LỜI GIỚI THIỆU Long Biên là một đơn vị hành chính mới, nằm ở phía Đông Bắc Thủ đô Hà Nội, một vùng đất có lịch sử lâu đời và giàu tiềm năng phát triển. Nhân dân Long Biên có truyền thống yêu nước và cách mạng, truyền thống lao động cần cù, sáng tạo. Sự ra đời của quận Long Biên gắn liền với bước phát triển mạnh mẽ của Thủ đô Hà Nội trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế đầu thế kỷ XXI. Mười năm qua, với chặng đường đầu tiên, đầy khó khăn, thách thức, Đảng bộ và nhân dân Long Biên đã phát huy truyền thống, khơi dậy tiềm năng, thế mạnh, tận dụng thời cơ, vận hội mới, giành được nhiều thành tựu to lớn, toàn diện trên các lĩnh vực. Bộ mặt đô thị đổi thay căn bản, định hình rõ nét đô thị trung tâm, văn minh, hiện đại. Trong quá trình lãnh đạo, xây dựng và trưởng thành, Đảng bộ quận Long Biên luôn nhận thức sâu sắc vị trí, ý nghĩa của công tác nghiên cứu, tổng kết thực tiễn trên từng giai đoạn phát triển, chú trọng nghiên cứu, biên soạn lịch sử, giáo dục truyền thống yêu nước và cách mạng cho cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân, nhất là đối với thế hệ trẻ. Nhân kỷ niệm 10 năm ngày thành lập quận, Ban Chấp hành Đảng bộ quận Long Biên chỉ đạo biên soạn và kết hợp với Nhà xuất bản Chính trị Hành chính xuất bản cuốn Lịch sử Đảng bộ quận Long Biên 20032013. Nội dung của cuốn lịch sử làm rõ quá trình lãnh đạo của Đảng bộ quận vượt qua khó khăn, thách thức, xây dựng và phát triển kinh tế, văn hóa xã hội, tăng cường an ninhquốc phòng, từng bước xây dựng quận Long Biên phát triển; đồng thời, bước đầu rút ra một số bài học kinh nghiệm lãnh đạo, hoạt động của Đảng bộ trong thời kỳ mở đầu, có nhiều sự kiện quan trọng, không thể nào quên. Lịch sử Đảng bộ quận Long Biên (20032013) được biên soạn trên cơ sở những tư liệu, những ý kiến đóng góp của các cấp ủy, chính quyền, đoàn thể nhân dân, các phòng, ban, ngành quận và cơ sở; đặc biệt là sự đóng góp quý báu của các đồng chí nguyên là cán bộ chủ chốt các thời kỳ của quận Long Biên và huyện Gia Lâm; sự chỉ đạo, quan tâm của Ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội, sự phối hợp của Viện Lịch sử Đảng. Thay mặt Ban Chấp hành Đảng bộ quận, Ban chỉ đạo và tập thể biên soạn, tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ và hợp tác quý báu đó. Quận ủy trân trọng giới thiệu cuốn Lịch sử Đảng bộ quận Long Biên 20032013 với mong muốn cuốn Lịch sử này sẽ được các cấp ủy đảng và đông đảo cán bộ, đảng viên, nhân dân quận Long Biên nghiên cứu, tìm hiểu; từ đó tăng thêm lòng tự hào và ý thức trách nhiệm trong sự nghiệp xây dựng quận Long Biên ngày càng văn minh, giàu đẹp; vận dụng và phát huy những bài học thiết thực trong 10 năm qua vào thực tiễn công tác. Mặc dù tập thể Ban biên soạn đã hết sức cố gắng, song chắc chắn cuốn Lịch sử không tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót. Rất mong nhận được sự đóng góp của bạn đọc để Ban biên soạn tiếp tục bổ sung, hoàn chỉnh thêm. Long Biên, ngày 05 tháng 10 năm 2013 BAN CHẤP HÀNH ĐẢNG BỘ QUẬN LONG BIÊN BÍ THƯ Vũ Đức Bảo CHƯƠNG I LONG BIÊN KHÁI LƯỢC VỀ VÙNG ĐẤT, CON NGƯỜI VÀ TRUYỀN THỐNG I. LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ THAY ĐỔI ĐỊA GIỚI HÀNH CHÍNH Quận Long Biên thuộc Thành phố Hà Nội, nằm ở vị trí phân lưu giữa 2 dòng sông Hồng và sông Đuống. Phía Đông giáp huyện Gia Lâm, phía Tây giáp các quận Hoàn Kiếm, Hai Bà Trưng, phía Nam giáp huyện Thanh Trì, phía Bắc giáp các huyện Đông Anh, Gia Lâm. Long Biên có tổng diện tích tự nhiên 6.038,24 ha , gồm 14 đơn vị hành chính phường: Cự Khối, Thạch Bàn, Long Biên, Bồ Đề, Ngọc Thụy, Ngọc Lâm, Gia Thụy, Thượng Thanh, Việt Hưng, Phúc Đồng, Sài Đồng, Phúc Lợi, Giang Biên, Đức Giang. Tại thời điểm thành lập, dân số toàn Quận là 170.706 người, đến năm 2013 tăng lên 271.950 người . Long Biên ra đời trên cơ sở chia tách huyện Gia Lâm, là vùng đất “Địa linhNhân kiệt”, một vùng đất có bề dày truyền thống lịch sử văn hóa. Địa danh Long Biên ra đời từ thời Lý, sách Đại Nam nhất thống chí ghi: “Đất Rồng Long Biên”, là nơi sông Cái (Hồng Hà) chia ra thành sông Hồng và sông Đuống (Thiên Đức). Thời Lý thuộc phủ Thiên Đức; thời Trần, Lê Sơ thuộc lộ Bắc Giang; thời Hậu Lê thuộc phủ Thuận An; thời Nguyễn thuộc trấn Bắc Ninh và sau là tỉnh Bắc Ninh. Năm 1946, Đặc khu Ngọc Thụy được lập, là đơn vị tương đương cấp huyện. Đặc khu vừa nhận sự chỉ đạo của tỉnh Bắc Ninh vừa trực tiếp nhận lệnh từ Mặt trận Hà Nội. Tháng 31949, Mặt trận Đường 5 thành lập, Đặc khu Ngọc Thụy và huyện Gia Lâm nhập về tỉnh Hưng Yên. Cuối năm 1949, đặc khu Ngọc Thụy và huyện Gia Lâm nhập trở lại tỉnh Bắc Ninh. Tháng 101954, thành lập Quận 8 (bao gồm phần lớn địa bàn Long Biên ngày nay) thuộc thành phố Hà Nội. Ngày 2041961, Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa kỳ họp thứ 2 quyết định và ngày 3151961 Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định huyện Gia Lâm nhập về Thủ đô Hà Nội (bao gồm Quận 8, huyện Gia Lâm và một số xã thuộc huyện Tiên Du, Từ Sơn, Thuận Thành (Bắc Ninh), Văn Giang (Hưng Yên). Ngày 6112003, Chính phủ ban hành Nghị định số 1322003 NĐCP về việc điều chỉnh địa giới hành chính để thành lập quận Long Biên. Ngày 112004, quận Long Biên chính thức đi vào hoạt động. II. NHỮNG GIÁ TRỊ VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG NỔI BẬT Quận Long Biên ngày nay là kết quả phấn đấu không ngừng của biết bao thế hệ người dân đã lao động cần cù, sáng tạo, kiên cường trong đấu tranh chinh phục thiên nhiên, chống thiên tai địch họa. Hiện nay, trên địa bàn quận có gần 100 di tích lịch sử văn hóa và cách mạng, trong đó có 48 di tích đã được xếp hạng cấp Quốc gia và cấp Thành phố. Những di tích trên địa bàn và những công trình kiến trúc tôn giáo, văn hóa, tín ngưỡng thể hiện sự hưng thịnh qua các thời kỳ lịch sử. Tiêu biểu cho nghệ thuật kiến trúc là đình Tình Quang mang nét đặc trưng của phong cách kiến trúc thời Lê Trung Hưng (thế kỷ XVIII). Chùa Hội Xá (Phúc Lợi) mang phong cách nghệ thuật điêu khắc đặc sắc. Trong chùa có 30 pho tượng lớn nhỏ, trong đó có 8 pho tượng mang giá trị nghệ thuật điêu khắc của thế kỷ XVIII. Ngoài ra, Long Biên còn bảo lưu nhiều di vật cổ là di sản quý của quốc gia. Đó là, hệ thống các tượng Phật ở chùa Trường Lâm (Việt Hưng) thế kỷ XVII; tượng Quan Âm chuẩn đề chùa Tư Đình (Long Biên); Tam Bảo chùa Kim Quan (Việt Hưng); tượng Tuyết Sơn chùa Nông Vụ Đông; phù điêu Thập điện Diêm Vương chùa Lâm Du (Bồ Đề); bộ sưu tập sắc phong với 73 đạo sắc phong ở đình Thổ Khối; Thần tích bằng đồng tại đình Mai Phúc (Phúc Đồng); hệ thống đồ gốm được làm rất tinh xảo, những đường nét hoa văn tinh tế của đôi chân đèn thời Mạc (1583) tại đình Mai Phúc; những di vật bằng đá, đồng như: Lân đá thời Trần ở chùa Bồ Đề (Bồ Đề), tượng Sấu đá đền Chầu (Bồ Đề), cây Hương Đá chùa Thượng Cát (Thượng Thanh); tượng đồng Trấn Vũ ở quán Trấn Vũ (Thạch Bàn)… Giá trị văn hóa truyền thống vùng đất Long Biên mang bản sắc của hai tiểu vùng văn hóa: Văn hóa kinh kỳ Thăng Long và văn hóa vùng quê Kinh Bắc. Hằng năm, vào mùa xuân trên vùng đất Long Biên diễn ra nhiều lễ hội truyền thống thể hiện sự tưởng nhớ và biết ơn các anh hùng có công với quê hương, đất nước, giáo dục con cháu truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, ước mong cho nhân dân có cuộc sống phồn vinh, hạnh phúc. Trong các lễ hội, ngoài những nghi thức trong phần lễ, còn có nhiều trò chơi dân gian được tổ chức tăng thêm sự sinh động trong phần hội, như: chọi gà, đánh đu, bịt mắt bắt dê, bắt vịt dưới nước, bắt trạch trong chum… Đặc biệt là trò kéo co ở hội đền Trấn Vũ (Thạch Bàn), người kéo co trong tư thế ngồi, dụng cụ là dây song luồn qua lỗ cọc. Lễ hội ở Tùng Choặc, Hội Xá (Phúc Lợi) thể hiện nhân vật Hổ tướng (một mãnh tướng theo Thánh Gióng đánh giặc Ân). Lễ hội làng Lệ Mật có tích múa Giảo Long, thể hiện sức mạnh trị thủy của cư dân nơi đây. Các lễ hội thường biểu diễn nghệ thuật truyền thống như dân ca Quan họ, Chầu văn… Đó là các di sản văn hóa giàu truyền thống nhân văn được lưu giữ, bảo tồn trong cộng đồng, thể hiện nét đẹp của đời sống văn hóa, tinh thần thượng võ, trí thông minh, sáng tạo và sự tài hoa, khéo léo của người dân Long Biên. Những di tích lịch sử văn hóa, cách mạng trên địa bàn đã ghi đậm truyền thống văn hóa, gắn với lịch sử phát triển của vùng đất và cư dân Long Biên, là những di sản vô giá, vốn quý cần được phát huy trong công cuộc xây dựng và phát triển. III. LONG BIÊN TRONG TIẾN TRÌNH LỊCH SỬ Vùng đất Long Biên có lịch sử hình thành và phát triển gắn liền với tiến trình của kinh thành Thăng LongHà Nội, với lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam. Cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng chống lại quân xâm lược nhà Hán (4043) được đông đảo nhân dân trong vùng tham gia tích cực. Sau khi tham gia đánh đuổi quân Hán thắng lợi, danh tướng Thành Công Tương Liệt đã ở lại Cổ Linh. Khi Mã Viện đem quân đàn áp, ông lãnh đạo nhân dân trong vùng chiến đấu và anh dũng hy sinh. Cả 5 thôn Cổ Linh cùng thờ ông làm Thành Hoàng. Cùng tham gia cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng có danh tướng Khỏa Ba Sơn, tổ chức nhân dân địa phương đánh giặc. Sau khi ông qua đời, nhân dân Xuân Đỗ Hạ tưởng nhớ công lao của ông đã lập đền thờ. Năm 545, Lý Bí tổ chức nhân dân xây thành đắp lũy chống giặc Lương. Nhân dân trong vùng tích cực hưởng ứng cuộc kháng chiến. Ông Cao Đương (nay thuộc Giang Biên) đã chiêu mộ hàng nghìn nghĩa quân trong vùng tham gia đánh giặc và trở thành tướng tài của Lý Bí. Đình thờ Lý Bí đến nay vẫn được bảo tồn ở Tình Quang. Một trong những danh tướng của quê hương Long Biên là Lý Thường Kiệt. Ông vốn là người làng Cơ Xá, sau chuyển sang bờ Bắc sông Hồng (nay thuộc phường Ngọc Thụy). Chiến công oanh liệt trên phòng tuyến sông Như Nguyệt, chống Tống của ông đã làm chói lọi trang sử chống ngoại xâm của dân tộc Việt Nam. Bài thơ “Nam quốc Sơn Hà” của ông ra đời trong kháng chiến chống Tống được coi là Bản Tuyên ngôn độc lập đầu tiên của dân tộc. Trong cuộc khởi nghĩa chống Minh, Dinh Bồ Đề (phường Bồ Đề) được chọn để đặt đại bản doanh chỉ huy bao vây và tiến công vào Đông Đô. Tương truyền, khi Lê Lợi lâm nguy có Đào Duy Trinh, người Thổ Khối (Cự Khối) chở thuyền cứu thoát khỏi tay giặc. Cuộc kháng chiến chống quân Thanh xâm lược, sau trận Đống Đa Tết Kỷ Dậu 1789, đạo quân của Tôn Sĩ Nghị tháo chạy qua Cầu phao sông Hồng, bị nhân dân trong vùng chặn đánh, góp phần làm nên chiến thắng vang dội của quân Tây Sơn. Khi quân Pháp tiến đánh vùng đất Long Biên và Thành Hà Nội, nhân dân trên địa bàn Long Biên đã kiên cường đánh địch, đánh lui nhiều cuộc tiến quân của địch. Đầu thế kỷ XX, phong trào chống Pháp mang màu sắc mới dội vào Long Biên, các tầng lớp nhân dân, nhất là thế hệ trẻ nhanh chóng tiếp thu luồng tư tưởng mới. Cuối năm 1926, Hội Việt Nam cách mạng thanh niên được gây dựng ở Hà Nội, sau đó mở rộng hoạt động ra ngoại thành và các tỉnh Bắc Bộ. Hội Việt Nam cách mạng thanh niên đã tác động mạnh mẽ tới phong trào công nhân, nhân dân lao động trên địa bàn Long Biên, đặc biệt từ năm 1928, khi Hội thực hiện “vô sản hóa”. Tháng 81929, những hội viên ưu tú của Hội Việt Nam cách mạng thanh niên gia nhập Đông Dương Cộng sản Đảng được cử vào Nhà máy gạch Cầu Đuống thực hiện “vô sản hóa”, sau đó, thành lập Chi bộ đảng đầu tiên tại nhà máy. Chi bộ đảng đã tổ chức công nhân đấu tranh đòi cải thiện điều kiện lao động và chống đánh đập, ức hiếp công nhân. Sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam thành lập (21930), hòa vào phong trào cách mạng trên cả nước, các hoạt động đấu tranh trên địa bàn Long Biên phát triển mạnh mẽ. Được đồng chí Lương Khánh ThiệnỦy viên Thường vụ Xứ ủy quan tâm tuyên truyền, giác ngộ, cuối tháng 121937, Chi bộ ghép nhà máy KhuyHỏa