Lời mở đầu. Như chúng ta đều biết, thế kỷ XXI là kỷ nguyên của khoa học hiện đại. Sự phát triển của khoa học đã cho ra đời vô vàn các loại máy móc, thiết bị thông minh phục vụ con người trên nhiều lĩnh vực cuộc sống. Là lý do khiến công nghệ thông tin trên thế giới bùng nổ và phát triển mạnh mẽ như ngày nay; trong đó có sự ra đời và phát triển chóng mặt của các phương tiện truyền thông mới kéo theo những biến động to lớn của báo chí trên nhiều phương diện. Những năm đầu thế kỉ XIX, tờ báo in truyền thống chiếm vị trí số một, gắn bó mật thiết với độc giả mọi nơi. Nhưng cho đến thập kỉ 70 của thế kỉ XX thì phát thanh và truyền hình lại nắm giữ thế mạnh. Với âm thanh và hình ảnh sống động, bắt mắt, tốc độ truyền tin cao đã khiến phát thanh, truyền hình thu hút lượng công chúng đông đảo. Hiện nay, khi mạng internet đã trở nên phổ biến và chiếc máy tính là người bạn thân thiết của rất nhiều người thì báo mạng lại lên ngôi. Toàn nhân loại đang chứng kiến sự phát triển “điên cuồng” của báo mạng điện tử. Với khả năng tích hợp đặc điểm của cả ba loại hình báo chí trước đó; nổi trội về tính đa phương tiện là thế mạnh quan trọng nhất hấp dẫn công chúng của loại hình báo chí này. Bởi vậy, trong thời gian gần đây, báo mạng được quan tâm và nói đến nhiều hơn cả. Với tư cách là một loại hình báo chí, báo mạng đã thực hiện vai trò thông tin và trách nhiệm xã hội của mình như thế nào trong quá trình phản ánh các vấn đề đáng quan tâm của xã hội. Tiểu luận sau đây chỉ ra cách phản ánh của báo chí nói chung và báo mạng điện tử nói riêng trước một vấn đề cụ thế. Dù rất cố gắng, nhưng chắc chắn tiểu luận không tránh được những thiếu xót. Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của các đồng chí.
Trang 1Lời mở đầu.
Như chúng ta đều biết, thế kỷ XXI là kỷ nguyên của khoa học hiện đại Sựphát triển của khoa học đã cho ra đời vô vàn các loại máy móc, thiết bị thôngminh phục vụ con người trên nhiều lĩnh vực cuộc sống Là lý do khiến côngnghệ thông tin trên thế giới bùng nổ và phát triển mạnh mẽ như ngày nay; trong
đó có sự ra đời và phát triển chóng mặt của các phương tiện truyền thông mớikéo theo những biến động to lớn của báo chí trên nhiều phương diện
Những năm đầu thế kỉ XIX, tờ báo in truyền thống chiếm vị trí số một, gắn
bó mật thiết với độc giả mọi nơi Nhưng cho đến thập kỉ 70 của thế kỉ XX thìphát thanh và truyền hình lại nắm giữ thế mạnh Với âm thanh và hình ảnh sốngđộng, bắt mắt, tốc độ truyền tin cao đã khiến phát thanh, truyền hình thu hútlượng công chúng đông đảo
Hiện nay, khi mạng internet đã trở nên phổ biến và chiếc máy tính là ngườibạn thân thiết của rất nhiều người thì báo mạng lại lên ngôi Toàn nhân loại đangchứng kiến sự phát triển “điên cuồng” của báo mạng điện tử Với khả năng tíchhợp đặc điểm của cả ba loại hình báo chí trước đó; nổi trội về tính đa phươngtiện là thế mạnh quan trọng nhất hấp dẫn công chúng của loại hình báo chí này Bởi vậy, trong thời gian gần đây, báo mạng được quan tâm và nói đếnnhiều hơn cả Với tư cách là một loại hình báo chí, báo mạng đã thực hiện vaitrò thông tin và trách nhiệm xã hội của mình như thế nào trong quá trình phảnánh các vấn đề đáng quan tâm của xã hội
Tiểu luận sau đây chỉ ra cách phản ánh của báo chí nói chung và báo mạngđiện tử nói riêng trước một vấn đề cụ thế
Dù rất cố gắng, nhưng chắc chắn tiểu luận không tránh được những thiếu xót.Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của các đồng chí
Xin chân thành cảm ơn
Trang 2PHẦN 1: MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Cũng như các loại hình báo chí khác, báo mạng có chức năng thông tin vềmọi mặt đời sống xã hội, thông tin về những mặt tích cực cũng như tiêu cựctrong xã hội Có rất nhiều vấn đề tiêu cực, gây ảnh hưởng xấu và hậu quảnghiêm trọng, diễn ra từ lâu nhưng đến nay vẫn còn tồn tại và chưa thể giảiquyết triệt để
