BÀI TẬP MÔN HỌC PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC HÓA HỌC: PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CỦA HỌC SINH BẰNG CÁCH VẬN DỤNG DẠY HỌC TÍCH HỢP PHẦNPHÂN BÓN HÓA HỌC TRONG MÔN HÓA HỌC

MỤC LỤC MỞ ĐẦU 5 1. Tên đề tài. 5 2. Lí do chọn đề tài. 5 3. Lịch sử của vấn đề nghiên cứu 7 4. Mục đích,nhiệm vụ nghiên cứu 8 5. Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu 9 6. Giả thuyết khoa học 9 7. Phương pháp nghiên cứu 10 8. Đóng góp mới của đề tài 10 9. Cấu trúc. 10 NỘI DUNG 11 Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc vận dụng DHTH về phân bón hóa học 11 1.1. Những định hướng đổi mới phương pháp dạy học 11 1.2. Dạy học tích hợp 13 1.3. Thực trạng việc dạy học tích hợp trong môn hóa học THPT ở nước ta 18 Tiểu kết chương 1 18 Chương 2: Vận dụng dạy học tích hợp về phân bón hóa học bộ môn hóa học 19 2.1. Nguyên tắc lựa chọn nội dung tích hợp 19 2.2. Quy trình xây dựng bài dạy học tích hợp 19 2.3. Một số nội dung tích hợp về phân bón hóa học 20 2.4. Giáo án bài dạy học tích hợp 27 2.5. Những thuận lợi và khó khăn khi dạy học tích hợp 40 Tiểu kết chương 2 40 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 41 1. Kết luận. 41 2. Kiến nghị. 41 TÀI LIỆU THAM KHẢO 42

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

KHOA HÓA HỌC

- -BÀI TẬP MÔN HỌC PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC HÓA HỌC

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CỦA HỌC SINH BẰNG CÁCH VẬN DỤNG DẠY HỌC TÍCH HỢP PHẦN PHÂN BÓN HÓA HỌC TRONG MÔN HÓA HỌC

Chuyên ngành: LL&PP giảng dạy Hóa học

Người hướng dẫn : PGS TS Trần Trung Ninh Sinh viên : Dương Thị Anh

Cuối cùng em xin chân thành cảm ơn gia đình và bạn bè đã luôn ủng hộ, giúp đỡ và động viên em trong suốt quá trình thực hiện bài tập môn học.

Hà Nội, ngày 31 tháng 05 năm 2016

Sinh viên Dương Thị Anh

1 Tên đ tài ề tài. 5

2 Lí do ch n đ tài ọn đề tài ề tài. 5

3 L ch s c a v n đ nghiên c u ịch sử của vấn đề nghiên cứu ử của vấn đề nghiên cứu ủa vấn đề nghiên cứu ấn đề nghiên cứu ề tài ứu 7

4 M c đích,nhi m v nghiên c u ục đích,nhiệm vụ nghiên cứu ệm vụ nghiên cứu ục đích,nhiệm vụ nghiên cứu ứu 8

5 Khách th , đ i t ể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu ối tượng và phạm vi nghiên cứu ượng và phạm vi nghiên cứu ng và ph m vi nghiên c u ạm vi nghiên cứu ứu 9

6 Gi thuy t khoa h c ả thuyết khoa học ết khoa học ọn đề tài 9

7 Ph ương pháp nghiên cứu ng pháp nghiên c u ứu 10

8 Đóng góp m i c a đ tài ới của đề tài ủa vấn đề nghiên cứu ề tài. 10

9 C u trúc ấn đề nghiên cứu 10

N I DUNG ỘI DUNG 11

Ch ương pháp nghiên cứu ng 1: C s lí lu n và th c ti n c a vi c v n d ng DHTH ơng pháp nghiên cứu ở lí luận và thực tiễn của việc vận dụng DHTH ận và thực tiễn của việc vận dụng DHTH ực tiễn của việc vận dụng DHTH ễn của việc vận dụng DHTH ủa vấn đề nghiên cứu ệm vụ nghiên cứu ận và thực tiễn của việc vận dụng DHTH ục đích,nhiệm vụ nghiên cứu v ề tài phân bón hóa h c ọn đề tài 11

1.1 Nh ng đ nh h ững định hướng đổi mới phương pháp dạy học ịch sử của vấn đề nghiên cứu ưới của đề tài ng đ i m i ph ổi mới phương pháp dạy học ới của đề tài ương pháp nghiên cứu ng pháp d y h c ạm vi nghiên cứu ọn đề tài .11

