Tiểu luận vấn đề thất nghiệp của nước ta từ năm 2000 đến nay

Chương I: Cơ sở lý luậnI.Khái niệm về thất nghiệp Theo Tổ chức Lao động Quốc tế ILO: Thất nghiệp là tình trạng tồn tại khimột số người trong độ tuổi lao động muốn có việc làm nhưng không

Kinh tế nước ta đang trong thời kỳ phát triển rất cao.Đặc biệt, từ khi nước tachính thức tham gia vào Tổ chức thương mại thế giới, sự phát triển đó mang lại chochúng ta nhiều kết quả tuyệt vời như tốc độ tăng GDP cao, nhu cầu đời sống của đại

bộ phận người dân được nâng lên Tuy nhiên, những vấn đề tiêu cực mà nó manglại cũng đang đặt chúng ta trước những thách thức khó khăn lớn mà tiêu biểu trong

đó là vấn đề thất nghiệp gia tăng Trước tình hình đó, em đã viết đề án này để có thể

đưa ra 1 cái nhìn khách quan về "Vấn đề thất nghiệp của nước ta từ năm 2000 đến nay" Đề án này gồm có 3 phần chính sau:

Phần đầu: Cơ sở lý luận về vấn đề thất nghiệp

Phần hai: Thực trạng thất nghiệp ở Việt Nam

Phần ba: Định hướng giải quyết việc làm trong thời gian tới

Mục lục

Lời nói đầu 2

Chương I: Cơ sở lý luận 3

I Khái niệm về thất nghiệp 3

II Các hình thức thất nghiệp 3

III Đối tượng thất nghiệp 5

IV Mối quan hệ giữa thất nghiệp và lạm phát 5

V Các vấn đề khác có liên quan 8

1 Luật về tiền lương tối thiểu 8

2 Công đoàn và thương lượng tập thể 8

3 Lý thuyết về tiền lương hiệu quả 8

4 Các vấn đề xã hội khác 8

Chương II: Thực trạng thất nghiệp ở Việt Nam 9

I Tổng quan về thất nghiệp và việc làm 9

1 Lực lượng lao động 9

2 Việc làm 14

II Thực trạng thất nghiệp Việt Nam 15

Chương III Định hướng giải quyết việc làm trong thời gian tới 18

I Định hướng và mục tiêu giải quyết việc làm ở Việt Nam 18

II Thị trường lao động 19

III Giải pháp 20

IV Khuyến nghị của Tổ chức Lao động Quốc tế đối với các nước đang phát triển 23

Lời kết 24

Các tài liệu tham khảo 25

Chương I: Cơ sở lý luận

I.Khái niệm về thất nghiệp

Theo Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO): Thất nghiệp là tình trạng tồn tại khimột số người trong độ tuổi lao động muốn có việc làm nhưng không thể tìm đượcviệc làm ở mức tiền công nhất định

Nguyên nhân: Trong thị trường lao động luôn có một dòng người lao

động có/mất việc làm, gia nhập/thoát ra khỏi lực lượng lao động

Đối tượng: những người tốt nghiệp đại học, người làm việc gia đình,

những người rời bỏ/mất công việc

Giải pháp: Cần tìm việc tư nhân, quảng cáo của các doanh nghiệp cũng

như người tìm việc, và các trung tâm tìm việc tư nhân,

Chính phủ cần mở các trung tâm dịch vụ việc làm, dạy nghề của chính phủ, và

cố gắng giảm việc tăng thêm những khoản Bảo hiểm Thất nghiệp

Thất nghiệp cơ cấu: là sự mất việc kéo dài trong các ngành hoặc vùng có sựgiảm sút kéo dài về nhu cầu lao động do thay đổi cơ cấu nền kinh tế

Nguyên nhân:

Khi có sự thay đổi về cơ cấu trong nền kinh tế, chúng ta thường có các ngànhphát triển cùng với sự tăng lên về nhu cầu lao động cũng như các ngành có sự suygiảm

Sự dịch chuyển các ngành nghề xuất khẩu và nhập khẩu do thương mại quốc tế

tự do hơn - trong 10 năm qua cả xuất khẩu và nhập khẩu của chúng ta đã tăng lênđáng kể trong phần trăm của nền kinh tế, báo hiệu một sự dịch chuyển lớn trong thịtrường lao động trong các ngành xuất khẩu và ngành nhập khẩu cạnh tranh