xa ra đời, gồm 3 đảng viên. Dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Chi bộ đảng, phong trào đấu tranh của công nhân được tổ chức chặt chẽ, các tổ chức quần chúng được củng cố, phát triển. Bất chấp sự đàn áp của Pháp và Nhật, phong trào cách mạng trên địa bàn dâng lên mạnh mẽ. Nhân dân đấu tranh phản đối sự tàn bạo của binh lính, chống khủng bố, đòi tăng lương, giảm giờ làm, chống cướp đất làm sân bay liên tiếp diễn ra… Sau ngày Nhật đảo chính Pháp (931945), thực hiện Chỉ thị “NhậtPháp bắn nhau và hành động của chúng ta” của Thường vụ Trung ương, nhân dân Long Biên tích cực chuẩn bị mọi mặt để đón thời cơ, giành chính quyền. Sáng 1881945, đoàn quân khởi nghĩa tiến vào Phủ lỵ tại Trường Lâm (nay là Việt Hưng) vây ép, buộc Tri phủ Gia Lâm Nguyễn Ngọc Kiểm phải nộp ấn tín và vũ khí. Ta tuyên bố giải tán chính quyền tay sai NhậtPháp ở phủ Gia Lâm. Đoàn quân khởi nghĩa chiến thắng trở về cổ vũ nhân dân vùng lên giành chính quyền ở làng xã, giải phóng quê hương. Sau Cách mạng Tháng Tám, nhân dân Long Biên hăng hái hưởng ứng lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh tích cực diệt “giặc đói”, “giặc dốt” và sẵn sàng chống giặc ngoại xâm, tích cực tham gia xây dựng chính quyền cách mạng. Toàn quốc kháng chiến, quân và dân Long Biên hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ góp phần bảo vệ cơ quan đầu não kháng chiến rút an toàn ra chiến khu. Tiểu đội chiến đấu Phúc Xá (Ngọc Thụy) và tự vệ vùng ven đã đưa 2 nghìn cán bộ, chiến sĩ và nhân dân từ nội thành rút ra ngoài an toàn. Trong đêm 1821947, để bảo đảm cho Trung đoàn Thủ đô rút quân thắng lợi, Nguyễn Ngọc Nại cùng đơn vị của mình đã chiến đấu, thu hút binh lực, hỏa lực của địch về mình, 8 đồng chí hy sinh để cuộc rút quân toàn thắng. Trong cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp, quân và dân Long Biên vừa chiến đấu vừa sản xuất phục vụ chiến đấu, cùng với bộ đội chủ lực lập nên những chiến công vang dội, những tên gọi “Đại đội Hồng Hà”, “Sóng sông Hồng”, “Lửa phi trường”, “Du kích Ngọc Thụy”… làm kẻ thù kiếp sợ. Hiệp định Giơnevơ về lập lại hòa bình ở Việt Nam được ký kết. Ngày 3101954, những tên lính Pháp cuối cùng rút chạy, quê hương giải phóng. Chiều 10101954, lực lượng quần chúng với đội ngũ chỉnh tề hùng dũng tiến qua cầu Long Biên sang nội thành Hà Nội mít tinh mừng Thủ đô hoàn toàn giải phóng. Hòa bình lập lại trên miền Bắc, nhân dân Long Biên vượt qua những khó khăn, thách thức hoàn thành cải tạo, xây dựng cơ sở vật chất ban đầu cho chủ nghĩa xã hội. Trong những năm tháng lịch sử này, quân và dân trên địa bàn Long Biên vinh dự được Chủ tịch Hồ Chí Minh nhiều lần về thăm. Ngày 1951955, Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm nhà máy xe lửa Gia Lâm. Người động viên: “Phải đoàn kết giữa công nhân cũ và mới, phải nêu cao tinh thần làm chủ, khắc phục khó khăn, hoàn thành tốt nhiệm vụ” . Làm theo lời Bác, năm 1962, cán bộ công nhân nhà máy đã có sáng kiến phát động phong trào thi đua “Ngày thứ 7 đẩy mạnh sản xuất, đấu tranh thống nhất đất nước”. Ngày 1681956, sau 2 tháng đi vào hoạt động, nhà máy Diêm Thống nhất tự hào được đón Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm. Bác căn dặn công nhân ra sức làm cho nhà máy phát triển và thưởng Huy hiệu của Người cho các cô nuôi dạy trẻ của nhà máy. Ngày 1821958, Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm và chúc Tết nhân dân xã Việt Hưng. Tại đình Trường Lâm, Bác đã căn dặn đồng bào phải đoàn kết, chăm lo chống hạn cứu lúa, đồng thời ra sức thi đua sản xuất để góp phần xây dựng quê hương, đất nước ngày càng giàu đẹp. Ngày 891958, Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm công trình thủy nông Gia Thượng (Ngọc Thụy) và Trường Sĩ quan Hậu Cần (nay là Học viện Hậu Cần). Bác nói chuyện thân mật với cán bộ, chiến sĩ và nhân dân địa phương. Ngày 811959, Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm Xưởng May 10. Bác hỏi thăm cán bộ, công nhân và căn dặn là phải hăng hái thi đua sản xuất. Thực hiện lời dạy của Bác, nhân dân Long Biên luôn đi đầu trong các phong trào đóng thuế, tuyển quân với quyết tâm “thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người”. Đế quốc Mỹ leo thang chiến tranh đánh phá miền Bắc, kho xăng Đức Giang, cầu Long Biên là mục tiêu trọng điểm bắn phá của đế quốc Mỹ. Ngày 2961966, máy bay Mỹ liên tiếp lao vào đánh phá kho xăng Đức Giang, lực lượng phòng cháy chữa cháy, công an, công nhân nhà máy và nhân dân trong vùng đã hợp lực dập lửa cứu được 23 triệu lít xăng. Bác Hồ đã gửi thư khen, trong thư Bác viết: “Trong việc phòng cháy, chữa cháy các đồng chí bình tĩnh, tích cực và dũng cảm. Các đồng chí đã phối hợp tốt với lực lượng quần chúng. Do đó, các đồng chí luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ, dù trong điều kiện khó khăn” . Ngày 1181967, giặc Mỹ đánh phá cầu Long Biên, các nhịp số 8, 10, 11, 14 bị hỏng nặng, nhịp 15 bị sập hoàn toàn. Nhằm duy trì huyết mạch giao thông, ngay lập tức các lực lượng bảo đảm giao thông đã triển khai bến phà Bác CổPhú Viên, cầu phao Chương Dương được khẩn trương lắp đặt. Sau ngày thống nhất đất nước, cầu phao Chương Dương tiếp tục sứ mệnh cho đến tận những năm 80 của thế kỷ XX. Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, Long Biên đã cung cấp sức người, sức của, hàng nghìn lượt người con ưu tú lên đường chiến đấu giải phóng đất nước, góp phần làm nên chiến thắng vẻ vang của dân tộc. Long Biên có 3.469 người có công, trong đó có 47 Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, 24 cán bộ lão thành cách mạng, 79 cán bộ Tiền khởi nghĩa, 247 chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày, 1.817 liệt sĩ; 1.257 thương binh, bệnh binh; 3 Anh hùng Lực lượng vũ trang. Với những thành tích xuất sắc trong chiến đấu và sản xuất, các đơn vị Thạch Bàn, Giang Biên, thị trấn Gia Lâm, Ngọc Thụy, Nhà máy xe lửa Gia Lâm, Công ty may 10, Công ty Xăng dầu khu vực I, đã được Đảng và Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Với những chiến công trong cuộc kháng chiến, Đảng bộ và nhân dân huyện Gia Lâm được phong tặng danh hiệu Đơn vị Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Sau ngày toàn thắng, cùng Thủ đô và cả nước, nhân dân Long Biên ra sức lao động sản xuất, xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc. Trong công cuộc đổi mới, cán bộ, đảng viên các xã, thị trấn trên địa bàn Long Biên đoàn kết, sáng tạo, phát huy sức mạnh tổng hợp của các lực lượng, các thành phần kinh tế, khơi dậy tiềm năng trí tuệ của nhân dân, vượt qua khó khăn, thách thức giành nhiều thành tựu quan trọng. Kinh tế tăng trưởng khá, văn hóaxã hội phát triển, an ninh chính trị, trật tựan toàn xã hội được giữ vững, đời sống nhân dân ngày càng được cải thiện và nâng cao. Nhân dân tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng và chính quyền các cấp. Với những kết quả quan trọng đạt được trong công cuộc đổi mới, các đơn vị trên địa bàn quận: Công ty cầu 12, Công ty Kim khí Thăng Long, Công ty May 10, Công ty May Đức Giang, phường Đức Giang… đã được Đảng và Nhà nước tặng danh hiệu Anh hùng lao động. Với sự phát triển nhanh theo hướng đô thị hóa của các xã, thị trấn trên địa bàn, thực hiện định hướng phát triển Thủ đô của Đảng và Nhà nước, quận Long Biên được thành lập. Đảng bộ và nhân dân quận Long Biên phát huy truyền thống yêu nước và đấu tranh cách mạng, đoàn kết vượt qua mọi khó khăn, viết tiếp những trang sử mới, góp phần làm rạng rỡ truyền thống hào hùng của vùng đất Long Biên “Địa LinhNhân kiệt”. CHƯƠNG II ĐẢNG BỘ QUẬN LONG BIÊN THÀNH LẬP, KIỆN TOÀN HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ, XÁC ĐỊNH TRỌNG TÂM LÃNH ĐẠO VÀ THỰC HIỆN THẮNG LỢI CÁC NHIỆM VỤ (20032005) I. ĐẢNG BỘ QUẬN LONG BIÊN RA ĐỜI Sau hơn 15 năm tiến hành công cuộc đổi mới, cùng với cả nước, Thủ đô Hà Nội đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, với những chuyển biến sâu sắc toàn diện trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội. Ngày 15122000, Bộ Chính trị ra Nghị quyết số 15NQTW “Về phương hướng, nhiệm vụ phát triển Thủ đô Hà Nội trong thời kỳ 20012010”. Tiếp đó Ủy ban Thường vụ Quốc hội ra Pháp lệnh Thủ đô với định hướng đẩy mạnh phát triển Thủ đô về phía Bắc. Đó là vinh dự lớn, đồng thời là trách nhiệm hết sức nặng nề của Đảng bộ và nhân dân Thủ đô với cả nước. Trong bối cảnh mới, để đáp ứng yêu cầu phát triển của Thủ đô, ngày 6112003, Chính phủ ban hành Nghị định số 1322003NĐCP về việc điều chỉnh địa giới hành chính để thành lập quận Long Biên thuộc thành phố Hà Nội. Ngày 27112003, Ban Thường vụ Thành ủy ban hành Quyết định số 207QĐTU, về việc thành lập Đảng bộ quận Long Biên trực thuộc Đảng bộ Thành phố Hà Nội. Ngày 12122003, Ban Thường vụ Thành ủy ra Quyết định số 2152QĐTU chỉ định Ban Chấp hành lâm thời Đảng bộ quận Long Biên gồm 28 đồng chí: Đồng chí Lê Anh HàoỦy viên Ban Thường vụ Thành ủy giữ cương vị Bí thư Quận ủy Long Biên; đồng chí Trần Văn Thanh giữ cương vị Phó Bí thư thường trực Quận ủy, quyền Chủ tịch Hội đồng nhân dân quận; đồng chí Vũ Đức Bảo giữ cương vị Phó Bí thư Quận ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân quận. Ngày 30122003, Thành ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Thành phố Hà Nội tổ chức lễ ra mắt quận Long Biên. Đồng chí Nguyễn Phú TrọngỦy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội đã trao quyết định Ban Chấp hành lâm thời Đảng bộ quận . Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã gửi thư chúc mừng Đảng bộ và nhân dân trong quận: “Chúc quận Long Biên mới thành lập có những thành tích không kém các quận huyện khác đã xây dựng từ lâu. Nhờ chuyển đến toàn thể nhân dân, các cụ ông, cụ bà, các gia đình thương binh liệt sĩ và có công với cách mệnh, đến các cháu thanh niên và nhi đồng gái trai những lời chúc tốt đẹp nhất” . Ngày 112004, quận Long Biên chính thức đi vào hoạt động. Khi thành lập, Đảng bộ quận Long Biên có 41 cơ sở đảng (gồm 31 đảng bộ và 10 chi bộ cơ sở) được bàn giao từ Đảng bộ huyện Gia Lâm. Trong đó có 13 cơ sở đảng xã, thị trấn; 28 cơ sở đảng trong doanh nghiệp và trong cơ quan sự nghiệp, bệnh viện, nhà trường với 7.071 đảng viên. Được thành lập trên cơ sở chia tách từ huyện Gia Lâm Anh hùng, Đảng bộ và nhân dân Long Biên ý thức sâu sắc về những giá trị truyền thống được các thế hệ đi trước tạo dựng, cũng như ý thức rõ về trách nhiệm phát huy những giá trị đó trong hoàn cảnh mới. Tình đoàn kết, gắn bó đặc biệt giữa Long Biên Gia Lâm là một nguồn sức mạnh để Đảng bộ và nhân dân Long Biên, Gia Lâm tiếp tục vươn lên đóng góp ngày càng nhiều vào tiến trình phát triển của Thủ đô, đất nước. Quận Long Biên có vị trí chiến lược rất quan trọng về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng an ninh của Hà Nội và đất nước. Nơi đây là đầu mối của các tuyến đường giao thông quan trọng gồm cả đường sắt, đường bộ, đường thủy nối liền với các tỉnh phía Bắc, Đông Bắc; có sân bay Gia Lâm, khu vực quân sự; nằm trong vùng tam giác kinh tế trọng điểm Hà NộiHải PhòngQuảng Ninh đang phát triển sôi động trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. Long Biên có khu công nghiệp liên doanh với nước ngoài, nhiều công trình kinh tế, văn hóa, khoa họckỹ thuật, cơ quan, nhà máy, đơn vị sản xuấtkinh doanh của Trung ương và địa phương . Long Biên là quận nội thành có diện tích tự nhiên lớn, với quỹ đất quy hoạch cho phát triển đô thị còn khá nhiều, là điều kiện để phát triển nhanh trong tương lai. Long Biên là quận thành lập sau nên học hỏi được nhiều kinh nghiệm từ các quận thành lập trước đó, được các đồng chí lãnh đạo của Đảng, Nhà nước và Thành phố quan tâm chỉ đạo , được Thành phố tăng cường cán bộ, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Toàn thể cán bộ, đảng viên, nhân dân trong quận