm

Các tuyến đường sắt

Hiện hữu

Dự án Nhà ga trung tâm ở TP.HCM Nhà ga đang lập dự án

Bến xe

Bến xe hiện hữu (xe buýt và xe khách liên tỉnh)

Các điểm trung chuyển đa phương thức đang được lập dự án

Ga Thủ Thiêm

Ga/Nút giao thơng

Tân Kiên

Ga

An Bình

Ga Bình Triệu

Cầu Sài Gịn

Ga cuối Hiệp Bình

Ngã tư Cộng Hịa

Vịng xoay Phú Lâm

Bà Queo

Ga Vĩnh Phú

Ga Vĩnh Lộc Lăng Cha Cả

Nhà ga trung tâm

Ga Bến Thành

Tham Lương

Long Bình

Ga cuối Suối Tiên Ga/Depot

Tân Chánh Hiệp

Cần Giuộc

Miền Tây

Bến xe Miền Đơng

Bến xe Miền Đơng mới

Củ Chi

Cảng Hiệp Phước

Phát triển mạng lưới đường sắt đơ thị ở TP.HCM 2020-2030

Tuyến số 2

I GIỚI THIỆU TUYẾN TÀU ĐIỆN NGẦM SỐ 2: BẾN XE TÂY NINH - THỦ THIÊM

1 Các đặc điểm chính của tuyến số 2

7 Sở Quy hoạch - Kiến trúc đã giao nhiệm vụ lập thiết kế đô thị xung quanh nhà ga tuyến số 2 cho TT NCKT

8 TTrong khuôn khổ khóa tập huấn, nhà ga Dân Chủ và Hòa Hưng đã được chọn để làm nghiên cứu trường hợp Bài trình bày chi tiết về hai nhà

ga này và tổng hợp kết quả làm việc của các nhóm cũng như ý kiến của chuyên gia nằm trong phần 3 của tài liệu này

9 Thông báo 693/TB-VP ngày 19/09/2013

2 Vai trò của Trung tâm Nghiên cứu Kiến trúc trong việc thiết kế đô thị xung quanh các nhà ga của tuyến tàu điện ngầm số 2

Theo bài trình bày của Ông Trần Văn Chi, TT NCKT

“xem xét và thiết kế phác thảo sơ bộ khu vực chung quanh các nhà ga trên đường CMT8 về kiến trúc, không gian, màu sắc và tầng cao, đảm bảo mỹ quan, cảnh quan làm cơ sở cho việc cấp phép xây dựng công trình (nhà dân cư, dự án)”9 Các nhà ga này thuộc đoạn đi ngầm dưới đường CMT8 Mật độ đô thị hai bên đường CMT8 rất cao với nhiều nhà ở riêng lẻ có hoạt động thương mại ở tầng trệt và gắn kết với nhau bằng nhiều con hẻm nhỏ, Ngoài ra, tuyến đường này cũng có lưu lượng xe rất lớn và thường xuyên bị ùn tắc giao thông vào giờ cao điểm

Việc xây dựng tuyến 2 được chia làm 2 giai đoạn:

Giai đoạn 1: Bến Thành - Tham Lương

Chiều dài: 11,3km (trong đó 9,3km đi ngầm)

Nhà ga: 11 nhà ga (10 nhà ga ngầm; 1 nhà ga trên cao)

Khởi công: 2016

Đưa vào sử dụng: 2020

Các chủ thể của dự án:

Chủ đầu tư: MAUR

Tư vấn chung: IC Metro Team Line 2 (Liên danh: POYRY

- OBERMEYER - ILF Beratencde Ingenieure GmbH -

TEDI South)

Mức đầu tư:

Ước tính mức đầu tư:

Tổng mức đầu tư dự kiến ban đầu: 1,37 tỉ USD

Tổng mức đầu tư điều chỉnh: 2,15 tỉ USD

Cơ cấu nguồn vốn:

BAD: 450 triệu USDVốn Ngân sách: 326,5 triệu USDKfW: 313 triệu USD

BEI: 195 triệu USD

Các gói thầu của dự án:

Dự án bao gồm 7 gói thầu (chưa có thông tin chi tiết)

Giai đoạn 2: Kéo dài tới Tây Ninh / Kéo dài tới Thủ Thiêm

Chiều dài: 8,7km Nhà ga: đang trong giai đoạn nghiên cứu Tổng mức đầu tư dự kiến: đang trong giai đoạn nghiên

cứu

Cơ cấu nguồn vốn:/

Khởi công:/

Đưa vào sử dụng:/

4 nhà ga mà TT NCKT sẽ lập thiết kế đô thị

Các nhà ga của tuyến tàu điện ngầm số 2

Phạm vi nghiên cứu 4 nhà ga

Nguồn: Feasibility study, Transport Investment Construction Consultant Joint Stock Company (TRICC-JSC)

Nguồn: TT NCKT.

Các mục tiêu của TT NCKT khi lập thiết kế đô thị riêng quy

định về kiến trúc và đô thị cho các công trình xây dựng xung

quanh các nhà ga như sau:

• Tạo thuận lợi cho việc việc kết nối giao thông đa phương

thức và phát triển dự án cải tạo đô thị

• Tăng cường tính chỉnh thể và tính đặc trưng của khu

vực, nâng cao chất lượng môi trường sống của cư dân

đô thị

• Khai thác hiệu quả quỹ đất hai bên đường CMT8: quản

lý phát triển linh hoạt, nâng cao giá trị kinh tế đô thị của

khu vực

• Tạo ra một sản phẩm thiết kế đô thị hiệu quả: Nghiên

cứu và đề xuất chỉ tiêu thiết kế đô thị hợp lý bao gồm

các quy chuẩn về thiết kế không gian kiến trúc, hình

khối công trình, màu sắc vật liệu, khoảng lùi của các

công trình và cụm công trình cụ thể…

• Tạo ra một công cụ quản lý thiết kế đô thị phục vụ quản

lý phát triển bền vững, phát huy hiệu quả kinh tế cho

khu vực nhà ga

Để đạt được các mục tiêu này, TT NCKT dựa trên Thông

tư 06/2013/TT-BXD ngày 13/5/2013 hướng dẫn về nội dung

Thiết kế đô thị Một số quy định trong Thông tư này cần được

tuân thủ:

Tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan

• Xác định mật độ xây dựng, tầng cao, khoảng lùi công

trình trên ô phố

- Khống chế chiều cao công trình tối đa, tối thiểu đối

với ô phố, lô phố

- Đề xuất nội dung và phương án thiết kế khoảng

lùi công trình không được phá vỡ cấu trúc truyền

thống khu vực, đáp ứng tiện ích công trình và phù

hợp với cảnh quan chung

- Quy định cụ thể giới hạn chiều cao tầng một (hoặc

tầng trệt) trở xuống, kích thước và cốt cao độ của

các ban công, lô gia, mái

• Loại công trình kiến trúc:

- Công trình điểm nhấn trong khu vực

- Hình thức kiến trúc, giải pháp tổ chức các không

gian lõi bên trong ô phố, lô phố: các không gian

công cộng, giao thông nội bộ, không gian đi bộ, giải

trí, thể dục thể thao, cây xanh, mặt nước

- Giải pháp thiết kế phải kế thừa, đảm bảo hài hòa

hình thức kiến trúc đặc trưng với kiến trúc mới, hiện

đại

- Đề xuất thiết kế kiến trúc nhỏ mang tính biểu

tượng, điêu khắc và trang trí gắn kết với ngôn ngữ

hình khối chung và cảnh quan của khu vực Đối

với các biển quảng cáo, biển tên cửa hàng, cần đề

xuất kích cỡ, màu sắc, tỷ lệ phù hợp với địa điểm

- Sử dụng màu sắc, vật liệu cho công trình kiến trúc

phải phù hợp với truyền thống và tập quán khu vực,

hài hòa với cảnh quan tự nhiên chung của đô thị

• Đối với hệ thống cây xanh và cảnh quan: giải pháp thiết

kế cây xanh kết hợp với mặt nước, cảnh quan tự nhiên của khu vực Lựa chọn chủng loại cây xanh sẵn có tại địa phương, có kích cỡ, màu sắc phù hợp phương án thiết kế