Những vi mạch máy tính rẻ dẫn đến sự nở rộ về tự động hoá và robot hoá

Những vấn đề trong các ngành dựa trên nguồn lực như là đánh cá và đốn gỗ.Những thay đổi trong thị trường thế giới đối với các sản phẩm nông nghiệp.Tính cứng nhắc của tiền lương(hay thất bại của tiền lương trong việc điều chỉnh

về trạng thái cân bằng cung cầu về lao động đôi khi tiền lương bị mắc ở mức caohơn mức làm cân bằng thị trường, vì thế lượng cung về lao động lớn hơn lượng cầu

Đối tượng: những lao động ở không đúng khu vực hoặc có kỹ năng

Nguyên nhân: do tính chất của công việc hoặc do thời tiết

Giải pháp: tìm việc tư nhân, quảng cáo của các doanh nghiệp cũng như

người tìm việc, và các trung tâm tìm việc tư nhân,trung tâm dịch vụ việc làm củachính phủ, và cố gắng giảm việc tăng thêm những khoản Bảo hiểm Thất nghiệp

b.Thất nghiệp tiềm ẩn: người có khả năng và muốn làm việc ko đi tìm việclàm và ko đăng ký thất nghiệp nên ko nằm trong số liệu thống kê chính thức về thấtnghiệp

Nguyên nhân: họ không gặp áp lực lớn khi không tìm được việc, việc

đăng ký thất nghiệp không có lợi ích gì cho họ

Đối tượng: phụ nữ làm nội trợ tại gia đình,…

c.Thất nghiệp chu kỳ: xảy ra khi có sự giảm sút của hoạt động kinh doanhtrong giai đoạn suy thoái hay đình trệ của chu kỳ kinh tế

Giải pháp:

đàm phán lại mức lương cuối cùng ở một mức thấp hơn

Cần tăng chi tiêu của chính phủ nên hiệu ứng số nhân sẽ dẫn đến tăng nhu cầu

Nguyên nhân: do giới hạn về đất đai nông nghiệp, do khu vực kinh tế

phi nông thôn chậm phát triển

Đối tượng: chủ yếu xảy ra ở khu vực nông thôn(trình bày nơi cư trú, đặc

điểm của mỗi loại đối tượng

III.Đối tượng thất nghiệp:

Người lao động có trình độ, kỹ năng thấp ko đáp ứng yêu cầu công việc

Nông dân thiếu và mất đất sản xuất

Công nhân bị thay thế công việc bằng máy móc hoặc công nghệ tiên tiến hơnLao động nc ngoài về nc nhưng có yêu cầu về thu nhập quá cao

Người về hưu nhưng có nhu cầu lao động

Học sinh viên viên mới ra trường

Người trong thời gian chuyển chỗ làm việc

IV.Mối quan hệ giữa thất nghiệp và lạm phát

Từ những năm 1960 của thế kỉ trước, người ta đã khám phá ra mối quan hệ tỉ lệnghịch giữa lạm phát và thất nghiệp, kiểm chứng bởi hàng loạt các dữ liệu thống kêghi nhận từ nhiều nền kinh tế Điều này có nghĩa, các nhà hoạch định chính sáchkinh tế buộc phải đánh đổi thất nghiệp cao để giảm lạm phát hay ngược lại Tức là

họ buộc phải chấp nhận tăng cầu thông qua các chính sách tài khóa và tiền tệ để đổiđược khả năng giảm thất nghiệp và điều này đồng nghĩa với việc chấp nhận mộtmức giá mới cao hơn Tuy nhiên có một vài vấn đề liên quan tới quan điểm này khingười ta nhìn vào lý thuyết kinh tế vi mô về hành vi từng doanh nghiệp, từng hộ giađình Và nếu theo đó thì xem ra theo lý thuyết thất nghiệp chẳng bao giờ giảm tớicon số 0 Tuy nhiên trên khía cạnh khác, tỉ lệ thất nghiệp lại được đo bởi mức cânbằng cung cầu của thị trường lao động Thế nên, bắt đầu từ cuối những năm 60 củathế kỷ trước Edumnd Phelps đã có cái nhìn khác về lý thuyết mối quan hệ nghịchgiữa lạm phát và thất nghiệp Ông cho rằng, lạm phát không chỉ lệ thuộc vào thấtnghiệp mà còn phụ thuộc vào dự tính của doanh nghiệp, của người lao động về khảnăng tăng lên của giá cả, của mức lương Từ đó ông xây dựng lý thuyết mà sau lễtrao giải Nobel Kinh tế 2006 này chúng ta được biết tới với cái tên Đường congPhillips Bổ sung Kỳ vọng (Expectation - augmented Phillips).

