Báo cáo thực tập Văn hóa và Xã hộị: Tìm hiểu Đền đức hoàng ở Yên Thành Nghệ An

MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN MỞ ĐẦU 1 1.Lý do chọn đề tài. 1 2.Mục đích nghiên cứu. 2 3.Đối tượng, phạm vi nghiên cứu. 2 4. Phương pháp nghiên cứu. 2 5. Đóng góp đề tài. 2 6. Bố cục của đề tài. 3 CHƯƠNG I. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI TÍCH. 4 1.1. Khái niệm di tích. 4 1.2. Khái niệm di tích lịch sử văn hóa. 4 1.3. Khái niệm di sản văn hóa. 4 1.4. Khái niệm bảo tồn. 5 1.5. Khái niệm phát huy. 5 CHƯƠNG II. THỰC TRẠNG BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY CÁC GIÁ TRỊ CỦA KHU DI TÍCH LỊCH SỬ ĐỀN ĐỨC HOÀNG_ YÊN THÀNH_ NGHỆ AN. 6 2.1. Khái quát chung về huyện Yên Thành. 6 2.1.1. Điều kiện tự nhiên. 6 2.1.2. Tiềm năng kinh tế 8 2.1.3. Điều kiện xã hội 9 2.1.3.1.Lịch sử hình thành 10 2.1.3.2.Cách tổ chức dân cư 11 2.1.4. Truyền thống lịch sử văn hóa 11 2.2. Gía trị của khu di tích văn hóa lịch sử Đền Đức Hoàng 12 2.2.1. Vị trí địa lý 12 2.2.2.Lịch sử hình thành 13 2.2.4. Nét đặc sắc trong kiến trúc của khu di tích lịch sử Đền Đức Hoàng 15 2.2.4.1. Nhà thượng điện 15 2.2.4.2. Nhà trung điện 16 2.2.4.3. Nhà hạ điện 17 2.3. Giới thiệu về lễ hội. 17 2.3.1. phần lễ 17 2.3.2.Phần hội. 18 2.3.3. Gía trị của di tích lịch sử văn hóa Đền Đức Hoàng 19 2.4. Thực trạng bảo tồn và phát huy các giá trị của khu di tích lịch sử đền Đức Hoàng. 19 2.5. Đánh giá thực trạng bảo tồn 20 2.5.1.Ưu điểm 20 2.5.2. Nhược điểm 23 CHƯƠNG III. ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NHẰM KHẮC PHỤC NHỮNG TỒN TẠI CỦA DI TÍCH 24 3.1. Nhứng biện pháp cơ bản nhằm bảo tồn và phát huy những giá trị của khu di tích đền Đức Hoàng 24 3.1.1.Đối với cán bộ quản lý khu di tích đền Đức Hoàng 24 3.1.2. Đối với nhân dân nơi đây và du khách thập phương 25 3.1.3. Về công tác quản lý giữ gìn an ninh trật tự và cảnh quan của khu di tích đền Đức Hoàng 26 3.1.4. Đối với chính sách đầu tư của nhà nước 28 KẾT LUẬN 29 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 30 MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ ĐỀN ĐỨC HOÀNG. 31

MỤC LỤC

MỤC LỤC 1

LỜI CẢM ƠN 3

MỞ ĐẦU 1

1.Lý do chọn đề tài 1

2.Mục đích nghiên cứu 2

3.Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 2

4 Phương pháp nghiên cứu 2

5 Đóng góp đề tài 2

6 Bố cục của đề tài 3

CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY 4

GIÁ TRỊ DI TÍCH 4

1.1.Khái niệm di tích 4

1.2.Khái niệm di tích lịch sử - văn hóa 4

1.3.Khái niệm di sản văn hóa 4

1.4.Khái niệm bảo tồn 5

1.5.Khái niệm phát huy 5

CHƯƠNG II THỰC TRẠNG BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY CÁC GIÁ TRỊ CỦA KHU DI TÍCH LỊCH SỬ ĐỀN ĐỨC HOÀNG_ YÊN THÀNH_ NGHỆ AN 6