1.2 D y h c tích h p ạm vi nghiên cứu ọn đề tài ợng và phạm vi nghiên cứu 13

1.3 Th c tr ng vi c d y h c tích h p trong môn hóa h c THPT ực tiễn của việc vận dụng DHTH ạm vi nghiên cứu ệm vụ nghiên cứu ạm vi nghiên cứu ọn đề tài ợng và phạm vi nghiên cứu ọn đề tài n c ta ở lí luận và thực tiễn của việc vận dụng DHTH ưới của đề tài 18 Ti u k t ch ể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu ết khoa học ương pháp nghiên cứu ng 1 18

Ch ương pháp nghiên cứu ng 2 : V n d ng d y h c tích h p v phân bón hóa h c b ận và thực tiễn của việc vận dụng DHTH ục đích,nhiệm vụ nghiên cứu ạm vi nghiên cứu ọn đề tài ợng và phạm vi nghiên cứu ề tài ọn đề tài ộ môn hóa h c ọn đề tài 19

2.1 Nguyên t c l a ch n n i dung tích h p ắc lựa chọn nội dung tích hợp ực tiễn của việc vận dụng DHTH ọn đề tài ộ ợng và phạm vi nghiên cứu 19

2.2 Quy trình xây d ng bài d y h c tích h p ực tiễn của việc vận dụng DHTH ạm vi nghiên cứu ọn đề tài ợng và phạm vi nghiên cứu 19

2.3 M t s n i dung tích h p v phân bón hóa h c ộ ối tượng và phạm vi nghiên cứu ộ ợng và phạm vi nghiên cứu ề tài ọn đề tài .20

2.4 Giáo án bài d y h c tích h p ạm vi nghiên cứu ọn đề tài ợng và phạm vi nghiên cứu 27

2.5 Nh ng thu n l i và khó khăn khi d y h c tích h p ững định hướng đổi mới phương pháp dạy học ận và thực tiễn của việc vận dụng DHTH ợng và phạm vi nghiên cứu ạm vi nghiên cứu ọn đề tài ợng và phạm vi nghiên cứu 40

Ti u k t ch ể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu ết khoa học ương pháp nghiên cứu ng 2 40

K T LU N VÀ KI N NGH ẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ẬN VÀ KIẾN NGHỊ ẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ Ị 41

1 K t lu n ết khoa học ận và thực tiễn của việc vận dụng DHTH 41

2 Ki n ngh ết khoa học ịch sử của vấn đề nghiên cứu 41

TÀI LI U THAM KH O ỆU THAM KHẢO ẢO 42

Trong khi nước ta có một đội ngũ trí thức rất lớn (khoảng 9.000giáo sư, phó giáo sư và hàng trăm ngàn tiến sỹ, thạc sĩ ), thậm chí cònlớn hơn các nước trong khu vực Đông Nam Á, nhưng vị thế của nền khoahọc nước ta lại mất tương xứng lớn.Kinh tế của nước ta vẫn nghèonàn,lạc hậu hơn.Vậy làm sao để đất nước ta đổi mới đi lên? Để làm đượcđiều đó Đảng ta đã quyết định đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho sự phát

triển Rất nhiều quốc gia trên thế giới trong đó có Việt Nam cho rằng giáodục là quốc sách hàng đầu Sự thần kỳ về kinh tế của Nhật Bản, sự cấtcánh của các “con rồng” châu Á và thành công của Trung Quốc trongnhững thập niên nửa sau thế kỷ XX đã gửi đi một thông điệp chung về vaitrò của giáo dục trong việc nâng cao tri thức của toàn dân và giới lãnh đạo.

Giáo dục đào tạo đóng vai trò quan trọng là nhân tố chìa khóa, làđộng lực thúc đẩy nền kinh tế phát triển Không chỉ ở Việt Nam mà ở hầuhết các quốc gia khác trên thế giới, các chính phủ đều coi giáo dục là quốcsách hàng đầu Vậy tại sao giáo dục đào tạo lại có tầm quan trọng đếnchiến lược phát triển đất nước như vậy?

- Thứ nhất: Giáo dục đào tạo là điều kiện tiên quyết góp phần phát triển

kinh tế

- Thứ hai: Giáo dục đào tạo góp phần ổn định chính trị xã hội.

