Chuyen de 4 huong dan dau tu va khai thac thong tin tren t

huong dan dau tu va khai thac thong tin tren ttck

• Giao dịch mua bán chứng khoán

• Giao dịch mua bán chứng khoán trên Sở giao dịch

• Giao dịch mua bán chứng khoán trên thị trường OTC

• Giao dịch mua bán chứng khoán ngoài thị trường tự do

• Các chỉ số giá trên TTCK

• Hướng dẫn đọc và phân tích thông tin trên TTCK

Giao dịch chứng khoán

Truyền lệnh ơ

đại diện giao dịch tại sàn

Nhập lệnh

Máy chủ của TTGDCK

Nhà môi giới chứng khoán

• Hệ thống giao dịch đấu giá theo lệnh (Order-driven system)

• Lệnh giao dịch của người đầu tư được khớp trực tiếp với nhau không có sự

tham gia của người tạo lập thị trường Mức giá thực hiện là mức giá thoả

mãn cả bên mua và bên bán Giá thực hiện được xác định trên cơ sở cạnh tranh (đấu giá) giữa những người đầu tư

• Hệ thống giao dịch đấu giá theo giá (Price-driven system)

• Hệ thống giao dịch có sự xuất hiện của những nhà tạo lập thị trường

(market markers/dealers) cho một số loại chứng khoán nào đó Những nhà tạo lập thị trường có nghĩa vụ chào các mức giá mua và bán tốt nhất

• Giao dịch được thực hiện giữa một bên là người đầu tư và một bên là nhà

tạo lập thị trường

• Giá thực hiện được xác định trên cơ sở cạnh tranh giữa những người tạo thị

trường Những người tạo thị trường được hưởng phần chênh lệch (spread) giữa giá mua và giá bán trong các giao dịch.

ắ9:00 đến 10:00 - Khớp lệnh liờn tục

ắ10:00 đến 10:30 - Khớp lệnh định kỳ (xỏc định giỏ đúng cửa)

ắ10:30 đến 11:00 - Giao dịch thỏa thuận

ắ11:00 - Đúng cửa

• Trỏi phiếu:

ắ8:30 đến 11:00 - Giao dịch thỏa thuận

âBộ môn TCQT&TTCK, Khoa NH-TC

Nguyễn Đức Hiển, MBA

14-9

Thời gian ỏp dụng cơ chế

giao dịch mới trờn TTGDCK TP.HCM

• 07/05 đối với:

• Khớp lệnh liờn tục

• Đơn vị giao dịch lụ lớn (20.000)

• Đơn vị giao dịch lụ chẵn: 10 cp, CCQ

• 07/06 đơn vị giao dịch lụ chẵn - 100 cổ phiếu, CCQ

âBộ môn TCQT&TTCK, Khoa NH-TC

Nguyễn Đức Hiển, MBA

14-10

Thời gian giao dịch tại TTGDCK Hà Nội

ƒ Thời gian giao dịch: Từ 9h00-11h00 sỏng vào tất

cả cỏc làm việc trong tuần, trừ cỏc ngày lễ tết.

ƒ Phương thức giao dịch: khớp lệnh liờn tục

Khớp lệnh định kỳ và khớp lệnh liên tục

• Khớp lệnh liên tục (continuous auction)

• Là phương thức giao dịch được thực hiện liên tục khi

có các lệnh đối ứng được nhập vào hệ thống.

• Khớp lệnh định kỳ (call auction)

• Là phương thức giao dịch dựa trên cơ sở tập hợp tất

cả các lệnh mua và bán trong một khoảng thời gian

nhất định, sau đó khi đến giờ chốt giá giao dịch, giá

chứng khoán được khớp tại mức giá đảm bảo thực

hiện được khối lượng giao dịch là lớn nhất (khối

lượng mua và bán nhiều nhất)

Nguyên tắc khớp lệnh

• Ưu tiên về giá

• Lệnh mua có mức giá cao hơn

• Lệnh giao dịch tại mức giỏ khớp lệnh

xỏc định giỏ mở cửa (ATO)

• Lệnh thị trường (MP)

• Lệnh giao dịch tại mức giỏ khớp lệnh

xỏc định giỏ đúng cửa (ATC)

