Cảm nhận vẻ đẹp cảnh ra khơi trong hai đoạn trích:… Khi trời trong gió nhẹ, sớm mai hồng Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã Phăng mái trèo mạnh mẽ
Trang 1Cảm nhận vẻ đẹp cảnh ra khơi trong hai đoạn trích:
… Khi trời trong gió nhẹ, sớm mai hồng Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã Phăng mái trèo mạnh mẽ vượt trường giang Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng Rướn thân trắng bao la thâu góp gió…
(Quê hương- Chính Hữu)
… Mặt trời xuống biển như hòn lửa Sóng đã cài then đêm sập cửa Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi Câu hát căng buồm với gió khơi…
(Đoàn Thuyền đánh cá- Huy Cận)
Bài làm Biển từ lâu đã trở thành hình ảnh biểu tượng và là nguồn cảm hứng sáng tác cho nhiều nhà thơ, nhà văn Ở đó có nghề đánh cá với những con người làng chài chất phác, mộc mạc Hai tác phẩm “Quê hương” và “Đoàn thuyền đánh cá” đã khắc họa sắc nét cảnh vật thiên nhiên và con người trên biển khi ra khơi Đoạn trích một nằm trong tác phẩm “Quê hương” của nhà thơ Tế Hanh và đoạn trích thứ hai là đoạn thơ thuộc tác phẩm “ Đoàn thuyền đánh cá” của nhà thơ Huy Cận
Cả hai đoạn trích đêu khắc họa cảnh ra khơi của những người đánh cá Họ ra
đi với tâm thế hào hứng và niềm lạc quan phới phới Họ cùng ra đi vào một ngày nắng đẹp với khung cảnh hoành tráng, hùng vĩ nhưng cũng rất thơ mộng
Tuy nhiên, ở mỗi đoạn trích, đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi trên nền không gian khác nhau và mỗi cảnh lại mang một vẻ đẹp, ấn tượng riêng
Trang 2Ở khổ một của “Quê hương”, tác giả Tế Hanh có viết:
Khi trời trong, gió nhẹ sớm mai hồng Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá Mới sáng sớm, khi mặt trời còn ẩn sau những bóng mây, dân trai tráng trong làng bơi thuyền ra khơi đánh cá Đón những người dân chài là tín hiệu tốt lành của đất trời, sớm mai hồng với cơn gió nhẹ thoảng qua, bầu trời trong xanh Bức tranh thiên nhiên được Tế Hanh tô điểm với gam màu tươi sáng cùng những tính từ gợi
tả “trong”, “nhẹ”, “hồng” Nền thiên nhiên hiện trong trẻo, thơ mộng, đón những người dân chài ra đi cho một ngày mới bội thu Thiên nhiên trở thành nguồn cảm hững vô tận, giúp con người phấn chấn, sảng khoái, có tâm thế tốt nhất chuẩn bị cho một ngày lao động mới Trên khung cảnh thiên nhiên tuyệt mĩ ấy, dẫn đường con người đến với đại dương xanh không thể thiếu hình ảnh cánh thuyền buồm kiêu hãnh vươn mình trong gió:
Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã Phăng mái chèo mạnh mẽ vượt trường giang
So sánh con thuyền với “con tuấn mã” là một hình ảnh ấn tượng, độc đáo, thể hiện sự nhanh nhẹn Những chiếc thuyền rẽ sóng chạy băng băng, lời thơ của tác giả cũng theo đó bay vào không gian khoáng đạt, rộng lớn Con thuyền trong tâm thức của tác giả, của những người con làng chài mang một vẻ đẹp hồ hởi, trẻ trung, dũng mãnh Từ lâu, hình ảnh ấy đã trở nên thân thuộc, gắn liền với khung cảnh của làng chài Những hành động mạnh mẽ, khí thế hào hứng của chuyến đi được lột tả qua cách sử dụng những động từ “hăng”, “phăng” một các điêu luyện
và độc đáo Hình ảnh các chàng trai trở nên đẹp đẽ như những chàng kị sĩ tài ba, chèo lái con thuyền, đè sóng, cưỡi gió ra khơi Đặc sắc nhất là hình ảnh những cánh buồm căng rộng đón gió:
Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng Rướn thân trắng bao la thâu góp gió Cánh buồm vô tri được người thi sĩ thổi hồn và trở nên đẹp đẽ lạ thường Cánh buồm như mang theo tâm hồn thiêng liêng của cả làng chài Đến đây, tác giả đưa ra một hình ảnh so sánh độc đáo, lạ thường: “cánh buồm giương to như mảnh
