Trong những năm qua, là một giáo viên tham gia giảng dạy chương trình sinh học10, tôi thấy rằng tiết thực hành “QUAN SÁT CÁC KÌ CỦA NGUYÊN PHÂN TRÊN TIÊU BẢN RỄ HÀNH ”việc thực hiện đổi
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
Đơn vị Trường THPT Sông Ray
Mã số: (Do HĐKH Sở GD&ĐT ghi)
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ KINH NGHIỆM TRONG GIẢNG DẠY BÀI THỰC HÀNH “NGUYÊN PHÂN, GIẢM PHÂN ”-
CHƯƠNG TRÌNH SINH HỌC 10
Người thực hiện: CAO LÊ HẰNG Lĩnh vực nghiên cứu:
- Quản lý giáo dục ………
- Phương pháp dạy học bộ môn: SINH HỌC
- Lĩnh vực khác:
Có đính kèm: Các sản phẩm không thề hiện trong bản in SKKN
Mô hình Phần mềm Phim ảnh Hiện vật khác
Năm học: 2012 - 2013
Trang 2SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC
I THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN
1 Họ và tên: Cao Lê Hằng
2 Ngày tháng năm sinh: 1985
3 Nam, nữ: Nữ
4 Địa chỉ: Cẩm Mỹ, Đồng Nai
7 Chức vụ: giáo viên
8 Đơn vị công tác:
II TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO
- Học vị (hoặc trình độ chuyên môn, nghiệp vụ) cao nhất: Cử nhân
- Năm nhận bằng: 2007
- Chuyên ngành đào tạo: Sinh học
III.KINH NGHIỆM KHOA HỌC
- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Giảng dạy môn sinh học, chủ nhiệm lớp
- Số năm có kinh nghiệm: 06
- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 06 năm gần đây:
Một số kinh nghiệm giảng dạy bài thực hành “NGUYÊN PHÂN, GIẢM PHÂN”- chương trình Sinh Học 10
Trang 3MỘT SỐ KINH NGHIỆM TRONG GIẢNG DẠY BÀI THỰC HÀNH “NGUYÊN PHÂN, GIẢM PHÂN ”-
CHƯƠNG TRÌNH SINH HỌC 10
PHẦN 1: ĐẶT VẤN ĐỀ:
I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Sự phát triển xã hội và đổi mới đất nước đang đòi hỏi cấp bách phải nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo Cùng với những thay đổi về nội dung cần có những đổi mới căn bản về phươngpháp dạy học Một trong những trọng tâm của việc đổi mới phương pháp dạy học hiện nay là hướng vào người học, phát huy tính tích cực và khả năng sáng tạo của họ Người học chỉ
có thể học tập thật sự và phát triển tốt nếu họ có cơ hội hoạt động
Tiết học thực hành có tác dụng to lớn trong việc tăng cường hoạt động học tập của học sinh, kích thích nỗ lực của mỗi cá nhân, tinh thần làm việc nhóm Phương pháp này sẽ góp phần quan trọng trong việc hình thành những con người sáng tạo, có khả năng thích ứng cao với cuộc sống Trong học tập không phải mọi tri thức, kỹ năng, thái độ đều được hình thành bằng những bài giảng lí thuyết.Tiết học thực hành sẽ tạo điều kiện cho học sinh ứng dụng lí thuyết vào giải quyết tình huống cụ thể đồng thời là cơ hội cho học sinh kiểm chứng lại lí thuyết mình đã học, củng cố được niềm tin vào khoa học Thông qua tiết học thực hành, học sinh sẽ được làm việc theo nhóm, ý thức mỗi cá nhân được bộc lộ và được khẳng
định hay bác bỏ, qua đó người họcnâng mình lên một trình độ mới, đồng thời thể hiện được tinh thần làm việc đoàn kết trong nhóm