Khác với trước đây, lý thuyết mới cho thấy, với một tỉ lệ thất nghiệp cho trước,1% tăng thêm trong dự kiến về lạm phát sẽ dẫn tới việc tăng thêm 1% lạm phát trênthực tế Lý thuyết mới về lạm phát và thất nghiệp từ đó cũng đưa ra cái nhìn mớitrái ngược với quan điểm về sự ổn định của việc mở rộng chính sách tài khóa, chínhsách tiền tệ sẽ giúp tăng công ăn việc làm Cũng theo Edmund S.Phelps, về dài hạnkhông có mối quan hệ giữa lạm phát, thất nghiệp và cân bằng trong thất nghiệp chỉđược định đoạt bởi các nhân tố từ thị trường lao động Điều này cũng đồng nghĩavới việc, lạm phát cao của hôm nay là nguồn gốc cho khả năng gia tăng lạm pháttrong tương lai Hay nói cách khác, để chặn lạm phát trong tương lai, tốt hơn hết làtìm giải pháp xóa bỏ những lo lắng về tương lai lạm phát ở hiện tại Từ lý thuyếtmới của Edmund S.Phelps cũng cho ta hiểu tại sao có thời điểm như những năm

1970, cả lạm phát và thất nghiệp ở nhiều nền kinh tế đều tăng Hay lý giải việcnhiều Ngân hàng TƯ chống thất nghiệp bằng con bài tỉ giá song hiệu quả đôi lúcchẳng thấy đâu

Từ việc nhìn nhận về lạm phát và thất nghiệp, Giáo sư Phelps cũng đưa ra cáinhìn mới cho những nhận định về cái gọi là quy tắc vàng trong thông tin vốn Theo

đó sự thay đổi của tỉ lệ tiết kiệm từ cấp độ này lên cấp độ khác có khả năng phátsinh xung đột phân phối Tuy nhiên, theo Edmund S.Phelps, có khả năng phát sinhcái gọi là Bất hiệu quả năng động - khi việc dự trữ tiền ở một số nền kinh tế là quálớn và người ta có thể tăng phúc lợi cho nhiều thế hệ trong khi vẫn giảm tỉ lệ tiếtkiệm Nói khác đi, dù lượng tiền dư thừa có thấp, sản xuất có giảm, song trong mộtnền kinh tế tiết kiệm ít vẫn có tác động kích thích tiêu dùng - để từ đó đẩy nhanh tốc

độ phát triển, và nới rộng quy mô kinh tế

Trong các công trình nghiên cứu của mình, Giáo sư Phelps, người từng làmviệc nhiều năm với nhà kinh tế nổi tiếng Richard Nelson hồi giữa thập kỉ 60 cũngkhẳng định tầm quan trọng của việc đầu tư cho giáo dục Con người, cùng với côngnghệ là chìa khóa để các nước nghèo “bắt kịp” tốc độ phát triển của các nước giàu.Điều này cũng lý giải tại sao tăng trưởng GDP ngày càng bộc lộ rõ sự phụ thuộcvào nguồn vốn nhân lực, thay vì chỉ dựa vào tốc độ tăng trưởng kinh tế đơn thuần.Không có người thất nghiệp, giá cả ổn định và tăng trưởng kinh tế cao là mụcđích trọng tâm của chính sách kinh tế Nhưng những người ra chính sách luôn phảiđối mặt với sự xung đột: Làm sao để cân bằng giữa lạm phát và thất nghiệp? Làmsao để cân bằng giữa tiêu phí hiện nay và tích lũy sau này? Edmund S Phelps đã