Đặc biệt là sự xuống cấp lương tâm, đạo đức; sự vô cảm lạnh nhạt của một
bộ phận không ít người đã dẫn đến những vụ việc thương tâm mà hung thủ là kẻ
bị cả xã hội lên án Đau lòng thay cho 3 người trong gia đình chủ tiệm vàngNgọc Bích ở Bắc Giang đã bị chết dưới những nhát dao máu lạnh của kẻ sátnhân Lê Văn Luyên, chỉ vì muốn có tiền tiêu sài và trả nợ mà chỉ trong mộtđêm, tên sát thủ đã cướp đi mạng sống của cả ba người
Đau lòng hơn trước vụ việc cháu giết bà lấy tiền mua gấu tặng bạn gái, rồi
vụ một thanh niên Hà Nội đã giết mười một người trong dòng họ chỉ vì khôngđược tham gia vào buổi họp của họ… Đó chỉ là một vài vụ tiêu biểu trong rấtnhiều vụ án kinh hoàng khác
Chúng ta cũng đang phải chứng kiến sự xuống cấp đạo đức tồi tệ hơn thếkhi mà trường hợp những kẻ làm người mà lương tâm không bằng cầm thú đãnhẫn tâm cưỡng hiếp những em bé mới lên 5, lên 7 Những tên “yêu râu xanh”nhẫn tâm cướp đi tuổi thơ, cướp đi tương lai tươi sang của rất nhiều em nhỏ tộinghiệp, khi các em vẫn còn chưa ý thức được sự nguy hiểm của nó
Có nhiều kẻ thú tính đáng tuổi làm cha, làm ông các em, có kẻ là hàng xómthân thiết, có kẻ là chú bác họ hàng, xót xa hơn khi có những kẻ chính là bố đẻcủa các em mà lại đi làm cái trò đó Có rất nhiều em bị dọa nạt và sợ hãi màkhông dám nói ra sự thật, để tên ác thú có điều kiện lặp lại hành vi ấy nhiều lần,trớ trêu hơn có nhiều em mới bước vào tuổi dậy thì còn chưa có kiến thức đãphải làm mẹ khi tuổi đời mới 12, 15
Trang 3Cướp của, rồi giết người, kẻ giết người sẽ chịu sự trừng phạt thích đáng củapháp luật và dư luận xã hội, còn nạn nhân xấu số dù oan ức nhưng chết đi rồi coinhư là hết Nhưng còn những em bé bất hạnh kia, sau khi những tên “yêu râuxanh” vào tù, tuổi thơ và cuộc sống bình thường như bao người khác của các em
có được trả lại? Các em phải đối mặt sao với những ám ảnh đeo đuổi, với nhữngmặc cảm với bạn bè, thầy cô và mọi người xung quanh Tương lai của các emsau này sẽ thế nào? Rồi còn những em bé không may có con khi tuổi đời quánhỏ, các em nuôi dạy con sao đây? Tương lai của cả 2 mẹ con sẽ thế nào? Ai làngười trả lời và chịu trách nhiệm cho những băn khoăn ấy?
Báo chí có vai trò quan trọng trong việc đưa tin và định hướng dư luận, gópphần định hướng cách giải quyết cho các cơ quan chức năng Vậy với các vụviệc như trên, gọi chung là “xâm hại tình dục trẻ em” thì báo chí đã phản ánhnhư thế nào?
Tiểu luận nghiên cứu về đề tài này mong muốn giải đáp phần nào băn khoăn
ấy
1 Tính cấp thiết của đề tài
Bác Hồ kính yêu của chúng ta đã từng nói
Trẻ em như búp trên cànhBiết ăn, biết ngủ, biết học hành là ngoan Thật vậy, trẻ em được ví như búp măng non – ngây thơ, trong sáng Trẻ emgóp phần dựng xây tổ ấm, dựng xây hạnh phúc gia đình, là chủ nhân tương laicủa đất nước và cũng là tài sản quý giá, có ý nghĩa quan trọng đối với mỗi quốcgia, dân tộc Một trong năm điều Bác Hồ dạy thiếu niên nhi đồng là “Non songViệt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinhquang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờmột phần lớn ở công học tập của các em”
Qua đó có thể thấy được vai trò quan trọng của trẻ em đối với gia đình, xãhội Hơn ai hết, trẻ em là đối tượng cần được chăm sóc, bảo vệ đặc biệt và đượctạo điều kiện vui chơi, học tập
Trang 4Vậy mà trong những năm qua, tình trạng xâm hại tình dục trẻ em ở ViệtNam ngày càng trở nên nghiêm trọng Bộ Công an đánh giá, bên cạnh tình trạngngười phạm tội có xu hướng ngày càng trẻ hóa, tội mua bán người và xâm hạitình dục trẻ em cũng diễn ra nghiêm trọng…( Trích từ bài viết đăng trên báođiện tử Vnexpress.net ngày 13/12/2012).