Trong những năm qua, là một giáo viên tham gia giảng dạy chương trình sinh học10, tôi thấy rằng tiết thực hành “QUAN SÁT CÁC KÌ CỦA NGUYÊN PHÂN TRÊN TIÊU BẢN RỄ HÀNH ”việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học, ở trường chúng tôi nói chung, ở tổ
bộ môn sinh nói riêng đã đạt được nhiều kết quả tốt Đa số các giờ dạy đều có sử dụng phương pháp dạy học tích cực, có thực hiện cả những tiết thực hành và những tiết dạy biểu diễn thí nghiệm song đôi lúc việc áp dụng tổ chức hoạt động thực hành còn hình thức, có tiết dạy chưa thật sự mang lại hiệu quả cao Vì vậy trong nội dung đề tài này tôi muốn đưa ra một số kinh nghiệm trong giảng dạy tiết thực hành quan sátcác kì của quá trình nguyên phân trên tiêu bản
rễ hành nhằm góp phần nâng cao hiệu quả của tiết dạy Là giáo viên mới, thời gian trải nghiệm thực tế còn hạn chế, kinh nghiệm giảng dạy chưa nhiều Nên đề tài này không tránh khỏi
nhưng sai sót trong chuyên môn cũng như phương pháp luận Vậy tôi rất mong sự đóng góp ý kiến của quý đồng nghiệp
II.THỰC TRẠNG TRƯỚC KHI THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
1 Thuận lợi:
Được sự quan tâm tạo điều kiện của Ban Giám Hiệu, tổ bộ môn và sự giúp đỡ của các đồng nghiệp trong quátrình thực hiện đề tài Đồng thời, đổi mới phương pháp dạy học đang được quan tâm, trong đótiết học thực hành được khuyến khích nâng cao hiệu quả Ngoài ra, tôi còn
Trang 4có những thuận lợi khác như:
+ Cơ sở hạ tầng khá đầy đủ, phòng thực hành - thí nghiệm rộng rãi, trang bị đủ bàn ghế, dụng
cụ, …để tiến hành thí nghiệm
+ Được ngành cấp khá đầy đủ các trang thiết bị thực hành – thí nghiệm cho từng bài, từng ban
+ Được sự thống nhất cao của các tổ viên, nên mọi thành viên đều cố gắng khắc phục những khó khăn; đầu tư công sức, thời gian để hoàn thành nhiệm vụ được phân công
+ Được sự ủng hộ của các em học sinh khi thực hiện dạy bài này theo hướng đổi mới
2 Khó khăn:
+ Trang thiết bị được ngành cấp mặc dù nhiều nhưng còn thiếu một số dụng cụ, hóa chất quan trọng để thực hiện thành công các bài thực hành
+ Điều kiện bảo quản thiết bị phòng thực hành chưa đảm bảo dẫn đến các thiết bị bị hư hỏng, hóa chất giảm chất lượng, …
+ Việc thay đổi từ “dạy chay” các tiết thực hành tại lớp sang dạy thực hành tại phòng thực hành, thí nghiệm vừa phải chuẩn bị phức tạp vừa mất thời gian di chuyển lớp, các em mới làm quen với phương pháp học mới ở cấp 3, các em chưa được làm quen nhiều với các trang thiết
bị phòng thí nghiệm còn nhiều bỡ ngỡ…
+ Công việc chọn vùng quan sát trên tiêu bản và làm tiêu bản tạm thời tốn nhiều thời gian đã ảnh hưởng đến hiệu quả của bài dạy
PHẦN 2: NỘI DUNG ĐỀ TÀI
I. Cơ sở khoa học:
1 Cơ sở pháp lí:
- Thực hiện theo quyết định đổi mới chương trình SGK, phương pháp giảng dạy của bộ giáo dục
- Thực hiện theo quy chế đánh giá 40
- Theo văn bản hướng dẫn thực hiện phân phối dạy học chương trình sinh học từ năm