- Thứ ba: Và trên hết giáo dục đào tạo góp phần nâng cao chỉ số phát

triển con người

Trong giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

và hội nhập quốc tế, nguồn lực con người Việt Nam càng trở nên có ýnghĩa quan trọng, quyết định sự thành công của công cuộc phát triển đấtnước Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao là mục tiêu đầu tiên được đềcập đến trong chiến lược giáo dục 2009-2020 của Bộ GDĐT

Định hướng đổi mới phương pháp dạy học được nêu rõ trong

Nghị quyết trung ương 2 khóa VIII: “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp

giáo dục và đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện nếp tư duy sáng tạo của người học Từng bước áp dụng phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại vào trong quá trình dạy học đảm bảo điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh nhất là sinh viên đại học.”

Luật giáo dục số 38/2005/QH11 Điều 28 qui định: “ Phương

pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học,

bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm, rèn luyện

kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”.

“Hiền tài là nguyên khí của quốc gia” bởi vậy việc đổi mới nền giáo dục ảnh hưởng đến vận mệnh của cả đất nước Hiện nay quan điểm dạy học tích hợp đang trở thành trào lưu sư phạm trên thế giới và ở Việt Nam Dạy học tích hợp là dạy cho học sinh cách sử dụng kiến thức và kĩ năng để giải quyết và ứng dụng trong những tình huống cụ thể với mục đích phát triển năng lực của người học Ngoài ra dạy học tích hợp còn tạo nên mối liên hệ giữa kiến thức và kĩ năng của các chuyên ngành hoặc các môn học khác nhau để bảo đảm cho học sinh phát huy có hiệu quả những kiến thức và năng lực của mình trong việc giải quyết các tình huống tích hợp cụ thể

Từ những lí do trên đây nên tôi đã lựa chọn đề tài : “Phát triển năng lực của học sinh bằng cách vận dụng dạy học tích hợp phần phân bón hóa học bộ môn hóa học ”.

3 Lịch sử của vấn đề nghiên cứu

Lý thuyết tích hợp là một triết lý (trào lưu suy nghĩ) được KenWilber đề xuất Lý thuyết tích hợp tìm kiếm sự tổng hợp tốt nhất hiệnthực “xưa- pre-modern, nay-modern, và mai sau- postmodern” Nó đượchình dung như là một lý thuyết về mọi sự vật và cung cấp một đườnghướng kết hợp nhiều mô thức rời rạc hiện tại thành một mạng hoạt độngphức hợp, tương tác nội tại của nhiều cách tiếp cận Lý thuyết tích hợp đãđược nhiều nhà thực hành lý thuyết áp dụng trong hơn 35 lĩnh vực chuyênmôn và học thuật khác nhau (Esbjörn-Hargens, 2010)

Việc xây dựng chương trình giáo dục theo tư tưởng tích hợp bắtđầu được đề cao ở Mỹ và các nước châu Âu những năm 50 - 60, ở Châu

Á ở những năm 70 và ở Việt Nam từ những năm 80 của thế kỉ XX Có thể

nói, tích hợp đã trở thành xu thế phát triển giáo dục trên thế giới trongnhiều thập kỉ qua.

Hiện nay đã có một số đề tài nghiên cứu về dạy học tích hợp mônhóa như:

1.Nguyễn Thị Lợi.Luận văn: “Giáo dục môi trường thông qua dạy họctheo dự án phần phi kim hóa học 11”.Đại học giáo dục, 2013

2 Trần Thị Tú Anh, Luận văn: “Tích hợp các vấn đề kinh tế xã hội vàmôi trường trong dạy học môn hóa học lớp 12 trung học phổ thông”, Đạihọc Sư phạm T.p Hồ Chí Minh, 2009

3 Nguyễn Thị Tình Khóa luận tốt nghiệp: “Vận dụng dạy học tích hợptrong chương oxi-lưu huỳnh hóa học lớp 10.”

4 Nguyễn Thị Bích Liên Khóa luận tốt nghiệp: “ Tích hợp giáo dục môitrường trong dạy học chương nhóm oxi hóa học 10 nâng cao”

5 Công trình tham gia xét giải thưởng “Tài năng Khoa Học trẻ Việt

Nam ”, “Tích hợp giáo dục môi trường trong dạy học hóa học ở trung học phổ thông phần hóa học 10”, Nhóm ngành giáo dục (2012).