Cũng theo báo cáo của Bộ Công an, trung bình mỗi năm có 800 đtrường hợptrẻ em bị xâm hại tình dục với khoảng 900 em là nạn nhân Mức độ và tính chấtmỗi vụ việc khác nhau nhưng đều để lại hậu quả nghiêm trọng về tinh thần, thểchất cho các em
Hơn nữa, xâm hại tình dục không chỉ xảy ra ở bé gái mà còn cả bé trai.Trước đây, khi nói đến vấn đề xâm hại tình dục trẻ em thì mọi người thường chỉnghĩ rằng nạn nhân là các bé gái Và quan niệm sai lầm này đã gây ra rất nhiềuhậu quả nghiêm trọng cho các bé trai Thực tế, số lượng các bé trai bị xâm hạitình dục cũng không hề nhỏ
Đối tượng xâm hại tình dục bé trai có cả nữ và nam, thường là những phụ
nữ có tuổi, là người thân quen trong gia đình, luôn tỏ ra yêu thương chăm sóccác em như mẹ Do vậy, chuyện xảy ra sẽ khiến các em sợ hãi, mất lòng tin, dốiloạn tâm lý và có thể bị dằn vặt lớn về mặt tinh thần, ảnh hưởng đến cuộc sốngsau này của các em Thậm chí, bé trai bị xâm hại tình dục khi đang ở tuổi dậy thì
có thể bị phát triển lệch lạc về mặt giới tính, bị ám ảnh về mặt tinh thần Giađình, xã hội cần có sự quan tâm bình đẳng hơn đối với các trường hợp bé trai bịxâm hại tình dục
Đối phó với tình trạng này, các cơ quan chức năng đã vào cuộc và có nhữngbiện pháp trừng trị nghiêm khắc kẻ phạm tội Tùy theo mức độ phạm tội mà nhẹthì 2 năm, 5 năm; nặng hơn là 10 năm, 20 năm; có những kẻ phải chịu mức ánchung thân cho tội lỗi mình gây ra Đối tượng phạm tội thường rất phức tạp vàkhó có dấu hiệu nhận biết, ở nhiều độ tuổi khác nhau và thuộc những ngànhnghề khác nhau Có thể liệt kê một vài vụ cụ thể trong mấy năm gần đây:
Trang 5Cách đây không lâu, tên ác thú Đặng Trần Hoài sinh năm 1986 đã dùng vũlực cưỡng hiếp bé Khuất Thị H (sinh năm 2004, tại Sơn Tây, Hà Nội) Sau đó,nhẫn tâm vung dao chém cháu Khuất Thị Mỹ sinh năm 2008 là em gái của Hkhiến em Mỹ tử vong
Bé N.T.D.H sinh năm 1999 trong lần đưa em sang nhà dì ở xã Thông TânHội, huyện Củ Chi chơi thì bị Nguyễn Châu Thanh, 20 tuổi ở Kiên Giang dụ dỗ
và thực hiện hành vi đồi bại
Một trường hợp khác ở Điện Biên, Cụ ông Lò Văn Phấư, 81 tuổi đã lợi dụnglúc chăn trâu ở bãi bắn vắng người cùng cháu Lò Thị T, sinh năm 2006, đã thựchiện hành vi thú tính của mình
Bé P.T.N.Đ sinh năm 1999, ở Đà Nẵng đưa em sang nhà hàng xóm chơi đã
bị Nguyễn Sơn sinh năm 1977, kéo vào phòng ngủ thực hiện hành vi giao cấu,sau đó hắn còn tiếp tục dở trò với em vào 2 lần sau, tổng cộng là 3 lần
Khoảng cuối tháng 9/2012, bé trai 3 tuổi sang nhà hàng xóm là Nguyễn ĐìnhViệt (44 tuổi ở phường Hải Hòa, TP Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh) chơi rồi kêubuồn đi tiểu Bé D đã bị Việt dẫn vào nhà vệ sinh và hành hạ thô bạo với bé đểthỏa mãn dục vọng
Vào ngày 30/06/2012, bé P.T.B.D sinh năm 2003 tại Đà Nẵng đưa em đếnnhà bà nội chơi, rồi cho em vào phòng trọ bà nội cho thuê Lúc đó tại phòng chỉ
có Thái Văn Quang sinh năm 1990 ở nhà Hắn đã nảy sinh ý đinh, đóng cửa vàthực hiện hành vi đồi bại của mình
Hay một trường hợp cậu bé 12 tuổi bị xâm hại ngay tại nhà mình Em đã bịngười giúp việc hơn 30 tuổi dụ dỗ “làm chuyện người lớn” với chị ta Sau đó đãnhiều lần chị ta dụ dỗ, dọa nạt để tiếp tục quan hệ khiến cậu bé hoảng loạn, họchành sa sút
Khoảng tháng 8/2010, Nguyễn Xuân Hậu sinh năm 1973 tại Tam Dương,Vĩnh Phúc đã có hành vi đồi bại với chính con gái ruột của mình là N.T.L sinhnăm 1998 Bé L đã bị người cha đẻ vô luân, mất nhân tính của mình xâm hạitình dục khoảng 50 lần cho đến tháng 9/ 2011 mẹ L mới phát hiện
Trang 6Hoàng Thị M sinh năm 1996, bị chính cha đẻ của mình là Hoàng Văn Duyếnsinh năm 1974, ở Sơn Đông, Sơn Tây cưỡng hiếp trong khoảng thời gian suốt 2năm trời
Rồi có ông bố “mặt người dạ thú” khác ở Vĩnh Phúc đã cưỡng hiếp lần lượt
cả 3 đứa con gái của mình trong suốt 10 năm trời từ khi các con còn bé cho tớilúc đi lấy chồng mới thôi
Nếu những em bé trên đây bị làm dụng tình dục thường đau một thì những
bé gái bất hạnh khác không may bị mang bầu và sinh con sẽ phải chịu nỗi đaugấp nhiều lần hơn thế Một đứa trẻ được sinh ra từ một đứa trẻ, rồi đây cuộcsống của mẹ con 2 đứa bé sẽ ra sao? Câu hỏi đau đáu này không ai muốn nghĩtới câu trả lời?