• Giải pháp bảo tồn, tôn tạo, khoanh vùng bảo vệ đối với các công trình di tích văn hóa lịch sử theo Luật di sản, các quy định quản lý xây dựng các công trình xung quanh

Thiết kế hạ tầng kỹ thuật

• Về giao thông: xác định mặt cắt lòng đường, vỉa hè, biển báo giao thông; chỉ định phương tiện giao thông cho các tuyến giao thông nội bộ;

• Hạ tầng kỹ thuật khác: đề xuất thiết kế sơ bộ các hệ thống trang thiết bị hạ tầng đồng bộ, các công trình tiện ích đường phố và chiếu sáng đô thị

Quy định quản lý theo thiết kế đô thị riêng

• Quy định những vấn đề cụ thể trong công tác quản lý theo nội dung của đồ án Thiết kế đô thị riêng

- Về không gian kiến trúc cảnh quan

- Hệ thống hạ tầng đô thị và môi trường

• Tổ chức thực hiện theo đồ án Thiết kế đô thị riêng Trách nhiệm của các cấp chính quyền, tổ chức cá nhân liên quan

3 Các câu hỏi và khó khăn TT NCKT gặp phải

Kết hợp giữa quy hoạch đô thị và giao thông là cách làm mới

ở Việt Nam Nhóm nghiên cứu gặp một số khó khăn do phạm

vi nghiên cứu, phạm vi bồi thường giải phóng mặt bằng và

vị trí các lối lên xuống ở các nhà ga vẫn chưa được xác định chắc chắn Ngoài ra, còn có sự chồng chéo giữa các đơn vị chuyên môn

Phạm vi lập thiết kế đô thị: Theo Thông tư của Bộ Xây dựng

(số 06/2013/TT-BXD), phạm vi lập thiết kế đô thị tối thiểu là

50 mét mỗi bên kể từ phía ngoài chỉ giới đường đỏ của tuyến đường dự kiến Trong dự án nghiên cứu này, phạm vi nghiên cứu chưa được UBND Thành phố phê duyệt TT NCKT đang nghiên cứu các tiêu chí xác định phạm vi nghiên cứu trên cơ

sở tham khảo mô hình Transit Oriented Development (TOD) Trong các nghiên cứu được thực hiện cho đến thời điểm tổ chức khóa học, phạm vi nghiên cứu được xác định theo sơ

đồ trong phần trình bày về 4 nhà ga (xem các bản đồ trang trước)

Phạm vi giải phóng mặt bằng: Công tác giải phóng mặt

bằng là một khó khăn thường gặp và là một trong những nguyên nhân gây chậm trễ cũng như làm tăng vốn của các

dự án đô thị Tại thời điểm tổ chức khóa tập huấn, phạm vi giải phóng mặt bằng vẫn chưa được UBND Thành phố phê duyệt, nhưng tại các khu vực xung quanh nhà ga đã có quy hoạch phân khu 1/2000

Lộ giới của đường CMT8 từ 12 đến 17 m tùy theo đoạn Trong

khuôn khổ xây dựng tuyến tàu điện ngầm số 2, lộ giới của

đường CMT8 sẽ được mở rộng lên đến 35m và do đó phải

thu hồi một số khu đất

Tuy nhiên, việc mở rộng đường CMT8 chỉ được thực hiện

trong giai đoạn 2, điều này có nghĩa là việc xây dựng các lối

lên xuống tại các nhà ga sẽ được thực hiện trước khi mở rộng

đường Do đó, còn nhiều điểm chưa chắc chắn về vị trí các

lối lên xuống và việc tích hợp các lối đi này vào không gian

đô thị sau khi mở rộng đường Mặt khác, một số nhà sẽ chỉ

bị giải tỏa một phần (1/2 hoặc 3/4) và số tiền bồi thường sẽ

tương ứng với phần diện tích bị giải tỏa Ngoài các vấn đề xã

hội, việc giải phóng mặt bằng còn làm ảnh hưởng đến tính

hài hòa kiến trúc của các công trình xây dựng hai bên đường

Vị trí các lối lên xuống nhà ga: Việc lựa chọn vị trí lối lên

xuống do Ban quản lý đường sắt đô thị TPHCM (MAUR) phối

hợp với đơn vị tư vấn của tuyến số 2 (IC Metro Team Line 2)

quyết định dựa trên mức độ thuận lợi về tiếp cận đất đai (mục

tiêu là hạn chế giải tỏa)

Các chủ thể trong dự án: Vấn đề quản trị dự án và sự phối

hợp liên ngành giữa các cơ quan chuyên môn là rất quan

trọng Việc phân chia vai trò và trách nhiệm giữa MAUR và

TT NCKT như thế nào? Câu hỏi này cũng được đặt ra đối

với Khu 1 là đơn vị được UBND Thành phố giao tổ chức giao

thông và đô thị xung quanh các nhà ga của tuyến số 2

Các quy hoạch có tương tác với dự án tuyến tàu điện

ngầm số 2 ảnh hưởng đến công việc của TT NCKT: Song

song với việc xây dựng tuyến tàu điện ngầm số 2, nhiều dự

án giao thông cũng được xác định trong Quy hoạch giao

thông vận tải TP.HCM Ví dụ: dự án tuyến đường sắt trên

cao phía trên vòng xoay Dân Chủ, dự án quảng trường nằm

giữa ga đường sắt Hòa Hưng và nhà ga metro Hòa Hưng, dự

dù các dự án này đã được quy hoạch, nhưng việc thực hiện

Trong đồ án của mình, TT NCKT phải tính đến những dự án

này và đưa ra những phương án phù hợp

Ngoài những điểm chưa chắc chắn nêu trên, TT NCKT còn

nêu lên một số câu hỏi khác:

• Làm thế nào để xây dựng nhà ga metro trong bối cảnh

đô thị hai bên đường CMT8 (khu vực dân cư đông đúc,

lộ giới đường nhỏ, mật độ lưu thông cao)?

• Nhân cơ hội xây dựng tuyến tàu điện ngầm, làm thế nào

để thực hiện các dự án cải tạo đô thị theo hướng hỗn

hợp chức năng (nhà ở, thương mại, không gian công

cộng ) dựa trên nguyên tắc Phát triển theo định hướng

GTCC (TOD)?

• Làm thế nào để kiểm soát, đảm bảo an toàn và tổ chức

các dòng di chuyển của người đi bộ trên mặt đất? Câu

hỏi này, đến nay chưa được giải quyết thấu đáo ở Việt

Nam, đã trở thành mối quan tâm hàng đầu Các ràng

buộc về đất đai góp phần quyết định vị trí đặt các nhà

ga mà không chú ý đến cách tiếp cận tổng thể, tính phức tạp khi quản lý các dòng di chuyển trên mặt đất

Trao đổi và nhận xét

Học viên: Làm thế nào để tập hợp các chủ thể trong lĩnh vực

quy hoạch đô thị? Làm thế nào xác định trách nhiệm của chủ đầu tư trong các dự án quy hoạch đầu tư xây dựng? Các điểm cần chú ý về mặt pháp lý? Chúng tôi có nhiều tài liệu quy hoạch, nhưng các tài liệu này không còn phù hợp với đặc điểm tình hình hiện nay Làm thế nào để điều chỉnh hoặc sửa đổi các tài liệu này?

Học viên: Vai trò của TT NCKT trong việc thiết kế đô thị

xung quanh các nhà ga?

Học viên: Một dự án quy hoạch đô thị xung quanh nhà ga

bao gồm những yếu tố gì? Giữa dự án quy hoạch đô thị và

dự án phát triển metro nên thực hiện dự án nào trước? Dự án cải tạo đô thị đòi hỏi phải giải phóng mặt bằng và tái định cư Điều này tạo ra nhiều khó khăn

Học viên: Chúng tôi đã làm nhiều dự án thiết kế đô thị và

suy nghĩ về cách tốt nhất để gắn kết thiết kế đô thị với GTCC Bản đồ quy hoạch đô thị đã được phê duyệt, nhưng khi có

dự án metro, thì cần điều chỉnh quy hoạch để phát huy giá trị các khu đất hai bên tuyến metro số 2 Ở Pháp, trong tình huống này, các bạn làm thế nào để điều chỉnh quy hoạch đô thị địa phương?