vui mừng, phấn khởi khi chuyển từ huyện, xã, sang quận, phường, là nguồn động lực tinh thần to lớn… Đây là những yếu tố thuận lợi cho Long Biên phát triển nhanh, mạnh và bền vững về mọi mặt, quyết định chiều hướng phát triển của Quận. Bên cạnh những thuận lợi, Long Biên có nhiều khó khăn so với tiêu chí một quận. Kết cấu hạ tầng còn thiếu và chưa đồng bộ. Hệ thống giao thông, đặc biệt là các tuyến xương sống của quận còn thiếu và phải dựa vào các tuyến quốc lộ. Hệ thống điện, nước, chiếu sáng, thu gom rác thải mới tập trung chủ yếu ở các phường mà trước đây là thị trấn, một số khu công nghiệp. Hệ thống xử lý và thoát nước thải chung của quận chưa được quy hoạch xây dựng. Diện tích tự nhiên rộng nhưng bị khống chế bởi các công trình dân dụng, quốc phòng, đê điều, vùng bãi rộng… nên hiệu quả khai thác thấp và khó khăn trong quản lý. Lực lượng lao động nông nghiệp chưa qua đào tạo nghề, khó chuyển đổi nghề nghiệp, tìm kiếm việc làm khi bị thu hồi đất. Trong thời kỳ đầu, đội ngũ cán bộ thiếu, cơ bản cán bộ lãnh đạo trưởng các ban, phòng được bổ nhiệm từ cấp phó của ban, phòng huyện Gia Lâm (cũ); bộ máy các cơ quan cấp quận chưa kiện toàn, lại thực hiện chức năng, nhiệm vụ mới của một quận nội thành nên nhiều bỡ ngỡ; trụ sở chưa có, phải thuê nhà dân và các cơ quan, diện tích chật hẹp, phương tiện, thiết bị kỹ thuật thiếu thốn… Hoàn cảnh khó khăn đã đặt sự nghiệp xây dựng và phát triển của Đảng bộ và nhân dân Long Biên trước hàng loạt thách thức. Yêu cầu đặt ra trước hết là phải định rõ hướng đi, sớm xác định mô hình phát triển trước mắt và lâu dài một cách phù hợp, bảo đảm sự phát triển nhanh, có sự đột phá mang dấu ấn riêng của Quận; phải thay đổi cách thức quản lý, điều hành cho phù hợp với chức năng, nhiệm vụ là một quận nội thành; phải kết nối các nguồn động lực truyền thống và hiện đại, phát huy nội lực và chủ động tranh thủ sự quan tâm của thành phố, các nguồn lực từ bên ngoài để đón bắt được và phát huy tốt thời cơ phát triển. Nhận thức được những thuận lợi và khó khăn, ý thức rõ trách nhiệm lãnh đạo trong bước chuyển đổi quan trọng của địa phương sang giai đoạn phát triển mới, ngay sau khi thành lập, Quận ủy lâm thời tập trung xây dựng bộ máy, đội ngũ cán bộ đồng thời xác định hướng đi, tổ chức thực hiện có kết quả các nhiệm vụ chính trị. II. ỔN ĐỊNH TỔ CHỨC VÀ CÁC MẶT CÔNG TÁC, LÃNH ĐẠO THỰC HIỆN CÁC NHIỆM VỤ CHÍNH TRỊ Trong thời gian đầu, Đảng bộ và nhân dân quận Long Biên tiếp tục thực hiện các chỉ tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện Gia Lâm lần thứ XVIII đề ra. Đồng thời, Đảng bộ xác định nhiệm vụ trọng yếu thời kỳ đầu là tập trung xây dựng quy hoạch tổng thể, xây dựng, kiện toàn đội ngũ cán bộ và tập trung chuẩn bị cho Đại hội lần thứ nhất. Trong công tác quy hoạch, với tư duy đổi mới, quyết tâm bứt phá, trên cơ sở quy hoạch huyện Gia Lâm tỉ lệ 15000 đã có, quận tập trung xây dựng quy hoạch tổng thể theo địa giới hành chính mới. Xây dựng quy hoạch từ đầu cũng là cơ hội để Long Biên xây dựng quy hoạch một cách đồng bộ, hiện đại, góp phần tạo nền tảng cơ sở vững chắc cho sự phát triển trong tương lai. Quận ủy, Ủy ban nhân dân quận xác định đây là công việc hết sức quan trọng, cần phải đi trước một bước, tiến hành tập trung dứt điểm, làm cơ sở cho triển khai xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ và hiện đại. Quy hoạch của Quận được đặt trong quy hoạch của vùng và Thủ đô, có tầm nhìn đến năm 2020 và dài hạn đến năm 2050. Quận ủy, Ủy ban nhân dân quận sớm chủ động làm việc với Thành phố, phối hợp chặt chẽ với các sở, ban ngành liên quan, nhất là Sở Quy hoạch kiến trúc, Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội, tập trung xây dựng Quy hoạch tỉ lệ 12000 và Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tếxã hội đến năm 2010, định hướng đến năm 2020. Trong xây dựng quy hoạch đã chú trọng gắn kết việc điều chỉnh không gian đô thị với mục tiêu phát triển kinh tếxã hội, đồng thời bảo đảm các yêu cầu phòng thủ khu vực và an ninh, quốc phòng. Một số lĩnh vực kinh tếxã hội bức thiết như giao thông, cấp thoát nước, chiếu sáng vừa xây dựng quy hoạch vừa từng bước triển khai xây dựng để đáp ứng nhu cầu cấp bách của xã hội. Công tác đầu tư xây dựng cơ bản được đẩy mạnh với tư tưởng chỉ đạo nhất quán là tập trung, đồng bộ và hiện đại; ưu tiên đầu tư cho giáo dục, y tế, giao thông đô thị, xây dựng các trụ sở tổ dân phố và nâng cấp kết cấu hạ tầng. Cùng với việc tranh thủ sự giúp đỡ của Thành phố, huy động cao từ nguồn vốn ngân sách, quận triển khai thực hiện hiệu quả các dự án đấu giá quyền sử dụng đất, tạo thêm nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản. Trong quá trình thực hiện, cùng một lúc triển khai đồng thời nhiều dự án, khối lượng công việc lớn, trong hoàn cảnh đội ngũ cán bộ thiếu, phương tiện cơ sở vật chất nghèo nàn, quận đã nỗ lực trong việc hoàn tất thủ tục, tăng cường quản lý, giám sát; vừa tăng tiến độ giải ngân, thúc đẩy tiến độ xây dựng, vừa bảo đảm chất lượng nhằm nhanh chóng đưa các công trình vào sử dụng hiệu quả. Từ thực tế quản lý các công trình, đội ngũ cán bộ không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, tích lũy được nhiều kinh nghiệm. Đến tháng 92005, quận đã phê duyệt 214 dự án, khởi công 154 dự án đầu tư, tiếp tục chuẩn bị đầu tư 33 dự án. Tổng mức đầu tư xây dựng cơ bản đạt trên 500 tỷ đồng, bước đầu 92 công trình nhanh chóng được hoàn thành và đưa vào sử dụng. Trở thành quận nội thành đã tạo nên sự phấn khởi và mở rộng hơn cơ hội phát triển của các nhà đầu tư, các doanh nghiệp cũng như của từng gia đình. Đây là điều kiện rất thuận lợi để Long Biên thực hiện xã hội hóa việc đầu tư xây dựng đô thị bằng các chính sách, cơ chế mang tính đặc thù. Hàng loạt công trình lớn được đẩy nhanh tiến độ, sớm đưa vào sử dụng đã tạo ra sự kích thích có tính dây chuyền của các cơ quan, doanh nghiệp và nhân dân trong xây dựng, chỉnh trang trụ sở, nhà cửa. Các khu đô thị mới đẩy nhanh tiến độ xây dựng. Nhiều cơ quan, doanh nghiệp xây dựng mới hoặc mở rộng trụ sở làm việc, cơ sở sản xuất kinh doanh. Quận chỉ đạo tập trung quy hoạch xây dựng trụ sở sinh hoạt, khu hoạt động thể thao của các phường, tổ dân phố; cải tạo, mở rộng và nâng cấp một số tuyến giao thông đô thị; cống hóa hệ thống thoát nước; lắp đặt hệ thống chiếu sáng một số tuyến đường rộng trên 2 mét ở các phường; rà soát, chấn chỉnh hoạt động quảng cáo. Công tác vệ sinh môi trường đô thị đi vào nền nếp ngay từ thời gian mới thành lập quận. Long Biên là quận đầu tiên của Thành phố tổ chức tốt việc đấu thầu thu gom rác thải theo đề án xã hội hóa vệ sinh môi trường. Công tác phòng chống lụt bão, úng ngập cục bộ được triển khai tích cực... Bộ mặt đô thị thay đổi nhanh chóng, không gian chung của quận, phường khang trang và sạch đẹp hơn. Các tuyến phố văn minh đô thị dần hình thành. Trong 2 năm (20042005), tình hình thị trường nhà đất và quá trình đô thị hóa diễn ra sôi động. Trước thực tế đó, Đảng bộ, chính quyền chú trọng tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác quản lý đất đai, trật tự xây dựng và giao thông đô thị. Các cấp chính quyền tập trung xử lý các vấn đề tồn đọng và mới nảy sinh, đồng thời thực hiện các giải pháp quản lý cơ bản, lâu dài: tiến hành tổng kiểm kê đất đai để đánh giá hiện trạng và tình hình sử dụng đất, thống kê đất nhỏ, kẹt, đưa vào quy hoạch xây dựng hoặc đấu giá quyền sử dụng lấy vốn đầu tư kết cấu hạ tầng tại các phường. Một số vi phạm trước đây về đất đai được phân loại xử lý kiên quyết. Tình trạng vi phạm, lấn chiếm, tự ý chuyển đổi đất nông nghiệp được ngăn chặn. Việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, cấp phép xây dựng, chuyển quyền sử dụng đất có nhiều cố gắng. Trong gần 2 năm, quận đã cấp 8.444 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, 522 giấy phép xây dựng . Nhân dân có ý thức hơn trong việc chấp hành các quy định quản lý đất đai, trật tự xây dựng và giao thông đô thị. Tình trạng ùn tắc giao thông từng bước được giải quyết. Kỷ cương, trật tự giao thông đô thị dần đi vào nền nếp. Thực hiện các dự án hạ tầng phát triển đô thị, công tác giải phóng mặt bằng đặt ra tiến độ khẩn trương, với khối lượng lớn. Đây là công việc có nhiều khó khăn, phức tạp do giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất tăng nhanh; các văn bản hướng dẫn của cấp trên thường có sự điều chỉnh, thay đổi, có điểm chưa sát với thực tế; nhận thức của một bộ phận nhân dân về vấn đề này chưa thông suốt. Nhận thức rõ những khó khăn, phức tạp cần tập trung lãnh đạo tháo gỡ, Quận ủy huy động cả hệ thống chính trị tham gia với phương châm chỉ đạo làm tốt công tác tuyên truyền, giáo dục, thuyết phục; công khai các chế độ chính sách, các phương án đền bù; quan tâm giải quyết các lợi ích của người dân: bố trí tái định cư, tạo việc làm cho người dân có đất nằm trong diện giải tỏa đền bù. Nhờ những giải pháp đồng bộ, hiệu quả, công tác giải phóng mặt bằng cơ bản được triển khai đúng tiến độ, đúng chính sách và ít để xảy ra bức xúc, khiếu kiện đông người. Trong 2 năm, hoàn thành việc đền bù, giải phóng mặt bằng các dự án xây dựng Khu đô thị mới Việt Hưng, Sài Đồng, Thạch Bàn, đường vành đai 3 cầu Thanh Trì, bãi đỗ xe và chợ đầu mối Gia Thụy, khu đấu giá quyền sử dụng đất phường Việt Hưng… Về phát triển kinh tế, quận Long Biên đi vào hoạt động trong điều kiện cơ cấu ngành kinh tế với công nghiệpxây dựng cơ bản chiếm tỷ trọng lớn (70%), thương mạidịch vụ chiếm 26,7%, nông nghiệp chiếm 3,3%. Sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại dịch vụ còn manh mún, nhỏ lẻ, chưa được quy hoạch thành các vùng tập trung; khả năng thu hút vốn đầu tư phát triển còn hạn chế; trình độ kỹ thuật công nghệ, trình độ tay nghề người lao động chưa cao; sức cạnh tranh của sản phẩm còn thấp; kết cấu hạ tầng còn yếu kém. Ngay sau khi thành lập và đi vào hoạt động, Quận ủy, Ủy ban nhân dân quận đã đặt ra nhiệm vụ phải chuyển dịch cơ cấu kinh tế phù hợp với hướng phát triển chung của Thành phố, định hướng phát triển của quận, bảo đảm nguồn thu cho ngân sách địa phương và phát triển bền vững. Ban Chấp hành lâm thời nhanh chóng chỉ đạo xây dựng, triển khai 3 Đề án phát triển kinh tế: Đề án phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp; Đề án quản lý đầu tư xây dựng chợ, trung tâm thương mại; Đề án phát triển nông nghiệp theo hướng đô thị sinh thái . Mục tiêu chung của các đề án là đẩy mạnh phát triển kinh tế, đặc biệt là kinh tế công nghiệpdịch vụ, bảo đảm duy trì tốc độ tăng trưởng cao, trên cơ sở đó đẩy nhanh quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệpdịch vụnông nghiệp; giảm dần tỉ trọng ngành nông nghiệp, phát triển nông nghiệp theo hướng đẩy mạnh sản xuất hàng hóa có giá trị kinh tế cao. Từ định hướng đúng và triển khai các giải pháp đồng bộ, sự lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát của cấp ủy, chính quyền, các nguồn lực được khơi dậy, phát huy sự năng động của các thành phần kinh tế, kinh tế quận Long Biên đã đạt mức tăng trưởng cao. Trong sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, các đơn vị doanh nghiệp đẩy mạnh việc sắp xếp lại tổ chức bộ máy, đổi mới công nghệ, chủ động xây dựng kế hoạch sản xuấtkinh doanh, bám sát thị trường, gắn sản xuất với tiêu thụ sản phẩm. Chất lượng sản phẩm được nâng cao, bước đầu tăng sức cạnh tranh trên thị trường. Năm 2004, giá trị sản xuất công nghiệp tăng 17% so với năm 2003. Năm 2005, giá trị sản xuất công nghiệp đạt 575,7 tỷ, tăng 18,3% so với năm 2004. Hoạt động kinh doanh thương mại, dịch vụ ngày càng phong phú, đa dạng với sự tham gia của nhiều thành phần kinh tế. Hệ thống các chợ, trung tâm thương mại, dịch vụ được quy hoạch lại và khuyến khích xây dựng theo hướng từng bước hình thành hệ thống thương mại chất lượng cao.