2008 – 2009 của Sở GD – ĐT Đồng Nai
- Công văn số 7608/BGDĐT-GDTRH ngày 31/08/2009 về việc ban hành PPCT THCS, THPT năm học 2009 -2010
- Kế hoạch giảng dạy thực hành – thí nghiệm trường THPT Sông Ray năm 2009 – 2010
2 Cơ sở lí luận:
Học phải đi đôi với hành Qua những kiến thức mang tính lí thuyết, thực hành sẽ giúp học sinh phát huy được khả năng trực quan sinh động từ đó giúp phát huy khả năng tư duy trừu tượng của học sinh Vì vậy, sách giáo khoa của các môn học bên cạnh việc thiết kế những tiết học mang tính lí thuyết là những tiết học thực hành Riêng trong bộ môn Sinh Học, bài thực hành có nhiều điểm mới về cả nội dung cũng như phương pháp tiến hành Cụ thể trong bài 20
“QUAN SÁT CÁC KÌ CỦA NGUYÊN PHÂN TRÊN TIÊU BẢN RỄ HÀNH”
chương trình 10 ban cơ bản và bài 31 chương trình 10 ban KHTN
2.1 Yêu cầu thực hiện tiết học thực hành:
Chương trình 10 phân ban có yêu cầu cụ thể và phương pháp cụ thể cho mỗi ban:
- Ban cơ bản:
+ Yêu cầu đối với học sinh: xác định được các kì khác nhau và vẽ được hình tế bào tương ứng với các kì của nguyên phân dưới kính hiển vi
Trang 5+ Phương pháp: HS tự phân biệt các kì của quá trình nguyên phân bằng cách quan sát
mô hình và hình ảnh chụp trên tiêu bản cố định
- Ban KHTN:
+ Yêu cầu đối với HS: nhận biết được các kì của nguyên phân bằng cách quan sát tiêu bản tạm thời dưới kính hiển vi
+ Phương pháp: HS chủ động trong tiết học để đạt được yêu cầu của bài
2.2 Vai trò của tiết học thực hành:
- Tạo điều kiện để học sinh hoạt động thực tiễn, giúp nâng cao tính tích cực trong học tập
- Nâng cao niềm tin vào khoa học cho học sinh từ đó tạo ra hứng thú hơn trong quá trình học tiếp theo
- Rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm, sử dụng kính hiển vi, làm tiêu bản
3 Thực trạng giảng dạy thí nghiệm – thực hành:
Theo sự tham khảo ý kiến của các giáo viên giảng dạy môn sinh, tôi thấy thực trạng tiến hành bài “điểm mới về cả nội dung cũng như phương pháp tiến hành Cụ thể trong bài 7 “QUAN SÁT CÁC DẠNG ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ TRÊN TIÊU BẢN
CỐ ĐỊNH HAY TRÊN TIÊU BẢN TẠM THỜI” như sau:
Trong tình hình thực tế ở trường bạn:
- Theo phản ánh của giáo viên trường Nam Hà, các tiết thực hành này giáo viên thường thay bằng tiết ôn tập củng cố lại lí thuyết của nguyên phân và giảm phân
- Theo phản ánh của một giáo viên của trường bạn ở Bình Dương, các tiết thực hành này thường cho các em xem phim về quá trình nguyên phân và giảm phân rồi so sánh 2 quá trình với nhau
Trong tình hình thực tế ở trường THPT Sông Ray:
- Các giáo viên tham gia giảng dạy chương trình sinh học 10 đều đã tiến hành bài này tại phòng thực hành và bằng cách cho học sinh xem phim về quá trình nguyên phân và giảm phân hoặc quan sát mô hình về 2 quá trình này