Làm thế nào để thu hút các nhà đầu tư tư nhân vào các dự

án xung quanh nhà ga và dọc theo các tuyến GTCC? Làm thế nào để đàm phán với các nhà đầu tư tư nhân? Có thể yêu cầu nhà đầu tư phải đóng góp ở mức độ nào vì Nhà nước đã

bỏ vốn ra để đầu tư cho cơ sở hạ tầng giao thông? Làm thế nào để quy định hệ số sử dụng đất nhằm tăng mật độ đô thị

và sức hấp dẫn của tuyến tàu điện ngầm?

Học viên: Ở khu vực nhà ga Dân chủ, tuyến đường sắt trên

cao chưa chắc chắn được thực hiện Theo Sở Giao thông vận tải TP.HCM, dự án này đã bị hủy bỏ, nhưng đến nay chưa có văn bản chính thức nào xác nhận thông tin này Do

đó, chúng tôi không thể lập thiết kế đô thị đầy đủ vì còn nhiều điểm chưa chắc chắn liên quan đến các công trình dự kiến được xây dựng xung quanh tuyến số 2 Vì thế, công việc đầu tiên là lập quy chế quản lý các công trình sẽ được xây dựng mới xung quanh tuyến số 2

Về quản trị đô thị, làm thế nào để xây dựng một cơ quan quản lý có thể điều phối tất cả các dự án? Quyền quyết định của các cơ quan nhà nước đối với các dự án lớn? Một số dự

án đã thất bại trong khi triển khai thực hiện Quy hoạch đã có, nhưng chính quyền chưa có đủ nguồn lực tài chính và năng

10 Các dự án này được trình bày chi tiết ở phần 3

11 Đây gọi là “quy hoạch treo” nghĩa là quy hoạch đã được chính quyền phê duyệt nhưng chưa có kế hoạch triển khai thực hiện

lực để triển khai thực hiện Do đó, người dân tự thực hiện

theo ý của mình và đồ án quy hoạch không được tuân thủ

Chúng tôi mong muốn lắng nghe kinh nghiệm của Lyon về

quản lý các dự án lớn Từ quy hoạch, làm thế nào các bạn cụ

thể hóa thành các dự án và thực hiện chúng? Làm thế nào để

điều phối các cơ quan có liên quan đến các dự án? Làm thế

nào để huy động vốn?

Về phạm vi giải tỏa, việc mở rộng lộ giới đường CMT8 lên

35m đòi hỏi phải giải tỏa nhiều căn nhà trong đó một số chỉ bị

phần diện tích còn lại này? Cần đưa ra lập luận gì để tránh

trường hợp giải tỏa một phần và hướng đến việc giải tỏa toàn

bộ lô đất?

Học viên: Làm thế nào để đảm bảo tính đồng bộ giữa các dự

án cải tạo, phát triển đô thị xung quanh các nhà ga với việc

thi công tuyến tàu điện ngầm?

Các dự án xây dựng tòa nhà cao tầng đã được triển khai, đặc

biệt là xung quanh nhà ga Dân chủ Các tòa nhà này sẽ làm

tăng dân số và các luồng di chuyển Làm thế nào để kết nối

nhà ga với các tòa nhà đã xây dựng?

Học viên: Làm thế nào để dự báo và quản lý sự biến động

của dân số?

Chuyên gia: Các câu hỏi vừa được đặt ra liên quan đến mọi

khía cạnh của công tác quy hoạch đô thị Khả năng dự báo,

việc phối hợp liên ngành luôn luôn là những vấn đề thời sự

ở Lyon Chúng tôi cũng phải học cách làm việc cùng với nhau,

giữa các chủ thể nhà nước và chủ thể tư nhân Vì nguồn lực

tài chính của chính quyền địa phương có xu hướng giảm, nên

chúng tôi phải đẩy mạnh phối hợp với các chủ thể tư nhân để

đầu tư một phần cho các dự án

Ở Pháp, khi có quy hoạch một tuyến GTCC chạy trên làn

đường dành riêng, thì chính điều này đã là một sức hút đối với

các nhà đầu tư Chúng tôi suy nghĩ như sau: khi Nhà nước bỏ

ra 1 euro để đầu tư vào một tuyến GTCC, khu vực tư nhân sẽ

bỏ ra bao nhiêu euro để đầu tư nhằm tối ưu hóa việc sử dụng

tuyến này? Đối với các dự án GTCC có sức chở lớn, cần áp

dụng hiệu ứng đòn bẩy Khi xây dựng một tuyến mới, cần suy

nghĩ đến các phương thức để tối ưu hóa đầu tư công, phát

huy tối đa hiệu quả sử dụng Hoặc đón đầu, định hướng hoặc

như trong trường hợp của các bạn, hành động đối với các

chủ dự án Ở Lyon, để tạo thuận lợi cho các cơ quan chuyên

môn làm việc cùng với nhau và có quan điểm nhất quán đối

với các chủ thể tư nhân, chúng tôi thành lập cơ quan chuyên

trách về dự án có tầm nhìn chiến lược trong việc điều phối dự

án Chúng tôi gọi cơ quan này là “Ban quản lý”

Ví dụ, trong dự án Part-Dieu, một trong những khó khăn của

chính quyền là không sở hữu được toàn bộ khu đất thuộc

phạm vi dự án, do đó cơ quan chuyên trách về dự án này phải

đối thoại với các chủ sở hữu đất tư nhân với mục đích chính

quyền và tư nhân cùng thực hiện dự án Trong suốt quá trình

đàm phán, chính quyền luôn hướng đến mối quan hệ hai bên

cùng có lợi với các chủ thể tư nhân Chính quyền dựa trên các

quy hoạch đô thị mang tính linh động và có thể được cập nhật

cho phù hợp với thực tế hoạt động của các chủ thể công và

tư nhân Trong khuôn khổ dự án Part-Dieu, từ lúc khởi xướng

dự án vào năm 2009, chúng tôi đã 3 lần điều chỉnh quy hoạch trong phạm vi dự án Ở Lyon, quy hoạch phân khu được điều chỉnh một lần mỗi năm

Học viên: Chúng tôi không có công cụ trưng mua bất động

sản vì lợi ích công như ở Pháp Có hai cách thực hiện dự án cải tạo, phát triển đô thị xung quanh các nhà ga thuộc tuyến metro số 2, cách 1: Nhà nước phối hợp với các chủ thể tư nhân và người dân để thực hiện; cách 2: Nhà nước mua lại toàn bộ các khu đất và chủ động thực hiện dự án

Chuyên gia: Đây là một vấn đề về kỹ thuật và chúng ta sẽ

đề cập đến nó trong phần trình bày của chúng tôi Việc xác định các kịch bản là rất thú vị Đây chính là đặc điểm quan trọng của công tác quy hoạch Ở Pháp, các hành động của chúng tôi được định hướng theo lợi ích công Trong bối cảnh khan hiếm nguồn lực tài chính công, luật Quy hoạch đô thị đã được điều chỉnh cho phù hợp và cung cấp các công cụ giúp Nhà nước chủ động thực hiện dự án khi có sẵn quỹ đất hoặc đàm phán với tư nhân khi Nhà nước không sở hữu quỹ đất Trong trường hợp này, Nhà nước cùng thực hiện dự án với tư nhân và sẽ điều chỉnh dự án tùy theo kết quả đàm phán với đối tác tư nhân

• Chủ đầu tư: Ban quản lý đường sắt đô thị TP.HCM (MAUR)

• Đơn vị tư vấn thiết kế: IC Metro Team Line 2

• Đơn vị tư vấn thiết kế đô thị tỷ lệ 1/500: xung quanh các nhà ga Phạm Văn Hai, Lê Thị Riêng, Hòa Hưng và Dân

Chủ: Trung tâm nghiên cứu kiến trúc trực thuộc Sở Quy hoạch kiến trúc / Khu quản lý giao thông đô thị số 1 trực thuộc

Sở Giao thông Vận tải

• Khởi công dự kiến: 2016

• Đi vào hoạt động dự kiến: 2020

Thiết kế đô thị tỷ lệ 1/500 xung quanh các nhà ga Phạm Văn Hai, Lê Thị Riêng, Hòa Hưng và Dân Chủ (đoạn đi ngầm):

Nội dung thiết kế đô thị 1/500:

• Quy định về kiến trúc và đô thị để làm cơ sở cấp giấy phép xây dựng

• Tài liệu đồ họa

Các vấn đề nêu lên:

• Quản trị dự án: Có sự chồng chéo trong thiết kế đô thị: hai đơn vị thực hiện cùng một nhiệm vụ (TT NCKT-Sở QHKT,

Khu 1 trực thuộc Sở Giao thông vận tải)

• Một số điểm chưa chắc chắn về phạm vi nghiên cứu và lối tiếp cận các nhà ga:

- Phạm vi nghiên cứu chưa được quyết định chính thức

- Phạm vi giải tỏa cũng chưa được quyết định, nhưng các đề xuất chưa tính đến dự án mở rộng đường sẽ được tiến hành sau khi xác định lối tiếp cận vào các nhà ga

- Việc xác định vị trí các lối lên xuống nhà ga do MAUR và IC Metro Team Line 2 quyết định mà không lấy ý kiến của TT NCKT-Sở QHKT và không tính đến dự án mở rộng đường

• Giải phóng mặt bằng phức tạp: đô thị mật độ cao, giải tỏa một phần các căn nhà (giữ lại ½ hoặc ¾ căn nhà)

• Có các ràng buộc từ những dự án khác, nhưng khả năng thực hiện các dự án đó chưa chắc chắn: xây dựng

tuyến đường sắt quốc gia trên cao, xây dựng quảng trường trước nhà ga đường sắt Hòa Hưng, xây dựng cầu vượt trên vòng xoay Dân Chủ

I CHIẾN LƯỢC ĐÔ THỊ: TIẾP CẬN VÀ DỰ TÍNH TRƯỚC SỰ PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ XUNG QUANH CÁC NHÀ GA MỚI CỦA TUYẾN METRO B (LYON)

Theo phần trình bày của ông Sébastien Sperto

HẦN 2 – TRIỂN KHAI THỰC HIỆN DỰ ÁN GTCC

Ở LYON: KẾT HỢP GIỮA QUY HOẠCH

ĐÔ THỊ VÀ GIAO THÔNG

1 Sự thay đổi trong mạng lưới GTCC ở Lyon

Trong những năm 1970, trước sự gia tăng của các phương

tiện giao thông cơ giới cá nhân, chính sách GTCC của Lyon

đã hướng đến phát triển mạng lưới GTCC phù hợp với dự báo

đô thị hóa Tham vọng vào thời kỳ đó là kiểm soát sự phát

triển đô thị và tạo khuôn khổ cho sự phát triển của xe ô tô cá

nhân để chuyển từ một thành phố “dành cho xe ô tô” sang

một thành phố bền vững Ba tuyến tàu điện ngầm đầu tiên ở

Lyon đã được quy hoạch theo hướng này Lộ trình của mỗi

tuyến đã được tính toán để kết nối tốt các khu dân cư và dự

kiến kết nối với các phương thức giao thông khác tại những

thức đã được hình thành từ giai đoạn này

Trong những năm 1990-2000, song song với sự phát triển

của mạng lưới xe buýt và metro, tramway (đã có từ một thế

kỷ trước, nhưng đã bị bỏ đi để dành không gian cho xe ô tô)

đã được tái phát triển nhằm cải thiện việc đi lại của người dân

và góp phần cải tạo đô thị, làm đẹp hình ảnh đô thị

Sự phát triển của mạng lưới GTCC ở Lyon là kết quả của

tầm nhìn mang tính dự báo và chiến lược giúp thiết lập được

các tuyến vận tải hành khách công cộng chạy trên làn đường

dành riêng và từ đó làm giảm số lượng xe ô tô cá nhân trong

thành phố (chuyển làn đường xe ô tô thành làn đường dành

riêng cho GTCC) Chìa khóa thành công trong chính sách

giao thông ở Lyon nằm ở khâu điều chỉnh liên tục mạng lưới

12 Mạng lưới đường sắt đô thị luôn luôn có điểm kết nối với mạng lưới đường sắt nội vùng

13Xe buýt điện là loại phương tiện chạy trên làn đường dành riêng và do đó có năng lực vận chuyển cao hơn xe buýt thường Việc sử dụng xe buýt điện là điều mới mẻ ở Pháp và mang tính thí điểm ở Lyon vì đến nay vẫn chưa có nghiên cứu nào chứng minh được hiệu quả ưu việt của xe buýt điện so với xe buýt thường

GTCC cho phù hợp với những thay đổi kinh tế - xã hội và

thay thế xe buýt thông thường trên các trục đường chính

2 Các công cụ kết hợp giữa quy hoạch đô thị và giao thông

Ở Lyon, sự phát triển không gian đô thị là hệ quả của sự phát triển mạng lưới giao thông và ngược lại Điều này cho thấy giao thông ảnh hưởng đến cấu trúc đô thị và ngược lại Kiểm soát sự phát triển không gian đô thị cần có tầm nhìn xa và cần đặt câu hỏi về thành phố mong muốn hướng đến

David Mangin, kiến trúc sư và nhà quy hoạch đô thị Pháp,

đã viết trong quyển sách La ville franchisée, 3 kịch bản phát triển đô thị:

Thành phố thực tế: cho phát triển tự nhiên, đô thị mở rộng,

lan tỏa và phát triển xe ô tô cá nhân Các sản phẩm bất động sản được bán theo dạng chìa khóa trao tay, trách nhiệm của Nhà nước được chuyển cho tư nhân và thành phố vận hành trên cơ sở lợi ích tư nhân và lợi nhuận

Thành phố mơ ước: có quy hoạch đô thị thể hiện quyết tâm

cao của chính quyền và theo hướng sinh thái, tạo thuận lợi cho GTCC và giao thông phi cơ giới, tập trung phát triển đô thị xung quanh các nhà ga Mô hình này đòi hỏi người dân phải thay đổi lối sống, từ bỏ xe ô tô cá nhân để sử dụng GTCC

Nguồn: Mangin D., La ville franchisée.

Thành phố có thể: tối ưu hóa các ràng buộc liên quan đến

việc sử dụng phương tiện giao thông cá nhân, quy hoạch đô

thị theo hướng giảm sự phụ thuộc vào xe ô tô và tạo thuận lợi

cho sự phát triển GTCC Thành phố có thể hướng đến việc bố

trí nơi làm việc và nơi dành cho các hoạt động gần với nơi ở

để người dân không phải di chuyển nhiều hàng ngày

Từ 50 năm nay, lưu vực sinh sống và làm việc ngày càng

được mở rộng do sự phát triển của các phương tiện giao

thông cơ giới, mở rộng đô thị, tăng khoảng cách di chuyển và

kéo dài các tuyến đường giao thông Để hạn chế sự lan tỏa

của đô thị và tối ưu hóa hiệu quả của mạng lưới GTCC, Lyon

đã tiến hành phát triển đô thị theo các hành lang GTCC trên

cơ sở mô hình thành phố có thể Các hành lang này tạo điều

kiện cho sự phát triển hỗn hợp với mật độ cao dọc theo các

tuyến GTCC có sức chở lớn

Các công cụ giúp thực hiện được điều này là tài liệu quy

hoạch chiến lược và quy hoạch theo dự án

Quy hoạch chung Lyon: là tài liệu đảm bảo sự đồng bộ

trong các chính sách quy hoạch đô thị, nhà ở, giao thông, cơ

sở hạ tầng, thương mại và kinh tế trong một môi trường được

bảo vệ tốt và được phát huy giá trị Quy hoạch chung dựa trên 3 nguyên tắc chính, ba sơ đồ được chồng lên nhau để tổ chức sự phát triển của địa bàn:

• Nguồn cung giao thông dựa trên mạng lưới giao thông tốc độ cao

• Khoảng 12 lưu vực sống tương đối tự chủ so với khu trung tâm, được tổ chức xung quanh các trung tâm phụ với cơ sở hạ tầng đầy đủ đáp ứng các nhu cầu hàng ngày (y tế, thể thao, thương mại, giáo dục)

• Một mạng lưới có sự gắn kết giữa không gian tự nhiên, nông nghiệp và dòng sông (chất lượng cuộc sống, cân bằng kinh tế)