10:00 – 10:30 9:00 – 10:00

8:30 9:00Lệnh

-1 Lệnh giới hạn (LO)

• Lệnh giới hạn

• Là loại lệnh giao dịch trong đó người đặt lệnh đưa ra mức

giá mua hay bán có thể chấp nhận được Lệnh giới hạn

mua chỉ ra mức giá cao nhất mà người mua chấp nhận thực

hiện giao dịch; lệnh giới hạn bán chỉ ra mức giá bán thấp

nhất mà người chấp nhận giao dịch

• Đặc điểm:

• Một lệnh giới hạn thông thường không thể thực hiện ngay,

do đó nhà đầu tư phải xác định thời gian cho phép đến khi

có lệnh huỷ bỏ Trong khoảng thời gian lệnh giới hạn chưa

được thực hiện, khách hàng có thể thay đổi mức giá giới

hạn Khi hết thời gian đã định, lệnh chưa được thực hiện

• Hiệu lực của lệnh: đến lỳc kết thỳc ngày giao

dịch hoặc cho đến khi lệnh bị hủy bỏ (trừ lệnh

mua của nhà đầu tư nước ngoài)

1000 98

100 5000

KL Bỏn Giỏ bỏn

Giỏ Mua

KL Mua

Sổ lệnh sau khi khớp:

100 3000

KL Bỏn Giỏ bỏn

26.000 8.500 (M5)

34.000

5.500 3.000 (B4)

27.000 3.000 (M4)

25.500

9.500 4.000 (B3)

28.000 7.000 (M3)

22.500

24.500 15.000 (B2)

29.000 5.500 (M2)

15.500

34.500 10.000 (B1)

30.000 10.000 (M1)

10.000

Tớch luỹ bỏn Bỏn

Giỏ Mua

Tớch luỹ mua

14-23

Ví dụ 3: Khớp lệnh định kỳ có lệnh ATO

• Giỏ tham chiếu của lần khớp lệnh trước đú là 26.000 đồng

• Qua sổ lệnh ta cú giỏ khớp lệnh của cổ phiếu XYZ là 27.000 đồng

1.000 (B4) ATO

3.000 (M4)

11.500 10.500 (B3)

26.000 25.500

21.500 10.000 (B2)

27.000 25.500

21.500 28.000

7.000 (M3) 25.500

21.500 29.000

5.500 (M2) 18.500

31.500 10.000 (B1)

30.000 10.000 (M1)

13.000

Tớch luỹ Bỏn

Giỏ Mua

Sổ lệnh như sau:

1000 (B) 100

1000 (A) 98

100 (C) 5000

KL Bỏn Giỏ bỏn

Giỏ Mua

KL Mua

Sổ lệnh sau khi khớp:

100 (C) 3000

KL Bỏn Giỏ bỏn

Giỏ Mua

KL Mua

50.000 50.500

53.000

KL Bỏn Giỏ

0

0

500 500

Dư mua: 500 tại mức giỏ 50.500

Dư bỏn 2000 tại mức giỏ 52.000

• Nhà đầu tư khi ra lệnh giới hạn có thể phải nhận rủi

ro do mất cơ hội đầu tư, đặc biệt là trong trường hợp giá thị trường bỏ xa mức giá giới hạn (ngoài tầm kiểm soát của khách hàng) Trong một số trường hợp, lệnh giới hạn có thể không được thực hiện ngay cả khi giá

giới hạn được đáp ứng vì không đáp ứng được các nguyên tắc ưu tiên trong khớp lệnh

2 Lệnh thị trường (MP)

• Lệnh thị trường

• Là loại lệnh được sử dụng rất phổ biến trong các giao

dịch chứng khoán Khi sử dụng loại lệnh này, nhà

đầu tư sẵn sàng chấp nhận mua hoặc bán theo mức

giá của thị trường hiện tại và lệnh của nhà đầu tư

luôn luôn được thực hiện, Tuy nhiên, mức giá do

quan hệ cung - cầu chứng khoán trên thị trường

quyết định Vì vậy, lệnh thị trường còn được gọi là

chuyển thành lệnh giới hạn mua (bỏn) tại mức giỏ cao (thấp) hơn một đơn vị yết giỏ so với giỏ giao dịch cuối cựng trước đú