đưa ra kiến thức về sự cân bằng trong 2 lĩnh vực trên Ông đã nêu ra không chỉ côngthức về tích lũy vốn mà còn cả về cách cân bằng giữa lạm phát thất nghiệp là vấn đề

cơ bản để phân phối phúc lợi qua các thời kỳ Phân tích của Phelps có tầm sâu sắctrong lý thuyết kinh tế cũng như chính sách kinh tế vĩ mô

Theo quan điểm thịnh hành hồi những năm 60, giữa lạm phát và thất nghiệp tồntại mối liện hệ ổn định ngầm được được thể hiện trong biểu đồ Phillips (Phillipscurve) Mối liên hệ đó được xác nhận bằng dữ liệu kinh tế ở vài quốc gia Ngụ ý của

nó là, trong chính sách kinh tế, người ta có thể lựa chọn giữa hoặc là lạm phát thấp,hoặc là thất nghiệp thấp, và thông qua chính sách tài chính và tiền tệ thì có thể giảmthất nghiệp Theo biểu đồ Phillip, điều đó sẽ phải trả giá bằng lạm phát đột xuất(one-time increase)

Nhưng có vài trục trặc với quan điểm trên Biểu đồ Phillip chỉ thể hiện đượcmối liên hệ thuần túy giữa các thống kê mà chưa chỉ ra mối liên hệ rõ ràng nào vớicác thuyết kinh tế vi mô về thói quen của người sản xuất và tiêu dùng Nó cũngkhông đưa ra được lý thuyết về giảm thiểu tối đa số thất nghiệp Nhìn chung người

ta chấp nhận rằng tỷ lệ thất nghiệp không thể nào giảm tới “zero”, nhưng chưa có aichỉ ra được tỷ lệ thất nghiệp nào thì cân bằng với thị trường lao động

Khung lý thuyết mà Phelps dựng nên từ cuối những năm 60 giúp giải thích vìsao cả lạm phát lẫn thất nghệp đều gia tăng trong những năm 70

Cuối những năm 60, Edmund Phelps đã thách thức những quan điểm trước đó

về mối liên hệ giữa lạm phát và thất nghiệp Ông nhận ra, lạm phát không chỉ phụthuộc vào thất nghiệp mà còn phụ thuộc vào kì vọng của các công ty và người laođộng về biến động giá và tăng lương Ông đưa ra mô hình mà ban đầu được gọi là

“Biểu đồ gia tố kỳ vọng Phillips” (expectations-augmented Phillips curve) Nó chothấy, ở một tỷ lệ thất nghiệp nhất định, tỉ lệ lạm phát kỳ vọng (expected inflation)tăng lên sẽ khiến lạm phát thực sự tăng lên Khi đặt giá và thương thảo lương, ôngchủ và người làm công dựa trên sự kì vọng tăng giá và tăng lương nói chung Giảthiết đó được chấp nhận rộng rãi và được củng cố bởi kết quả các nghiên cứu dựatrên kinh nghiệm (empirical research)

Phân tích của Phelps trái ngược với quan điểm trước đó cho rằng có thể dùngchính sách tài chính và tiền tệ để khống chế tỷ lệ thất nghiệp Ông kết luận rằngkhông có sự cân bằng dài hạn giữa lạm phát và thất nghiệp trong khi lạm phát kìvọng đang trở thành lạm phát thật sự Về lâu dài, nền kinh tế sẽ tiếp cận tới tỷ lệthất nghiệp cân bằng (equilibrium unemployment rate), khi mà mức lạm phát thật sựtrùng khớp với lạm phát kì vọng Thị trường lao động sẽ quyết định mức cân thấtnghiệp cân bằng như thế nào Nỗ lực làm giảm tỷ lệ thất nghiệp xuống dưới mứccân bằng sẽ chỉ gây lạm phát liên tiếp Chính sách làm ổn định vẫn có vai trò quantrọng việc kiềm chế dao động tỷ lệ thất nghiệp quanh mức cân bằng