- Phần lớn các tiến thực hành chưa có hiệu quả cao Do học sinh : không phân biệt được các kì trên phim, phối hợp làm việc nhóm chưa tốt Do cơ sở vật chất: số lượng tiêu bản cố định còn hạn chế, có những kính hiển vi có những vật kính không quan sát được, hóa chất không đảm bảo chất lượng, mô hình còn có điểm hạn chế, phim doawn load trên mang về chất lượng không tốt,…
- Học sinh chưa được sử dụng kính hiển vi và tự tay mình làm tiêu bản tạm thời bộ NST
- Học sinh chưa được nhìn hình ảnh của quá trình nguyên phân thật trong tự nhiên
- Học sinh không phân biệt được sự khác nhau giữa mô hình và hình ảnh thật
Qua việc tham gia giảng dạy khối 12, tôi và các giáo viên đảm nhận thấy giảng dạy bài này trong vòng 1 tiết có hiệu quả với mỗi đối tượng học sinh không dễ dàng Chính vì vậy, nó đã thúc đẩy tôi phải suy nghĩ và đưa ra một số bài học cho riêng mình nhằm nâng cao hiệu quả của tiết thực hành Mong rằng sau khi đọc đề tài này, quý giáo viên sẽ góp ý thêm cho bài học kinh nghiệm của tôi ngày càng trở nên hoàn thiện hơn
II MỘT SỐ BIỆN PHÁP TỔ CHỨC BÀI DẠY THỰC HÀNH QUAN SÁT TIÊU BẢN BỘ NST
1 Đối với học sinh lớp 10 ban cơ bản:
Trang 61.1 Chuẩn bị cho tiết thực hành:
1.1.1Chuẩn bị của giáo viên:
- Kiểm tra kính hiển vi còn tốt có thể sử dụng được cả 3-4 vật kính 4x, 10x, 40x, ( 100x)
- Kiểm tra 8 bộ mô hình về quá trình nguyên phân còn đầy đủ các kì và tên nhãn
- Thực hiện quan sát trước để lựa chọn những vùng đẹp trên tiêu bản rồi chụp hình lại bằng camera vật thể lưu vào máy tính hoặc camera của kính hiển vi rồi lưu lên bộ nhớ của kính học sinh dùng
- Yêu cầu bên thiết bị chuẩn bị 8 khay có mũi mác, kim nhọn, lam kính, lá kính, nước cất, giấy thấm,axêtic 45%, ống nhỏ giọt
- Chia lớp thành 8 nhóm (mỗi nhóm trung bình từ 5 - 6 HS), mỗi nhóm phải cử ra nhóm trưởng, thư kí – người viết bản thu hoạch, người làm nhiệm vụ quan sát và chụp lại hình ảnh tiêu bản…
- Chuẩn bị mẫu làm tiêu bản tạm thời:
+ Lấy củ hành tím trồng vào chậu cát 7 ngày Khi các củ hành tím này ra rễ dài 2 -3
cm, cắt lấy phần chóp rễ rửa sạch rồi cho vào dung dịch axêtôcacmin, đun nóng trên đèn cồn 20 phút (cố gắng không cho sôi, tốt nhất là đun cách thủy) Sau đó giữ trong dung dịch này khoảng 30 phút là có thể dùng được
- Thử ép trước một số tiêu bản tạm thời tế bào rễ hành đang nguyên phân và quan sát trên tiêu bản, dưới kính hiển vi để có thể nhận dạng một tiêu bản tạm thời thành công một cách nhanh nhất (nếu đẹp cũng có thể chụp ảnh lại giúp học sinh tham khảo khi làm tiêu bản tạm thời)
1.1.2 Chuẩn bị của học sinh:
- Ôn tập lại cách sử dụng kính hiển vi đã học ở lớp 9
- Ôn lại kiến thức đại cương về nguyên nhân
- Đọc nội dung bài thực hành trước ở nhà và phân công công việc cho các thành viên trong nhóm hợp lí
1.2 Tiến hành tiết dạy:
_ Ổn định lớp theo nhóm thực hành
_ Tiết thực hành ngày hôm nay, cô và các
em sẽ tiến hành quan sát các kì của quá trình
nguyên phân
_ Hãy cho cô biết mục tiêu của tiết thực
hành ngày hôm nay các em cần đạt được là
gì?