• Khụng nhập được khi khụng cú lệnh đối ứng

• Chỉ sử dụng trong phiờn khớp lệnh liờn tục (9:00 – 10:00)

• Khối lượng lệnh MP còn Æ Chờ trên sổ lệnh tại

mức giá thực hiện cuối cùng +1 đơn vị yết giá nếu

là lệnh MP mua (-1 đơn vị yết giá nếu là lệnh MP

1000 120

KL Bán Giá bán

KL Bán Giá bán

134 (B) 2000

1000 (C) 137

135 (A) 1000

KL Bán Giá bán

Giá mua

KL Mua

1000 (C) 137

134 (B) 400

KL Bán Giá bán

Giá mua

KL Mua

• Tăng tính thanh khoản cho thị trường

• Phù hợp với các nhà đầu tư lớn, đã có đầy đủ thông tin

• Nhược điểm

• Gây ra sự biến động giá bất thường

• Được áp dụng chủ yếu trong các trường hợp bán chứng

• Khối lượng giao dịch của lệnh ATO được cộng vào tổng khối lượng khớp lệnh nhưng lệnh ATO chỉ được phõn bổ sau khi lệnh giới hạn đó được phõn bổ hết

(Trong thời gian đặt lệnh, lệnh ATO được sắp xếp theo thứ tự ưu tiờn sau lệnh giới hạn)

• Lệnh ATO chỉ cú giỏ trị trong một đợt khớp lệnh vàkhụng cú giỏ trị trong đợt khớp lệnh tiếp theo

3 Lệnh ATO (mới)

Vớ dụ: Mua REE 1.000cp @ATO

Bỏn SAM 500cp @ATO

ắ Lệnh ATO ưu tiờn trước lệnh giới hạn khi so khớp lệnh.

ắ Giỏ thực hiện (nếu lệnh được thực hiện) là giỏ khớp lệnh

83 (D) 1000

1000 (B) ATO

84 (C) 1500

KL Bỏn Giỏ bỏn

KL Bỏn Giỏ bỏn

Giỏ mua

KL Mua

2000 (B) ATO

105 (C) 1500

KL Bỏn Giỏ bỏn

KL Bỏn Giỏ bỏn

Bỏn SAM 500cp @ATC

ATO/ATC sẽ tự động bị hủy khi thị trường chuyển trạng thỏi

Lệnh mua nước ngoài sẽ tự động bị hủy phần khụng được khớp

14-40

5 Lệnh dừng (stop order)

• Khái niệm:

• Là loại lệnh đặc biệt để bảo đảm cho các nhà đầu tư có thể

thu lợi nhuận tại một mức độ nhất định (bảo vệ lợi nhuận)

và phòng chống rủi ro trong trường hợp giá chứng khoán chuyển động theo chiều hướng ngược lại Sau khi đặt lệnh, nếu giá thị trường đạt tới hoặc vượt qua mức giá dừng thì

âBộ môn TCQT&TTCK, Khoa NH-TC

Nguyễn Đức Hiển, MBA

14-41

Lệnh dừng

• Hai cách sử dụng lệnh dừng có tính chất bảo vệ

1 Bảo vệ tiền lời của người kinh doanh trong một

thương vụ đã thực hiện.

2 Bảo vệ tiền lời của người bán trong một thương vụ

bán khống

• Hai cách sử dụng lệnh dừng có tính chất phòng ngừa

1 Phòng ngừa sự thua lỗ quá lớn trong trường hợp mua

• Lệnh dừng mua có tác dụng rất tích cực đối với nhà

đầu tư trong việc bán khống Lệnh dừng bán có tác dụng bảo vệ khoản lợi nhuận hoặc hạn chế thua lỗ

đối với các nhà đầu tư.