Trang 1LỊCH SỬ ĐẢNG BỘ QUẬN LONG BIÊN
(2003-2013)
Trang 3ĐẢNG BỘ THÀNH PHỐ HÀ NỘI
BAN CHẤP HÀNH ĐẢNG BỘ QUẬN LONG BIÊN
LỊCH SỬ ĐẢNG BỘ QUẬN LONG BIÊN
(2003-2013)
NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ - HÀNH CHÍNH
HÀ NỘI - 2013
Trang 5LỜI GIỚI THIỆU
Long Biên là một đơn vị hành chính mới, nằm ở phía Đông Bắc Thủ đô Hà Nội, một vùng đất có lịch sử lâu đời và giàu tiềm năng phát triển Nhân dân Long Biên có truyền thống yêu nước
và cách mạng, truyền thống lao động cần cù, sáng tạo Sự ra đời của quận Long Biên gắn liền với bước phát triển mạnh mẽ của Thủ đô Hà Nội trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế đầu thế kỷ XXI
Mười năm qua, với chặng đường đầu tiên, đầy khó khăn, thách thức, Đảng bộ và nhân dân Long Biên đã phát huy truyền thống, khơi dậy tiềm năng, thế mạnh, tận dụng thời cơ, vận hội mới, giành được nhiều thành tựu to lớn, toàn diện trên các lĩnh vực Bộ mặt đô thị đổi thay căn bản, định hình rõ nét đô thị trung tâm, văn minh, hiện đại
Trong quá trình lãnh đạo, xây dựng và trưởng thành, Đảng
bộ quận Long Biên luôn nhận thức sâu sắc vị trí, ý nghĩa của công tác nghiên cứu, tổng kết thực tiễn trên từng giai đoạn phát triển, chú trọng nghiên cứu, biên soạn lịch sử, giáo dục truyền thống yêu nước và cách mạng cho cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân, nhất là đối với thế hệ trẻ
Nhân kỷ niệm 10 năm ngày thành lập quận, Ban Chấp hành Đảng bộ quận Long Biên chỉ đạo biên soạn và kết hợp với Nhà
xuất bản Chính trị - Hành chính xuất bản cuốn Lịch sử Đảng bộ quận Long Biên 2003-2013 Nội dung của cuốn lịch sử làm rõ
quá trình lãnh đạo của Đảng bộ quận vượt qua khó khăn, thách thức, xây dựng và phát triển kinh tế, văn hóa xã hội, tăng cường
an ninh-quốc phòng, từng bước xây dựng quận Long Biên phát
Trang 6triển; đồng thời, bước đầu rút ra một số bài học kinh nghiệm lãnh đạo, hoạt động của Đảng bộ trong thời kỳ mở đầu, có nhiều sự kiện quan trọng, không thể nào quên
Lịch sử Đảng bộ quận Long Biên (2003-2013) được biên soạn trên cơ sở những tư liệu, những ý kiến đóng góp của các cấp
ủy, chính quyền, đoàn thể nhân dân, các phòng, ban, ngành quận
và cơ sở; đặc biệt là sự đóng góp quý báu của các đồng chí nguyên là cán bộ chủ chốt các thời kỳ của quận Long Biên và huyện Gia Lâm; sự chỉ đạo, quan tâm của Ban Tuyên giáo Thành
ủy Hà Nội, sự phối hợp của Viện Lịch sử Đảng Thay mặt Ban Chấp hành Đảng bộ quận, Ban chỉ đạo và tập thể biên soạn, tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ và hợp tác quý báu đó
Quận ủy trân trọng giới thiệu cuốn Lịch sử Đảng bộ quận Long Biên 2003-2013 với mong muốn cuốn Lịch sử này sẽ được
các cấp ủy đảng và đông đảo cán bộ, đảng viên, nhân dân quận Long Biên nghiên cứu, tìm hiểu; từ đó tăng thêm lòng tự hào và ý thức trách nhiệm trong sự nghiệp xây dựng quận Long Biên ngày càng văn minh, giàu đẹp; vận dụng và phát huy những bài học thiết thực trong 10 năm qua vào thực tiễn công tác
Mặc dù tập thể Ban biên soạn đã hết sức cố gắng, song chắc chắn cuốn Lịch sử không tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót Rất mong nhận được sự đóng góp của bạn đọc để Ban biên soạn tiếp tục bổ sung, hoàn chỉnh thêm
Long Biên, ngày 05 tháng 10 năm 2013
BAN CHẤP HÀNH ĐẢNG BỘ QUẬN LONG BIÊN
BÍ THƯ
Vũ Đức Bảo
Trang 7Long Biên có tổng diện tích tự nhiên 6.038,24 ha1, gồm 14 đơn vị hành chính phường: Cự Khối, Thạch Bàn, Long Biên, Bồ
Đề, Ngọc Thụy, Ngọc Lâm, Gia Thụy, Thượng Thanh, Việt Hưng, Phúc Đồng, Sài Đồng, Phúc Lợi, Giang Biên, Đức Giang Tại thời điểm thành lập, dân số toàn Quận là 170.706 người, đến năm 2013 tăng lên 271.950 người2
Long Biên ra đời trên cơ sở chia tách huyện Gia Lâm, là vùng đất “Địa linh-Nhân kiệt”, một vùng đất có bề dày truyền
1 Theo Nghị định số 132/2003/NĐ- CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính
để thành lập quận Long Biên, quận Long Biên có diện tích 6.038,24 ha, dân số 170.706 người; theo số liệu Chi Cục thống kê Quận cung cấp diện tích tự nhiên quận là 5.993 ha, dân số 174.715 người (tính đến ngày 1-1-2004)
2 Theo biểu Tổng hợp số 1, Ban Tuyên giáo Quận ủy Long Biên.
Trang 8thống lịch sử văn hóa Địa danh Long Biên ra đời từ thời Lý,
sách Đại Nam nhất thống chí ghi: “Đất Rồng Long Biên”, là nơi
sông Cái (Hồng Hà) chia ra thành sông Hồng và sông Đuống (Thiên Đức) Thời Lý thuộc phủ Thiên Đức; thời Trần, Lê Sơ thuộc lộ Bắc Giang; thời Hậu Lê thuộc phủ Thuận An; thời Nguyễn thuộc trấn Bắc Ninh và sau là tỉnh Bắc Ninh
Năm 1946, Đặc khu Ngọc Thụy được lập, là đơn vị tương đương cấp huyện Đặc khu vừa nhận sự chỉ đạo của tỉnh Bắc Ninh vừa trực tiếp nhận lệnh từ Mặt trận Hà Nội
Tháng 3-1949, Mặt trận Đường 5 thành lập, Đặc khu Ngọc Thụy và huyện Gia Lâm nhập về tỉnh Hưng Yên Cuối năm 1949, đặc khu Ngọc Thụy và huyện Gia Lâm nhập trở lại tỉnh Bắc Ninh Tháng 10-1954, thành lập Quận 8 (bao gồm phần lớn địa bàn Long Biên ngày nay) thuộc thành phố Hà Nội
Ngày 20-4-1961, Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa kỳ họp thứ 2 quyết định và ngày 31-5-1961 Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định huyện Gia Lâm nhập về Thủ đô Hà Nội (bao gồm Quận 8, huyện Gia Lâm và một số xã thuộc huyện Tiên Du,
Từ Sơn, Thuận Thành (Bắc Ninh), Văn Giang (Hưng Yên)
Ngày 6-11-2003, Chính phủ ban hành Nghị định số 132/2003/NĐ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính để thành lập quận Long Biên Ngày 1-1-2004, quận Long Biên chính thức đi vào hoạt động
II NHỮNG GIÁ TRỊ VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG NỔI BẬT
Quận Long Biên ngày nay là kết quả phấn đấu không ngừng của biết bao thế hệ người dân đã lao động cần cù, sáng tạo, kiên cường trong đấu tranh chinh phục thiên nhiên, chống thiên tai
Trang 9địch họa
Hiện nay, trên địa bàn quận có gần 100 di tích lịch sử văn hóa và cách mạng, trong đó có 48 di tích đã được xếp hạng cấp Quốc gia và cấp Thành phố Những di tích trên địa bàn và những công trình kiến trúc tôn giáo, văn hóa, tín ngưỡng thể hiện sự hưng thịnh qua các thời kỳ lịch sử
Tiêu biểu cho nghệ thuật kiến trúc là đình Tình Quang mang nét đặc trưng của phong cách kiến trúc thời Lê Trung Hưng (thế kỷ XVIII) Chùa Hội Xá (Phúc Lợi) mang phong cách nghệ thuật điêu khắc đặc sắc Trong chùa có 30 pho tượng lớn nhỏ, trong đó có 8 pho tượng mang giá trị nghệ thuật điêu khắc của thế kỷ XVIII
Ngoài ra, Long Biên còn bảo lưu nhiều di vật cổ là di sản quý của quốc gia Đó là, hệ thống các tượng Phật ở chùa Trường Lâm (Việt Hưng) thế kỷ XVII; tượng Quan Âm chuẩn đề chùa Tư Đình (Long Biên); Tam Bảo chùa Kim Quan (Việt Hưng); tượng Tuyết Sơn chùa Nông Vụ Đông; phù điêu Thập điện Diêm Vương chùa Lâm Du (Bồ Đề); bộ sưu tập sắc phong với 73 đạo sắc phong ở đình Thổ Khối; Thần tích bằng đồng tại đình Mai Phúc (Phúc Đồng); hệ thống đồ gốm được làm rất tinh xảo, những đường nét hoa văn tinh tế của đôi chân đèn thời Mạc (1583) tại đình Mai Phúc; những di vật bằng đá, đồng như: Lân
đá thời Trần ở chùa Bồ Đề (Bồ Đề), tượng Sấu đá đền Chầu (Bồ Đề), cây Hương Đá chùa Thượng Cát (Thượng Thanh); tượng đồng Trấn Vũ ở quán Trấn Vũ (Thạch Bàn)…
Giá trị văn hóa truyền thống vùng đất Long Biên mang bản sắc của hai tiểu vùng văn hóa: Văn hóa kinh kỳ Thăng Long và
Trang 10văn hóa vùng quê Kinh Bắc Hằng năm, vào mùa xuân trên vùng đất Long Biên diễn ra nhiều lễ hội truyền thống thể hiện
sự tưởng nhớ và biết ơn các anh hùng có công với quê hương, đất nước, giáo dục con cháu truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, ước mong cho nhân dân có cuộc sống phồn vinh, hạnh phúc Trong các lễ hội, ngoài những nghi thức trong phần lễ, còn có nhiều trò chơi dân gian được tổ chức tăng thêm sự sinh động trong phần hội, như: chọi gà, đánh đu, bịt mắt bắt dê, bắt vịt dưới nước, bắt trạch trong chum… Đặc biệt là trò kéo co ở hội đền Trấn Vũ (Thạch Bàn), người kéo co trong tư thế ngồi, dụng cụ là dây song luồn qua lỗ cọc Lễ hội ở Tùng Choặc, Hội Xá (Phúc Lợi) thể hiện nhân vật Hổ tướng (một mãnh tướng theo Thánh Gióng đánh giặc Ân) Lễ hội làng Lệ Mật có tích múa Giảo Long, thể hiện sức mạnh trị thủy của cư dân nơi đây Các lễ hội thường biểu diễn nghệ thuật truyền thống như dân ca Quan họ, Chầu văn… Đó là các di sản văn hóa giàu truyền thống nhân văn được lưu giữ, bảo tồn trong cộng đồng, thể hiện nét đẹp của đời sống văn hóa, tinh thần thượng võ, trí thông minh, sáng tạo và sự tài hoa, khéo léo của người dân Long Biên
Những di tích lịch sử văn hóa, cách mạng trên địa bàn đã ghi đậm truyền thống văn hóa, gắn với lịch sử phát triển của vùng đất
và cư dân Long Biên, là những di sản vô giá, vốn quý cần được phát huy trong công cuộc xây dựng và phát triển
III LONG BIÊN TRONG TIẾN TRÌNH LỊCH SỬ
Vùng đất Long Biên có lịch sử hình thành và phát triển gắn liền với tiến trình của kinh thành Thăng Long-Hà Nội, với lịch sử
Trang 11dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam.
Cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng chống lại quân xâm lược nhà Hán (40-43) được đông đảo nhân dân trong vùng tham gia tích cực Sau khi tham gia đánh đuổi quân Hán thắng lợi, danh tướng Thành Công Tương Liệt đã ở lại Cổ Linh Khi Mã Viện đem quân đàn áp, ông lãnh đạo nhân dân trong vùng chiến đấu và anh dũng
hy sinh Cả 5 thôn Cổ Linh cùng thờ ông làm Thành Hoàng
Cùng tham gia cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng có danh tướng Khỏa Ba Sơn, tổ chức nhân dân địa phương đánh giặc Sau khi ông qua đời, nhân dân Xuân Đỗ Hạ tưởng nhớ công lao của ông
đã lập đền thờ
Năm 545, Lý Bí tổ chức nhân dân xây thành đắp lũy chống giặc Lương Nhân dân trong vùng tích cực hưởng ứng cuộc kháng chiến Ông Cao Đương (nay thuộc Giang Biên) đã chiêu
mộ hàng nghìn nghĩa quân trong vùng tham gia đánh giặc và trở thành tướng tài của Lý Bí Đình thờ Lý Bí đến nay vẫn được bảo tồn ở Tình Quang
Một trong những danh tướng của quê hương Long Biên là Lý Thường Kiệt Ông vốn là người làng Cơ Xá, sau chuyển sang bờ Bắc sông Hồng (nay thuộc phường Ngọc Thụy) Chiến công oanh liệt trên phòng tuyến sông Như Nguyệt, chống Tống của ông đã làm chói lọi trang sử chống ngoại xâm của dân tộc Việt
Nam Bài thơ “Nam quốc Sơn Hà” của ông ra đời trong kháng
chiến chống Tống được coi là Bản Tuyên ngôn độc lập đầu tiên
của dân tộc
Trong cuộc khởi nghĩa chống Minh, Dinh Bồ Đề (phường
Bồ Đề) được chọn để đặt đại bản doanh chỉ huy bao vây và tiến
Trang 12công vào Đông Đô Tương truyền, khi Lê Lợi lâm nguy có Đào Duy Trinh, người Thổ Khối (Cự Khối) chở thuyền cứu thoát khỏi tay giặc.