Tuy đã có một số đề tài nghiên cứu về tích hợp, đề tài phát triểnnăng lực của học sinh về phân bón hóa học tiếp tục nghiên cứu, phát triểndạy học tích hợp trong môn hóa học phổ biến và có hiệu quả hơn

4 Mục đích,nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục đích

+ Xây dựng một số nội dung có thể tích hợp được về phân bón

hóa học

+ Hình thành kiến thức tổng hợp liên môn, giúp học sinh vận dụng

những kiến thức khoa học đó vào thực tiễn đời sống

+ Rèn luyện cho học sinh kĩ năng tư duy sáng tạo,tự học,làm việc

theo nhóm Hình thành ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh

- Nhiệm vụ nghiên cứu

+ Nghiên cứu cơ sở lí luận về quan điểm dạy học tích hợp + Nghiên cứu hóa học phân bón hóa học và những nội dung liên

quan

+ Soạn giáo án tích hợp bài phân bón hóa học.

+ Thực nghiệm sư phạm dạy học tích hợp phân bón hóa học.

5 Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu

 Khách thể nghiên cứu

Quá trình dạy học hóa học ở trường THPT Việt Nam

 Đối tượng nghiên cứu

Áp dụng quan điểm dạy học tích hợp về phân bón hóa học

 Phạm vi nghiên cứu

- Bài 12- Phân bón hóa học- lớp 11- cơ bản.

- Chương 9: Hóa học và vấn đề phát triển kinh tế, xã hội,môi trường

hóa học lớp 12

- Bài 17: Quang hợp Sinh học lớp 10

- Bài 41: Môi trường và tài nguyên thiên nhiên.Địa lí lớp 10.

- Bài 42: Môi trường và sự phát triển bền vững Địa lí lớp 10.

- Bài 15: Công dân với một số vấn đề cấp thiết của nhân loại Giáo

dục công dân 10

- Giáo dục bảo vệ sức khỏe: Việc sử dụng phân bón như thế nào để

đảm bảo an toàn cho sức khỏe con người

- Giáo dục công dân: Xử lí tình huống gặp phải liên quan đến bảo vệ

môi trường

6 Giả thuyết khoa học

Nếu vận dụng tốt quan điểm dạy học tích hợp về phần phân bón hóahọc trong môn hóa học sẽ phát triển năng lực tư duy, vận dụng kiến thứchóa học trong thực tiễn đời sống, tạo hứng thú, niềm đam mê khoa học

cho học sinh từ đó góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Hóa học ởtrường trung học phổ thông.

7 Phương pháp nghiên cứu

 Phương pháp nghiên cứu lí luận

- Nghiên cứu cơ sở lí luận về DHTH, các chủ trương, chính sách củanhà nước về giáo dục

- Tìm hiểu các nguồn tài liệu: báo, tạp chí, internet, nghiên cứu mụctiêu, nội dung, chương trình và kế hoạch dạy học hoá học phổ thông

 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp quan sát, sử dụng phiếu điều tra,…

8 Đóng góp mới của đề tài

Đã nghiên cứu vận dụng quan điểm dạy học tích hợp để thiết kế giáo ánBài 12: Phân bón hóa học-Chương 2- Hóa học 10 chương trình chuẩn

+ Vận dụng dạy học tích hợp về phân bón hóa học.

- Thiết kế nghiên cứu

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

TÀI LIỆU THAM KHẢO

NỘI DUNG Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc vận

dụng DHTH về phân bón hóa học

1.1 Những định hướng đổi mới phương pháp dạy học

- Việc định hướng đổi mới phương pháp dạy học là vấn đề trọng tâmtrong công tác giáo dục Giáo dục phổ thông nước ta đang thực hiện bướcchuyển từ chương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực củangười học, nghĩa là từ chỗ quan tâm học sinh học được cái gì đến chỗ quan tâmhọc sinh vận dụng được cái gì qua việc học Để đảm bảo được điều đó, nhất địnhphải thực hiện thành công việc chuyển từ phương pháp dạy học theo lối “ truyềnthụ một chiều” sang dạy cách học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kĩ năng,hình thành năng lực và phẩm chất

- So sánh dạy học truyền thống và các phương pháp dạy học mới Dạy học truyền thống Các mô hình dạy học mới