_ Các em sẽ quan sát mô hình các kì của quá
trình nguyên phân sau đó nhận dạng các kì
đó qua hình ảnh chụp các kì nguyên phân
trên tiêu bản cố định của rễ hành (do
trường có số tiêu bản cố định rất hạn chế
01)
_ Những nhóm nào hoàn thành nội dung
_ Lớp vào vị trí được phân công theo nhóm (2phút)
_ Một học sinh dựa vào SGK trả lời
_ Cả lớp lắng nghe, quan sát cách giáo viên thao tác làm tiêu bản tạm thời, quan sát tiêu bản trên kính hiển vi và quan sát hình ảnh minh họa (6 phút)
Trang 7công việc trên xong có thể tự làm thêm tiêu
bản tạm thời quan sát và ghi lại hình bằng
camera trên kính của mình Sau đây, cô sẽ
hướng dẫn các em thao tác làm tiêu bản tạm
thời với mẫu đã xử lí trước: (2phút)
+ Lấy 1 lam kính để lên mặt phẳng chắc
chắn, dùng panh gắp nhẹ 1 – 2 mẫu rễ đặt
vào giữa lam và nhỏ lên mẫu 1 giọt axêtic
45% Đậy lá kính lên trên mẫu sau đó đặt 1
miếng giấy lọc lên trên rồi dùng ngón tay
cái ấn nhẹ cho tế bào dàn mỏng ra (khi ấn
phải dứt khoát không day ngón tay và khi
nhấc ngón tay lên phải nhẹ nhàng)
_ Hướng dẫn các em sử dụng kính hiển vi để
quan sát tiêu bản tạm thời rễ hành qua các
vật kính: (4 phút)
- Vật kính 10x: điều chỉnh nút sơ cấp để
thấy rõ hình dạng tế bào và sự phân bố NST
Sau đó dùng tay dịch chuyển nhẹ tiêu bản để
chọn điểm có mẫu quan sát (kết hợp chỉ
hình ảnh đã chụp tiêu bản rễ hành dưới vật
kính 10x (có thể chiếu hình ảnh bằng máy
chiếu hoặc bằng đầu máy qua ti vi hoặc
scan hình ra…))
- Vật kính 40x: điều chính nút tinh đến khi
nhìn thấy rõ tế bào và NST, (kết hợp chỉ
hình ảnh của tế bào rễ hành dưới vật kính
40x).
_ Các nhóm khi quan sát được rõ hình ảnh
tế bào rễ hành ở các kì của nguyên phân
dưới vật kính 40x cần hoàn thành các yêu
cầu sau vào bài thu hoạch: (2 phút)
+ Câu 1: Trên hình chụp tế bào rễ hành của
tiêu bản cố định, hãy chỉ ra tế bào nào đang
ở kì đầu? kì giữa? kì sau? Kì cuối? và vẽ lại
tế bào tương ứng với mỗi kì vào bài thu
hoạch
+ Câu 2: Dựa vào dấu hiệu nào để phân biệt
các tế bào đang ở kì nào?
+ Câu 3: Hãy giải thích cơ chế dẫn đến kết
quả của quá trình nguyên phân từ 1 tế bào
tạo ra 2 tế bào con giống hệt nhau?
+ Câu 4: Các em chụpi lại hình ảnh đã quan
sát được trên tiêu bản tạm thời bằng
camera vật thể hoặc camera của kính (để
_ Thư kí nhóm ghi lại yêu cầu của giáo viên
Trang 8tăng sự hấp dẫn cho tiết thực hành cũng
như ghi lại kết quả làm việc của các nhóm
một cách chính xác)
- Các thành viên trong nhóm phải tham
gia quan sát cùng nhóm và có sự phân
công công việc cụ thể cho từng thành
viên trong nhóm, nhóm trưởng chịu trách
nhiệm đôn đốc các bạn Nếu nhóm nào
có HS lơ đãng không tập trung cũng như
không tham gia vào việc tìm kiếm và
quan sát NST thì nhóm đó sẽ bị trừ điểm
_ Nhóm trưởng lên bàn giáo viên nhận kính
hiển vi và khay đựng các
dụng cụ để làm tiêu bản tạm thời
_ Thường xuyên đi kiểm tra hoạt động quan
sát , làm tiêu bản tạm thời của các nhóm và
nhắc nhở kịp thời