Cuộc kháng chiến chống quân Thanh xâm lược, sau trận Đống Đa Tết Kỷ Dậu 1789, đạo quân của Tôn Sĩ Nghị tháo chạy qua Cầu phao sông Hồng, bị nhân dân trong vùng chặn đánh, góp phần làm nên chiến thắng vang dội của quân Tây Sơn
Khi quân Pháp tiến đánh vùng đất Long Biên và Thành Hà Nội, nhân dân trên địa bàn Long Biên đã kiên cường đánh địch, đánh lui nhiều cuộc tiến quân của địch
Đầu thế kỷ XX, phong trào chống Pháp mang màu sắc mới dội vào Long Biên, các tầng lớp nhân dân, nhất là thế hệ trẻ nhanh chóng tiếp thu luồng tư tưởng mới Cuối năm 1926, Hội Việt Nam cách mạng thanh niên được gây dựng ở Hà Nội, sau đó
mở rộng hoạt động ra ngoại thành và các tỉnh Bắc Bộ Hội Việt Nam cách mạng thanh niên đã tác động mạnh mẽ tới phong trào công nhân, nhân dân lao động trên địa bàn Long Biên, đặc biệt từ năm 1928, khi Hội thực hiện “vô sản hóa”
Tháng 8-1929, những hội viên ưu tú của Hội Việt Nam cách mạng thanh niên gia nhập Đông Dương Cộng sản Đảng được cử vào Nhà máy gạch Cầu Đuống thực hiện “vô sản hóa”, sau đó, thành lập Chi bộ đảng đầu tiên tại nhà máy Chi bộ đảng đã tổ chức công nhân đấu tranh đòi cải thiện điều kiện lao động và chống đánh đập, ức hiếp công nhân
Sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam thành lập (2-1930), hòa vào phong trào cách mạng trên cả nước, các hoạt động đấu tranh trên địa bàn Long Biên phát triển mạnh mẽ Được đồng chí
Trang 13Lương Khánh Thiện-Ủy viên Thường vụ Xứ ủy quan tâm tuyên truyền, giác ngộ, cuối tháng 12-1937, Chi bộ ghép nhà máy Khuy-Hỏa xa ra đời, gồm 3 đảng viên
Dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Chi bộ đảng, phong trào đấu tranh của công nhân được tổ chức chặt chẽ, các tổ chức quần chúng được củng cố, phát triển
Bất chấp sự đàn áp của Pháp và Nhật, phong trào cách mạng trên địa bàn dâng lên mạnh mẽ Nhân dân đấu tranh phản đối sự tàn bạo của binh lính, chống khủng bố, đòi tăng lương, giảm giờ làm, chống cướp đất làm sân bay liên tiếp diễn ra…
Sau ngày Nhật đảo chính Pháp (9-3-1945), thực hiện Chỉ thị
“Nhật-Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta” của Thường vụ Trung ương, nhân dân Long Biên tích cực chuẩn bị mọi mặt để đón thời cơ, giành chính quyền
Sáng 18-8-1945, đoàn quân khởi nghĩa tiến vào Phủ lỵ tại Trường Lâm (nay là Việt Hưng) vây ép, buộc Tri phủ Gia Lâm Nguyễn Ngọc Kiểm phải nộp ấn tín và vũ khí Ta tuyên bố giải tán chính quyền tay sai Nhật-Pháp ở phủ Gia Lâm Đoàn quân khởi nghĩa chiến thắng trở về cổ vũ nhân dân vùng lên giành chính quyền ở làng xã, giải phóng quê hương
Sau Cách mạng Tháng Tám, nhân dân Long Biên hăng hái hưởng ứng lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh tích cực diệt
“giặc đói”, “giặc dốt” và sẵn sàng chống giặc ngoại xâm, tích cực tham gia xây dựng chính quyền cách mạng
Toàn quốc kháng chiến, quân và dân Long Biên hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ góp phần bảo vệ cơ quan đầu não kháng chiến rút an toàn ra chiến khu Tiểu đội chiến đấu Phúc Xá (Ngọc Thụy) và tự vệ vùng ven đã đưa 2 nghìn cán bộ, chiến sĩ và nhân
Trang 14dân từ nội thành rút ra ngoài an toàn Trong đêm 18-2-1947, để bảo đảm cho Trung đoàn Thủ đô rút quân thắng lợi, Nguyễn Ngọc Nại cùng đơn vị của mình đã chiến đấu, thu hút binh lực, hỏa lực của địch về mình, 8 đồng chí hy sinh để cuộc rút quân toàn thắng.
Trong cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp, quân và dân Long Biên vừa chiến đấu vừa sản xuất phục vụ chiến đấu, cùng với bộ đội chủ lực lập nên những chiến công vang dội, những tên gọi “Đại đội Hồng Hà”, “Sóng sông Hồng”,
“Lửa phi trường”, “Du kích Ngọc Thụy”… làm kẻ thù kiếp sợ Hiệp định Giơnevơ về lập lại hòa bình ở Việt Nam được ký kết Ngày 3-10-1954, những tên lính Pháp cuối cùng rút chạy, quê hương giải phóng
Chiều 10-10-1954, lực lượng quần chúng với đội ngũ chỉnh
tề hùng dũng tiến qua cầu Long Biên sang nội thành Hà Nội mít tinh mừng Thủ đô hoàn toàn giải phóng
Hòa bình lập lại trên miền Bắc, nhân dân Long Biên vượt qua những khó khăn, thách thức hoàn thành cải tạo, xây dựng cơ
sở vật chất ban đầu cho chủ nghĩa xã hội Trong những năm tháng lịch sử này, quân và dân trên địa bàn Long Biên vinh dự được Chủ tịch Hồ Chí Minh nhiều lần về thăm
Ngày 19-5-1955, Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm nhà máy xe lửa Gia Lâm Người động viên: “Phải đoàn kết giữa công nhân
cũ và mới, phải nêu cao tinh thần làm chủ, khắc phục khó khăn, hoàn thành tốt nhiệm vụ”1 Làm theo lời Bác, năm 1962, cán bộ
1 Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố Hà Nội: Bác Hồ với Thủ đô Hà Nội, Thủ
đô Hà Nội với Bác Hồ, Nxb.CTQG, H.2013, tr 267.
Trang 15công nhân nhà máy đã có sáng kiến phát động phong trào thi đua
“Ngày thứ 7 đẩy mạnh sản xuất, đấu tranh thống nhất đất nước”.
Ngày 16-8-1956, sau 2 tháng đi vào hoạt động, nhà máy Diêm Thống nhất tự hào được đón Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm Bác căn dặn công nhân ra sức làm cho nhà máy phát triển và thưởng Huy hiệu của Người cho các cô nuôi dạy trẻ của nhà máy
Ngày 18-2-1958, Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm và chúc Tết nhân dân xã Việt Hưng Tại đình Trường Lâm, Bác đã căn dặn đồng bào phải đoàn kết, chăm lo chống hạn cứu lúa, đồng thời ra sức thi đua sản xuất để góp phần xây dựng quê hương, đất nước ngày càng giàu đẹp
Ngày 8-9-1958, Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm công trình thủy nông Gia Thượng (Ngọc Thụy) và Trường Sĩ quan Hậu Cần (nay là Học viện Hậu Cần) Bác nói chuyện thân mật với cán bộ, chiến sĩ và nhân dân địa phương
Ngày 8-1-1959, Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm Xưởng May
10 Bác hỏi thăm cán bộ, công nhân và căn dặn là phải hăng hái thi đua sản xuất
Thực hiện lời dạy của Bác, nhân dân Long Biên luôn đi đầu trong các phong trào đóng thuế, tuyển quân với quyết tâm “thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người”
Đế quốc Mỹ leo thang chiến tranh đánh phá miền Bắc, kho xăng Đức Giang, cầu Long Biên là mục tiêu trọng điểm bắn phá của đế quốc Mỹ Ngày 29-6-1966, máy bay Mỹ liên tiếp lao vào đánh phá kho xăng Đức Giang, lực lượng phòng cháy chữa cháy, công an, công nhân nhà máy và nhân dân trong vùng đã
Trang 16hợp lực dập lửa cứu được 23 triệu lít xăng Bác Hồ đã gửi thư
khen, trong thư Bác viết: “Trong việc phòng cháy, chữa cháy các đồng chí bình tĩnh, tích cực và dũng cảm Các đồng chí đã phối hợp tốt với lực lượng quần chúng Do đó, các đồng chí luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ, dù trong điều kiện khó khăn”1.Ngày 11-8-1967, giặc Mỹ đánh phá cầu Long Biên, các nhịp
số 8, 10, 11, 14 bị hỏng nặng, nhịp 15 bị sập hoàn toàn Nhằm duy trì huyết mạch giao thông, ngay lập tức các lực lượng bảo đảm giao thông đã triển khai bến phà Bác Cổ-Phú Viên, cầu phao Chương Dương được khẩn trương lắp đặt Sau ngày thống nhất đất nước, cầu phao Chương Dương tiếp tục sứ mệnh cho đến tận những năm 80 của thế kỷ XX
Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, Long Biên
đã cung cấp sức người, sức của, hàng nghìn lượt người con ưu tú lên đường chiến đấu giải phóng đất nước, góp phần làm nên chiến thắng vẻ vang của dân tộc Long Biên có 3.469 người có công, trong đó có 47 Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, 24 cán bộ lão thành cách mạng, 79 cán bộ Tiền khởi nghĩa, 247 chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày, 1.817 liệt sĩ; 1.257 thương binh, bệnh binh; 3 Anh hùng Lực lượng vũ trang Với những thành tích xuất sắc trong chiến đấu và sản xuất, các đơn vị Thạch Bàn, Giang Biên, thị trấn Gia Lâm, Ngọc Thụy, Nhà máy xe lửa Gia Lâm, Công ty may 10, Công ty Xăng dầu khu vực I, đã được Đảng và
Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Với những chiến công trong cuộc kháng chiến, Đảng
1 Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố Hà Nội: Bác Hồ với Thủ đô Hà Nội, Thủ
đô Hà Nội với Bác Hồ, Nxb.CTQG, H.2013, tr 451.
Trang 17bộ và nhân dân huyện Gia Lâm được phong tặng danh hiệu Đơn
vị Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân
Sau ngày toàn thắng, cùng Thủ đô và cả nước, nhân dân Long Biên ra sức lao động sản xuất, xây dựng chủ nghĩa xã hội
và bảo vệ Tổ quốc Trong công cuộc đổi mới, cán bộ, đảng viên các xã, thị trấn trên địa bàn Long Biên đoàn kết, sáng tạo, phát huy sức mạnh tổng hợp của các lực lượng, các thành phần kinh
tế, khơi dậy tiềm năng trí tuệ của nhân dân, vượt qua khó khăn, thách thức giành nhiều thành tựu quan trọng Kinh tế tăng trưởng khá, văn hóa-xã hội phát triển, an ninh chính trị, trật tự-an toàn
xã hội được giữ vững, đời sống nhân dân ngày càng được cải thiện và nâng cao Nhân dân tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng
và chính quyền các cấp
Với những kết quả quan trọng đạt được trong công cuộc đổi mới, các đơn vị trên địa bàn quận: Công ty cầu 12, Công ty Kim khí Thăng Long, Công ty May 10, Công ty May Đức Giang, phường Đức Giang… đã được Đảng và Nhà nước tặng danh hiệu
Anh hùng lao động.
Với sự phát triển nhanh theo hướng đô thị hóa của các xã, thị trấn trên địa bàn, thực hiện định hướng phát triển Thủ đô của Đảng và Nhà nước, quận Long Biên được thành lập Đảng bộ và nhân dân quận Long Biên phát huy truyền thống yêu nước và đấu tranh cách mạng, đoàn kết vượt qua mọi khó khăn, viết tiếp những trang sử mới, góp phần làm rạng rỡ truyền thống hào hùng của vùng đất Long Biên “Địa Linh-Nhân kiệt”
Trang 18CHƯƠNG II
ĐẢNG BỘ QUẬN LONG BIÊN THÀNH LẬP, KIỆN TOÀN HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ, XÁC ĐỊNH TRỌNG TÂM LÃNH ĐẠO VÀ THỰC HIỆN THẮNG LỢI CÁC NHIỆM VỤ (2003-2005)
I ĐẢNG BỘ QUẬN LONG BIÊN RA ĐỜI
Sau hơn 15 năm tiến hành công cuộc đổi mới, cùng với cả nước, Thủ đô Hà Nội đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, với những chuyển biến sâu sắc toàn diện trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội Ngày 15-12-2000, Bộ Chính trị ra Nghị quyết số
hội ra Pháp lệnh Thủ đô với định hướng đẩy mạnh phát triển Thủ
đô về phía Bắc Đó là vinh dự lớn, đồng thời là trách nhiệm hết sức nặng nề của Đảng bộ và nhân dân Thủ đô với cả nước
Trong bối cảnh mới, để đáp ứng yêu cầu phát triển của Thủ
đô, ngày 6-11-2003, Chính phủ ban hành Nghị định số 132/2003/NĐ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính để thành lập quận Long Biên1 thuộc thành phố Hà Nội
1 Ban đầu tên quận được trưng cầu ý kiến là: Long Biên, Bồ Đề, Bạch Đằng
Từ kết quả trưng cầu ý kiến, quyết định lấy tên quận là Long Biên.
Trang 19Ngày 27-11-2003, Ban Thường vụ Thành ủy ban hành Quyết định số 207/QĐ-TU, về việc thành lập Đảng bộ quận Long Biên trực thuộc Đảng bộ Thành phố Hà Nội
Ngày 12-12-2003, Ban Thường vụ Thành ủy ra Quyết định số 2152/QĐ-TU chỉ định Ban Chấp hành lâm thời Đảng bộ quận Long Biên gồm 28 đồng chí: Đồng chí Lê Anh Hào-Ủy viên Ban Thường
vụ Thành ủy giữ cương vị Bí thư Quận ủy Long Biên; đồng chí Trần Văn Thanh giữ cương vị Phó Bí thư thường trực Quận ủy, quyền Chủ tịch Hội đồng nhân dân quận; đồng chí Vũ Đức Bảo giữ cương vị Phó Bí thư Quận ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân quận Ngày 30-12-2003, Thành ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Thành phố Hà Nội tổ chức lễ
ra mắt quận Long Biên Đồng chí Nguyễn Phú Trọng-Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội đã trao quyết định Ban Chấp hành lâm thời Đảng bộ quận1
Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã gửi thư chúc mừng Đảng bộ và
nhân dân trong quận: “Chúc quận Long Biên mới thành lập có những thành tích không kém các quận huyện khác đã xây dựng từ lâu Nhờ chuyển đến toàn thể nhân dân, các cụ ông, cụ bà, các gia đình thương binh liệt sĩ và có công với cách mệnh, đến các cháu thanh niên và nhi đồng gái trai những lời chúc tốt đẹp nhất”2
1 Cùng tham dự Lễ ra mắt có đồng chí Phùng Hữu Phú - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư thường trực Thành ủy Hà Nội, đồng chí Hoàng Văn Nghiên-
Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch UBND Thành phố.