Trước thực trạng ấy, Báo chí nói chung và báo mạng điện tử nói riêng đãlàm gì để chung tay cùng cơ quan chức năng và xã hội giải quyết, phòng chốnghiện tượng này? Các nhà báo khi thông tin đã làm tròn trách nhiệm của mình,đặt lợi ích của trẻ em lên trên chưa hay còn nhiều sai sót?
Do vậy, tiểu luận đi nghiên cứu về đề tài “báo mạng điện tử với việc phản ánh nạn xâm hại tình dục trẻ em” mang tính cấp thiết và có ý nghĩa xã hội sâu sắc
2 Tình hình nghiên cứu đề tài
Tình trạng ngày càng nhiều em bé bị lợi dụng và xâm hại tình dục gây ảnhhưởng lớn đến thể xác, tinh thần, tâm lý và tương lai của các em đã dóng lên hồichuông cảnh báo cho các cơ quan chức năng, gia đình và nhà trường
Cơ quan chức năng và chính quyền địa phương cần vào cuộc mạnh mẽ hơn,
có biện pháp ngăn chặn và xử lý thích đáng đối với những kẻ phạm tội Gia đình
và nhà trường cần phối kết hợp chặt chẽ để quan tâm chăm sóc và giáo dục chocác em kỹ năng sống, để các em biết cách phòng tránh, tự vệ trước âm mưu,hành động của kẻ xấu
Báo chí có trách nhiệm thông tin, tuyên truyền và nghiên cứu các biện phápphòng chống và xử lý các vụ việc có liên quan Hiện nay, đã có những công
Trang 7trình nghiên cứu, các cuốn sách đề cập đến vấn đề trẻ em nói chung và xâm hạitrẻ em nói riêng, trong đó có xâm hại tình dục trẻ em.
PGS.TS.Nguyễn Văn Dững trong cuốn “Báo chí truyền thông hiện đại” xuấtbản năm 2010, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội đã có phần nghiên cứu đề cập đếnvấn đề “Báo chí với trẻ em” Cuốn sách đề cập đến diện mạo vấn đề trẻ em trênbáo chí; đi nghiên cứu công chúng – nhóm đối tượng trẻ em; và một số vấn đềliên quan đến đạo đức nghề nghiệp nhà báo với trẻ em
TS Nguyễn Thị Trường Giang trong cuốn “Đạo đức nghề nghiệp của nhàbáo”, xuất bản năm 2011, Nxb Chính trị - Hành chính đã đề cập đến những biếnđổi tiêu cực trong đạo đức nghề nghiệp của nhà báo Việt Nam hiện nay và giảipháp nâng cao đạo đức nghề nghiệp của nhà báo Việt Nam Cuốn sách có phầnđưa ra thực trạng và những biểu hiện cụ thể trong hoạt động thông tin của nhàbáo trước những vụ việc trẻ em bị xâm hại tình dục Đồng thời, đề cao đạo đứcnghề nghiệp của nhà báo khi đưa tin về vấn đề này cần cân nhắc và tránh vì mụcđích câu khách mà gây ảnh hưởng xấu đến chính các em
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Trẻ em là đối tượng còn non nớt trong suy nghĩ và nhận thức nên rất dễ bịtổn thương và lạm dụng Do vậy khi báo chí, cụ thể ở đây là báo mạng điện tửviết về trẻ em, đưa tin về trẻ em cần chú ý đến nhiều khía cạnh Đặc biệt là việcphản ánh về tình trạng xâm hại tình dục trẻ em, là một vấn đề hết sức nhạy cảmnhưng cần được xã hội nhìn nhận và quan tâm
Bên cạnh các tờ báo đã làm tốt vai trò của mình thì vẫn còn rất nhiều tờ báo, nhà báo vì thiếu kỹ năng, nhận thức hoặc vì mục đích khác đã gây ra những hậu quả đáng tiếc mà đối tượng bị ảnh hưởng nặng nề nhất lại là chính các em Tiểu luận sẽ nghiên cứu những mặt tích cực cũng như những mặt xấu khi báo chí đưa tin về trẻ em Trong đó tập trung vào loại hình báo mạng điện tử Tìm hiểu về cách phản ánh của báo mạng điện tử trước những thông tin liên quan đến các vụ xâm hại tình dục trẻ em diễn ra trên cả nước