Các nghiên cứu của Phelps nhấn mạnh việc phân tích các chính sách kinh tếhôm nay sẽ ảnh hưởng tới sự ổn định trong tương lai như thế nào: lạm phát caongày hôm nay có nghĩa là lạm phát kì vọng sẽ cao hơn trong tương lai, vì thế phácthảo các chính sách cho tương lai càng khó khăn hơn Chính sách duy trì lạm phát ởmức thấp cũng có thể xem là để giảm mức lạm phát kỳ vọng - một lựa chọn có lợicho mức lạm phát và thất nghiệp trong tương lai hơn là các phương án khác

Phelps cũng đưa ra mô hình đầu tiên về những yếu tố quyết định tới cân bằngthất nghiệp Trong mô hình đó, các công ty định ra mức lương để tác động tới số lao

động Càng nhiều công ty muốn tăng lực lượng lao động thì tỷ lệ thất nghiệp cànggiảm, mức lương đưa ra phải càng cao Phelps chỉ ra sự tồn tại của tỷ lệ thất nghiệpcân bằng duy nhất được tính theo mức tăng lương của công ty và mức tăng lương

kỳ vọng Sự sáng tạo của Phelps là đã bắt đầu từ những giả định về hành vi hay cácyếu tố cá nhân trong thị trường lao động Phelps cũng là người đầu tiên tích hợp giảthiết về hiệu lực của lương vào lý thuyết kinh tế vĩ mô Giả thuyết đó cho rằng đầu

tư sinh lời nhất của một công ty là trả lương cao để nâng cao tinh thần người laođộng, giảm thiểu số người chuyển việc và thu hút lao động có kĩ năng cao hơn Cơchế đó cũng giúp đưa tỷ lệ thất nghiệp về mức cân bằng

Phelps không phải là người duy nhất chỉ trích biểu đồ Phillips hồi cuối thập kỷ

60 Milton Friedman (giải Nobel năm 1976) cũng nhấn mạnh tới vai trò của lạmphát kỳ vọng Khác với Friedman, Phelps nhấn mạnh tới sự tác động từ thất nghiệptới lạm phát (không định trước)

Đóng góp của Phelps đã thay đổi cơ bản quan điểm của các nhà kinh tế về cáchthức điều hành kinh tế vĩ mô Khung lý thuyết mà ông dựng nên từ cuối những năm

60 giúp giải thích vì sao cả lạm phát lẫn thất nghệp đều gia tăng trong những năm

70 Ông cũng làm sáng tỏ tính hạn chế của các chính sách kinh tế vĩ mô Một ví dụ

là ngày nay các ngân hàng trung ương thường quyết định tỷ lệ lãi suất dựa trên đánhgiá tỷ lệ thất nghiệp cân bằng và sự cân bằng giữa tác động của chính sách tới cáclĩnh vực khác nhau

V Các vấn đề khác có liên quan

1.Luật về tiền lương tối thiểu

Luật tiền lương tối thiểu tạo ra mức tối thiểu bắt buộc của tiền lương mà cácdoanh nghiệp phải trả cho người lao động của mình, bất kể thị trường có cân bằnghay không Với hầu hết người lao động mức lương này không có ý nghĩa ràng buộcnhưng với lao động không lành nghề và không có kinh nghiệm mức lương này caohơn giá trị sức lao động mà họ bỏ ra và cũng cao hơn mức cân bằng của thị trường.Các công trình nghiên cứu của nhiều nhà kinh tế đã phát hiện ra rằng: khi tiền lươngtối thiểu tăng 10% thì số người có việc làm trong đội ngũ không lành nghề này giảm

từ 1 – 3 %

2.Công đoàn và thương lượng tập thể

Công đoàn là hội đoàn của những người lao động (“nlđ”) cùng một ngành nghề,hay cùng một công xưởng, để bảo vệ cho quyền lợi của thành viên Công đoànkhông chỉ làm tăng tiền lương mà còn làm tăng sức mạnh của người lao động trongcác cuộc thương lượng về nhiều vấn đề khác nữa chẳng hạn số giờ lao động và điềukiện làm việc Tiền lương của người lao động tham gia công đoàn không phải dotrạng thái cung cầu, mà do các cuộc thương lượng tập thể giữa những người lãnhđạo công đoàn và hội đồng quản trị doanh nghiệp quyết định Kết quả số lượngngười lao động được thuê giảm xuống và số người thất nghiệp tăng lên