Với mục tiêu tăng cường sức hấp dẫn của mạng lưới GTCC

so với xe ô tô cá nhân, Quy hoạch chung yêu cầu phải phát triển mạng lưới GTCC xung quanh các trục giao thông chính

và có thứ bậc rõ ràng Song song đó, để có thể bao phủ khắp địa bàn, Quy hoạch chung khuyến khích phát triển mạng lưới GTCC rộng khắp

Quy hoạch chung cũng đề cập tới việc quản lý đất đai và ưu tiên phát triển đô thị gần các trục GTCC Các khu vực dành cho các dự án lớn được bố trí dựa trên khả năng tiếp cận mạng lưới giao thông

Phát triển hệ thống GTCC ở Lyon

Nguồn: Cơ quan quy hoạch đô thị Lyon

Các khu vực ưu tiên phát triển trong Quy hoạch chung Lyon

Nguồn: Cơ quan quy hoạch đô thị Lyon

Quy hoạch chung đảm bảo tính đồng bộ giữa các quy hoạch

ngành và quy hoạch cấp dưới: Quy hoạch phân khu, quy

hoạch giao thông đô thị, chương trình nhà ở địa phương

Quy hoạch giao thông đô thị14: Quy hoạch giao thông đô

thị là công cụ toàn diện về giao thông trên địa bàn đô thị Nó

xác định các nguyên tắc tổ chức giao thông, giao thông tĩnh,

vận tải hành khách và hàng hóa của tất cả các loại hình giao

thông Được hoàn thiện thêm bằng các luật từ năm 2000 đến

2010, Quy hoạch giao thông đô thị còn có chức năng điều

phối các chính sách của các ngành khác liên quan đến các

phương thức đi lại thay thế cho xe ô tô cá nhân, đường giao

thông và giao thông tĩnh Quy hoạch này cũng tích hợp nhiều

vấn đề mang tính liên ngành khác: bảo vệ môi trường, lồng

ghép các chính sách đô thị với chính sách giao thông, tiếp

cận GTCC, an toàn giao thông

Quy hoạch giao thông đô thị còn là công cụ lập kế hoạch

vì nó dự kiến ngân sách cần thiết cho các hành động Quy

hoạch phân khu, các quyết định của thị trưởng và các đơn vị

quản lý đường giao thông phải tuân thủ các định hướng của

quy hoạch giao thông đô thị Quá trình lập và đánh giá quy hoạch giao thông đô thị có sự tham gia, phối hợp của nhiều

cơ quan nhà nước và tổ chức xã hội dân sự để trao đổi, tạo

sự đồng thuận về các giải pháp giao thông nhằm phục vụ cho người dân và các hoạt động của địa phương

Quy hoạch phân khu: Quy hoạch phân khu là tài liệu quy

hoạch trên phạm vi địa bàn của một phường/xã hoặc một cụm liên phường/liên xã Quy hoạch này xác định các chỉ tiêu quy hoạch và sử dụng đất Mục tiêu chính của Quy hoạch phân khu là đề ra tầm nhìn có sự đồng thuận của các bên

về sự phát triển của địa bàn, dung hòa giữa các chính sách quốc gia, chú trọng sự phát triển dựa trên đặc thù riêng của địa phương Quy hoạch phân khu phải tương thích với Quy hoạch giao thông đô thị

14 Định nghĩa được trích từ tài liệu của CERTU (nay đổi tên thành CEREMA): Quy hoạch giao thông đô thị (PDU) - để tích hợp các chính sách về giao thông, 2012

Những điểm tiến bộ quan trọng của các luật Grenelle 1 và 2 (8/2009 và 7/2010) trong việc kết hợp giữa quy hoạch

đô thị và giao thông:

• Chống lại sự lan tỏa của đô thị: mục tiêu này được xác định rõ trong quy hoạch chung

• Ưu tiên đô thị hóa ở những khu vực có mạng lưới giao thông công cộng

• Quy hoạch chung và quy hoạch phân khu xác định điều kiện phát triển một khu đô thị mới là phải có hoặc tăng cường

cơ sở hạ tầng giao thông hiện hữu

• Thiết lập mối liên hệ giữa mật độ và mức độ sử dụng giao thông công cộng

• Mục tiêu phát triển bền vững trong quy hoạch chung và quy hoạch phân khu hướng đến việc giảm nhu cầu di chuyển hàng ngày và phát triển GTCC

• Các cơ quan tổ chức giao thông đô thị có quyền xác lập mức thuế đối với các giá trị tăng lên của bất động sản nhờ việc phát triển cơ sở hạ tầng GTCC đô thị

• Có thể tích hợp chương trình nhà ở địa phương vào quy hoạch giao thông đô thị và quy hoạch phân khu Hiện nay, ở Lyon, chương trình phát triển nhà ở đã được tích hợp vào quy hoạch phân khu Tên gọi mới của quy hoạch này là quy hoạch phân khu và nhà ở Việc tích hợp quy hoạch giao thông đô thị vào quy hoạch phân khu và nhà ở cũng đang được nghiên cứu

15 1981, kéo dài đến Jean Macé; 2000, kéo dài đến sân vận động Gerland; 2013, kéo dài đến nhà ga Oullins

16 SYTRAL: Cơ quan tổ chức giao thông của Lyon và tỉnh Rhône,

có nhiệm vụ lập và điều chỉnh quy hoạch giao thông đô thị Lyon SYTRAL cũng được ủy quyền thực hiện các không gian công cộng xung quanh các nhà ga trong mạng lưới GTCC (metro, tramway, bãi đậu xe trung chuyển )

10 nguyên tắc kết hợp quy hoạch đô thị và giao thông ở Lyon

1 Quy hoạch đô thị: có tầm nhìn xa

2 Quy hoạch đô thị theo trục giao thông chính

3 Đô thị mật độ cao, đô thị nén, đô thị có cự ly di chuyển ngắn = đô thị đa trung tâm

4 Hỗn hợp chức năng

5 Mạng lưới giao thông có thứ bậc rõ ràng và phân chia đường giao thông cho từng loại phương tiện.

6 Tăng sức hấp dẫn của GTCC và tạo thuận lợi cho sự kết nối giữa các loại phương tiện.

7 Đường giao thông, người đi bộ, không gian công cộng: không gian công cộng và mối quan hệ của nó với hệ thống

giao thông Người đi bộ là người sử dụng các phương tiện GTCC

8 Kiểm soát việc đi lại bằng phương tiện cơ giới cá nhân.

9 Quy hoạch vận tải hàng hóa (đường sắt và đường bộ) Lyon đã lập quy hoạch logistic đô thị trong đó chú trọng phân

bố tốt nhất các điểm giao nhận hàng hóa

10 Quản trị và điều phối các chủ thể

3 Trường hợp quy hoạch xung quanh nhà ga trung

tâm Oullins: không gian công cộng, giao thông và

phát triển đô thị

Tuyến metro B ở Lyon, tuyến thứ 2 trong mạng lưới và được

khánh thành vào năm 1978, nối với khu trung tâm Part-Dieu,

là trái tim của Lyon Tuyến metro này chạy từ Bắc xuống Nam

2013, tuyến này được kéo dài đến nhà ga Oullins, vượt qua

sông Rhône Dự án kéo dài tuyến này về phía Tây - Nam,

hiện

Việc kéo dài tuyến metro này nằm trong chiến lược tổ chức

lại giao thông ở Lyon Dự án nhà ga metro “Trung tâm

Oullins”:

• Nằm trong Dự án đô thị tổng thể nhằm tăng sức hấp

dẫn của khu trung tâm phụ nằm ở khu vực đường vành

đai 1 ở Lyon

• Được đặt trong bối cảnh đô thị có nhiều ràng buộc,

đô thị mật độ dày đặc và có giá trị di sản

• Có cách tiếp cận theo hướng giảm lưu lượng xe cá

nhân ở khu trung tâm và tăng cường sử dụng các loại hình giao thông thân thiện với môi trường (giảm số làn

xe ô tô, cải tạo đô thị, hệ thống thương mại )

Đây là dự án đặc biệt đối với Cơ quan quy hoạch đô thị Lyon

vì phải có sự phối hợp với nhiều cơ quan khác Cơ quan quy hoạch đô thị Lyon phải phối hợp với Đại đô thị Lyon vì việc quy hoạch thuộc thẩm quyền của cơ quan này, với SYTRAL

vì đơn vị này là chủ đầu tư dự án kéo dài tuyến metro B và với thành phố Oullins vì dự án nằm trên địa bàn thành phố này