Trang 8Để từ đó đánh giá, nhận xét về những gì báo mạng đã làm được và chưa làm được để có biện pháp khắc phục kịp thời những thiếu xót, hạn chế và phát huy những mặt tích cực Để chức năng thông tin, tuyên truyền cũng như giáo dục, giám sát của báo chí nói chung và báo mạng điện tử nói riêng về vấn đề này đạt hiệu quả Qua đó, góp phần ngăn chặn, giảm thiểu tiến tới xóa bỏ hiện tượng trẻ
em bị xâm hại tình dục trong tương lai
Đồng thời, tiểu luận sẽ đi khảo sát cụ thể số lượng và chất lượng các bài viết
về vấn đề xâm hại tình dục trẻ em trên 2 tờ báo mạng Thanhnien.com.vn vàTienphong.vn trong khoảng thời gian hai tháng từ 15/10 đến 15/12/2012 Từ đónhận xét nội dung và chất lượng bài viết để đánh giá các mặt tích cực cũng nhưnhững hạn chế mà báo mạng chưa làm được
4 Kết cấu tiểu luận
- Phần hai: Nội dung
- Phần ba: Kết luận
Trang 9PHẦN HAI: NỘI DUNG
Chương 1: Lý thuyết chung
1 Một vài định nghĩa cơ bản
PGS.TS Nguyễn Văn Dững trong tác phẩm “Báo chí truyền thông hiện đại”
có viết: “Trẻ em là những người dưới 18 tuổi, trừ trường hợp luật pháp áp dụngvới trẻ em của nước sở tại quy định tuổi thành niên sớm hơn” (1, tr 343)
Theo định nghĩa của tổ chức y tế thế giới WHO thì “Xâm hại tình dục trẻ em
là sự lôi kéo trẻ em vào hoạt động tình dục mà em đó không hiểu biết đầy đủ,không có khả năng đồng ý một cách hiểu biết, hoặc chưa phát triển đầy đủ vàkhông thể đồng ý hoặc vi phạm luật hay các cấm kỵ của xã hội Xâm hại tìnhdục trẻ em là hành vi giữa trẻ em với người lớn hoặc trẻ em khác mà về mặt tuổitác hoặc phát triển có quan hệ với trẻ em đó về trách nhiệm, niềm tin và quyềnhạn Hành vi này nhằm hài lòng hoặc để thỏa mãn nhu cầu của người khác” Theo diễn đàn câu lạc bộ anhbanmai.club thì xâm hại tình dục trẻ em baogồm lạm dụng tình dục trẻ em và bóc lột tình dục trẻ em Trong đó, lạm dụngtình dục trẻ em là sử dụng trẻ em để thỏa mãn nhu cầu tình dục của người lớnhơn, không nhằm mục đích kiếm tiền (hiếp dâm trẻ em, hành vi dâm ô…); vàbóc lột tình dục trẻ em là sử dụng trẻ em để thỏa mãn dục vọng của người lớnnhằm mục đích kiếm tiền, trục lợi ( mại dâm trẻ em, buôn bán trẻ em phục vụmục đích mại dâm…
2 Báo chí với vấn đề xâm hại tình dục trẻ em
Như đã nói ở trên, trẻ em là đối tượng cần được ưu tiên, chăm sóc và bảo vệđặc biệt Trẻ em có quyền được hưởng những điều tốt đẹp nhất Bởi trẻ em cósuy nghĩ trong sáng, ngây thơ, chưa nhận thức được đầy đủ những biến độngtrong xã hội, chưa có sức đề kháng trước những hành vi xấu và người xấu Tuy nhiên, trong những năm gần đây, trẻ em lại là đối tượng bị nhiều tổnthương nhất Đau lòng trước cảnh những em bé lang thang không nhà cửa,không người thân, không được học hành phải bươn trải kiếm sống Rồi tình
Trang 10trạng trẻ em bị bạo hành trong gia đình, bị chính những người thân thiết, thậmchí là chính bố mẹ ruột các em Có rất nhiều em thì bị bóc lột sức lao động khicòn quá nhỏ Đăc biệt là tình trạng trẻ em bị xâm hại tình dục có chiều hướngngày càng gia tăng.