2.1 Khái quát chung về huyện Yên Thành 6

2.1.1 Điều kiện tự nhiên 6

2.1.2 Tiềm năng kinh tế 8

2.1.3 Điều kiện xã hội 9

2.1.3.1.Lịch sử hình thành 10

2.1.3.2.Cách tổ chức dân cư 11

2.1.4 Truyền thống lịch sử văn hóa 11

2.2 Gía trị của khu di tích văn hóa lịch sử Đền Đức Hoàng 12

2.2.1 Vị trí địa lý 12

2.2.2.Lịch sử hình thành 13

2.2.4 Nét đặc sắc trong kiến trúc của khu di tích lịch sử Đền Đức Hoàng 15

2.2.4.1 Nhà thượng điện 15

2.2.4.2 Nhà trung điện 16

2.2.4.3 Nhà hạ điện 17

2.3 Giới thiệu về lễ hội 17

2.3.1 phần lễ 17

2.3.2.Phần hội 18

2.3.3 Gía trị của di tích lịch sử văn hóa Đền Đức Hoàng 19

2.4 Thực trạng bảo tồn và phát huy các giá trị của khu di tích lịch sử đền Đức Hoàng 19

2.5 Đánh giá thực trạng bảo tồn 20

2.5.1.Ưu điểm 20

2.5.2 Nhược điểm 22

CHƯƠNG III ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NHẰM KHẮC PHỤC NHỮNG TỒN TẠI CỦA DI TÍCH 23

3.1 Nhứng biện pháp cơ bản nhằm bảo tồn và phát huy những giá trị của khu di tích đền Đức Hoàng 23

3.1.1.Đối với cán bộ quản lý khu di tích đền Đức Hoàng 24

3.1.2 Đối với nhân dân nơi đây và du khách thập phương 25

3.1.3 Về công tác quản lý giữ gìn an ninh trật tự và cảnh quan của khu di tích đền Đức Hoàng 26

3.1.4 Đối với chính sách đầu tư của nhà nước 28

KẾT LUẬN 28

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 29

MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ ĐỀN ĐỨC HOÀNG 30

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên cho tôi xin được nói lời cảm ơn chân thành tới thầy HoàngVăn Của, người đã tận tình hướng dẫn tôi hoàn thành đề tài này Ngoài ra tôixin được cảm ơn các thầy cô trong khoa Quản lý văn hóa nghệ thuật đã cho tôinhững đóng góp quý báu trong quá trình iến hành làm đề tài này

Trong quá trình thu thập tài liệu tôi cũng nhận được sự quan tâm giúp đỡnhiệt tình của các bác làm việc trong đền Đức Hoàng, các cô chú trong UBND

xã Phúc Thành, thư viện trường Đại Học Văn Hóa Hà Nội đã giúp tôi hoànthành bài này

Mặc dù vậcó nhiều cố gắng, song kinh nghiệm còn thiếu, thời gian thuthập tài liệu và tìm kiếm không dài nên bài không tránh được thiếu sót Tôi rấtmong nhận được sự đóng góp chân thành từ phía thầy cô để hoàn thành bài đượchòn chỉnh hơn

Xin chân thành cảm ơn !

Hà Nội ngày 15 tháng 4 năm 2015

Sinh viên thực hiện Nguyễn Thị Linh

MỞ ĐẦU

1.Lý do chọn đề tài.

Hoạt động văn hóa nói chung và bảo tồn,kế thừa và phá huy những giá trịvăn hóa truyền thống nói riêng luôn được Đảng và nhà nước ta quan tâm Chủtịch Hồ Chí Minh đã xác định: Văn hóa là một căn bản của xã hội đồng thờiNgười cũng nêu rõ trong cuộc kiến thiết nước nhà có 4 vấn đề cần chú ý đếncùng phải coi trọng lẫn nhau là: Chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa

Bước sang thời kỳ đổi mới toàn diện, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đạihóa đất nước, xây dựng chủ nghiã xã hội nhằm thực hiện thắng lợi mục tiêu:

“dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng văn minh”, Đảng ta khẳng định: “ Vănhóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy

sự phát triển kinh tế_ xã hội” (theo nghị quyết TW5 khóa VIII của Ban chấphành Đảng Cộng Sản Việt Nam)

Trải qua hàng ngàn năm lịch sử, với nhiều biến cố của xã hội và sự tànphá của thiên nhiên, nhưng Nghệ An nói chung và Yên Thành nói riêng vẫn giữmột di tích khá lớn và phong phú về loại hình: Di tích lịch sử_ văn hóa, di tíchlịch sử_ kiến trúc, nghệ thuật, khảo cổ Tháng 6/2002 ở Nghệ An có hơn 133 ditích được xếp hạng , trong đó Yên Thành có 15 di tích được xếp hạng

Trong số các di tích đó thì Đền Đức Hoàng ở Yên Thành là một trongnhững di tích lịch sử_ văn hóa tiêu biểu được nhân dân nhiều địa phương biếtđến

Đền được lập ra để thờ ông Hoàng Thá Thốn_ một vị tướng có công lớntrong cuộc kháng chiến chống giặc Nguyên Mông ở thế kỷ XIII của dân tộc

Chính vì vậy mà sau khi ông chết, nhân dân nhiều địa phương cũng nhưnhân dân Yên Thành lập nhiều miếu, đền để thờ ông Đền Đức Hoàng được khởicông xây dựng từ thời Trần, nhưng lúc đó chỉ là một ngôi đền nhỏ, đơn sơ; đếnnăm 1505 mới bắt đầu xây tường, lợp ngói Đền Đức Hoàng là một di tích lịch

sử, văn hóa, là một cong trình kiến trúc nghệ thuật cong phu,tiêu biểu

Sự phong phú và đa dạng của tất cả các loại hình di tích là một đề tài rất

lý thú đối với những người nghiên cứu và tìm hiểu di tích địa phương làm cho

chúng ta biết thêm về lịch sử của dân tộc Vì thế mà tôi chọn đề tài này làm đềtài nghiên cứu khoa học của mình Ngoài ra tôi xin được cảm ơn các thầy côtrong khoa Quản lý văn hóa nghệ thuật đẫ cho tôi những đóng góp quý báu trongquá trình tôi tiến hành làm đề tài này.

2.Mục đích nghiên cứu.