Trong dự án này, nhiệm vụ của Cơ quan quy hoạch đô thị

Lyon là xác định vị trí nhà ga và quy hoạch đô thị xung quanh

nhà ga trung tâm Oullins Nhắc lại yêu cầu đặt ra cho Cơ

quan quy hoạch đô thị Lyon:

• Khảo sát và phân tích hiện trạng: xác định bối cảnh

(hiện trạng và thách thức) xung quanh nhà ga trung tâm

Oullins

• Phân tích so sánh đa tiêu chí: so sánh 2 kịch bản

chiến lược thực hiện một dự án đô thị toàn diện theo hai

giả thuyết bố trí nhà ga trung tâm Oullins

• Xác định chiến lược tổng thể theo giả thuyết đã

được chấp nhận

- Chiến lược tổ chức không gian đô thị trong dự án đô

thị tổng thể tích hợp dự án nhà ga tàu điện ngầm

- Nghiên cứu sâu thêm nhiều chủ đề liên quan (trung

tâm thương mại Grande Rue, đi bộ, quản lý bãi đậu

xe, giao thông)

- Các dự án tương tự

Để đáp ứng yêu cầu này, Cơ quan quy hoạch đô thị Lyon

đã tiến hành các nghiên cứu từ sớm nhằm phân tích địa bàn

và hiểu rõ dự án (dân số, hoạt động công nghiệp và nông

nghiệp, di sản đô thị và cảnh quan, thói quen đi lại của người

dân ) Các nghiên cứu này tạo thành cơ sở cần thiết cho việc

phân tích các xu hướng và dự báo (quy mô dân số dự kiến,

hoạt động kinh tế nào sẽ có trong tương lai, đặc thù của địa

bàn ) để đón đầu sự thay đổi của địa bàn và định hướng quy

hoạch Dù có phát triển như thế nào thì một số nét đặc thù

của thành phố Oullins vẫn phải được quan tâm để không làm

mất đi nét đặc trưng của địa bàn

Các nghiên cứu ban đầu giúp hiểu rõ hơn địa bàn và chuẩn

bị cho sự phát triển trong tương lai Cơ quan quy hoạch đô thị Lyon đã thực hiện các nghiên cứu này và đặt hàng cho một

số đơn vị chuyên ngành các nghiên cứu tiền khả thi và nghiên cứu về giao thông Kết quả các nghiên cứu này được thể hiện trên bản đồ và tạo thành tài liệu để trình cho các nhà lãnh đạo

và quản lý Tài liệu này trình bày:

• Quỹ đất hiện có

• Các nút giao thông: vận hành, kết nối đa phương thức, các luồng di chuyển (mô phỏng tất cả các luồng di chuyển để đưa ra định hướng quy hoạch)

• Quản lý đường giao thông (phố, đại lộ) trong khu vực xung quanh nhà ga: dự báo tình hình giao thông trong tương lai và các quy hoạch cần thiết

• Di sản đô thị: suy nghĩ về tính liên tục của kiến trúc và cảnh quan trong bối cảnh có cơ sở hạ tầng giao thông mới

Mục tiêu là làm nổi bật những điểm cần lưu ý và đưa ra các kịch bản phát triển để đồng hành với các nhà lãnh đạo trong việc ra quyết định

Những thách thức chính

Các phương án đưa ra dựa trên nghiên cứu so sánh giữa hai tuyến metro hiện có, tuyến D và B Ba nhà ga với bối cảnh khác nhau đã được lựa chọn để nghiên cứu tác động và mục tiêu khi bố trí một nhà ga mới Điều này đã giúp làm rõ các nguyên tắc chính trong quy hoạch, những điểm thành công

và những điểm cần cải thiện

Thông tin cơ bản về dự án

Chủ đầu tư: Sytral

Lộ trình tuyến: từ ga Oullins đến bệnh

viện phía Nam Lyon

Tổng chiều dài: khoảng 2,5 km

Số lượng nhà ga: 2 nhà ga trung tâm

Oul-lins và nhà ga bệnh viện phía Nam Lyon

Xây dựng trung tâm trung chuyển đa

phương thức: Điểm kết nối với xe buýt và

bãi đậu xe trung chuyển có sức chứa

900 xe

Dự kiến đưa vào sử dụng: 2023

Các trung tâm và địa điểm được kết nối với tuyến tàu điện ngầm B

Nguồn: Sytral

Trường hợp một nhà ga phục vụ cho nghiên cứu so sánh: Nhà ga Vaise

Chú thích: 1 Cải tạo đô thị: cải tạo và phát triển đô thị

2 Tăng cường trung tâm thương mại

3 Chất lượng không gian công cộng được cải thiện nhờ vào việc giảm lưu lượng xe ô tô: tạo ra 2 không gian công cộng chính (quảng trường và vườn nhỏ)

4 Công trình công cộng: xây dựng thư viện đa phương tiện + trung tâm giải trí

Để không gây ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng cuộc sống của người dân, việc tăng mật độ đô thị, thường đi cùng với việc xây dựng nhà ga, cần phải gắn với việc tạo ra các không gian công cộng có chất lượng cao Việc hình thành một nhà

ga metro cần phải tạo ra hiệu ứng đòn bẩy để thực hiện các chính sách đô thị đầy quyết tâm và tập trung vào người sử dụng Điều này được thể hiện ở khu vực xung quanh nhà ga Vaise: nhiều không gian công cộng và công trình công cộng

đã được xây dựng, mật độ thương mại tăng lên và đô thị xung quanh được cải tạo Những thay đổi này tạo thuận lợi cho việc di chuyển bằng các phương tiện giao thông thân thiện với môi trường thay thế cho xe ô tô

Khu phố Vaise trước khi có nhà ga (hình bên trái) và sau khi có nhà ga (hình bên phải)

Nguồn: Cơ quan quy hoạch đô thị Lyon

Dựa trên các kinh nghiệm có được và những nghiên cứu ban

đầu, Cơ quan quy hoạch đô thị Lyon đã xác định các thách

thức chính trong dự án nhà ga trung tâm Oullins:

- 2/3 tiềm năng nhà ở trong lưu vực sống

- chiếm 2 trong số 3 khu vực chiến lược trong lưu

vực sống: khu Vallon des Hôpitaux và khu

Saulaie-Confluent

- Tiếp cận đa dạng, có tính bổ sung cho nhau và phù

hợp với lưu vực sống

• Tăng cường khu trung tâm Oullins:

- Khả năng tiếp cận trung tâm thành phố và các khu

vực ở vùng ven trung tâm bằng các loại hình giao

thông thân thiện với môi trường

- Khẳng định hình ảnh đô thị có chất lượng cao

- Kết nối tốt với khu trung tâm Lyon

- Đề xuất cải tạo đô thị theo hướng hỗn hợp chức

năng

- Phát triển nhà ở đa dạng

- Chất lượng cảnh quan và phát huy giá trị di sản

(kiến trúc, đô thị và cây xanh)

- Mật độ đô thị và hoạt động thương mại

• Bản đồ phố đi bộ (xem sơ đồ)

• Các trung tâm đô thị:

- Giảm lưu lượng giao thông ở khu trung tâm bằng

cách tổ chức lại đường giao thông

- Chuyển lối ra vào ở các bãi đậu xe sang các trục

- Quy hoạch giao thông

- Phát triển thương mại

- Dự án cải tạo tuyến đường “Grande rue d’Oullins”

- Nhà ga đa phương thức Oullins

-

Những thách thức này được sử dụng để xác định ba trục của các dự án đa ngành:

• Tăng cường và củng cố các khu vực dành cho thương mại “Đường Grande Rue ở Oullins” kéo dài đến quảng trường Anatole France

• Tiếp nhận cư dân mới, hỗn hợp chức năng, bảo tồn/phát huy giá trị bản sắc di sản, kiến trúc và cây xanh

• Việc cải tạo đường giao thông và không gian công cộng nhằm thúc đẩy việc sử dụng các phương thức giao thông thân thiện với môi trường ở trung tâm thành phố, sau đó đến các khu vực ven trung tâm

17 Theo định nghĩa của INSEE, Lưu vực sống là địa bàn trong đó người dân có thể tiếp cận được việc làm và công trình công cộng thiết yếu

Khu vực bị ngăn cách, những ô phố lớn, cho thấy việc tiếp cận giao thông không tốt

Bản đồ lối đi bộ xung quanh nhà ga trung tâm Oullins

Nguồn: Cơ quan quy hoạch đô thị Lyon

Trục chínhNhững khu vực có nhiều thách thứcTrung tâm phụKhu vực chiến lượcChỉnh trang đô thịCác khu phát triểnThách thức của đường vành đai

Mặt tiềnKhu vực phát huy sức hútCác đường kết nốiRenouvellement urbain

AxeLieux d’enjeuxPolaritéSecteur stratégiqueRenouvellement urbain

Đô thị hỗn hợpKinh tế

Tự nhiênNông nghiệp

Thách thức ở khu vực Bán đảo

Nguồn: Cơ quan quy hoạch đô thị Lyon

Trao đổi và nhận xét:

Học viên: Các bạn có ước tính quy mô dân số trong khu vực

hai bên tuyến tàu điện ngầm B sau khi được kéo dài?