Trước những vụ việc đó, báo chí đã vào cuộc Tuy nhiên khi báo chí viết vềnhững trường hợp này, không phải lúc nào lợi ích của các em cũng được bảođảm, không phải lúc nào những thông tin báo chí đưa đều có lợi cho các em Báo chí được coi là cơ quan ngôn luận của Đảng, là tiếng nói của nhân dân,của xã hội và của trẻ em; phản ánh trung thực cuộc sống của trẻ em, bảo vệquyền trẻ em… Vì thế những em bé có hoàn cảnh khó khăn, bất hạnh, bị bạolực, trẻ em lang thang, cơ nhỡ, đặc biệt là trẻ em bị xâm hại tình dục…đã trởthành tâm điểm cho hoạt động của các nhà báo Có những bài viết trungthực, mang tính nhân văn sâu sắc nhằm bảo vệ các em đã khiến cho cả xã hộiphải quan tâm, mua được triệu triệu giọt nước mắt của bạn đọc, đánh thức tráitim đồng cảm của mọi người và cũng là làm thức tỉnh lương tri của kẻ xấu, thậmchí có thể khiến cả nhân loại phải bàng hoàng
Có những việc báo chí đã làm, đã hành động vì trẻ em thật đáng trân trọng
Có những bài viết mà nhà báo phải đánh đổi bằng cả sự an toàn tính mạng Cónhững nhà báo đã không ngại xa xôi, nguy hiểm, trèo đèo lội suối để đến với các
em bé ở đồng bào dân tộc và viết về các em Để xã hội có nhận thức được rõ nétnhững khó khăn các em đang phải chịu đựng từng ngày và chung tay giúp đỡ.Cây cầu mang tên Dân Trí, Chương trình đèn đom đóm…đã giúp các em đượcđến trường, thắp sáng ước mơ cho các e m
Sự tham gia của các trang báo, trang tin điện tử có chất lượng đã góp phầnlàm cho vấn đề trẻ em được nhiều người quan tâm, chú ý Vấn đề trẻ em được
đề cập như một mảng, một lĩnh vực có ý nghĩa với mỗi cá nhân, mỗ gia đình,mỗi nhà trường, mỗi địa phương, mang tính quốc gia và tính toàn cầu Nhằm tạo
ra sự quan tâm đồng khắp, sự kết nối toàn xã hội để giải quyết các vấn đề trẻ em,nhất là các vấn đề bức xúc như bạo hành trẻ em, xâm hại tình dục trẻ em
Trang 11Tuy nhiên, trong bối cảnh ngày càng có nhiều trẻ em bị bạo lực, bị xâm hạinhư ngày nay thì báo chí lại cần phải tiếp tục đổi mới, bám sát hơn nữa để kịpthời lên tiếng bênh vực, bảo vệ các “chồi non” đất nước.
Thực tế cho thấy, để đáp ứng nhu cầu, sở thích của công chúng, các nhà báo
đã năng động hơn, tích cực hơn, nâng cao chất lượng sản phẩm Tuy nhiên cũng
có không ít tờ báo cạnh tranh nhau bằng việc không ngần ngại giật gân, câukhách, đưa những thông tin nhạy cảm, chạy theo quảng cáo để phục vụ lợi ích cánhân mà bỏ qua trách nhiệm xã hội
Đối với vấn đề “xâm hại tình dục trẻ em” cũng vậy, báo chí đã góp phần lêntiếng trừng phạt những kẻ phạm tội, bảo vệ nạn nhân Báo chí kêu gọi các bậccha mẹ phụ huynh cần quan tâm hơn nữa đến con cái, kêu gọi cộng đồng giành
sự quan tâm, bảo vệ đặc biệt đến trẻ em
Tuy nhiên, xâm hại tình dục trẻ em là biểu hiện của mặt trái trong xã hội, làhành động gây nguy hiểm cho xã hội, đặc biệt là nạn nhân, và cũng là một vấn
đề hết sức nhạy cảm Do vậy nếu không suy xét kỹ đến hậu quả và tác động xãhội, bài báo có thể làm dư luận phẫn nộ, làm ảnh hưởng đến tương lai sau nàycủa các em bé bị hại Có những tờ báo lấy đề tài xâm hại trẻ em để thu hút côngchúng, coi việc đưa tin về cướp, giết, hiếp là việc làm thường xuyên
Vẫn biết báo chí có vai trò thông tin trung thực, khách quan, nhưng trướcvấn đề có tác động xã hội to lớn như vấn đề xâm hại tình dục trẻ em thì trungthực khách quan thôi chưa đủ
Báo chí liên tục đưa tin về các vụ giết, hiếp trong đó miêu tả chi tiết đếnrùng rơn gây ra cách nghĩ tiêu cực cho bộ phận giới trẻ Hàng ngày, cứ sang ra