Nghiên cứu đề tài này không chỉ giúp em bổ sung kiến thức về địa danhtrên mảnh đất mình sinh ra và lớn lên mà tìm hiểu về nó còn giúp em nhận đượcnhững tồn tại, hạn chế ở khu di tích này từ đó đưa ra được những giải pháp đềxuất hợp lý để khắc phục và hoàn thiện nó

3.Đối tượng, phạm vi nghiên cứu.

a Đối tượng nghiên cứu: khu di tích lịch sử Đền Đức Hoàng ở YênThành_Nghệ An

b Phạm vi nghiên cứu

+ Thời gian: từ 2012 đến 2014

+ Nội dung: Những giá trị văn hóa, tâm linh và những nét đặc sắc củađền

4 Phương pháp nghiên cứu.

_ Phương pháp nghiên cứu tài liệu

_ Phỏng vấn, tìm hiểu ở người dân địa phương

_ Phỏng vẩn cán bộ của huyến Yên Thành và xã Phúc Thành

_ Phương pháp quan sát, ghi chép thông tin thống kê, phân tích và rút racác kinh nghiệm cho bản thân

6 Bố cục của đề tài.

Ngoài phần mở đầu, kết luận, Tài liệu tham khảo và phụ lục, phần nộidung chính của đề tài gồm có 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận của bảo tồn và phát huy giá trị di tích

Chương 2: Thực trạng bảo tồn và phát huy các giá trị của khu di tích ĐềnĐức Hoàng_ Yên Thành _ Nghệ An

Chương 3: Đề xuất giải pháp nhằm khắc phục những tồn tại của khu ditích

CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY

GIÁ TRỊ DI TÍCH.

1.1.Khái niệm di tích.

Di tích là dấu vết của quá khứ còn lưu lại trong long đất hoặc trên mặt đất

có ý nghĩa về mặt văn hóa lịch sử

Ở Việt Nam, một di tích khi đủ điều kiện sẽ được công nhận theo thứ tự:

di tích cấp tỉnh, di tích cấp quốc gia và di tích quốc gia đặc biệt Tính đến tháng8/2010, Việt Nam có hơn 40.000 di tích, thắng cảnh trong đó có hơn 3000 ditích xếp hạng di tích quốc gia và hơn 5000 di tích xếp hạng di tích cấp tỉnh Mật

độ và số lượng di tích nhiều nhất ở 11 tỉnh vùng đồng bằng sông Hồng với tỷ lệchiếm khoảng 70% di tích của Việt Nam

1.2.Khái niệm di tích lịch sử - văn hóa.

Di tích lịch sử - văn hóa là công trình xây dựng, địa điểm và các di vật, cổvật, bảo vật quốc gia thuộc công trình, địa điểm có giá trị lịch sử, văn hóa, khoahọc.Di tích lịch sử - văn hóa phải có mọt trong các tiêu chí sau:

_ Công trình xây dựng, địa điểm gắn liền với sự kiện lịch sử tiêu biểutrong quá trình dựng nước và giữ nước Các di tích tiêu biểu thuocj loại này nhưthành Cổ Loa, Đền Hùng

_ Công trình xây dựng, địa điểm gắn với thân thế và sự nghiệp của anhhùng dân tộc, danh nhân đất nước Các di tích tiêu biểu thuộc thể loại này nhưkhu di tích lịch sử Kim Liên( Nam Đàn_ Nghệ An), đền Kiếp Bạc

_ Công trình xây dựng, địa điểm gắn liền với sự kiện lịch sử tiêu biểu củacác thời kỳ cách mạng, kháng chiến Các di tích tiêu biểu thuộc loại này như ditích chiến thắng Điện Biên Phủ, khu di tích lịch sử cách mạng Pác Pó

1.3.Khái niệm di sản văn hóa.

Di sản văn hóa là sản phẩm vật chất và tinh thần có giá trị lịch sử, vănhóa, khoa học được lưu truyền từ đời này sang đời khác bằng nhiều hình thức

Di sản văn hóa dân tộc kết tinh trí tuệ, ý chí, tình cảm và công sức củamỗi cá nhân, tập thể để hình thành nên một chuẩn mực giá trị xã hội, phản ánhnhững sắc thái riêng biệt và truyền thống tố đẹp của từng dân tộc Di sản văn

hóa dân tộc ghi dấu ấn của mỗi thời đại, là bức thông điệp của các thế hệ đitrước gửi lại cho thế hệ hôm nay, là chứng tích phản ánh bước đi của mỗi dântộc trải qua những giai đoạn lịch sử nhát định.

1.4.Khái niệm bảo tồn.

Bảo tồn là sự quản lý, sử dụng của con người về mọi lĩnh vực nhằm thuđược lợi nhuận bền vững cho thế hệ hiện tại trong khi vẫn duy trì tiềm năng đểđáp ứng những yêu cầu và nguyện vọng của thế hệ tương lai

1.5.Khái niệm phát huy.

Phát huy là từ các giá trị có sẵn có thể mở rộng lợi ích của đói tượng theochiều hướng tích cực mà không làm mất đi hoàn toàn bản chất của đối tượng

CHƯƠNG II THỰC TRẠNG BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY CÁC GIÁ TRỊ CỦA KHU DI TÍCH LỊCH SỬ ĐỀN ĐỨC HOÀNG_ YÊN THÀNH_

NGHỆ AN.

2.1 Khái quát chung về huyện Yên Thành.

2.1.1 Điều kiện tự nhiên.