• Nhược điểm:

• Khi có một số lượng lớn các lệnh dừng được "châm ngòi”, sự náo loạn trong giao dịch sẽ xảy ra khi các lệnh dừng trở thành lệnh thị trường, từ đó bóp méo giá cả chứng khoán và mục đích của lệnh dừng là giới hạn thua lỗ và bảo vệ lợi nhuận không được thực hiện

Lệnh dừng giới hạn (stop limit order)

• Khái niệm:

• Là loại lệnh sử dụng để nhằm khắc phục sự bất định

về mức giá thực hiện tiềm ẩn trong lệnh dừng Đối với

lệnh dừng giới hạn, người đầu tư phải chỉ rõ hai mức

giá: một mức giá dừng và một mức giá giới hạn Khi

giá thị trường đạt tới hoặc vượt qua mức giá dừng thì

trình thực hiện lệnh dừng bán sẽ gồm 2 bước: Bước

1, lệnh dừng được châm ngòi; Bước 2, thực hiện lệnh tại mức giá giới hạn hoặc tốt hơn.

dụng trên thị trường OTC vì không có sự cân bằng

giữa giá của nhà môi giới và người đặt lệnh.

âBộ môn TCQT&TTCK, Khoa NH-TC

Nguyễn Đức Hiển, MBA

14-46

Giao dịch chứng khoỏn của nhà đầu tư nước ngoài

14-47

Giao dịch chứng khoỏn

của nhà đầu tư nước ngoài

• Khớp lệnh định kỳ

• Lệnh MUA nước ngoài nếu khụng được khớp

hoặc chỉ được khớp một phần vào thời điểm khớp

lệnh thỡ toàn bộ hoặc phần cũn lại của lệnh mua

đú sẽ TỰ ĐỘNG BỊ HỦY BỎ

• Khớp lệnh liờn tục

• Lệnh MUA nước ngoài khụng được khớp ngay sẽ

tự động bị hủy bỏ.

• Khi khối lượng nhà đầu tư nước ngoài được phộp

mua đó hết, lệnh MUA nước ngoài nhập vào hệ

thống sẽ khụng được chấp thuận

14-48

Giao dịch chứng khoỏn của nhà đầu tư nước ngoài

• Giao dịch thỏa thuận:

• Khối lượng được phộp mua sẽ được giảm

xuống ngay khi giao dịch thỏa thuận được thực

hiện giữa nhà đầu tư nước ngoài mua và nhà đầu tư trong nước bỏn.

• Khối lượng được phộp mua sẽ được tăng lờn

ngay khi kết thỳc việc thanh toỏn giao dịch được

thực hiện giữa nhà đầu tư nước ngoài bỏn với một nhà đầu tư trong nước.

• Khối lượng chứng khoỏn được mua sẽ khụng

thay đổi nếu giao dịch thỏa thuận giữa hai nhàđầu tư nước ngoài với nhau

âBộ môn TCQT&TTCK, Khoa NH-TC

Nguyễn Đức Hiển, MBA

14-49

Đơn vị giao dịch, đơn vị yết giỏ

và biờn độ giao động giỏ

• Khụng quy định đơn vị giao dịch đối với giao

dịch thỏa thuận trỏi phiếu

• Tại TTGDCK Hà Nội

• Đơn vị giao dịch: 100 CP

• Đối với giao dịch thoả thuận: tối thiểu 5000 CP

• Trái phiếu: 100.000.000 đồng mệnh giá

Đơn vị yết giá

• Đơn vị yết giá (quotation unit) là các mức giá tối thiểu trong đặt giá chứng khoán (tick size) Đơn vị yết giá có tác động tới tính thanh khoản của thị trường cũng như

hiệu quả của nhà đầu tư

• Đơn vị yết giá được tính riêng cho từng loại chứng khoán khác nhau (cổ phiếu, trái phiếu) và có thể áp dụng theo mức thang luỹ tiến với thị giá chứng khoán.

• Đối với các giao dịch theo phương pháp thoả thuận, thông thường các thị trường chứng khoán không quy

định đơn vị yết giá.