là những người rao bán báo in lại liên tục quảng cáo về tờ báo với những nộidung cướp, giết, hiếp nhằm bán được nhiều báo Cơ quan báo chí thì vẫn ngangnhiên đăng tải rất nhiều bài viết liên quan như báo pháp luật đời sống, báo anninh thủ đô…
Đặc biệt là trên báo mạng, những cái tít giật gân câu khách như: lấy mẹ hiếpcon, cha dượng “yêu râu xanh” ấu dâm rùng rợn; bóp cổ bé gái 7 tuổi rồi hãm
Trang 12hiếp; “làm bậy” khi ngấm thuốc kích dục; cô bé bị bạn nhậu của ông nội hãmhại…
Rất nhiều bài báo đưa tin về những em là nạn nhân của các vụ xâm hại tìnhdục, lại đưa nguyên hình ảnh, tên tuổi của các em lên mặt báo Thế là các emvừa là nạn nhân của kẻ xâm hại, lại bị báo chí xâm hại một lần nữa Điều này cóảnh hưởng rất lớn đến tâm lý của các em, ảnh hưởng đến tương lai sau này TS.Nguyễn Thị Trường Giang trong cuốn “Đạo đức nghề nghiệp của nhàbáo” (2, tr 106) đã đưa ra mấy ví dụ cụ thể nhà báo vi phạm đạo đức nghềnghiệp, đưa tin về vụ việc xâm hại tình dục một cách không hợp lý, gây ảnhhưởng xấu đến nạn nhân TS Trường Giang đã nói: Đạo đức nghề nghiệp khôngcho phép nhà báo đăng rõ ảnh và địa chỉ của bé gái 8 tháng tuổi ở Bắc Giangnăm 2000 bị xâm hại tình dục như một số báo đã làm Có tờ còn đăng chi tiết, tỉ
mỉ ảnh cháu bé, địa chỉ gia đình, địa chỉ tên tội phạm
Hay “chuyện của chích chòe bé em và bé út” có nội dung đề cập đến 3 cháu
bé 13 tuổi, 8 tuổi và 7 tuổi đều bị bố dượng hãm hiếp trong khi mẹ đẻ cầm gốibịt miệng cháu 13 tuổi không cho kêu la Câu chuyện đau lòng này lại được nhàbáo phản ánh đậm nét, chi tiết
Hay bài “Mối tình loạn luân và những đứa bé bất hạnh” đã mô tả chi tiết tộiphạm và nêu tên, tuổi, địa chỉ người trong cuộc
PGS.TS Nguyễn Văn Dững trong cuốn “ Báo chí truyền thông hiện đại” xuấtbản năm 2011 đã nhắc đến 10 lời khuyên đã được đội ngũ các phóng viên tronglớp tập huấn phóng viên báo chí với trẻ em tổ chức từ năm 2000 đến 2003 thốngnhất Trong đó có điều: “Khi viết về trẻ em bị xâm hại tình dục hoặc trẻ em ởmột số hoàn cảnh đặc biệt, không nên để lộ những thông tin mà theo đó người tabiết được tên và địa chỉ của người bị hại, trừ khi việc công bố vì lợi ích trẻ em
và lợi ích chung; không sử dụng những hình ảnh khiêu dâm, tình dục hóa trẻ em;cần cải chính nghiêm túc, đúng luật chứ không phải “đọc lại cho rõ”, khi thôngtin không chính xác về trẻ em”
Trang 13Ngày nay, toàn cầu hóa và hội nhập đang diễn ra mạnh mẽ, khoảng cách vềkhông gian và thời gian như được thu hẹp lại, thế giới được coi như một ngôilàng bé nhỏ Cơn bão thông tin đang tràn ngập vào mọi tầng lớp xã hội Đốitượng đọc báo, lướt web hàng ngày không chỉ có riêng người lớn mà còn có rấtnhiều trẻ em Do vậy, báo chí cần thẩm định, phân tích, đánh giá các sự kiện vàvấn đề để tìm ra bản chất, xu hướng vận động, tác động của chúng đối với đờisống trẻ em
Chăm sóc, giáo dục, bảo vệ trẻ em là trách nhiệm của toàn xã hội Trong đó, báo chí có vai trò quan trọng trong sự nghiệp bảo vệ trẻ em, giáo dục định
hướng cho các em có tương lai tốt hơn
Việc quan tâm của báo chí đến vấn đề của trẻ em là cần thiết Tuy vậy, trướcnhững vấn đề nhạy cảm, vấn đề có tác động lớn đến trẻ em như xâm hại tình dụcthì viết gì, thái độ như thế nào và chừng mực nào là điều hết sức lưu ý
3 Báo mạng điện tử phản ánh nạn xâm hại tình dục trẻ em
Là một trong 4 loại hình báo chí Báo mạng cũng có chức năng thông tin về những sự kiện, vấn đề nổi cộm trong đời sống xã hội “Xâm hại tình dục trẻ em”
là một đề tài được báo mạng điện tử quan tâm và khai thác
Báo mạng đã đảm bảo tính thời sự khi thông tin về những trường hợp này Tuy nhiên, tình trạng có quá nhiều bài viết về xâm hại tình dục, hiếp dâm trẻ em xuất hiện trên mặt báo là có nên không?