Huyện Yên Thành nằm ở phía đông bắc tỉnh Nghệ An, trong tọa độ18055’ đến 190 12’ vĩ độ bắc và từ 105011’ đến 105034’ kinh độ đông Phía bắcgiáp huyện Diễn Châu và huyện Quỳnh Lưu, phía nam giáp huyện Đô Lương vàhuyện Nghi Lộc; phía đông giáp huyện Diễn Châu; phía tây giáp huyện NghĩaĐàn và huyện Tân Kỳ

Hiện nay, Yên Thành có tổng diện tích tự nhiên là 54.571,67 ha, trong đó,đất nông nghiệp là 42.254,79 ha, đất phi nông nghiệp là 9.605,09 ha, đất chưa sửdụng là 2.711,79 ha

- Diện tích tự nhiên 54.829 ha; đất nông nghiệp 22.817 ha (trong đó đấttrồng lúa nước 13.600 ha), đất lâm nghiệp 20.788 ha, đất phi nông nghiệp 9.928

ha, đất chưa sử dụng 920 ha; phù hợp với phát triển nông nghiệp, lâm nghiệp;nhiều vùng đất rộng lớn có điều kiện thổ nhưỡng phù hợp phát triển cây camhàng hóa

- Là huyện có trình độ thâm canh lúa, năng suất, sản lượng luôn đứng đầutỉnh Nghệ An (b/q mỗi năm đạt 150 -155 ngàn tấn lúa); ngoài việc sản xuất cácloại lúa giống chất lượng cao, nay có thêm một số cây trồng mới đã được khẳngđịnh thương hiệu và nhân rộng sản xuất như: Cam (tại xã Đồng Thành và xãMinh Thành), Nấm Rơm đã được công nhận tiêu chuẩn VIETGAP, lúa Tím thảodược

- Tài nguyên khoáng sản: có đá xây dựng (ở các xã Đồng Thành, TrungThành, Nam Thành, Thịnh Thành, Minh Thành, Tân Thành, Mã Thành…);ngoài ra còn có khoáng sản quý hiếm như vàng (xã Tiến Thành), sắt (KimThành, Mã Thành), barits (xã Sơn Thành) và đất sét (xã Sơn Thành, ViênThành, Hợp Thành…)

- Có Kênh Chính (sông Đào) bắt nguồn từ sông Lam cấp nước cho 3

huyện Yên Thành, Diễn Châu, Quỳnh Lưu; Ngoài ra có 232 hồ đập lớn nhỏ ởcác xã miền núi là nguồn nước phục vụ sản xuất, dân sinh, môi trường sinh thái,

là cơ sở xây dựng các điểm du lịch sinh thái rừng

Về địa hình, huyện Yên Thành tựa hình lòng chảo, ba phía bắc, tây, nam

là rừng núi và đồi thấp, ở giữa và phía đông là vùng trũng tiếp giáp với huyệnDiễn Châu; với chiều dài gần 40 km từ bắc xuống nam, chiều rộng gần 35 km từđông sang tây Nơi gần bờ biển nhất là xã Đô Thành (6km) Đỉnh Vàng Tâm với

độ cao 544 m, là ngọn núi cao nhất huyện nằm ở phía bắc xã Lăng Thành Nơithấp nhất là cánh đồng trũng dọc kênh Biên Hòa, xã Vĩnh Thành, cao 0,2 m sovới mực nước biển Phía bắc huyện là dãy núi Bồ Bồ, phía tây và tây nam là đồinúi có các thung lũng, hang động tạo nên nhiều cảnh quan đẹp

Từ thế kỷ X trở về trước, vùng đồng trũng huyện Yên Thành thường bịngập nước Từ thời Tiền Lê, thời Lý, công cuộc di dân, khai hoang được đẩymạnh đã tạo lập nên những hương ấp, làng xóm Đặc biệt, từ thời Trần, vùngbiên viễn xưa kia đã trở thành những cánh đồng trù phú, là vựa lúa của vùng,đồng thời cũng là nơi tập trung đông đảo các cư dân nông nghiệp trồng lúanước

Hệ thống sông ở Yên Thành không nhiều và không có con sông nào lớn,hầu hết là các con sông ngắn và nhỏ Sông Dinh bắt nguồn từ động Trọc (xãQuang Thành cũ) theo khe Cấy và một nhành từ các làng Đồng Trổ, Đồng Maitheo khe Vằng, hợp lưu với nhau chảy qua xã Tràng Thành sang các làng LongHồi, Tích Phúc xuống sông Điển Sông Dền bắt nguồn từ động Huyệt chảy qua

xã Phúc Thành, Kẻ Dền đổ xuống sông Sọt Bàu Sừng bắt nguồn từ động Mồng

Gà chảy về các làng Quỳ Lăng, Yên Mã, Thành Đạt, Tiên Bồng đổ xuống sông

sở Khe Nhà Trò, khe Mã Tổ bắt nguồn từ hòn Câu, hòn Sường chảy về các làngPhúc Lộc, Phúc Trạch, Thọ Trường, Lạc Thổ Ở phía nam, do đồi núi trọc nênkhông có nguồn ánh sinh thủy chảy đều, chỉ có một số khe và bàu như kheNgọng bàu Mậu Long, bàu Chèn, bàu Liên Trì chảy về sông Vũ Giang rồixuống sông Điển Khe Cát chảy qua các làng Tràng Sơn, Lương Hội về sôngĐiển Sông Điển chảy qua các xã Khánh Thành, Long Thành, Vĩnh Thành hợp

lưu với cột Sọt, chảy về sông Bùng ra Lạch Vạn.