Quan niệm Học là quá trình tiếp thu và

lĩnh hội, qua đó hình thànhkiến thức, kĩ năng, tư tưởng,tình cảm

Học là qúa trình kiến tạo; họcsinh tìm tòi, khám phá, pháthiện, luyện tập, khai thác và xử

lý thông tin,…tự hình thànhhiểu biết, năng lực và phẩmchất

Bản chất Truyền thụ tri thức, truyền

thụ và chứng minh chân lí củagiáo viên

Tổ chức hoạt động nhận thứccho học sinh Dạy học sinhcách tìm ra chân lí

Mục tiêu Chú trọng cung cấp tri thức,

kĩ năng, kĩ xảo Học để đốiphó với thi cử Sau khi thixong những điều đã họcthường bị bỏ quên hoặc ítdùng đến

Chú trọng hình thành các nănglực (sáng tạo, hợp tác,…) dạyphương pháp và kĩ thuật laođộng khoa học, dạy cách học.Học để đáp ứng những yêu cầucủa cuộc sống hiện tại vàtương lai Những điều đã học

cần thiết, bổ ích cho bản thânhọc sinh và cho sự phát triển

- Vốn hiểu biết, kinh nghiệm

và nhu cầu của HS

- Tình huống thực tế, bối cảnh

và môi trường địa phương

- Những vấn đề học sinh quantâm

Phương

pháp

Các phương pháp diễn giảng,truyền thụ kiến thức mộtchiều

Các phương pháp tìm tòi, điềutra, giải quyết vấn đề; dạy họctương tác

Hình thức

tổ chức

Cố định: Giới hạn trong 4 bứctường của lớp học, giáo viênđối diện với cả lớp

Cơ động, linh hoạt: Học ở lớp,

ở phòng thí nghiệm, ở hiệntrường, trong thực tế…, học cánhân, học đôi bạn, học theo cảnhóm, cả lớp đối diện với giáoviên

- Các phương pháp dạy học mới ( phương pháp dạy học tích cực)

như phương pháp dạy học đàm thoại phát hiện, PPDH phát hiện vàGQVĐ, PPDH hợp đồng, theo góc, dạy học tích hợp, dạy học hợp táctheo nhóm,…đều là những PPDH góp phần hướng tới hình thành vàphát triển những năng lực chung cốt lõi và chuyên biệt cho học sinh

1.2 Dạy học tích hợp

1.2.1 Khái niệm

 Khái niệm tích hợp

- Tích hợp: Theo “Từ điển giáo dục học” ,Nhà xuất bản Từ điển

Bách khoa,2001,quan niệm tích hợp được trình bày như sau: “Tích hợp hành động liên kết các đối tượng nghiên cứu ,giảng dạy, học tập của cùng một lĩnh vực hoặc vài lĩnh vực khác nhau trong cùng một kế hoạch dạy học”.

- Tích hợp các bộ môn: Quá trình xích gần và liên kết các nghành

khoa học lại với nhau trên cơ sở của những nhân tố, những quy luật giốngnhau, chung cho các bộ môn, ngược lại với quá trình phân hóa chúng

- Tích hợp dọc: Kiểu tích hợp dựa trên cơ sở liên kết hai hoặc nhiều

môn học thuộc cùng một lĩnh vực hoặc một số lĩnh vực gần nhau Thí dụ:Tích hợp các môn Vật lý học, Hóa học, Sinh học và Sinh thái học Tíchhợp các môn Hình học, Đại số học và lý thuyết tập hợp

- Tích hợp ngang: Kiểu tích hợp dựa trên cơ sở liên kết các đối tượng

học tập, nghiên cứu thuộc các lĩnh vực khoa học khác nhau

Thí dụ: Tích hợp các kiến thức Tiếng việt, Sử học, Địa lý học, Kinh

tế học, văn hóa văn nghệ xung quanh chủ đề “ đất nước tôi”

 Khái niệm dạy học tích hợp.

- Theo Xaviers Poegirs: “Khoa sư phạm tích hợp là một quan điểm

về quá trình học tập trong đó toàn thể các quá trình học tập góp phần hình thành ở HS những năng lực rõ ràng, có dự tính trước những điều cần thiết cho HS nhằm phục vụ cho quá trình học tâp tương lai, hoặc hòa nhập HS vào cuộc sống lao động Khoa sư phạm tích hợp làm cho quá trình học tập có ý nghĩa”

- Từ góc độ lý luận dạy học theo Nguyễn Văn Khải: “Dạy học tích hợp tạo ra các tình huống liên kết tri thức các môn học,đó là cơ hội phát triển các năng lực của học sinh Khi xây dựng các tình huống vận dụng kiến thức, học sinh sẽ phát huy được năng lực tự lực, phát triển tư duy sáng tạo Dạy học tích hợp các khoa học sẽ làm giảm trùng lặp nội dung dạy học các môn học, việc xây dựng các chương trình môn học theo

hướng này có ý nghĩa quan trọng làm giảm tình trạng quá tải của nội dung học tập đồng thời hiệu quả dạy học được nâng lên Nhất là trong bối cảnh hiện nay, do đòi hỏi của xã hội, nhiều tri thức cần thiết mới đều muốn được đưa vào nhà trường”.