25.000 25.100 25.200 25.300 25.400

ƒ Đơn vị yết giá:

50.000 49.900

90.500 87.000 51.500 51.000 50.500

105.000 104.000 103.000 102.000 101.000

90.700 87.400 51.230

103.700 102.500 101.230

100.000 99.500

©Bé m«n TCQT&TTCK, Khoa NH-TC

NguyÔn §øc HiÓn, MBA

14-54

§¬n vÞ yÕt gi¸ trªn TTGDCK Hµ Néi

• (Trích Điểm 4 Quyết định 245/QĐ-UBCK ngày 4/5/2005 của Chủ tịch

UBCKNN về việc ban hành Hướng dẫn quy định đăng ký, giao dịch chứng khoán và công bố thông tin bất thường của tổ chức đăng ký giao dịch chứng khoán tại TTGDCKHN)

• 5 Đơn vị giao dịch, đơn vị yết giá

• 5.1 Không áp dụng đơn vị giao dịch đối với

giao dịch thoả thuận cổ phiếu và giao dịch trái phiếu

• 5.2 Đơn vị yết giá đối với giao dịch cổ phiếu và

trái phiếu là 100 đồng.

14-55

Giao dịch tại TTGD CK Hà Nội

ƒ Thời gian giao dịch: Từ 9h00-11h00 sáng vào tất cả các làm

việc trong tuần, trừ các ngày lễ tết.

ƒ Phương thức giao dịch: khớp lệnh liên tục

25.050 25.170 25.230

25.000 25.100 25.200 25.300 25.400 25.500 25.600 25.700 25.800 25.900

Cổ phiếu giao dịch trên

sàn có mệnh giá

10.000 đ/ Cổ phần

ƒ Đơn vị yết giá: 100 đồng.

14-56

Giao dịch tại TTGD CK Hà Nội

ƒ Giá tham chiếu: Giá tham chiếu

của cổ phiếu là bình quân gia quyền các giá thực hiện qua phương thức giao dịch báo giá của ngày có giao dịch gần nhất.

• Đơn vị giao dịch: 100 cổ phiếu

100 800 5.200 5.300 5.400 5.500 5.600 5.700 5.800 5.900

90 5.170 5.230

• Biên độ dao động giá: ±10%.

Giá trần = giá tham chiếu + (giá tham chiếu x 10%) (giá tối đa đặt mua/bán)

Giá sàn = giá tham chiếu - (giá tham chiếu x 10%) (giá tối thiểu đặt mua/bán)

45.300 49.830

40.770

( Giá tham chiếu) 49.800

40.800 (Giá trần)

(Giá sàn)

âBộ môn TCQT&TTCK, Khoa NH-TC

Nguyễn Đức Hiển, MBA

14-57

Giao dịch tại TTGD CK Hà Nội

ƒ Hiệu lực của lệnh: đến hết phiờn hoặc cho đến khi lệnh bị huỷ trờn hệ

thống.

ƒ Nguyờn tắc thực hiện lệnh giao dịch bỏo giỏ

• Ưu tiờn về mức giỏ

(Lệnh cú mức giỏ tốt nhất được thực hiện trước)

• Ưu tiờn về thời gian

(Nếu cú nhiều lệnh cựng mức giỏ thỡ lệnh nào được nhập vào hệ

thống trước sẽ được thực hiện trước)

• Mức giỏ thực hiện sẽ là mức giỏ của lệnh được nhập vào hệ thống

trước.

• Lệnh giao dịch cú thể được thực hiện toàn bộ hoặc một phần theo

bội số của đơn vị giao dịch.

• Sửa, hủy lệnh: được phộp huỷ lệnh hoặc thay đổi mức giỏ đối với cỏc

lệnh chưa được khớp hoặc phần cũn lại của lệnh đó khớp một phần.

âBộ môn TCQT&TTCK, Khoa NH-TC

Nguyễn Đức Hiển, MBA

14-58

Biên độ giao động giá

• Giới hạn thay đổi giá hàng ngày được xác định dựa trên giá cơ bản và thông thường là giá đóng cửa ngày hôm trước, mức giá đó gọi là giá tham chiếu Giới hạn thay

đổi giá có thể quy định theo một tỷ lệ cố định hoặc mức

cố định theo giá cơ bản

• Các nhà đầu tư có thể đặt lệnh của họ giữa giá trần (ceiling price) và giá sàn (floor price), bất kỳ lệnh mua hay bán chứng khoán nào nằm ngoài giới hạn trên đều