Có thể dễ dàng tìm thấy các bài viết liên quan đến xâm hại tình dục trẻ em trên rất nhiều trang báo mạng Ví dụ khảo sát trên Vnexpress.net có khoảng 124.000 kết quả trong 0,33 giây; Vietnamnet.vn là 87.300 kết quả trong 0,25 giây; hay 24h.com.vn có 224.000 kết quả trong 0,26 giây…
Những thông tin tiêu cực cứ tràn lan như vậy trên các trang báo mạng khiến phần lớn công chúng có cái nhìn lệch lạc, tiêu cực về đời sống xã hội và mất niềm tin vào con người
Đặc biệt, đối với những trẻ em là nạn nhân trong các vụ bị xâm hại tình dục,báo mạng không ngại công khai hình ảnh các em trên mặt báo, điển hình vụ án
Trang 14hiệu trưởng mua dâm học sinh Sầm Đức Xương, hình ảnh những đứa trẻ mới học cấp 2, ngây thơ, hồn nhiên bị trưng bày giữa mặt báo.
Hay trong bài viết “Báo động về số vụ thầy xâm hại tình dục học trò” (link: http://vnexpress.net/gl/xa-hoi/2012/05/bao-dong-ve-so-vu-thay-xam-hai-tinh-duc-hoc-tro) đăng trên vnepress.net đưa ảnh của một nữ sinh bị xâm hại tình dụcđến mang bầu Dù đã che mờ mặt, nhưng nhiều người biết em chắc chắn vẫn nhận ra
Trang 15
Những
Thuận và bé Bi trong lần “đi khách” chiều 8-10 - Ảnh: N.KHẢI.
Trang 16lại càng có nhiều người nhận ra em bé bị hại và tổn thương đối với các em càng lớn Ám ảnh về những chuyện đã xảy ra, cộng thêm việc mặc cảm vì nhiều người biết chuyện sẽ khiến các em khó mà tự tin để tiếp tục cuộc sống Nhà báo cần cân nhắc kỹ giữa lợi ích xã hội với việc thu hút công chúng
Không dừng lại ở đó, các tờ báo mạng còn thường xuyên vận dụng các chiêutrò giật tít câu khách Có những cái tít mà đọc lên thấy rùng rợn nhưng lại đánh vào thị hiếu công chúng, bởi tâm lý con người là thường tò mò về những cái lạ Những cái tít không phản ánh đúng sự thật, nội dung bài viết hoặc quá phóng đạilên sự việc lại được rất nhiều trang báo ưa dùng
Có thể liệt kê hàng loạt những cái tít giật gân như: hiếp chị, giết em; Hãm hiếp con gái còn nhắn tin “trêu ngươi” bố đẻ; cha ruột, dượng cùng hãm hiếp con gái 17 tuổi; Sốc với cảnh mẹ giúp người tình cưỡng hiếp con gái ruột; Chết nửa người khi gặp cảnh chồng hiếp con gái…
Công chúng đã quá quen với các chiêu câu khách như vậy, đã qua quen với kiểu giật tít “nhàm” ấy Nhưng vấn đề ở đây là, “nhàm” nhưng “không chán”, thấy cái tít thú vị, lạ mắt là người ta lại vào xem Hành động này góp phần làm cho sự sống của những cái tít, những bài viết giật gân câu khách kia càng thêm dai dẳng
Thực tế khác đó là, có rất nhiều tờ báo muốn đưa tin về các vụ liên quan đến xâm hại tình dục trẻ em Nhưng có nhiều báo không bỏ công đi khai thác, tìm hiểu, điều tra chính xác mà lại lấy bài từ báo khác đăng lên báo mình dưới hình thức trích nguồn Tuy việc trích nguồn này là đúng luật nhưng cũng là nguyên nhân dẫn đến tình trạng phóng viên lười hoạt động Hơn nữa, nội dung bài viết không được kiểm chứng kỹ, dễ xảy ra sai sót Và khi sai sót ở bản gốc, dẫn đến bài viết được các báo trích nguồn cũng sai theo, và hậu quả là rất nhiều độc giả
đã nhận được thông tin không đúng sự thật
Mặt khác, sự gia tăng về số lượng và chất lượng các trang báo và trang điện
tử về đề tài trẻ em và dành cho trẻ em ở nước ta còn hạn chế Do vậy, việc giáo dục, tư vấn cho các em về cách tự bảo vệ mình và phòng tránh trước kẻ xấu cũng chưa có hiệu quả Các em chưa có điều kiện được tiếp xúc, được hướng