Tích hợp là một trong những quan điểm giáo dục đã trở thành xuthế trong việc xác định nội dung dạy học trong nhà trường phổ thông vàtrong xây dựng chương trình môn học ở nhiều nước trên thế giới.Quanđiểm tích hợp được xây dựng trên cơ sở những quan niệm tích cực về quátrình học tập và quá trình dạy học

1.2.2 Phân loại hoạt động tích hợp

a) Tích hợp không tạo nên môn học mới

 Tích hợp trong nội bộ môn học

Ưu tiên các nội dung của môn học, nhằm duy trì các môn học riêngrẽ

Thí dụ: Tích hợp nội dung các phân môn Tiếng việt, Văn học và làm

văn trong môn Ngữ văn trung học cơ sở và trung học phổ thông Tíchhợp Hóa học vô cơ và Hóa học hữu cơ trong nội dung của chương Hóahọc Tích hợp chương động học chất điểm, động lực học chất điểm,cân bằng và chuyển động của vật rắn, các định luật bảo toàn trongphần cơ học (Vật lý lớp 10)

 Tích hợp đa môn

Một đề tài có thể nghiên cứu theo nhiều môn học khác nhau

Thí dụ: Nội dung giáo dục môi trường có thể lồng ghép vào nhiều môn

học khác nhau như: Ngữ văn, Địa lí, Giáo dục công dân, Vật lí, Hóahọc, Sinh học, Công nghệ…

 Tích hợp liên môn

Chúng ta phối hợp nhiều môn học để nghiên cứu và giải quyết mộttình huống

Thí dụ:Trong chủ đề về nước, có các nội dung như tính chất vật lí, tính

chất hóa học, vai trò của nước đối với đời sống… nội dung này đều

xuất phát từ các môn học như Vật lí, Hóa học, Sinh học…và các kiếnthức này đều nằm trong phạm vi sách giáo khoa.

Thí dụ:Trong chủ đề nước có thể lồng ghép nội dung có liên quan của

các môn Hóa học, Vật lí, Sinh học, nhưng những nội dung này là dohọc sinh có nhu cầu tìm hiểu, nội dung này vượt ra ngoài sách giáokhoa, gắn liền với thực tiễn và đời sống của học sinh

b)Tích hợp các môn học khác nhau tạo thành môn học mới

 Tích hợp liên môn

Xây dựng môn học mới bằng cách liên kết một số môn học vớinhau thành môn học mới nhưng vẫn có những phần mang tên riêng củatừng môn học Thí dụ: Môn lí- hóa, sử - địa, sinh- địa chất, hóa- địa…

 Tích hợp xuyên môn

Xây dựng môn học mới bằng cách kết hợp hai hay nhiều môn họcvới nhau thành những chủ đề chính hay nhánh chính và không cònmang tên của mỗi môn học Thí dụ: Môn khoa học của vương quốcAnh, môn khoa học tự nhiên của Hoa Kì, môn nghiên cứu xã hội củaNhật Bản, môn nghiên cứu xã hội và môi trường của Ôxtraylia…

1.2.3 Mục tiêu của dạy học tích hợp

- Dạy học tích hợp làm cho quá trình học tập có ý nghĩa bằng cách

gắn học tập với cuộc sống hằng ngày,trong quan hệ với các tình huống cụthể mà học sinh sẽ gặp sau này, hòa nhập thế giới học đường với thế giớicuộc sống

- Dạy học tích hợp giúp phân biệt cái cốt yếu với cái ít quan trọng

hơn Cái cốt yếu là những năng lực cơ bản cần cho HS vận dụng vào xử lýtình huống có ý nghĩa trong cuộc sống, hoặc đặt cơ sở không thể thiếuđược cho quá trình học tập tiếp theo