• Cổ phiếu, CCQ mới niờm yết

• Tổ chức NY, CTCK tư vấn niờm yết phải đưa ra

mức giỏ giao dịch dự kiến làm tham chiếu trong ngày giao dịch đầu tiờn

• Biờn độ dao động giỏ trong ngày đầu tiờn - 20%

• Chỉ nhận lệnh giới hạn và khớp lệnh một lần theo

phương thức khớp lệnh định kỳ

• Nếu trong 3 ngày giao dịch đầu tiờn, CP, CCQ mới

niờm yết chưa cú giỏ, tổ chức niờm yết sẽ phải xỏc định lại giỏ giao dịch dự kiến

Được hủy lệnh chưa được thực hiện (hết)

trong lần khớp lệnh định kỳ/liên tục trước

đó.

• Trong khớp lệnh liên tục: được phép hủy

các lệnh chưa được thực hiện.

Tr−êng hîp gi¸ giao dÞch x¸c lËp theo tËp hîp lÖnh

®¨ng ký th× gi¸ chèt lµ møc gi¸ cho khèi l−îng giao dÞch lµ lín nhÊt.

Trung tâm ký chứng khoán

và thanh toán bù trừ chứng khoán

(6)

(6)

(5)

Khách hàng (Người mua)

Hợp đồng Lệnh mua

Công ty CK A

Phòng tiếp thị Phòng giao dịch Phòng thanh toán

Chứng khoán

Vốn Ngân hàng uỷ thácA

Khách hàng (Người bán)

Hợp đồng Lệnh bán

Công ty CK B

Phòng

Phòng giao dịch Phòng thanh toán

Chứng khoán

Ngân hàng uỷ thácB Vốn

(1) (2)

(3) (4)

(7)

(8)

(9) (9)

Truyền lệnh ơ

đại diện giao dịch tại sàn

Nhập lệnh

Máy chủ của TTGDCK

Nhà môi giới chứng khoán

Người

Mua

Người Mua

Người

Bán

Người Bán

Tiền T+3

CK(T+3)

CK T+3

CK(T+2)

CK T+0

Trình tự thanh toán

âBộ môn TCQT&TTCK, Khoa NH-TC

Nguyễn Đức Hiển, MBA

14-69

Bước 1: Mở tài khoản

• Nhà đầu tư muốn mua hoặc bán chứng khoán phải tiến hành mở tài

khoản tại một công ty chứng khoán (CTCK) là thành viên của SGDCK

Phòng tiếp thị đại diện cho CTCK sẽ ký hợp đồng uỷ thác với nhà đầu

tư để mở tài khoản giao dịch Thủ tục mở tài khoản cũng tương tự như

mở tài khoản ngân hàng, trong đó chủ tài khoản cần phải cung cấp các

thông tin thiết yếu để phục vụ cho mục đích quản lý của CTCK

• Các loại tài khoản:

• Tài khoản tiền mặt (Cash account).

• Tài khoản bảo chứng (Margin account)

• Tài khoản tùy nghi (Diseretionary account)

• Tài khoản liên kết (Joint account)

• Tài khoản chung (Partnership account)

• Tài khoản ủy thác (Fiduciary account)

• Tài khoản lưu trữ cho người chưa đến tuổi trưởng thành (Mior's Custodian

Account)

• Tài khoản giao dịch quyền lựa chọn (Options Account)

• Tài khoản đánh số hoặc ghi mã (Numbered or coded Account)

âBộ môn TCQT&TTCK, Khoa NH-TC

Nguyễn Đức Hiển, MBA

14-70

mở tài khoản giao dịch

Công ty chứng khóan đầu tiên tại Việt Nam

9 Điền vào giấy Yêu cầu mở tài khoản

• Người đầu tư không được phép đồng thời đặt lệnh mua

và bán đối với 1 loại cổ phiếu, chứng chỉ quý đầu tư

trong cùng 1 ngày giao dịch

• Người đầu tư chỉ được có 1 TK giao dịch chứng khoán

và chỉ được mở tại 1 CTCK duy nhất

• Ký quý 70%, T+3 phải thanh toán đủ 100%

14-72

Cách thức để quản lý từ 2 TK trở lên

• Lí do cần 2 TK trở lên

• Biện pháp