3.Lý thuyết về tiền lương hiệu quả

Những lý thuyết này quả quyết rằng tiền lương cao làm cho năng suất cao hơn.Ảnh hưởng của tiền lương đối với hiệu qủa của lao động dẫn đến thất bại của doanhnghiệp trong việc cắt giảm tiền lương ngay cả khi tồn tại tình trạng dư cung về laođộng:

Tiền lương ảnh hưởng đến dinh dưỡng và sức khỏe của người lao động từ đó

ảnh hưởng đến năng suất lao động

Tiền lương cao làm giảm tình trạng bỏ việc qua đó giảm thời gian tuyển mộ vàđào tạo người lao động mới

Chất lượng bình quân của lực lượng lao động trong doanh nghiệp phụ thuộcvào mức lương mà nó trả cho người lao động của mình Thông qua việc trả lươngtrên mức cân bằng, doanh nghiệp có thể giảm bớt sự lựa chọn bất lợi là những laođộng giỏi nhất tìm việc ở nơi khác và nâng cao chất lượng bình quân của lực lượnglao động qua đó làm tăng được năng suất lao động của họ

Mức lương cao làm tăng nỗ lực của người lao động: tiền lương cao, tổn thất màngười lao động phải chịu khi bị phát hiện trốn việc và đuổi việc càng lớn

4 Các vấn đề xã hội khác

Vấn đề trợ cấp thất nghiệp: trợ cấp thất nghiệp giúp người lao động bị thất

nghiệp giảm bớt gánh nặng về tài chính nhưng nó cũng khiến cho tỷ lệ thất nghiệptăng lên do động lực đi tìm việc của họ bị giảm bớt đi Cùng với đó, khi nền kinh tếlâm vào khủng hoảng, tỷ lệ thất nghiệp tăng cao thì khoản trợ cấp thất nghiệp sẽ ảnhhưởng rất lớn đến toàn nền kinh tế

Tỉ lệ ăn theo: tỷ lệ này luôn tỷ lệ thuận với tỷ lệ thất nghiệp vì với toàn nền

kinh tế khi có một người thất nghiệp thì cũng có nghĩa là có 1 người “ăn theo” Mặc

dù trong những người “ăn theo” không chỉ gồm những người thất nghiệp nhưng nócũng chiếm một tỷ lệ không nhỏ Tỷ lệ ăn theo cũng là một chỉ số quan trọng cùngvới tỷ lệ thất nghiệp để đánh giá mức độ lành mạnh của nền kinh tế

Bất bình đẳng: khi vấn đề bất bình đẳng được giải quyết thì sẽ có nhiều hơn

những người trong độ tuổi lao động tham gia vào thị trường lao động Nếu nền kinh

tế không giải quyết tốt thì cũng làm cho tỷ lệ thất nghiệp tăng lên Tuy nhiên đây làvấn đề tất yếu khách quan khi các quốc gia đang trên con đường phát triển

Các tệ nạn xã hội: một tỷ lệ lớn số tội phạm hiện nay là do thiếu tiền, thất

nghiệp Vì vậy có thể nói thất nghiệp là một trong những nguyên nhân chính dẫnđến việc các tệ nạn xã hội gia tăng

Chương II:

Thực trạng thất nghiệp ở Việt Nam

I.Tổng quan về lao động và việc làm

1 Lực lượng lao động

Các chỉ tiêu chủ yếu về xã hội

Chỉ tiêu (đến năm 2005) Đơn vị

tính

Chỉ tiêu

kế hoạch 2001-2005

Ước thực hiện 2001-2005

7 tỷ lệ hộ đói nghèo % Dưới 10% Dưới 7%

8 tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng

dưới 5 tuổi

10 cung cấp nước sạch nông thôn % 62 62

Với dân số khoảng 86 triệu người trong đó lực lượng lao động chiếm 54,8%(tương đương 46,61 triệu người), nước ta được coi là 1 nước có cơ cấu dân số trẻvới lực lượng lao động dồi dào Mặc dù có 45,6 triệu lao động đang làm việc trongcác ngành kinh tế nhưng chúng ta có cơ cấu lao động các ngành chưa hợp lý với đa

số lao động làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp và ở khu vực nông thôn Điều nàycàng khẳng định nước ta vẫn là 1 nước nông nghiệp