Chuyên gia: Chúng tôi quan tâm đến số lượng và số m² nhà

ở hơn là quy mô dân số Trong dự án này, chúng tôi ước tính

sẽ phát trển 1.640 căn hộ và 130.000m² sàn thương mại May mắn của chúng tôi trong dự án này là quỹ đất thuộc về một bệnh viện công lớn ở Lyon Điều này giúp giữ được các khu đất trống và tạo thuận lợi trong công việc của chúng tôi

Ông Trần Văn Chi: Chúng tôi không thể phân tích kỹ như

các bạn đã làm vì không có đủ thời gian Ví dụ, đối với nhà

ga Phạm Văn Hai, chúng tôi chỉ phân tích một khu vực 5ha

và có 9 tháng để lập thiết kế đô thị

Có lẽ nên áp dụng mô hình tổ liên ngành như trong dự án ở khu Part-Dieu

Chuyên gia: Bối cảnh ở Việt Nam khiến chúng tôi đặt ra câu

hỏi về sức hấp dẫn của tuyến tàu điện ngầm Xe hai bánh gắn máy là phương tiện đi lại cơ động, tiện lợi, chi phí thấp và

là một phần trong văn hóa giao thông ở Việt Nam, trong khi

đó, tàu điện ngầm có lộ trình cứng nhắc, dừng tại nhà ga xác định Do đó, cần nghiên cứu sâu về quy hoạch xung quanh các nhà ga để tạo thuận lợi cho việc tiếp cận và tăng sức cạnh tranh của tàu điện ngầm đối với các phương tiện giao thông cơ giới cá nhân

Khi chúng tôi đi thực địa ở vòng xoay Dân Chủ, mặc dù không phải giờ cao điểm, nhưng mật độ lưu thông trên đường vẫn rất cao Trên bản vẽ thiết kế, một số lối lên xuống nhà ga dường như lấn xuống lòng đường Do đó, khi tuyến tàu điện ngầm đi vào hoạt động, vấn đề quản lý các luồng di chuyển (người đi bộ và các phương tiện cơ giới) sẽ là vấn đề quan trọng hàng đầu Các nghiên cứu dự báo và mô hình hóa các luồng di chuyển sẽ giúp bố trí các lối di chuyển đặc biệt là xung quanh các nhà ga Để quản lý các luồng di chuyển, cần quản lý tốt không gian

Học viên:

• Cơ quan nào lập và phê duyệt quy hoạch chung?

• Phạm vi nghiên cứu xung quanh nhà ga Oullins là bao nhiêu? Các bạn có tham khảo các nguyên tắc TOD không?

Chuyên gia:

• Quy hoạch chung do một cơ quan hỗn hợp chuyên trách lập và do Hội đồng đại biểu dân cử của Lyon phê duyệt Quy hoạch phân khu cũng do đại biểu dân cử trên địa bàn của quy hoạch đó phê duyệt Điều quan trọng là cơ quan nào có thẩm quyền thực hiện quy hoạch Mỗi cấp chính quyền địa phương (vùng, tỉnh, thành phố và liên thành phố) có thẩm quyền đối với một

số tài liệu quy hoạch và một số lĩnh vực Ví dụ, chính quyền cấp vùng có thẩm quyền quản lý giao thông đường sắt trong vùng; SYTRAL quản lý GTCC đô thị (metro, xe buýt, tramway)

Lựa chọn vị trí đặt nhà ga trung tâm Oullins: Phân tích

so sánh

Nhà ga “Trung tâm Oullins” là một nhà ga ở đô thị, được

xây dựng trong bối cảnh có nhiều ràng buộc Thách thức

chính của nhà ga là việc kết nối, khả năng nhìn thấy các

điểm tiếp cận, các điều kiện để người dân chuyển từ

giao thông cá nhân sang GTCC và quản lý các luồng di

chuyển.

Ba phương án về hướng tuyến đã được nghiên cứu trong giai

đoạn nghiên cứu ban đầu để tìm được vị trí phù hợp nhất cho

nhà ga Hai khu vực đã được xác định:

• Phương án 1: dưới quảng trường Anatole France

• Phương án 2: dưới ô phố đối diện tòa thị chính

Để xác định vị trí lý tưởng cho nhà ga trung tâm Oullins, một

nghiên cứu phân tích và so sánh đã được tiến hành trong đó

chú ý đến nhiều tiêu chí: kỹ thuật, tài chính, pháp lý, tiếp cận,

tác động đối với cấu trúc đô thị và cảnh quan, giao thông tĩnh,

nguồn cung dịch vụ và công trình công cộng, thương mại, tác

động xã hội (mức độ ảnh hưởng đến cuộc sống của người

dân khi thi công nhà ga ) Tất cả các yếu tố này được tổng

hợp đầy đủ và trình cho lãnh đạo Như vậy, các nhà lãnh

đạo sẽ có đầy đủ thông tin cần thiết để quyết định lựa chọn

phương án nào

Nguồn: Sytral

Nguồn: Cơ quan quy hoạch đô thị Lyon

Kéo dài tuyến tàu điện ngầm B ở Lyon: 3

phương án cho hướng tuyến

Lựa chọn vị trí đặt nhà ga trung tâm Oullins:

• Theo nguyên tắc TOD, càng gần nhà ga, mật độ đô thị

càng tăng Xung quanh nhà ga, chiều cao các tòa nhà

là 4 tầng Đây là chiều cao tối đa được quy định trong

quy hoạch ở khu trung tâm Oullins Lý do là để dung

hòa giữa mật độ và môi trường đô thị hiện hữu

Học viên: Khó khăn ở Việt Nam là sự tách bạch và cô lập giữa

các dự án Hiện nay, dự án xây dựng tuyến tàu điện ngầm và

dự án quy hoạch đô thị trên mặt đất là hai dự án khác nhau

và có tiến độ không giống nhau Ví dụ, việc xác định vị trí đặt

các tháp thông gió rất quan trọng đối với các tuyến tàu điện

ngầm hiện nay vẫn đang trong giai đoạn nghiên cứu, trong

khi đó đoạn đi ngầm đầu tiên sắp được khởi công Chúng tôi

cũng gặp khó khăn trong việc quản lý các luồng di chuyển

Chuyên gia: Ở châu Âu, các tháp thông gió được tích hợp

vào không gian công cộng Một số ví dụ:

Hệ thống thông gió được tích hợp vào

không gian công cộng

Hệ thống thông gió được tích hợp vào tòa nhà.