_ Nhắc nhở những lỗi sai cơ bản trong quá
trình làm của các em (xác định tế bào thuộc kì
nào đó sai hay không nhận ra 1 kì nhưng các
hình có thể khác nhau…)và định hướng giúp
các em làm đúng hướng
_ Bao quát hoạt động của mỗi nhóm, nhắc nhở
những HS chưa có tinh thần tự giác hoạt động
_ Yêu cầu các nhóm dừng quan sát và tắt đèn
của kính, không chuyển kính
_ Yêu cầu 1 nhóm trả lời câu hỏi 1, 2
_ Yêu cầu 1 nhóm khác trả lời câu 2, 3
_ Chọn hình chụp tiêu bản tạm thời đẹp của 1
nhóm đại diện giới thiệu với cả lớp
_ Thu bài thu hoạch của các nhóm
(30 phút) _ Nhóm trưởng lên bàn giáo viên nhận tiêu bản về quan sát
- Các thành viên trong nhóm cùng nhau quan sát mô hình để biết rõ đặc điểm của mỗi kì Cùng nhau nhận dạng và vẽ các tế bào rễ hành trên hình chụp xem chúng thuộc kì nào
- Một số thành viên thay nhau làm tiêu bản tạm thời rồi lần lượt quan sát các tiêu bản
để chọn tiêu bản rõ và đẹp, đạt yêu cầu của bài để chụp lại bằng camera của kính hoặc nhờ GV chụp lại bằng camera vật thể
- Cả nhóm cùng nhau xem lại hình ảnh và hoàn thành những yêu cầu của GV
_ Các nhóm ngồi tại chỗ
_ Đại diện bị chỉ định của nhóm trả lời theo
sự thống nhất của nhóm.(4 phút)
_ Nhóm trưởng nộp bài thu hoạch cho giáo viên (1 phút)
2 Đối với học sinh lớp 10 ban KHTN
2.1 Chuẩn bị cho tiết thực hành:
2.1.1Chuẩn bị của giáo viên:
- Nhắc lớp chia thành 8 nhóm (mỗi nhóm trung bình từ 5 - 6 HS), mỗi nhóm phải cử ra nhóm trưởng sẽ phân công công việc cụ thể cho mỗi thành viên trong nhóm, dựa vào bài thực hành trong SGK để phân công cho phù hợp để có thể hoàn thành bài trong khoảng thời gian 30phút
- Kiểm tra kính hiển vi còn tốt có thể sử dụng được cả 3-4 vật kính 4x, 10x, 40x, (100x)
Trang 9- Thực hiện quan sát trước để lựa chọn những vùng đẹp trên tiêu bản rồi chụp hình lại bằng camera vật thể lưu vào máy tính hoặc camera của kính hiển vi rồi lưu lên bộ nhớ của kính học sinh dùng
- Yêu cầu bên thiết bị chuẩn bị 8 khay có mũi mác, kim nhọn, lam kính, lá kính, nước cất, giấy thấm,axêtic 45%, ống nhỏ giọt
- Chuẩn bị mẫu làm tiêu bản tạm thời:
+ Lấy củ hành tím trồng vào chậu cát 7 ngày Khi các củ hành tím này ra rễ dài 2 -3
cm, cắt lấy phần chóp rễ rửa sạch rồi cho vào dung dịch axêtôcacmin, đun nóng trên đèn cồn 20 phút (cố gắng không cho sôi, tốt nhất là đun cách thủy) Sau đó giữ trong dung dịch này khoảng 30 phút là có thể dùng được
2.1.2 Chuẩn bị của học sinh:
- Ôn tập lại cách sử dụng kính hiển vi đã học ở lớp 10
- Ôn lại kiến thức đại cương về nguyên nhân và giảm phân
- Đọc nội dung bài thực hành trước ở nhà và phân công công việc cho các thành viên trong nhóm hợp lí
2.2 Tiến hành tiết dạy:
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
_ Ổn định lớp theo nhóm thực hành (1 phút)
_ Tiết thực hành ngày hôm nay, cô và các
em sẽ tiến hành quan sát tiêu bản cố định bộ
NST người
_ Hãy cho cô biết mục tiêu của tiết thực
hành ngày hôm nay các em cần đạt được là
gì?