nông nghiệp , 52.80%

công nghiệp, 18.93%

dịch vụ, 28.26%

Chất lượng lao động của nước ta là vấn đề đánh lo ngại trong quá trình pháttriển kinh tế của nước ta hiện nay Chất lượng lao động được nghiên cứu dựa trênnhiều tiêu chí như: kỹ năng nghề nghiệp, sức khỏe, ý thức của người lao động,…Chất lượng đào tạo nhân lực nhất là ở bậc đại học nhìn chung còn thấp so vớimục tiêu giáo dục, với yêu cầu phục vụ phát triển kinh tế xã hội và với trình độ cácnước trong khu vực có mặt còn non kém Nội dung, phương pháp dạy đại học chưađáp ứng tốt yêu cầu chuẩn bị nhân lực cho công nghiệp hóa rút ngắn và trình độchưa theo kịp phát triển khoa học công nghệ hiện đại Việc học tập ở mọi cấp học bịchi phối nặng nề bởi tâm lý bằng cấp; phương pháp giáo dục nặng về áp đặt, chưakhuyến khích sự năng động, sáng tạo của người học, chưa coi trọng năng lực tư duy

Dịch vụ 28.26%

Công nghiệp 18.93%

Nông nghiệp 52.80%

Cơ cấu ngành đào tạo

Y dược Nông nghiệp KHTN Khác

Một nghiên cứu cho thấy việc đào tạo của chúng ta còn mất cân đối trong đàotạo ngành nghề Hơn 50% sinh viên được hướng vào 3 ngành vàng là quản trị, báochí và luật nhưng nhu cầu việc làm của những ngành nghề này không cao đặc biệtvới lượng kiến thức được trang bị thì 1 cử nhân ko thể hoàn thành tốt nhiệm vụđược giao Chính vì thế rất nhiều trong số những sinh viên này sau khi ra trường đãtìm những công việc ko dính dáng gì đến ngành nghề của mình cả thậm chí lànhững công việc lao động phổ thông như bưng bê ở các quán cơm bình dân,oshin,tiếp thị Phần còn lại gần 50% sinh viên các ngành nghề kỹ thuật được đạo tạo thìmới chỉ biết được những kiến thức cơ bản chưa có chuyên môn cao Ví dụ nhưngành công nghệ thông tin, với số lượng lớn các trường từ cấp dạy nghề đến cấp đạihọc đào tạo với điều kiện cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên có trình độ khác nhaunhưng sinh viên mới chỉ được trang bị những kiến thức đơn giản về máy tính chứchưa được đào tạo thành những chuyên gia về lập trình, tài chính, xây dựng,…Việcđào tạo này diễn ra tràn lan từ năm này qua năm khác không cần biết đến nhu cầucủa thị trường Vì thế tình trạng sau khi ra trường của đội ngũ sinh viên này cũngkhông khả quan hơn.Theo bảng số liệu do PGS.TS Đặng Quốc Bảo cung cấp thì tỉ

lệ lao động không có chuyên môn ở Hà Nội hiện là 41,4%, Hải Phòng 64%, ĐàNẵng 54,4%, TP.HCM 55% và Bà Rịa Vũng Tàu là 62,9%.Thậm chí trong 13500giáo sư tiến sĩ khoa học Việt Nam thì chỉ có 500 người (chiếm 3,7%) có sản phẩmđược quốc tế công nhận

Theo nguồn số liệu của Viện chiến lược và chương trình giáo dục công bố năm2004:

Chỉ số tổng hợp về chất lượng giáo dục và nguồn nhân lực của Việt Nam là3.79 điểm