- Trong thực tế, nhà trường có nhiều điều dạy cho HS nhưng không

thực sự có ích, ngược lại những năng lực cơ bản không được dành đủ thờigian Chẳng hạn, ở tiểu học, HS biết nhiều quy tắc ngữ pháp nhưng khôngthể đọc diễn cảm một bài văn, HS biết được có bao nhiêu centimet trongmột kilomet nhưng lại không chỉ ra được 1m áng chừng bằng mấy gangtay

- DHTH quan tâm đến việc sử dụng kiến thức trong tình huống cụ

thể Thay vì tham nhồi nhét cho HS nhiều kiến thức đủ loại, DHTH chútrọng tập dượt cho HS nhiều kiến thức kĩ năng học được vào các tìnhhuống thực tế, có ích cho cuộc sống sau này làm công dân, làm ngườilao động, làm cha mẹ có năng lực sống tự lập

- Ngoài ra, DHTH còn giúp người học xác lập mối liên hệ giữa các

khái niệm đã học Trong quá trình học tập, HS có thể lần lượt đọcnhững môn học khác nhau trong mỗi môn học nhưng HS phải biểu đạtcác khái niệm đã học trong những mối quan hệ hệ thống trong phạm vitừng môn học cũng như giữa các môn học khác nhau Thông tin càng

đa dạng, phong phú thì tính hệ thống phải càng cao, có như vậy thì các

em mới thực sự làm chủ được kiến thức và mới vận dụng được kiếnthức đã học khi phải đương đầu với một tình huống thách thức, bất ngờ,chưa từng gặp

1.2.4 Ý nghĩa của dạy học tích hợp

- Thực hiện môn học tích hợp, các quá trình học tập không bị cô

lập với cuộc sống hằng ngày, các kiến thức gắn liền với kinh nghiệmsống của học sinh và được liên hệ với các tình huống cụ thể, có ý nghĩađối với học sinh Khi đó học sinh được dạy sử dụng kiến thức trong

những tình huống cụ thể và việc giảng dạy các kiến thức không chỉ là líthuyết mà còn phục vụ thiết thực cho cuộc sống con người, để làm ngườilao động, công dân tốt… Mặt khác, các kiến thức đó sẽ không lạc hậu dotường xuyên cập nhật với cuộc sống.

Khi đó khi đánh giá học sinh, thi ngoài kiến thức còn cần đánh giáhọc sinh về khả năng sử dung kiến thức ở các tình huống khác nhautrong cuộc sống, đây cũng chính là mục tiêu của dạy học tích hợp

- Dạy học tích hợp giúp thiết lập mối liên hệ giữa các khái niệm đã

học trong cùng một môn học và giữa các môn học khác nhau.Đồng thờidạy học tích hơp giúp tránh những kiến thức, kĩ năng, nội dung trùng lặpkhi nghiên cứu riêng rẽ từng môn học, nhưng lại có những nội dung kĩnăng mà nếu theo môn học riêng rẽ sẽ không có được Do đó vừa tiếtkiệm thời gian, vừa có thể phát triển kĩ năng/năng lực xuyên môn chohọc sinh, thông qua việc giải quyết các tình huống phức hợp

- Thực hiện dạy học tích hợp giúp xác định rõ mục tiêu, phân biệt

cái cốt yếu và cái ít quan trọng hơn khi lựa chọn nội dung Cần tránh đặtcác nội dung học tập ngang bằng nhau, bởi có một số nội dung học tậpquan trọng hơn vì chúng thiết thực cho cuộc sống hằng ngày và vì chúng

là cơ sở cho quá trình học tập tiếp theo Từ đó có thể dành thời gian choviệc nâng cao kiến thức cho học sinh khi cần thiết

1.3 Thực trạng việc dạy học tích hợp trong môn hóa học

THPT ở nước ta

- Ở Tiểu học về cơ bản đã quán triệt tinh thần tích hợp trong quá

trình xây dựng chương trình, chẳng hạn môn Tìm hiểu tự nhiên và xã hội ở các lớp 1, 2, 3; môn Khoa học, Lịch sử và địa lý ở các lớp 4,5 Ở Trung

học cơ sở và trung học phổ thông đã thực hiện tích hợp các nội dung trong

từng môn học, thí dụ: tích hợp các phân môn Cơ học, Điện, Nhiệt học vàQuang học trong môn Vật lý; Đại số, Hình học, Lượng giác trong mônToán; Hóa học hữu cơ và Hóa học vô cơ trong môn Hóa học; Địa lý tựnhiên và Địa lý kinh tế-xã hội trong môn Địa lý; Tiếng Việt, Văn học và