_ Thao tác hướng dẫn cách làm tiêu bản tạm
thời với mẫu đã xử lí trước: (2 phút)
+ Lấy 1 lam kính để lên mặt phẳng chắc
chắn, dùng panh gắp nhẹ 1 – 2 mẫu rễ đặt
vào giữa lam và nhỏ lên mẫu 1 giọt axêtic
45% Đậy lá kính lên trên mẫu sau đó đặt 1
miếng giấy lọc lên trên rồi dùng ngón tay cái
ấn nhẹ cho tế bào trải mỏng thành 1 lớp (khi
ấn phải dứt khoát không day ngón tay và khi
nhấc ngón tay lên phải nhẹ nhàng)
_ Hướng dẫn các em sử dụng kính hiển vi để
quan sát tiêu bản tạm thời tế bào rễ hành qua
các vật kính: (6 phút)
- Vật kính 10x: điều chỉnh nút sơ cấp để
thấy rõ những tế bào Sau đó dùng tay dịch
chuyển nhẹ tiêu bản để chọn điểm có mẫu
quan sát (kết hợp chỉ hình ảnh của tế bào rễ
hành đã chụp dưới vật kính 10x (có thể
chiếu hình ảnh bằng máy chiếu hoặc bằng
Lớp vào vị trí được phân công theo nhóm
_ Một học sinh dựa vào SGK trả lời
_ Cả lớp lắng nghe, quan sát cách giáo viên thao tác làm tiêu bản tạm thời và có thể ghi lại nhanh những điểm chú ý khi làm
- Cả nhóm lắng nghe và quan sát hình ảnh cũng như thao tác hướng dẫn của giáo viên
Trang 10đầu máy qua ti vi hoặc scan hình ra…))
- Vật kính 40x: điều chính nút tinh đến khi
nhìn thấy rõ tế bào và NST, (kết hợp chỉ
hình ảnh của tế bào rễ hành dưới vật kính
40x).
- Vật kính 100x: xoay vật kính 40x lệch qua
và nhỏ 1 giọt dầu quan sát vào vị trí đang
quan sát Dùng 1 cây kim mũi nhọn dàn thật
mỏng giọt dầu trên vùng quan sát nhưng
không làm dịnh chuyển tiêu bản xoay về vật
kính 40x chỉnh rõ với nút tinh Sau đó
chuyển sang vật kính 100x quan sát (kết hợp
chỉ hình ảnh của tế bào rễ hành ở các kì
nguyên phân dưới vật kính 100x)
_ Các nhóm khi quan sát được tế bào rễ
hành ở các kì nguyên phân dưới vật kính
100x cần hoàn thành các yêu cầu sau vào bài
thu hoạch: (2phút)
+ Câu 1: Trên hình tế bào nào đang ở kì
đầu? kì giữa? kì sau? Kì cuối?
+ Câu 2: Dựa vào dấu hiệu nào để phân biệt
các tế bào đang ở kì nào?
+ Câu 3: Hãy giải thích cơ chế dẫn đến kết
quả của quá trình nguyên phân từ 1 tế bào
tạo ra 2 tế bào con giống hệt nhau?
+ Câu 4: Các em chụp lại hình ảnh đã quan
sát được trên tiêu bản tạm thời bằng camera
vật thể hoặc camera của kính (yêu cầu chụp
4 hình minh họa cho 4 kì, có thể chụp dưới
vật kính 100x hoặc 40x)
_ Trên mỗi kính có có lưu hình chụp tiêu
bản cố định của tế bào rễ hành tương ứng
với độ phóng đại, các nhóm có thể dùng để
tham khảo.(nếu kính không có camera riêng
thì GV có thể chiếu hình lên bảng)
_ Các thành viên trong nhóm phải tham gia
quan sát cùng nhóm và có sự phân công
công việc cụ thể cho từng thành viên trong
nhóm, nhóm trưởng chịu trách nhiệm đôn
đốc các bạn Nếu nhóm nào có HS lơ đãng
không tập trung cũng như không tham gia
vào việc tìm kiếm và quan sát NST thì nhóm
đó sẽ bị trừ điểm
_ Nhóm trưởng lên bàn giáo viên nhận kính
hiển vi và khay đựng các
_ Thư kí nhóm ghi lại yêu cầu của giáo viên
- Nhóm trưởng phân công công việc cụ thể cho từng thành viên:
+ Quan sát tiêu bản tạm thời + Làm tiêu bản tạm thời + Làm bài thu hoạch + Trả lời câu hỏi + Chụp hình mẫu trên tiêu bản tạm thời
- Nhóm trưởng lên bàn giáo viên nhận kính hiển vi kỹ thuật số (kính hiển vi quang