Từ năm 1960 đến nay, đặc biệt là trong những năm kháng chiến chống

Mỹ, huyện Yên Thành đã xây dựng được gần 200 hồ đập lớn, vừa và nhỏ đểtưới cho vùng cao, chống úng cho vùng sâu, tưới khoa học cho vùng giữa thànhruộng thâm canh hai, ba vụ

Yên Thành nằm trong vùng tiểu khí hậu Bắc Trung Bộ Mùa hè, gió TâyNam thổi mạnh, không khí nóng nực, nhưng khi có gió Đông Nam (gió Nồm)đưa hơi nước biển lên thì mát mẻ dễ chịu Mùa thu thường phải chống chọi vớinhững cơn bão lớn Mùa đông có gió Đông Bắc, mưa dầm kéo dài

Về giao thông, hiện nay, hệ thống giao thông trên địa bàn huyện tương đối

phát triển Quốc lộ 7, đoạn đi qua huyện từ xã Vĩnh Thành đến xã Mỹ Thành dài

18 km; tỉnh lộ 538, đoạn đi qua huyện từ xã Hợp Thành về xã Công Thành dài

15 km; tỉnh lộ 534, đoạn đi qua huyện từ xã Sơn Thành đến thị trấn dài 14km;đường Dinh – Lạt từ xã Nhân Thành đi xã Tây Thành dài 21 km Ngoài ra, còn

có 23 tuyến đường liên xã, liên xóm đều đã được đỗ nhựa hoặc bê tông đến từnggia đình Xe cơ giới đi lại tương đối thuận lợi

2.1.2 Tiềm năng kinh tế

Chủ đạo là kinh tế nông nghiệp Nông nghiệp ở Yên Thành chủ yếu làtrồng lúa, chăn nuôi tự túc Những cánh đồng lúa Hoa Thành, Nhân Thành,VănThành, Hợp Thành thẳng cánh cò bay

Nông nghiệp ở Yên Thành phát triển phần lớn do tác dụng của con sôngĐào thời Pháp thuộc, con sông này lấy nước từ Sông Lam nhờ Bara Đô Lương.Côn sông này cung cấp nước tưới cho ba huyện Yên Thành - Diễn Châu -Quỳnh Lưu Yên Thành còn nổi tiếng với 02 con kênh kênh Vách Nam đào vàonhững năm 1960-1965, bắt đầu từ Chòm 6 Tănh Thành, chảy về sông BùngDiễn Châu qua xã Nhân Thành, Hoa Thành, Hợp Thành thoát nước tránh ngậplụt cho các xã Long Thành, Vịnh Thành Kênh Vách Bắc đào vào những năm1976-1978, bắt đầu từ Phúc Tụ (Văn Thành), chảy về phía bắc của huyện, dàikhoảng 20 km, tiêu nước cho vùng Hoa Thành, Văn Thành, Tăng Thành về mùabão lũ, bảo đảm phát triển nông nghiệp

Kinh tế phát triển khá, chuyển dịch cơ cấu kinh tế đúng hướng.

Giá trị sản xuất 2.518 tỷ đồng Tốc độ tăng trưởng bình quân14,38%/năm Cơ cấu kinh tế: Nông – lâm nghiệp – thuỷ sản từ 58,8% xuống còn47,32%, Công nghiệp – Xây dựng cơ bản từ 14,7% lên 24,85%, Dịch vụ từ26,5% lên 27,83% Thu nhập bình quân đầu người 12 triệu đồng/năm, tăng 2,7lần so với đầu nhiệm kỳ

- Nông nghiệp – nông thôn có bước phát triển Giá trị sản xuất ngànhnông nghiệp 874 tỷ đồng Sản lượng lương thực 180.000 tấn Đàn trâu tăng1,1%; bò tăng 3,2%; lợn tăng 4,1%; gia cầm tăng 18,1% so với đầu nhiệm kỳ

Diện tích nuôi trồng thuỷ sản đạt 2.005 ha, Sản lượng đạt 4.050 tấn, tăngbình quân mỗi năm 19,1%

Diện tích trồng rừng tăng 12,5%/năm Tỷ lệ độ che phủ rừng đạt 40,6%.Giá trị sản xuất của ngành tăng bình quân 11,4%

- Công nghiệp – Xây dựng cơ bản phát triển đúng định hướng, tổng giátrị sản xuất đạt 1.053 tỷ đồng, tăng 18,75%

Sản phẩm công nghiệp tăng mạnh: Tinh bột sắn tăng 28,5%/năm; đá xâydựng tăng 12%; phân NPK tăng 21,6%; gạch nung tăng 14,5%

Toàn huyện đã làm được 145 km đường nhựa, 119 km đường bê tông, 32cầu bê tông các loại; kiên cố hoá 349 phòng học Nâng cấp 17 hồ đập Bê tônghoá kênh mương gần 110 km Nhiều trụ sở, nhà văn hoá xóm, nhà ở của nhândân được xây dựng khang trang Bộ mặt nông thôn, thị tứ, thị trấn Yên Thànhkhởi sắc rõ nét

- Dịch vụ – thương mại chuyển biến tích cực, giá trị sản xuất đạt 591 tỷđồng Tổng mức lưu chuyển hàng hoá, bán lẻ và dịch vụ xã hội tăng mỗi năm24,7%; Phương tiện vận tải tăng 24,8% Bình quân có 24,6 điện thoại/100 dân

- Thu, chi ngân sách vượt kế hoạch Tổng chi ngân sách bình quân 258 tỷđồng/năm Thu ngân sách đạt 75 tỷ đồng, tăng bình quân mỗi năm 18,8%

Tổng đầu tư toàn xã hội đạt 878,1 tỷ đồng,

2.1.3 Điều kiện xã hội

- Văn hoá – Thông tin - Thể dục, thể thao phát triển sâu rộng Cuộc vận

động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá” đi vào chiều sâu 50 % sốlàng, 85% hộ gia đình đạt tiêu chuẩn văn hoá.