2 Trong năm 2004, kỷ niệm 50 năm chiến thắng Điện Biên Phủ, Đoàn đại biểu lãnh đạo Quận ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc quận Long Biên do đồng chí Trần Văn Thanh-Phó Bí thư Quận ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân quận làm trưởng đoàn đến thăm và chúc mừng Đại tướng Võ Nguyên Giáp
Trang 20Ngày 1-1-2004, quận Long Biên chính thức đi vào hoạt động Khi thành lập, Đảng bộ quận Long Biên có 41 cơ sở đảng (gồm 31 đảng bộ và 10 chi bộ cơ sở) được bàn giao từ Đảng bộ huyện Gia Lâm Trong đó có 13 cơ sở đảng xã, thị trấn; 28 cơ sở đảng trong doanh nghiệp và trong cơ quan sự nghiệp, bệnh viện, nhà trường với 7.071 đảng viên.
Được thành lập trên cơ sở chia tách từ huyện Gia Lâm Anh hùng, Đảng bộ và nhân dân Long Biên ý thức sâu sắc về những giá trị truyền thống được các thế hệ đi trước tạo dựng, cũng như
ý thức rõ về trách nhiệm phát huy những giá trị đó trong hoàn cảnh mới Tình đoàn kết, gắn bó đặc biệt giữa Long Biên - Gia Lâm là một nguồn sức mạnh để Đảng bộ và nhân dân Long Biên, Gia Lâm tiếp tục vươn lên đóng góp ngày càng nhiều vào tiến trình phát triển của Thủ đô, đất nước
Quận Long Biên có vị trí chiến lược rất quan trọng về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng an ninh của Hà Nội và đất nước Nơi đây là đầu mối của các tuyến đường giao thông quan trọng gồm cả đường sắt, đường bộ, đường thủy nối liền với các tỉnh phía Bắc, Đông Bắc; có sân bay Gia Lâm, khu vực quân sự; nằm trong vùng tam giác kinh tế trọng điểm Hà Nội-Hải Phòng-Quảng Ninh đang phát triển sôi động trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế Long Biên có khu công nghiệp liên doanh với nước ngoài, nhiều công trình kinh tế, văn hóa, khoa học-kỹ thuật, cơ quan, nhà máy, đơn vị sản xuất-kinh doanh của Trung ương và địa phương1
1 Đóng trên địa bàn quận có trên 200 cơ quan, đơn vị của Trung ương và của Thành phố, 647 doanh nghiệp.
Trang 21Long Biên là quận nội thành có diện tích tự nhiên lớn, với quỹ đất quy hoạch cho phát triển đô thị còn khá nhiều, là điều kiện để phát triển nhanh trong tương lai
Long Biên là quận thành lập sau nên học hỏi được nhiều kinh nghiệm từ các quận thành lập trước đó, được các đồng chí lãnh đạo của Đảng, Nhà nước và Thành phố quan tâm chỉ đạo1, được Thành phố tăng cường cán bộ, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ Toàn thể cán bộ, đảng viên, nhân dân trong quận vui mừng, phấn khởi khi chuyển từ huyện, xã, sang quận, phường, là nguồn động lực tinh thần to lớn… Đây là những yếu tố thuận lợi cho Long Biên phát triển nhanh, mạnh và bền vững về mọi mặt, quyết định chiều hướng phát triển của Quận
Bên cạnh những thuận lợi, Long Biên có nhiều khó khăn so với tiêu chí một quận Kết cấu hạ tầng còn thiếu và chưa đồng bộ
Hệ thống giao thông, đặc biệt là các tuyến xương sống của quận còn thiếu và phải dựa vào các tuyến quốc lộ Hệ thống điện, nước, chiếu sáng, thu gom rác thải mới tập trung chủ yếu ở các phường mà trước đây là thị trấn, một số khu công nghiệp Hệ thống xử lý và thoát nước thải chung của quận chưa được quy hoạch xây dựng Diện tích tự nhiên rộng nhưng bị khống chế bởi các công trình dân dụng, quốc phòng, đê điều, vùng bãi rộng… nên hiệu quả khai thác thấp và khó khăn trong quản lý Lực lượng lao động nông nghiệp chưa qua đào tạo nghề, khó chuyển
1 Quận Long Biên được nhiều đồng chí lãnh đạo của Trung ương, Thành ủy, UBND thành phố Hà Nội về làm việc, chỉ đạo Tết Giáp Thân (2004), tết đầu tiên sau khi thành lập quận, đồng chí Nguyễn Phú Trọng - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội về làm việc chúc tết Đảng bộ và nhân dân quận Long Biên và dự lễ phát động trồng cây, phong trào thi đua quận Long Biên tại phường Ngọc Thụy.
Trang 22đổi nghề nghiệp, tìm kiếm việc làm khi bị thu hồi đất Trong thời
kỳ đầu, đội ngũ cán bộ thiếu, cơ bản cán bộ lãnh đạo trưởng các ban, phòng được bổ nhiệm từ cấp phó của ban, phòng huyện Gia Lâm (cũ); bộ máy các cơ quan cấp quận chưa kiện toàn, lại thực hiện chức năng, nhiệm vụ mới của một quận nội thành nên nhiều
bỡ ngỡ; trụ sở chưa có, phải thuê nhà dân và các cơ quan, diện tích chật hẹp, phương tiện, thiết bị kỹ thuật thiếu thốn…
Hoàn cảnh khó khăn đã đặt sự nghiệp xây dựng và phát triển của Đảng bộ và nhân dân Long Biên trước hàng loạt thách thức Yêu cầu đặt ra trước hết là phải định rõ hướng đi, sớm xác định
mô hình phát triển trước mắt và lâu dài một cách phù hợp, bảo đảm sự phát triển nhanh, có sự đột phá mang dấu ấn riêng của Quận; phải thay đổi cách thức quản lý, điều hành cho phù hợp với chức năng, nhiệm vụ là một quận nội thành; phải kết nối các nguồn động lực truyền thống và hiện đại, phát huy nội lực và chủ động tranh thủ sự quan tâm của thành phố, các nguồn lực từ bên ngoài để đón bắt được và phát huy tốt thời cơ phát triển
Nhận thức được những thuận lợi và khó khăn, ý thức rõ trách nhiệm lãnh đạo trong bước chuyển đổi quan trọng của địa phương sang giai đoạn phát triển mới, ngay sau khi thành lập, Quận ủy lâm thời tập trung xây dựng bộ máy, đội ngũ cán bộ đồng thời xác định hướng đi, tổ chức thực hiện có kết quả các nhiệm vụ chính trị
II ỔN ĐỊNH TỔ CHỨC VÀ CÁC MẶT CÔNG TÁC, LÃNH ĐẠO THỰC HIỆN CÁC NHIỆM VỤ CHÍNH TRỊ
Trong thời gian đầu, Đảng bộ và nhân dân quận Long Biên tiếp tục thực hiện các chỉ tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện
Trang 23Gia Lâm lần thứ XVIII đề ra Đồng thời, Đảng bộ xác định nhiệm vụ trọng yếu thời kỳ đầu là tập trung xây dựng quy hoạch tổng thể, xây dựng, kiện toàn đội ngũ cán bộ và tập trung chuẩn
bị cho Đại hội lần thứ nhất
Trong công tác quy hoạch, với tư duy đổi mới, quyết tâm bứt phá, trên cơ sở quy hoạch huyện Gia Lâm tỉ lệ 1/5000 đã có, quận tập trung xây dựng quy hoạch tổng thể theo địa giới hành chính mới Xây dựng quy hoạch từ đầu cũng là cơ hội để Long Biên xây dựng quy hoạch một cách đồng bộ, hiện đại, góp phần tạo nền tảng cơ sở vững chắc cho sự phát triển trong tương lai Quận ủy, Ủy ban nhân dân quận xác định đây là công việc hết sức quan trọng, cần phải đi trước một bước, tiến hành tập trung dứt điểm, làm cơ sở cho triển khai xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ và hiện đại Quy hoạch của Quận được đặt trong quy hoạch của vùng và Thủ đô, có tầm nhìn đến năm 2020 và dài hạn đến năm 2050 Quận ủy, Ủy ban nhân dân quận sớm chủ động làm việc với Thành phố, phối hợp chặt chẽ với các sở, ban ngành liên quan, nhất là Sở Quy hoạch kiến trúc, Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội, tập trung xây dựng Quy hoạch tỉ lệ 1/2000 và Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế-xã hội đến năm 2010, định hướng đến năm 2020 Trong xây dựng quy hoạch đã chú trọng gắn kết việc điều chỉnh không gian đô thị với mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội, đồng thời bảo đảm các yêu cầu phòng thủ khu vực
và an ninh, quốc phòng Một số lĩnh vực kinh tế-xã hội bức thiết như giao thông, cấp thoát nước, chiếu sáng vừa xây dựng quy hoạch vừa từng bước triển khai xây dựng để đáp ứng nhu cầu cấp bách của xã hội
Trang 24Công tác đầu tư xây dựng cơ bản được đẩy mạnh với tư tưởng chỉ đạo nhất quán là tập trung, đồng bộ và hiện đại; ưu tiên đầu tư cho giáo dục, y tế, giao thông đô thị, xây dựng các trụ sở
tổ dân phố và nâng cấp kết cấu hạ tầng
Cùng với việc tranh thủ sự giúp đỡ của Thành phố, huy động cao từ nguồn vốn ngân sách, quận triển khai thực hiện hiệu quả các dự án đấu giá quyền sử dụng đất, tạo thêm nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản
Trong quá trình thực hiện, cùng một lúc triển khai đồng thời nhiều dự án, khối lượng công việc lớn, trong hoàn cảnh đội ngũ cán bộ thiếu, phương tiện cơ sở vật chất nghèo nàn, quận đã nỗ lực trong việc hoàn tất thủ tục, tăng cường quản lý, giám sát; vừa tăng tiến độ giải ngân, thúc đẩy tiến độ xây dựng, vừa bảo đảm chất lượng nhằm nhanh chóng đưa các công trình vào sử dụng hiệu quả Từ thực tế quản lý các công trình, đội ngũ cán bộ không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, tích lũy được nhiều kinh nghiệm Đến tháng 9-2005, quận đã phê duyệt
214 dự án, khởi công 154 dự án đầu tư, tiếp tục chuẩn bị đầu tư
33 dự án Tổng mức đầu tư xây dựng cơ bản đạt trên 500 tỷ đồng, bước đầu 92 công trình nhanh chóng được hoàn thành và đưa vào
sử dụng
Trở thành quận nội thành đã tạo nên sự phấn khởi và mở rộng hơn cơ hội phát triển của các nhà đầu tư, các doanh nghiệp cũng như của từng gia đình Đây là điều kiện rất thuận lợi để Long Biên thực hiện xã hội hóa việc đầu tư xây dựng đô thị bằng các chính sách, cơ chế mang tính đặc thù Hàng loạt công trình lớn được đẩy nhanh tiến độ, sớm đưa vào sử dụng đã tạo ra sự
Trang 25kích thích có tính dây chuyền của các cơ quan, doanh nghiệp và nhân dân trong xây dựng, chỉnh trang trụ sở, nhà cửa Các khu đô thị mới đẩy nhanh tiến độ xây dựng Nhiều cơ quan, doanh nghiệp xây dựng mới hoặc mở rộng trụ sở làm việc, cơ sở sản xuất kinh doanh
Quận chỉ đạo tập trung quy hoạch xây dựng trụ sở sinh hoạt, khu hoạt động thể thao của các phường, tổ dân phố; cải tạo, mở rộng và nâng cấp một số tuyến giao thông đô thị; cống hóa hệ thống thoát nước; lắp đặt hệ thống chiếu sáng một số tuyến đường rộng trên 2 mét ở các phường; rà soát, chấn chỉnh hoạt động quảng cáo Công tác vệ sinh môi trường đô thị đi vào nền nếp ngay từ thời gian mới thành lập quận Long Biên là quận đầu tiên của Thành phố tổ chức tốt việc đấu thầu thu gom rác thải theo đề án xã hội hóa vệ sinh môi trường Công tác phòng chống lụt bão, úng ngập cục bộ được triển khai tích cực Bộ mặt đô thị thay đổi nhanh chóng, không gian chung của quận, phường khang trang và sạch đẹp hơn Các tuyến phố văn minh đô thị dần hình thành
Trong 2 năm (2004-2005), tình hình thị trường nhà đất và quá trình đô thị hóa diễn ra sôi động Trước thực tế đó, Đảng bộ, chính quyền chú trọng tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác quản lý đất đai, trật tự xây dựng và giao thông đô thị Các cấp chính quyền tập trung xử lý các vấn đề tồn đọng và mới nảy sinh, đồng thời thực hiện các giải pháp quản lý cơ bản, lâu dài: tiến hành tổng kiểm kê đất đai để đánh giá hiện trạng và tình hình sử dụng đất, thống kê đất nhỏ, kẹt, đưa vào quy hoạch xây dựng hoặc đấu giá quyền sử dụng lấy vốn đầu tư kết cấu hạ tầng tại các phường Một số vi phạm trước đây về đất đai được phân loại xử
Trang 26lý kiên quyết Tình trạng vi phạm, lấn chiếm, tự ý chuyển đổi đất nông nghiệp được ngăn chặn Việc cấp giấy chứng nhận quyền
sử dụng đất, cấp phép xây dựng, chuyển quyền sử dụng đất có nhiều cố gắng Trong gần 2 năm, quận đã cấp 8.444 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, 522 giấy phép xây dựng1 Nhân dân có ý thức hơn trong việc chấp hành các quy định quản lý đất đai, trật
tự xây dựng và giao thông đô thị Tình trạng ùn tắc giao thông từng bước được giải quyết Kỷ cương, trật tự giao thông đô thị dần đi vào nền nếp
Thực hiện các dự án hạ tầng phát triển đô thị, công tác giải phóng mặt bằng đặt ra tiến độ khẩn trương, với khối lượng lớn Đây là công việc có nhiều khó khăn, phức tạp do giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất tăng nhanh; các văn bản hướng dẫn của cấp trên thường có sự điều chỉnh, thay đổi, có điểm chưa sát với thực tế; nhận thức của một bộ phận nhân dân về vấn đề này chưa thông suốt Nhận thức rõ những khó khăn, phức tạp cần tập trung lãnh đạo tháo gỡ, Quận ủy huy động cả hệ thống chính trị tham gia với phương châm chỉ đạo làm tốt công tác tuyên truyền, giáo dục, thuyết phục; công khai các chế độ chính sách, các phương án đền bù; quan tâm giải quyết các lợi ích của người dân:
bố trí tái định cư, tạo việc làm cho người dân có đất nằm trong diện giải tỏa đền bù
Nhờ những giải pháp đồng bộ, hiệu quả, công tác giải phóng mặt bằng cơ bản được triển khai đúng tiến độ, đúng chính sách
và ít để xảy ra bức xúc, khiếu kiện đông người Trong 2 năm, hoàn thành việc đền bù, giải phóng mặt bằng các dự án xây dựng
1 Quận ủy Long Biên: Văn kiện Đại hội lần thứ nhất Đảng bộ quận Long Biên
(nhiệm kỳ 2005-2010), Long Biên, 2005, tr 11.