Tập làm văn trong môn Ngữ Văn; tích hợp các nội dung giáo dục về năng

lượng, biến đổi khí hậu, kĩ năng sống, dân số, sức khỏe sinh sản… vào

nhiều môn học khác nhau

- Tuy nhiên vấn đề tích hợp ở cấp trung học còn ở mức độ thấp Đặcbiệt tích hợp trong môn hóa học ở THPT chưa được phổ biến

Tiểu kết chương 1

- Trong chương này chúng tôi đã đề cập đến cơ sở lí luận và thực tiễn

có liên quan đến đề tài như: nhu cầu đổi mới PPDH trên thế giới và ViệtNam; định hướng đổi mới PPDH; khái niệm, cơ sở khoa học, mục tiêu và

ý nghĩa của DHTH

- Bên cạnh đó, từ những mục tiêu, nhiệm vụ của dạy học hóa học ởViệt Nam và thực trạng DHTH môn Hóa học chúng tôi thấy việc vận dụngDHTH trong giảng dạy môn Hóa học 11 là cần thiết

Chương 2 : Vận dụng dạy học tích hợp về phân bón

hóa học bộ môn hóa học

2.1 Nguyên tắc lựa chọn nội dung tích hợp

- Đảm bảo tính hệ thống, chọn lọc nhưng có sự thống nhất,

đồng bộ giữa các môn liên quan

- Có tính thực tế (tính khả thi cao): Phù hợp với năng lực,

thời gian và điều kiện cơ sở vật chất, các thiết bị dạy học hiệnnay…

- Đạt được mục tiêu giáo dục phổ thông và giáo dục môn học:

Đảm bảo nội dung các môn học liên quan, tạo điều kiện cho họcsinh gắn kiến thức môn học với thực tiễn cuộc sống đồng giúp các

em mở rộng các kĩ năng, rèn luyện và phát triển được các năng lựcchung và riêng

- Kích thích được hứng thú của HS.

2.2 Quy trình xây dựng bài dạy học tích hợp

- Xác định mục tiêu bài học

- Xác định nội dung bài học

- Xác định hoạt động dạy học của GV-HS.

- Xác định phương pháp, phương tiện dạy học sử dụng trong bài.

- Xác định thời gian cho mỗi nội dung của giáo án.

- Rút kinh nghiệm sau khi thực hiện giáo án.

2.3 Một số nội dung tích hợp về phân bón hóa học

2.3.1 Tích hợp khi thảo luận, nghiên cứu tài liệu mới

Giáo viên có thể tích hợp kiến thức các môn học khác nhau, hoặctích hợp kiến thức nhiều bài học trong một môn học khi thảo luận,nghiên cứu một tài liệu mới Từ đó tăng khả năng tư duy, tăng sự hứngthú học tập của học sinh

Cụ thể:

- Khi kiểm tra bài cũ trước khi học bài mới, giáo viên có thể kiểmtra kiến thức của nhiều bài học cũ dựa vào dãy chuyển hóa, hoặc kiểmtra kiến thức liên môn, khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn củahọc sinh thay vì chỉ kiểm tra kiến thức của bài học trước đó

- Mở bài giáo viên có thể đưa ra những hình ảnh, số liệu, đoạnvideo ngắn… những tình huống thực tế gắn liền hóa học với môi trườngsống quanh ta, từ đó tạo hứng thú học tập cho học sinh, kích thích trí tò

mò, ham học hỏi của học sinh

- Trong bài học giáo viên có thể đưa ra các câu hỏi có tính kháiquát nhiều vấn đề khác nhau, câu hỏi gắn liền thực tiễn để học sinh tựđúc rút ra kiến thức, câu hỏi giúp học sinh tự củng cố được kiến thức đãhọc …

Ví dụ 1: Tích hợp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học

sinh.

BÀI 12: Phân bón hóa học

Vào bài: Phân bón hóa học có ảnh hưởng như thế nào đến cuộc

sống của con người? Hơn 100 năm trước, quy trình Haber- Bosch được ápdụng rộng rãi trong sản xuất phân đạm Nhờ có quy trình này, nhân loại

đã vượt qua được nạn đói Tuy nhiên nếu lạm dụng phân bón hóa học sẽảnh hưởng xấu đến sức khỏe cộng đồng Nền nông nghiệp công nghệ caovừa có năng suất, chất lượng cao, vừa an toàn cho môi trường, đảm bảo