- Giáo dục – đào tạo đạt nhiều kết quả quan trọng 56 % số trường đạtchuẩn quốc gia 100% giáo viên đạt chuẩn và trên chuẩn Mỗi năm có hơn 1.200học sinh đậu vào các trường đại học, cao đẳng

- Công tác bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ cho nhân dân, công tác dân số, giađình, trẻ em được đẩy mạnh 90% số xã, thị trấn đạt chuẩn quốc gia về y tế Tỷ

lệ phát triển dân số 0,8 %; người sinh con thứ 3 trở lên 16,5%; trẻ em suy dinhdưỡng dưới 20%

- Lao động, việc làm, giảm nghèo và chính sách xã hội được quan tâm,đảm bảo an sinh xã hội Mỗi năm có từ 3.600 đến 4000 người được đào tạonghề Xuất khẩu lao động được 4.800 người Tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 9,4%

- Quốc phòng, an ninh được tăng cường, giữ vững ổn định chính trị, trật

tự an toàn xã hội, tạo môi trường lành mạnh cho phát triển kinh tế – xã hội

Công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại tố cáo, tiếp dân được duy trìnghiêm túc Tỷ lệ đơn thư được giải quyết đạt hơn 95%

2.1.3.1.Lịch sử hình thành

Huyện Yên Thành, được thành lập tách ra từ huyện Đông Thành, PhủDiễn Châu, từ nămMinh Mệnh thứ 18 (1838) Phủ Diễn Châu tức Châu Diễn, làmột bộ phận của bộ Hoài Hoan, một trong 15 bộ của nước Văn Lang thời vuaHùng Dựng nước

Dưới thời Bắc thuộc, Diễn Châu thuộc huyện Hàm Hoan đời Hán, quậncửu Đức đời Ngô, quận Cửu Chân đời Lương, quận Nhật Nam đời Tuỳ,châu Nam Đức, Đức Châu rồi Hoan Châu, đời Đường Năm Trịnh Quán I (627)đời Đường, phía bắc Hoan Châu gọi là Diễn Châu Tên Diễn Châu bắt đầu đượcgọi từ đó Diễn Châu có lúc gọi là quận Long Tri gồm 7 huyện: Trung Nghĩa;Hoài Hoan; Long Tri; Tứ Nông; Võ lung; Võ Dung và Võ Kim, trị sở đóng tạiQuỳ Lăng (Lăng Thành) Được quyền tự chủ, các triều đại Ngô (939-967); Đinh (968-980) vẫn chọn Quỳ Lăng làm lỵ sở Châu Diễn Thời triềutiền Lê(980-1009) lỵ sở Châu Diễn chuyển về Kẻ Dền, Công Trung Thượng (xã

Văn Thành).

Mùa xuân năm Minh Mệnh thứ 18 (1837) từ huyện Đông Thành tách rathành 2 huyện: Đông Thành và Yên Thành, theo hướng Đông Tây Huyện YênThành ở về phía Bắc, trị sở đóng tại Yên Lý (gần chợ huyện xã Diễn Yên hiệnnay) Huyện Đông Thành đóng ở phía nam, trị sở đóng tại làng Cao Xá, xã DiễnThành, huyện nào cũng có núi, có đồng bằng và có biển

Sau khi giành lại chính quyền vào ngày 28/8/1945, Yên Thành đã xâydựng chính quyền nhà nước địa phương phát triển vững chắc, đến nay huyệnYên Thành có 38 xã và 1 thị trấn, 12 thị tứ, với số dân là 275.165 người (theo sốliệu thống kê đến ngày 31 tháng 12 năm 2008)

2.1.3.2.Cách tổ chức dân cư

Nguồn gốc dân cư: dân cư Huyện Yên Thành chủ yếu là dân góp từ cácvùng miền khác nhau của tỉnh Nghệ An,như Diễn Quảng (Diễn Châu), NhânThành, Lăng Thành, Phú Thành (Yên Thành) nhưng chủ đạo vẫn là dân YênThành gốc di cư lên từ vùng Yên Mã - Chợ An nổi tiếng với các danh nhânTrạng Nguyên Bạch Liêu, Trần Đình Phong.Sớm nhất là vào những năm 1967,những người dân ở Yên Mã đã khai khẩn vùng đất nông trang Tân Yên vốn rậmrạp

Cơ sở hạ tầng: tuy mới thành lập nhưng được sự quan tâm của các cấp,hiện nay Yên Thành đã xây mới trụ sở hành chính Huyện 2 tầng,nâng cấptrường tiểu học huyện,trường mầm non dân lập tuy nhiên, hiện nay HuyệnYên Thành vẫn chưa quy hoạch được khu chợ phục vụ nhu cầu mua bán chonhân dân.s

Chính quyền Huyện Yên Thành do mới thành lập nên đội ngũ cán bộ cònnon trẻ về cả tuổi đời lẫn năng lực quản lí,tuy những năm đầu còn xảy ra lụcđục,sai phạm, nhưng càng sau dần khắc phục để phục vụ tốt cho nhân dân

2.1.4 Truyền thống lịch sử văn hóa

Là vùng đất khoa bảng(thời phong kiến có 20 vị đỗ đại khoa, tiêu biểu giađình họ Hồ (xã Thọ Thành) có 3 thế hệ kế tiếp đỗ trạng nguyên; có trạng nguyênkhai khoa xứ nghệ Bạch Liêu; nay hàng năm có hơn 1.200 học sinh đỗ vào các

trường đại học, có nhiều giáo sư, tiến sĩ trên các lĩnh vực làm việc trong vàngoài nước); là vùng đất giàu truyền thống cách mạng, đậm đặc di tich lịch sửvăn hóa (có 198 di tích, trong đó đã công nhận 21 di tích Quốc gia, 36 di tíchcấp tỉnh), có nhà thờ công giáo Bảo Nham (tại xã Bảo Thành) kiến trúc độc đáođược ghép bằng các phiến đá lớn cách đây hàng thế kỷ.