Trang 27Khu đô thị mới Việt Hưng, Sài Đồng, Thạch Bàn, đường vành đai 3 cầu Thanh Trì, bãi đỗ xe và chợ đầu mối Gia Thụy, khu đấu giá quyền sử dụng đất phường Việt Hưng…
Về phát triển kinh tế, quận Long Biên đi vào hoạt động trong điều kiện cơ cấu ngành kinh tế với công nghiệp-xây dựng cơ bản chiếm tỷ trọng lớn (70%), thương mại-dịch vụ chiếm 26,7%, nông nghiệp chiếm 3,3% Sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại dịch vụ còn manh mún, nhỏ lẻ, chưa được quy hoạch thành các vùng tập trung; khả năng thu hút vốn đầu tư phát triển còn hạn chế; trình độ kỹ thuật công nghệ, trình độ tay nghề người lao động chưa cao; sức cạnh tranh của sản phẩm còn thấp; kết cấu hạ tầng còn yếu kém
Ngay sau khi thành lập và đi vào hoạt động, Quận ủy, Ủy ban nhân dân quận đã đặt ra nhiệm vụ phải chuyển dịch cơ cấu kinh tế phù hợp với hướng phát triển chung của Thành phố, định hướng phát triển của quận, bảo đảm nguồn thu cho ngân sách địa phương và phát triển bền vững Ban Chấp hành lâm thời nhanh chóng chỉ đạo xây dựng, triển khai 3 Đề án phát triển kinh tế:
- Đề án phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp;
- Đề án quản lý đầu tư xây dựng chợ, trung tâm thương mại;
- Đề án phát triển nông nghiệp theo hướng đô thị sinh thái1 Mục tiêu chung của các đề án là đẩy mạnh phát triển kinh tế, đặc biệt là kinh tế công nghiệp-dịch vụ, bảo đảm duy trì tốc độ tăng trưởng cao, trên cơ sở đó đẩy nhanh quá trình chuyển dịch
cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp-dịch vụ-nông nghiệp; giảm dần tỉ trọng ngành nông nghiệp, phát triển nông nghiệp theo
1 Tại kỳ họp thứ 2 HĐND quận năm 2004 đã thông qua 3 đề án phát triển kinh
tế giai đoạn 2004-2005 và định hướng phát triển đến năm 2010.
Trang 28hướng đẩy mạnh sản xuất hàng hóa có giá trị kinh tế cao.
Từ định hướng đúng và triển khai các giải pháp đồng bộ, sự lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát của cấp ủy, chính quyền, các nguồn lực được khơi dậy, phát huy sự năng động của các thành phần kinh
tế, kinh tế quận Long Biên đã đạt mức tăng trưởng cao
Trong sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, các đơn vị doanh nghiệp đẩy mạnh việc sắp xếp lại tổ chức bộ máy, đổi mới công nghệ, chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất-kinh doanh, bám sát thị trường, gắn sản xuất với tiêu thụ sản phẩm Chất lượng sản phẩm được nâng cao, bước đầu tăng sức cạnh tranh trên thị trường Năm 2004, giá trị sản xuất công nghiệp tăng 17%
so với năm 2003 Năm 2005, giá trị sản xuất công nghiệp đạt 575,7 tỷ, tăng 18,3% so với năm 2004
Hoạt động kinh doanh thương mại, dịch vụ ngày càng phong phú, đa dạng với sự tham gia của nhiều thành phần kinh tế Hệ thống các chợ, trung tâm thương mại, dịch vụ được quy hoạch lại
và khuyến khích xây dựng theo hướng từng bước hình thành hệ thống thương mại chất lượng cao
Ngay sau khi thành lập quận, nhận thức được xu hướng thu hẹp diện tích đất nông nghiệp trong quá trình đô thị hóa1, lãnh đạo quận sớm xác định quan điểm phát triển kinh tế nông nghiệp
theo hướng nông nghiệp đô thị sinh thái
Quận ủy, Ủy ban nhân dân quận chủ trương đẩy mạnh chuyển
1 Khi thành lập, diện tích đất canh tác của Long Biên còn hơn 1.600 ha (chiếm 27,2%) Phần lớn diện tích đất nông nghiệp đã được bố trí chuyển đổi thành những khu đô thị công nghiệp (khoảng 800 ha) Diện tích đất ổn định để sản xuất nông
nghiệp chỉ còn trên 200 ha Theo Báo Hà Nội mới, ngày 20-9- 2004.
Trang 29đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi Qua quá trình tìm tòi khảo nghiệm thực tế, một số mô hình nông nghiệp đô thị được định hình, bước đầu đem lại hiệu quả kinh tế cao như nuôi thả cá gắn với dịch vụ câu cá, ẩm thực… Các hợp tác xã nông nghiệp và hộ nông dân chủ động chuyển dịch cơ cấu cây trồng, giảm nhanh diện tích cây lương thực, đồng thời hình thành một số vùng trồng cây ăn quả, vùng sản xuất rau an toàn đem lại hiệu quả kinh tế cao Giá trị bình quân 1ha đất nông nghiệp tăng nhanh, đạt trên 70 triệu đồng
Sau gần 2 năm (2004-2005), cơ cấu kinh tế của quận Long Biên đã có sự chuyển dịch nhanh chóng, tích cực theo hướng tăng dần tỷ trọng thương mại-dịch vụ Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân duy trì ở mức khá cao (18%/ năm)1, tạo đà phát triển cho những năm tiếp theo
Sản xuất kinh doanh phát triển, giá bất động sản tăng, các nguồn thu ngân sách đạt kế hoạch, trong đó có nhiều chỉ tiêu vượt kế hoạch giao Năm 2004, tổng thu đạt 259,404 tỷ đồng Năm 2005, thu ngân sách đạt 522,622 tỷ đồng (đạt 141% so với
dự toán)2 Nhằm tăng hiệu quả nguồn thu, Quận tập trung chỉ đạo hoàn thành việc đấu giá quyền sử dụng đất tại Việt Hưng, thu về cho ngân sách hơn 350 tỷ đồng, vượt cao so với kế hoạch Thành phố giao Việc chi ngân sách bảo đảm các nhu cầu thường xuyên và đột xuất; tiết kiệm chi thường xuyên, tập trung cho đầu tư phát triển
Trong lĩnh vực văn hóa-xã hội, Đảng bộ quan tâm đầu tư cho
1 Số liệu do Chi cục Thống kê quận Long Biên cung cấp.
2 Quận ủy Long Biên: Văn kiện Đại hội lần thứ nhất Đảng bộ quận Long Biên
(nhiệm kỳ 2005-2010), Long Biên, 2005.
Trang 30giáo dục theo quan điểm hiện đại, đồng bộ, mở rộng quy mô giáo dục đi liền với nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện và tạo sự đồng đều về chất lượng giữa các trường Quận tập trung xây dựng quy hoạch hệ thống trường lớp đáp ứng quy mô dạy và học trước mắt và lâu dài, đầu tư xây dựng hệ thống trường học đạt chuẩn quốc gia, mở rộng một số trường, trang bị đồng bộ máy vi tính cho các nhà trường Công tác xã hội hóa giáo dục được đẩy mạnh, đã phát huy tốt các nguồn lực đầu tư cho giáo dục, các Trung tâm giáo dục cộng đồng, Hội khuyến học của quận và các phường được thành lập, hoạt động hiệu quả.
Đội ngũ giáo viên được bổ sung về số lượng và nâng cao chất lượng Số giáo viên dạy giỏi tăng, giáo viên đạt trên chuẩn
về đào tạo ngày càng cao Quận tăng cường quản lý việc dạy thêm, học thêm, thu chi trong các trường; tiếp tục duy trì kết quả phổ cập giáo dục Tiểu học đúng độ tuổi và phổ cấp giáo dục Trung học cơ sở Tỷ lệ học sinh tốt nghiệp hàng năm đạt trên 99%, học sinh giỏi các cấp tăng lên hàng năm Các hoạt động nhằm thực hiện giáo dục toàn diện như văn nghệ, thể dục thể thao, phòng chống ma túy học đường… được triển khai tích cực Giáo dục thường xuyên, dạy nghề, hướng nghiệp cho học sinh có nhiều tiến bộ
Công tác y tế, chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân, y tế
dự phòng được quan tâm Quận trở thành mô hình điểm của toàn quốc trong công tác xây dựng “Phường tiên tiến về y học cổ truyền” Các chương trình quốc gia về y tế, vệ sinh an toàn thực phẩm, phòng ngừa, khống chế dịch bệnh được chủ động triển khai thực hiện có hiệu quả Năm 2005, Long Biên có 14/14
Trang 31phường đạt chuẩn quốc gia về y tế cơ sở, trở thành quận đầu tiên của Hà Nội đạt thành tích này Trong điều kiện quận mới thành lập, còn nhiều khó khăn, đây là thành tựu to lớn, thể hiện sự quan tâm đặc biệt của cấp ủy, chính quyền về công tác an sinh xã hội.Công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em được đặc biệt quan tâm với các hoạt động thiết thực Cuối năm 2005, tỷ lệ trẻ em dưới 5 tuổi suy dinh dưỡng giảm còn 12,6% Công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình được duy trì ổn định, đặc biệt quan tâm triển khai các hoạt động truyền thông về chăm sóc sức khỏe sinh sản - kế hoạch hóa gia đình Tỉ lệ sinh con thứ 3 là 3,97% (giảm 0,17% so với
kế hoạch giao)
Tiếp tục thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII về xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, Đảng bộ quan tâm xây dựng nếp sống văn minh đô thị, phát
huy bản sắc văn hóa truyền thống Quan điểm chỉ đạo của Quận
là tập trung xây dựng đời sống văn hóa cơ sở, trọng tâm là xây dựng gia đình văn hóa, tổ dân phố văn hóa Hoạt động tuyên truyền, thực hiện các quy ước về việc cưới, việc tang đã từng bước tạo chuyển biến trong nếp sống văn minh đô thị Phong trào xây dựng đời sống văn hóa, nếp sống văn minh đô thị được triển khai, phát triển sâu rộng ở các cơ quan, trường học, các phường,
đẩy mạnh Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” Tổ chức tốt việc bình xét và tôn vinh các gia đình văn
hóa Năm 2005, có 81,5% hộ đạt Gia đình văn hóa
Hoạt động văn hóa, văn nghệ quần chúng được duy trì và phát triển, lôi cuốn các tầng lớp nhân dân nhiệt tình tham gia, đạt nhiều giải thưởng cao trong các hội diễn của Thành phố
Phong trào thể dục-thể thao phát triển ở các cơ quan, đơn vị,
Trang 32trở thành hoạt động thường xuyên, rộng khắp Số người tham gia luyện tập thể dục thể thao thường xuyên đạt 25,3% Tỉ lệ hộ gia đình thể thao đạt 19%1 Các môn thể thao thành tích cao tiếp tục được đầu tư, góp phần phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, đào tạo vận động viên đạt giải trong các cuộc thi đấu quốc gia, khu vực và quốc tế Cơ sở vật chất cho các hoạt động văn hóa-thông tin, thể dục-thể thao của quận, các phường, tổ dân phố được quy hoạch, từng bước triển khai xây dựng
Công tác quản lý di tích lịch sử-văn hóa, lễ hội được coi trọng Quận đã tiến hành khảo sát, lập hồ sơ chống xuống cấp cho toàn bộ di tích trên địa bàn; phối hợp với Ban quản lý di tích danh thắng Hà Nội tiến hành kiểm kê hiện trạng 38 di tích lịch sử văn hóa được xếp hạng Việc trùng tu, tôn tạo di tích lịch sử được tiến hành trên cơ sở các cuộc hội thảo khoa học có sự tham gia của các chuyên gia đầu ngành2 Các ngành đã phối hợp thực hiện công tác quản lý hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên địa bàn.Chính sách an sinh xã hội được thực hiện tốt ngay từ ngày đầu thành lập Quận Các chế độ, chính sách đối với các đối tượng chính sách được thực hiện đầy đủ, kịp thời chu đáo Quận chỉ đạo các phường tổ chức tốt việc chúc thọ cho người cao tuổi, tặng quà cho hộ nghèo ngay từ dịp tết Giáp Thân (2004) Việc vận động nhân dân, các tổ chức tham gia “Quỹ đền ơn đáp nghĩa” đạt kết quả cao, đến quý III năm 2005 được trên 624 triệu đồng Nhiều cơ quan, đơn vị trên địa bàn đã tích cực đóng góp xây,
1 Quận ủy Long Biên: Văn kiện Đại hội lần thứ nhất Đảng bộ quận Long Biên
(nhiệm kỳ 2005-2010), Long Biên, 2005.
2 GS Lê Văn Lan tích cực tham gia giúp Phòng Văn hóa thông tin tiến hành nghiên cứu, khảo sát các di tích trên địa bàn quận.