Trang 3hồn làng” Linh hồn làng biển dường như được cụ thể hóa như cánh buồm trắng Gợi cảm giác đi xa, những ước mơ bay bổng, những khát khao cháy bỏng về một cuộc sống đầy đủ, ấm no của tuổi trẻ nhiều hoài bão Thể hiện một tình yêu quê hương tha thiết, khát vọng được cống hiến, xât dựng quê hương tươi đẹp Và từ lâu cánh buồm đã trở thành người bạn thân thiết không chỉ che chở, nuôi sống họ mà còn nâng đỡ cho những ước mơ được bay lên Con thuyền như tự “rướn” thân mình vươn ra biển lớn, hòa nhập vào với nắng và gió của biển khơi, góp sức nuôi sống làng chài
Nếu ở tác phẩm “Quê hương” của Tế Hanh, đoàn thuyền ra khơi đánh cá trong khung cảnh bình minh cho một khởi đầu mới thì bức tranh lao động của người dân chài lại được tác giả Huy Cận khắc họa khác lạ trong “Đoàn thuyền đánh cá” Đoàn thuyền đánh cá nối đuôi nhau ra khơi trong khung cảnh hoàng hôn đẹp, thơ mộng:
Mặt trời xuống biển như hòn lửa Sóng đã cài then đêm sập cửa Biển cả mênh mông được tác giả đặc tả bằng những hình ảnh đẹp đẽ, tráng
lệ và kì vĩ Huy Cận như mở ra trước mắt người đọc một khung cảnh thiên nhiên đẹp với gam màu chuyển dần từ đỏ rực sang tím sẫm Mặt trời được so sánh như hòn lửa đang chìm dần xuống đại dương bao la, làm cho khung cảnh càng trở nên tráng lệ, lộng lẫy Màn đêm dần buông xuống, vũ trụ như ngôi nhà của vạn vật từ
từ khép cánh cửa lại và cài then Thiên nhiên như trở nên gần gũi với con người hơn thông qua nghệ thuật nhân hóa độc đáo Cả đất trời dần đi vào trang thái nghỉ ngơi, không còn những nguy hiểm rình rập an nguy đến những người con của biển
Họ lại bắt đầu một cuộc hành trình mà không có sự dõi theo của vũ trụ, ra đi với tư thế làm chủ, say sưa xây dựng cuộc sống mới:
Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi Câu hát căng buồm cùng gió khơi
Cả đoàn thuyền hùng dũng tiến ra biển trên nền thiên nhiên tráng lệ Tuy đây không phải lần đầu họ ra khơi, những con người ấy dù đã trải qua biết bao lần thiên nhiên nổi giận, nhưng họ vẫn luôn mang trong mình tâm thế lạc quan, hào hứng Thiên nhiên như đối lập hoàn toàn với con người Những con người dù nhỏ bé vẫn
Trang 4luôn mang trong mình tâm thế sẵn sàng đối chọi với thiên nhiên Họ say mê với công việc khi mà vũ trụ rộng lớn bao trùm đang chìm vào trạng thái nghỉ ngơi Qua
đó, tác giả ca ngợi lòng nhiệt huyết và dũng cảm của những người lao động vẫn miệt mài bám biển Cuộc sống là một cuộc đua không giới hạn của con người và thiên nhiên Với lòng tin vào con người, Huy Cận đã nâng cao vị thế của người lao động và chứng minh con người luôn chiến thắng
Hình ảnh con người với tư thế làm chủ được tác giả Huy Cận đặt vào một không gian rộng lớn nhằm làm tăng tầm vóc, kích thước và vị trí của họ trong vũ trụ bao la Con người đã chế ngự cái kì vĩ, lớn lao của biển cả và đã biến cái dữ dội của thiên nhiên thành người thân, nguồn sống của mình Dù trong hoàn cảnh nào, nhũng người lao động vẫn luôn lạc quan, yêu đời cất lên những câu hát:
Câu hát căng buồm cùng gió khơi Mỗi cảnh ra khơi dù ở những thời điểm khác nhau trong ngày nhưng đều mang một vẻ đẹp hoành tráng, thơ mộng trên khung cảnh thiên nhiên được khắc họa ấn tượng với những sắc thái riêng Mà nổi bật trên đó là hình ảnh những người lao động nhiệt tình với tư thế hào hứng, lao động miệt mài không kể ngày đêm để xây dựng quê hương đất nước Họ làm việc với lòng say mê và những ước mơ được vun đắp