- Là quê hương của nhà cách mạng tiền bối Phan Đăng Lưu

- Đang hình thành tua du lịch tâm linh – sinh thái, đồng quê, thu hút dukhách trong và ngoài huyện

Danh nhân và nhà khoa bảng

Theo "Nghệ An đăng khoa lục" từ thời Trần đến thời Nguyễn, Yên Thành

có 21 vị đại khoa Tiến sĩ Một số vị tiêu biểu là:

- Trạng nguyên Bạch Liêu, sinh ra ở làng Thanh Đà - Xã Mã Thành - YênThành Ông là trạng nguyên đầu tiên của tỉnh Nghệ An, từng phò tá thượngtướng Trần Quang Khải trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông củavua tôi nhà Trần

- Nhà sử học Hồ Tông Thốc đời nhà Trần: người thôn Tam Thọ, tổng QuỳTrạch (Thọ Thành)

- Tiến sĩ, Đệ tam giáp năm 1879, Trần Đình Phong, quê xóm Lũy, xã MãThành huyện Yên Thành Nhà thờ của ông, nằm tại xóm Lũy - Mã Thành - YênThành, đã được xếp hạng quốc gia Ông Trần Đình Phong là người thanh bạch ởcửa quan, sau về dạy học, là một con người trên thông thiên văn dưới tường địa

lý Học trò nổi tiếng của cụ nhu: Trần Quý Cáp, Phan Thúc Trực,

- Phan Thúc Trực tức Phan Dưỡng Hạo, Sinh 1809,mất năm 1852, nhàthơ, nhà văn, nhà sử học và địa lý học nổi tiếng, người xã Vân Tụ, nay là

xã Khánh Thành đậu thủ khoa kỳ thi Đình tức Đình nguyên Thám hoa năm ĐinhMùi (1847) Ông là người đầu tiên ở Nghệ An đỗ thủ khoa kỳ thi Đình thời triềuNguyễn

2.2 Gía trị của khu di tích văn hóa lịch sử Đền Đức Hoàng

2.2.1 Vị trí địa lý

Nghệ An xưa nay được xem là vùng đất nghèo hiếu học, có rất nhiều nhân

tài Xứ Nghệ nổi danh trong, ngoài nước và có nhiều danh thắng đẹp nổi tiếngcũng như có rất nhiều nét đẹp văn hóa mà người Xứ Nghệ dù đi xa vẫn nhớ đến

và những người nơi xa từng ghé thăm một lần thì vương vẫn mãi không thể quên

được.

Trong đó giá trị về văn hóa lịch sử luôn là nét đẹp trong suy nghĩ của mỗingười, đến Nghệ An, hãy thăm quan những danh thắng, thăm quan những địadanh tâm linh để hiểu hơn về vẻ đẹp xứ Nghệ Đền Đức Hoàng là một địa danhvăn hóa lịch sử được rất nhiều người biết đến, để hiểu hơn về sự tích cũng nhưcác giá trị văn hóa thì chúng ta cần tìm hiểu kĩ hơn

Đền Đức Hoàng thuộc xã Phúc Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An,cách thành phố Vinh chừng 60km về phía Bắc, du khách có thể đến tham quanbằng xe máy hoặc xe buýt tuyến chạy dọc theo đường 538 Đền Đức Hoàng tọalạc trên một vùng đất rộng, cao hướng ra “Linh đàm Diệu ốc” hương sen tỏa sắcbốn mùa Với nhiều lần tu sửa trùng tu, nhưng đền vẫn giữ nguyên trạng thái ditích gốc, đảm bảo sự tôn kính thâm nghiêm Sau đền là rừng cây cổ thụ nguyênsinh, cây xanh tỏa bóng ôm đền vào sự tĩnh lặng nên địa danh này được xem làmột trong những cảnh đẹp nổi tiếng nhất nhì của tỉnh nhà Nghệ An Đền đượcxây dựng để thờ vị tướng đã có nhiều chiến công hiển hách trong cuộc khángchiến chống quân Nguyên, đền có 3 tòa gồm tòa thượng, trung và hạ điện, quy

mô kiến trúc không lớn nhưng cổ kính, linh thiêng, trở thành nơi sinh hoạt vănhóa tâm linh, đậm đà bản sắc văn hóa của vùng quê xứ Nghệ

2.2.2.Lịch sử hình thành

Theo sử sách xưa ghi lại rằng đền Đức Hoàng là công trình văn hóa, tâmlinh, được nhân dân xây dựng vào năm 1505 để phụng thờ các vị thần linh đã cócông “Bảo Quốc hộ dân”, mà nhân vật trung tâm đó là “Sát Hải Đại Vương”Hoàng Tá Thốn, một vị tướng có tài bơi lội và giỏi võ nghệ đã có nhiều cốnghiến lớn lao trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông xâm lược vàothế kỷ thứ XIII Theo văn bia “Nam miếu tôn thần sự tích” của Cao Xuân Dục –Tổng tài Quốc sử quán Triều Nguyễn biên soạn năm 1899, gia phả họ Hoàng vàthần tích đền Sát Hải Đại Vương ở thôn Vạn Tràng, thì ngài Hoàng Tá Thốn

sinh năm 1254, trong một gia đình làm nghề chài, lưới ở thôn Vạn Phần (naythuộc xã Diễn Vạn, huyện Diễn Châu) Vốn thông minh, dũng mãnh hơn người