Chỉ số sự thành thạo tiếng anh là 2.62 điểm

Chỉ số sự thành thạo công nghệ cao là 2.5 điểm

Chất lượng đào tạo kém cùng với nền kinh tế quá quan tâm đến bằng cấp khiếncho mục đích học của người học cũng thay đổi, họ học ko phải vì kiến thức mà để

có một tấm bằng rồi lại dùng nó để xin những công việc vượt quá khả năng của họ

Sức khỏe của người lao động kém cũng là một vấn đề đáng lưu tâm Với điềukiện khí hậu khắc nghiệt, chế độ dinh dưỡng thiếu khoa học, chất lượng bữa ăn cònthấp tạo cho người lao động nước ta có sức khỏe chỉ ở mức trung bình Cùng với đó

là điều kiện làm việc chưa được đảm bảo, an toàn lao động chưa được quan tâmđúng mức từ đó dẫn đến nguy cơ xảy ra tai nạn lao động với người lao động cao.Một kết quả khảo sát của Viện khoa học kỹ thuật bảo hộ lao động cho thấy 40%doanh nghiệp không có cán bộ y tế và 44% doanh nghiệp không tổ chức khám sứckhỏe khi tuyển dụng lao động và khám sức định kỳ cho người lao động

Ý thức kỷ luật của người lao động là vấn đề đáng quan tâm nhất Mặc dù laođộng Việt Nam được đánh giá là khéo léo, thông minh, sáng tạo, tiếp thu nhanhnhững kỹ thuật và công nghệ hiện đại được chuyển giao từ bên ngoài nhưng lạithiếu tính chuyên nghiệp Người lao động hay có hiện tượng trốn việc, đi làm muộn,gây gổ đánh nhau, ý thức bảo vệ tài sản chung còn kém Những điều này dẫn đếnnăng suất lao động của họ thấp, tính cạnh tranh trên thị trường quốc tế không đượckhả quan Ngoài ra kỹ năng làm việc theo nhóm cũng như khả năng hợp tác để hoànthành công việc của lao động Việt Nam quá yếu kém Vì thế nếu một công việc cánhân thì họ làm tốt nhưng nếu làm việc tập thể thì năng suất lao động giảm xuống

rõ rệt và trong nhiều trường hợp công việc đã không được hoàn thành đúng như yêucầu của cấp trên

Sự hiểu biết về luật pháp của họ còn khá nhiều hạn chế Đa số người lao độngchưa từng đọc qua luật lao động vì thế họ ko biết mình có quyền lợi gì Vì thế họthường phải gánh chịu thiệt thòi khi tham gia thị trường lao động Các hợp đồng laođộng thường là hợp đồng miệng hoặc không đúng với trình tự và yêu cầu của mộthợp đồng lao động nên hệ thống khó có thể bảo vệ họ khi các quyền lợi cá nhân của

họ bị xâm phạm Họ thường không được người sử dụng lao động mua bảo hiểm laođộng, làm việc ở điều kiện môi trường không đảm bảo, làm quá số giờ quy định,hưởng lương không đúng, bị trừ lương khi mắc lỗi, gây khó khăn khi muốn chuyểncông ty…

Việt Nam thiếu trầm trọng lao động kỹ thuật trình độ cao và lao động dịch vụcao cấp trong các ngành tài chính, ngân hàng, du lịch, bán hàng nên nhiều nghề vàcông việc phải thuê lao động nước ngoài trong khi lao động xuất khẩu đa phần cótrình độ chuyên môn kỹ thuật thấp hoặc mới chỉ qua giáo dục định hướng” Trongkhi đó, nhu cầu lao động đang có xu hướng tăng cả về số lượng và chất lượng, chủyếu do nền kinh tế tăng trưởng nhanh trong những năm gần đây, đặc biệt là sốdoanh nghiệp mới thành lập ngày càng nhiều

Ngoài ra, nhiều người lao động chưa có trình độ ngoại ngữ đủ để làm việc, dùrằng trên thực tế tình trạng này đang được cải thiện nhờ ngày càng có nhiều ngườinước ngoài đến Việt Nam cũng như một số người Việt được đào tạo ở nước ngoàiquay về nước làm việc

Hiện nay, cả nước có hơn 240.000 doanh nghiệp, thu hút khoảng 9 triệu laođộng Dự kiến đến năm 2010, nước ta có khoảng 500.000 doanh nghịêp, góp phầntạo thêm 2,7 triệu chỗ làm việc mới cho người lao động Nhu cầu đào tạo mới nghềcho lao động là rất lớn, chưa kể nhu cầu đào tạo, đào tạo lại cho số lao động hiệncó

Đặc điểm lao động Việt Nam được xuất khẩu lao động ra nước ngoài

Lao động Việt Nam ra nước ngoài làm việc nhìn chung có ưu điểm nổi bật là