Trang 33tặng nhà tình nghĩa, tặng sổ tiết kiệm, chăm sóc thương binh nặng, đỡ đầu con liệt sĩ, tặng quà nạn nhân chất độc màu da cam, trẻ em tàn tật…
Đời sống xã hội phát triển nhanh chóng đòi hỏi không ngừng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tạo việc làm Tổ chức dạy nghề cho các đối tượng: hộ nghèo, hộ có đất thu hồi phục vụ giải phóng mặt bằng, bộ đội xuất ngũ, gia đình thương binh liệt sỹ Bằng nhiều hình thức, chính quyền, các đoàn thể và doanh nghiệp trên địa bàn đã tạo việc làm cho hơn 7.500 lao động Trong một thời gian ngắn sau khi thành lập quận, Long Biên đã
cơ bản hoàn thành việc xóa nghèo (chỉ còn 0,39%), không còn hộ chính sách nằm trong diện nghèo Năm 2005, Quận đã được Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tặng Bằng ghi công
về thành tích xây nhà Đại đoàn kết, xóa xong nhà dột nát cho các
hộ nghèo
Trong công tác lãnh đạo quốc phòng-an ninh, bảo đảm trật tự
an toàn xã hội, Quận ủy quán triệt Nghị quyết Trung ương 8 khóa
IX và Đề án 27 của Thành ủy Hà Nội về “Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới”, Quận ủy lâm thời đã xây dựng và
triển khai Kế hoạch số 05 về công tác an ninh-quốc phòng Đảng
bộ tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục, đấu tranh chống
âm mưu “diễn biến hòa bình”, chống phá, bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch Các đơn vị trên địa bàn phối hợp tổ chức thực hiện tốt các giải pháp phòng ngừa, xác định rõ đối tượng, địa bàn trọng điểm, có phương án xử lý nhanh chóng, hiệu quả khi tình huống xảy ra Do vậy, an ninh chính trị trên địa bàn quận được giữ vững, bảo vệ tuyệt đối an toàn các sự kiện chính trị, mục tiêu
Trang 34trọng điểm; không để xảy ra các hoạt động phá hoại, không để xảy ra các điểm mâu thuẫn tranh chấp khiếu kiện trở thành “điểm nóng” chính trị…
Trong công tác đấu tranh phòng ngừa các loại tội phạm, Đảng bộ coi trọng công tác giáo dục, tuyên truyền pháp luật, nâng cao tinh thần cảnh giác, đấu tranh chống tội phạm Tăng cường công tác bảo vệ, nhất là quản lý vũ khí, phương tiện, vật liệu dễ cháy nổ… đáp ứng yêu cầu quản lý địa bàn có tốc độ đô thị hóa nhanh
Quá trình đô thị hóa mạnh mẽ, dân số tăng cơ học nhanh kéo theo là sự gia tăng các nhu cầu xã hội, làm cho tệ nạn xã hội diễn biến ngày càng phức tạp Lãnh đạo công tác phòng chống tệ nạn
xã hội, Đảng bộ chú trọng xây dựng nền tảng văn hóa từ gia đình, nhà trường, các cơ quan, tạo môi trường văn hóa lành mạnh để ngăn ngừa tệ nạn xã hội; kết hợp tốt các biện pháp phòng ngừa, tuyên truyền giáo dục với đấu tranh, xử lý theo pháp luật Nhờ các giải pháp đồng bộ, sự tích cực tham gia của các lực lượng, sau 2 năm triển khai về cơ bản trên địa bàn Quận không còn các
Trang 35mục tiêu trọng điểm Công tác đấu tranh phòng chống tội phạm, giữ vững trật tự an toàn xã hội đạt nhiều kết quả: Tội phạm và các tệ nạn xã hội được kiềm chế; an ninh trật tự, an toàn giao thông, kỷ cương văn minh đô thị được tăng cường; hoạt động của các đối tượng cơ hội chính trị đều bị phát hiện và có biện pháp đấu tranh kịp thời, hiệu quả; truy quét tội phạm hình sự đạt kết quả tốt1 Tết Ất Dậu (2005), Công an quận vinh dự đón đồng chí Phan Văn Khải-Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ đến thăm và chúc tết.
Công tác quân sự địa phương được tăng cường Quận đẩy mạnh công tác giáo dục, bồi dưỡng kiến thức quốc phòng cho cán bộ, đảng viên Luật nghĩa vụ quân sự, Pháp lệnh dự bị động viên, Pháp lệnh dân quân tự vệ được thực hiện nghiêm túc Việc giáo dục truyền thống yêu nước và cách mạng nhân các ngày lễ lớn được tăng cường, đặc biệt trong dịp kỷ niệm 60 năm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam Lực lượng bộ đội địa phương, dân quân tự vệ, quân dự bị động viên được kiện toàn về
tổ chức và huấn luyện theo kế hoạch Chất lượng và khả năng chủ động của lực lượng vũ trang quận được nâng lên Quận ủy chỉ đạo 14/14 phường tổ chức diễn tập phương án sẵn sàng chiến đấu, giải quyết các vấn đề phức tạp theo phương án A2, A4 Hoàn thành tốt kế hoạch huấn luyện, diễn tập, thực tập các phương án tác chiến và phòng thủ khu vực Hằng năm, Long Biên đều hoàn thành 100% chỉ tiêu giao quân, trong 2 năm đã có
1 Qua 2 năm, Công an quận đã khám phá điều tra phát hiện và xử lý 62 vụ tội phạm kinh tế, xử lý 81 đối tượng, truy thu về cho ngân sách trên 3,3 tỷ đồng, hàng hóa tạm giữ trên 1,2 tỷ đồng Đã điều tra, khám phá 657 vụ án hình sự, đạt tỉ lệ 73%, trong đó án nghiêm trọng là 42/50 vụ (84%).
Trang 36211 thanh niên lên đường thực hiện nghĩa vụ quân sự
III TẬP TRUNG KIỆN TOÀN HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ
Thực hiện Nghị định của Chính phủ về việc thành lập quận Long Biên, Ban Thường vụ Thành ủy đã chỉ đạo sâu sát công tác chuẩn bị bộ máy, nhân sự hệ thống chính trị quận Long Biên và huyện Gia Lâm
Sau khi quận Long Biên được thành lập, trong điều kiện mới, địa bàn mới, Ban Chấp hành lâm thời xác định trước hết tập trung lãnh đạo làm tốt công tác xây dựng đội ngũ cán bộ, nhanh chóng ổn định tổ chức, tư tưởng, phân công phân nhiệm rõ ràng, định hình phong cách làm việc hiện đại Bộ máy cơ quan Đảng, chính quyền các đoàn thể chính trị xã hội của quận được thành lập Các cơ quan ngành dọc Quân sự, Công an, Tòa án, Viện kiểm sát được cấp trên chỉ đạo thành lập Nhân sự bộ máy lãnh đạo hệ thống chính trị quận Long Biên chủ yếu từ huyện Gia Lâm (cũ), bổ sung thêm một số cán bộ ở các sở, ban, ngành và một số quận, huyện khác được điều động về
Để sớm kiện toàn, sắp xếp lại các tổ chức đảng, tổ dân phố, ban công tác Mặt trận và các chi hội đoàn thể chính trị-xã hội theo mô hình thống nhất, phù hợp, nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức Đảng đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của Đảng bộ quận, Ban thường vụ Quận ủy đã chỉ đạo Mặt trận
Tổ quốc, các đoàn thể chính trị xã hội sắp xếp, bố trí nhân sự cán
bộ chủ chốt từ quận đến cơ sở 14/14 phường đã hoàn thành việc chia tách làng xã, khu dân cư trước đây thành tổ dân phố theo đúng kế hoạch, tiến độ đề ra Đảng ủy các phường đã thành lập mới các chi bộ tổ dân phố (tăng 106 chi bộ so với trước khi chia
Trang 37tách); bầu đủ tổ trưởng dân phố theo địa danh mới Tổ chức các đoàn thể chính trị (ban công tác Mặt trận, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh ) được thành lập Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện của Ban Chấp hành Đảng bộ, Ban thường vụ Quận ủy và cấp ủy các cấp, sau một năm quận đi vào hoạt động, hệ thống chính trị từ quận đến cơ sở đã được xây dựng thống nhất, đồng bộ và đi vào hoạt động ổn định.
Công tác cán bộ được chú trọng thực hiện Trong 2 năm (2004-2005) đã luân chuyển, đề bạt, bổ nhiệm 91 cán bộ chủ chốt cấp ủy đảng, chính quyền, đoàn thể; bổ nhiệm 23 trưởng, phó phòng, ban, đơn vị; luân chuyển 2 cán bộ từ quận về phường; điều động, tiếp nhận 6 cán bộ; kiện toàn 1 Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân, 1 Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân quận, 4 Chủ tịch, Phó Chủ tịch đoàn thể cấp quận Đến cuối năm 2005, đội ngũ cán bộ cấp Quận và các phường cơ bản được kiện toàn Trong điều kiện trụ sở làm việc phải thuê của doanh nghiệp và nhà dân nhưng các đơn vị, phòng, ban đã nỗ lực khắc phục mọi khó khăn, vừa triển khai công việc thường xuyên, vừa củng cố tổ chức, ổn định bộ máy và học tập nâng cao năng lực công tác Qua thực tế công tác, đội ngũ cán bộ cấp quận đã nỗ lực vươn lên, có sự trưởng thành nhanh, ngày càng đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ lãnh đạo, quản lý
và tổ chức thực hiện trên các lĩnh vực Tại các đảng bộ cơ sở, công tác kiện toàn cấp ủy được chỉ đạo sâu sát Đội ngũ cán bộ cấp phường đã được củng cố một bước quan trọng qua công tác nhân sự và bầu cử Hội đồng nhân dân
Công tác giáo dục chính trị tư tưởng được Quận ủy chỉ đạo thực hiện nghiêm túc, hiệu quả, bám sát nhiệm vụ chính trị của quận Quận ủy tổ chức các lớp nghiên cứu, học tập nghị quyết
Trang 38của cấp trên gắn với việc xây dựng và triển khai các chương trình, kế hoạch hành động của địa phương, đơn vị Qua các đợt học tập, tuyên truyền đã giúp cấp ủy, cán bộ đảng viên nắm vững nội dung cơ bản của nghị quyết, từ đó tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động, giữ vững ổn định tư tưởng và hiệu quả tổ chức thực hiện.
Công tác bồi dưỡng, đào tạo quy hoạch cán bộ, tạo nguồn kế cận được đẩy mạnh Đến cuối năm 2005, Trung tâm bồi dưỡng chính trị Quận đã mở 76 lớp bồi dưỡng, đào tạo cho 14.228 học viên là cán bộ Đảng, chính quyền, đoàn thể quận và cơ sở
Công tác phát triển đảng viên mới được quan tâm, đạt kết quả cao cả về chất lượng và số lượng Đến hết quý III năm
2005, toàn Đảng bộ đã kết nạp được 355 đảng viên mới, hoàn thành chỉ tiêu đề ra Đa số các đồng chí mới kết nạp đều trẻ tuổi, có trình độ chính trị, chuyên môn, phát huy tốt vai trò ở địa phương, đơn vị
Công tác kiểm tra của cấp ủy và Ủy ban kiểm tra các cấp được thực hiện nghiêm túc Hằng năm, Quận ủy và các cấp ủy
cơ sở đều xây dựng chương trình kiểm tra, tập trung kiểm tra việc triển khai, thực hiện nghị quyết ở cơ sở Ủy ban kiểm tra Quận ủy đã hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra các cấp ủy, Ủy ban kiểm tra cơ sở xây dựng kế hoạch kiểm tra ở đơn vị theo quy định của Điều lệ Đảng Thành lập các đoàn kiểm tra chuyên đề
về công tác xây dựng Đảng, công tác quản lý đất đai, đầu tư xây dựng Công tác kiểm tra đã chú trọng hơn tới việc phát hiện, kiểm tra tổ chức Đảng và đảng viên khi có dấu hiệu vi phạm, đồng thời tích cực tham mưu cho cấp ủy xem xét, xử lý đảng
Trang 39viên vi phạm, giải quyết kịp thời đơn thư khiếu nại, tố cáo Đến tháng 9-2005, Đảng bộ đã xử lý kỷ luật 23 đảng viên vi phạm các nguyên tắc quản lý, thiếu tinh thần trách nhiệm Việc thi hành kỷ luật được thực hiện nghiêm túc, kịp thời và đúng quy định của Điều lệ Đảng
Thực hiện cuộc vận động xây dựng và chỉnh đốn Đảng theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 6 (lần 2) khóa VIII, Đảng bộ chú trọng giáo dục chính trị tư tưởng, củng cố tổ chức, cán bộ, đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức Đảng, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ Năm
2004, Ban Thường vụ Quận ủy đã khen thưởng 44 tổ chức cơ sở đảng đạt tiêu chuẩn trong sạch, vững mạnh (chiếm 83,02%); 9 tổ chức cơ sở đảng đạt loại khá (16,98%); không có đơn vị nào yếu kém Đây là một thành công lớn trong công tác xây dựng Đảng của quận ngay năm đầu thành lập
Công tác dân vận được tăng cường Đồng thời với việc tuyên truyền vận động nhân dân thực hiện tốt đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, công tác dân vận tập trung phát huy sức mạnh của quần chúng nhằm hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị chung của Quận Đảng bộ tập trung lãnh đạo thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở, phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong việc tham gia giám sát các hoạt động của tổ chức Đảng, chính quyền
Ngay khi đi vào hoạt động, tháng 1-2004, Đảng bộ bắt tay vào công tác chuẩn bị và tổ chức cuộc bầu cử Hội đồng nhân dân ba cấp, nhiệm kỳ 2004-2009 Quận ủy xác định đây là dịp
để kiện toàn tổ chức và sắp xếp đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ
Trang 40khối chính quyền Quận ủy chỉ đạo Thường trực Hội đồng nhân dân phối hợp với Ủy ban nhân dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xây dựng kế hoạch, tổ chức triển khai công tác bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp trên địa bàn theo đúng quy định, thực hiện tốt các bước hiệp thương bảo đảm tỷ lệ, cơ cấu theo quy định, đồng thời chỉ đạo, hướng dẫn Hội đồng nhân dân các phường chuẩn bị tốt về cơ sở vật chất, nhân sự, lấy ý kiến của cử tri nơi công tác, nơi cư trú đối với những người tham gia ứng cử Hội đồng nhân dân quận và đại biểu Hội đồng nhân dân phường
Ngày 19-4-2004, cử tri của 14 phường trên địa bàn quận Long Biên đã đi bầu cử Hội đồng nhân dân phường, Quận và Thành phố nhiệm kỳ 2004-2009 đạt 99,99% Qua bầu cử, chất lượng đại biểu Hội đồng nhân dân Quận, Hội đồng nhân dân các phường được nâng lên
Ngày 19-5-2004, Hội đồng nhân dân quận Long Biên khai mạc kỳ họp thứ nhất Đồng chí Trần Văn Thanh được bầu làm Chủ tịch Hội đồng nhân dân quận, đồng chí Nguyễn Văn Liêm làm Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân quận, đồng chí Nguyễn Văn Vinh làm Thường trực Hội đồng nhân dân quận Hội đồng nhân dân đã bầu đồng chí Vũ Đức Bảo làm Chủ tịch Ủy ban nhân dân quận, đồng chí Thẩm Thị Cúc và đồng chí Đặng Vũ Nhật Thăng làm Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân quận
Hội đồng nhân dân Quận và các phường tập trung nâng cao chất lượng ra nghị quyết, đổi mới nâng cao chất lượng hoạt động giám sát, thể hiện rõ hơn vai trò quyết định những vấn đề quan trọng của địa phương, cơ sở Công tác giám sát được tăng cường