và tài võ nghệ, bơi lội nên vào năm 1285, khi giặc Nguyên Mông xâm lược nước

ta lần thứ 2, ông được cử vào đội thủy quân thiện chiến và được phong “Nội giathư” dưới quyền lãnh đạo của chủ tướng Trần Quốc Tuấn Trong chiến trận,Hoàng Tá Thốn luôn tỏ ra một vị tướng tài ba, nhiều lần lập chiến công xuất sắc.Năm 1288, khi giặc Nguyên Mông xâm lược nước ta lần thứ 3, Hoàng Tá Thốnđược giao trọng trách thống lĩnh hàng vạn quân thủy và tàu chiến, trận chiếnthắng thủy quân ta với chiến thuật lặn sâu đục thuyền giặc, phá tan chiến thuyềncủa tướng Ô Mã Nhi và Phàn Tiếp trên sông Bạch Đằng đã góp phần to lớn làmnên đại thắng đuổi giặc Nguyên Mông ra khỏi bờ cõi

Sau chiến thắng giặc Nguyên Mông, vua Trần Nhân Tông đã phong choHoàng Tá Thốn chức “Sát Hải Đại Vương” thống lĩnh quân đội phòng giữ vùngduyên hải Khi đất nước sạch bóng quân thù, ông được vua Trần Nhân Tôngphong làm thống lĩnh các đội thủy binh, coi giữ 12 cửa biển, bảo vệ đườngduyên hải từ miền Trung trở vào Những năm đất nước hòa bình, độc lập, ông đãtham mưu cho vua Trần Nhân Tông nhiều kế sách trong việc củng cố, xây dựng

và rèn luyện võ nghệ cho lực lượng thủy binh Những lần giặc Chiêm Thànhsang giấy rối hải phận nước ta, Hoàng Tá Thốn đã trực tiếp chỉ huy và đánh tanquân giặc Khi vinh quy bái tổ, thấy cảnh xóm làng tiêu điều, dân tình khổ cực

do chiến tranh, thiên tai và dịch bệnh hoành hoành, ông đã bỏ tiền của, cùng cáccon trai của mình đưa dân cư ven biển Vạn Phần lên vùng đất Yên Thành khaihoang, lập làng, đào đắp các công trình thủy lợi, đưa nước ngọt về tưới tiêuruộng đồng

Thời gian sau ông lâm bệnh và tạ thế vào ngày 01-1-1338, trong một lần

đi tuần ở bờ biển thuộc địa phận huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa Triều đìnhnhà Trần vô cùng thương tiếc và cho thuyền rồng chở linh cữu về quê nhà ở làngVạn Phần, xã Diễn Vạn, huyện Diễn Châu an táng và phong tước hiệu “Trungdũng Bảo dực trung hưng, hộ Quốc tỷ dân, Sát Hải Đại tướng quân, Thiên bồngnguyên soái chi thần” Ông là một vị tướng tài ba, có công với nước với dân

nên khi ông mất đi triều đình đã cho lập đền thờ ở nhiều nơi trong đó có đềnĐức Hoàng ở Yên Thành hiện là Đền Hoàng cổ kính, thiêng liêng nhất Vớinhững nét đẹp về văn hóa, năm 1997 nhà nước đã công nhận đền Đức Hoàng là

di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia

2.2.4 Nét đặc sắc trong kiến trúc của khu di tích lịch sử Đền Đức Hoàng

Đền Đức Hoàng là loại di tích lịch sử kiến trúc nghệ thuật Đền có quy

mô, bố cục hài hòa, có nhiều chi tiết trang trí đắp, chạm trỗ đẹp có giá trị phongphú về mặt nghệ thuật Trong đền còn lưu lại nhiều hiện vật và tài liệu quý ,giúp cho việc nghiên cứu truyền thống văn hóa địa phương góp phần làm giàuthêm cho kho tàng văn hóa nghệ thuật Việt Nam

Kiến trúc đền có 3 tòa gồm thượng điện, trung điện và hạ điện tuy quy môkiến trúc không lớn nhưng cổ kính, linh thiêng, trở thành nơi sinh hoạt văn hóatâm linh, đậm đà bản sắc văn hóa của người dân xứ Nghệ

2.2.4.1 Nhà thượng điện

Nhà thượng điện được xây theo kiểu trùng thềm điệp ốc, giáp giới giữa 2nhà co chung máng nước, hệ thống máng nước là 4 cột xây bằng vôi vữa Đây là

mô típ kiến trúc đền chùa Việt Nam

Nhà thượng điện có 3 gian 4 vì, kết cấu vì kèo và các mảng chạm trổ, cáchọa tiết trang trí giống nhà trung điện

* Bài trí nội thất

Nhà thượng điện là nơi thờ chính của đền Phía ngoài thềm đặt rương gỗ

có kích thước dài 1,50m rộng 1,2om cao 1,10m Rương gỗ đựng đồ thờ cúngcủa đền nay sử dụng làm bàn thờ, trên đặt các loại bàn thờ: mâm cổ bồng, đàiđựng cau trầu tất cả đều sơn son

Gian giữa đặt hai bàn thờ, từ ngoài vào đặ một bàn thờ chính giữa đặ báthương băng sứ, hai bên đặt hai mâm ngũ quả sơn son trang trí hình bát quái

Bàn thờ trong cùng đặt long ngai thờ Hoàng Thá Thốn Trên bàn thừ phíatrước đặt bát hương bằng sứ, chính giữa mâm ngũ quả trên đặt ba đài trản sơnson Bàn thờ trong cao hơn, chính giữa đặt mục chú trạn trổ công phu, sơn sonthiếp vàng