Nguồn: Công ty thiết kế Yves Lion và các cộng sự

Nguồn: Công ty thiết kế Yves Lion và các cộng sự

Trong trường hợp tháp thông gió được tích hợp vào một tòa nhà thuộc sở hữu tư nhân, thì có thể đàm phán với chủ đầu tư

để đưa việc tích hợp này vào tài liệu yêu cầu đối với nhà thầu thi công Tương tự như thế, nếu nhà đầu tư tư nhân xây dựng tòa nhà cao tầng gần nhà ga, có thể đàm phán để yêu cầu nhà đầu tư bố trí lối đi để kết nối nhà ga với tòa nhà Cần phải đối thoại với các nhà đầu tư tư nhân Trong mọi trường hợp, nhà phát triển bất động sản đều có lợi về mặt thương mại

Cần chú ý đến kích thước, quy mô của các khu vực tiếp giáp trong việc quản lý các luồng di chuyển Có sự tương tác rất lớn giữa lưu lượng giao thông dự kiến, việc tổ chức các luồng giao thông và quy mô các khu vực tiếp giáp giữa phần ngầm

và phần trên mặt đất (cầu thang bộ, thang cuốn), sân ga, ram dốc Nên dự trù không gian để có thể tăng quy mô, kích thước của các khu vực tiếp giáp trong trường hợp lưu lượng hành khách tăng lên (ví dụ: nên bố trí sân ga đủ rộng để có thể tăng thêm các đoàn tàu khi số lượt hành khách tăng)

Ở nhà ga Dân Chủ, các bạn không có sẵn quỹ đất Hiện nay, theo thiết kế vị trí đặt lối lên xuống nhà ga, người đi bộ lên xuống nhà ga phải đi dưới lòng đường Theo quan điểm của chúng tôi, việc bố trí lối lên xuống nhà ga không nên chỉ dựa vào điều kiện về quỹ đất có sẵn mà phải cân đối giữa nhiều yếu tố: vận hành, an toàn và tiện nghi cho người sử dụng Nên có tầm nhìn xa và chấp nhận tăng chi phí để đảm bảo nhà ga vận hành tốt trong dài hạn

Học viên: Ở Lyon, các bạn có khảo sát việc đi lại của người

dân không? Các bạn có thể ước tính số lượng người sử dụng, nhà ở và nhu cầu thương mại không? Làm thế nào để ước tính nhu cầu đậu xe vì khi metro đi vào hoạt động, số lượng

xe lưu thông sẽ giảm Làm thế nào để khuyến khích người dân sử dụng metro?

Chuyên gia: SYTRAL thực hiện khảo sát đi lại trên toàn

thành phố Lyon và vùng phụ cận (xem phụ lục khảo sát đi lại

ở Lyon) Khảo sát này cho phép biết được thói quen đi lại của người dân Tuy nhiên, khó ước tính số lượt hành khách trên một tuyến metro Ở Lyon, các ước tính thường không chính xác Ví dụ ở nhà ga Part-Dieu, hiện nay số lượt hành khách ở đây cao hơn rất nhiều so với các dự báo trước kia Vì thế, cần tăng quy mô của các khu vực tiếp giáp (cầu thang bộ, thang cuốn ) để vẫn có thể phục vụ tốt các luồng di chuyển khi số lượt hành khách tăng lên

Khó có thể trả lời câu hỏi về số chỗ đậu xe vì nó phụ thuộc

vào những giải pháp sẽ áp dụng đối với phương tiện cơ giới

Tuy nhiên, việc tuyến tàu điện ngầm đi vào hoạt động không

nhất thiết dẫn đến giảm lưu lượng phương tiện giao thông

cá nhân Cần đặt câu hỏi ai sẽ sử dụng metro ở TP.HCM?

Ai thích sử dụng metro hơn sử dụng xe gắn máy? Ở Lyon,

song song với việc đầu tư công cho cho giao thông công

cộng, chính quyền áp dụng các chính sách đô thị để hạn

chế việc sử dụng phương tiện cơ giới cá nhân SYTRAL là cơ

quan thực hiện chính sách này và có thẩm quyền về tổ chức

GTCC, quy hoạch, xây dựng không gian công cộng Ngay từ

khi áp dụng các chính sách đầu tiên về GTCC, việc quản lý

các luồng di chuyển của phương tiện cơ giới được thực hiện

thông qua việc tổ chức không gian theo hướng gây khó khăn

cho người sử dụng xe ô tô cá nhân Giảm làn đường dành cho

xe ô tô cá nhân để người dân chuyển sang sử dụng GTCC

Ở TP.HCM, để metro có thể cạnh tranh với xe gắn máy, các

bạn nên tăng tối đa tiện nghi khi sử dụng metro và tăng sức

hấp dẫn của nó Hiệu quả của các bãi đậu xe trung chuyển

ở Lyon tùy thuộc vào khu vực bố trí bãi đậu xe và bối cảnh

xung quanh Một số bãi đậu xe hoạt động tốt, một số khác thì hết chỗ ngay từ 7h sáng và do đó không phát huy tác dụng Chúng tôi ước tính số m² sàn nhà ở trên từng khu vực, từ đó ước tính số lượng người dân sinh sống trong đó

Học viên: Ở Lyon, mạng lưới metro được xây dựng trong

khoảng bao nhiêu năm?

Chuyên gia: Tuyến metro đầu tiên đi vào hoạt động vào

năm 1978 và tuyến cuối cùng được khánh thành vào năm

1991 Hiện nay, mạng lưới metro ở Lyon đang được củng

cố và điều chỉnh (kéo dài một vài tuyến, xây dựng các trạm trung chuyển đa phương tiện, thay mới đoàn tàu ) Ngày nay, sự phát triển đô thị cần tuân thủ theo các nguyên tắc của phát triển bền vững Trên địa bàn có người sinh sống, luật Grenelle quy định chỉ được đô thị hóa 50% diện tích, phần còn lại phải được dành cho không gian tự nhiên hoặc nông nghiệp Ở Lyon, hiện nay chúng tôi đã đạt được tỷ lệ này Do đó, không thể mở rộng đô thị thêm nữa Chúng tôi tập trung vào cải tạo đô thị

NHỮNG ĐIỂM CẦN GHI NHẬN

10 nguyên tắc kết hợp quy hoạch đô thị và giao thông

1 Quy hoạch đô thị: có tầm nhìn xa

2 Quy hoạch đô thị theo trục giao thông chính

3 Đô thị mật độ cao, đô thị nén, đô thị có cự ly di chuyển ngắn = đô thị đa trung tâm

4 Hỗn hợp chức năng

5 Mạng lưới giao thông có thứ bậc rõ ràng và phân chia đường giao thông cho từng loại phương tiện.

6 Tăng sức hấp dẫn của GTCC và tạo thuận lợi cho sự kết nối giữa các loại phương tiện

7 Đường giao thông, không gian công cộng, lối đi bộ: người đi bộ là người đầu tiên sử dụng.

8 Kiểm soát việc đi lại bằng phương tiện cơ giới cá nhân.

9 Quy hoạch vận tải hàng hóa (đường sắt và đường bộ): phân bố tốt nhất các điểm giao nhận hàng hóa

10 Quản trị và điều phối giữa các chủ thể

Các công cụ kết hợp quy hoạch đô thị và giao thông ở Lyon:

• Quy hoạch chung: đảm bảo đồng bộ giữa các chính sách về giao thông, quy hoạch đô thị, nhà ở, cơ sở hạ tầng

thương mại và kinh tế

• Quy hoạch giao thông đô thị:

- Xác định các nguyên tắc tổ chức giao thông cho tất cả các loại phương tiện và giao thông tĩnh

- Điều phối chính sách của các ngành đối với các phương thức giao thông thay thế cho xe ô tô cá nhân, đường

giao thông và giao thông tĩnh

- Phân chia thứ bậc, kế hoạch thực hiện và kế hoạch tài chính

• Quy hoạch phân khu: thể hiện tầm nhìn toàn diện về sự phát triển của địa bàn bằng tài liệu đồ họa và quy định

Các bước thiết kế đô thị xung quanh nhà ga metro được áp dụng ở Cơ quan quy hoạch đô thị Lyon:

• Khảo sát và phân tích có sự đồng thuận của các bên (hiện trạng và thách thức): nghiên cứu ban đầu do Cơ quan

quy hoạch đô thị Lyon thực hiện, các nghiên cứu tiền khả thi do Cơ quan quy hoạch đô thị Lyon đặt hàng cho các đơn

vị nghiên cứu chuyên ngành thực hiện

• Phân tích so sánh đa tiêu chí (kỹ thuật, tài chính, pháp lý, tiếp cận giao thông, tác động đô thị và cảnh quan, giao

thông tĩnh, công trình công cộng, thương mại, tác động xã hội ): so sánh 2 phương án trên 2 địa điểm + lựa chọn 1 phương án

• Xác định chiến lược đô thị tổng thể khi xây dựng nhà ga

- Không gian

- Nghiên cứu sâu các chủ đề có liên quan (ví dụ: thương mại, đậu xe)

- So sánh với các dự án tương tự