skkn rèn kĩ NĂNG SỐNG CHO học SINH lớp 10 QUA một số GIỜ đọc HIỂU văn bản

Nhiều bài học hướng đến việc giúp học sinh nhận thức được các giá trị trong cuộc sống, hình thành lối sống, cách ứng xử có văn hóa trong các tình huống giao tiếp đa dạng của cuộc sống..

SỞ GIÁO DỤC VÀĐÀO TẠO ĐỒNG NAI

Trường THPT Nam Hà

Mã số:

(Do HĐKH Sở GD&ĐT ghi)

RÈN KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH LỚP 10

QUA MỘT SỐ GIỜ ĐỌC HIỂU VĂN BẢN

Người thực hiện: NGUYỄN THỊ TI NA Lĩnh vực nghiên cứu:

Có đính kèm: Các sản phẩm không thể hiện trong bản in Báo cáo NCKHSPƯD

 Mô hình  Đĩa CD (DVD)  Phim ảnh  Hiện vật khác

(các phim, ảnh, sản phẩm phần mềm)

Năm học: 2015 - 2016

SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC

9 Đơn vị công tác: Trường THPT Nam Hà

II TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO

- Học vị (hoặc trình độ chuyên môn, nghiệp vụ) cao nhất: Thạc sĩ

III KINH NGHIỆM KHOA HỌC

- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: văn

- Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc đề tài nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng đã có trong 5 năm gần đây:

+ Vận dụng trò chơi trong giảng dạy phân môn tiếng Việt

+ Ứng dụng một số phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực trong dạy đọc hiểu văn bản dân gian lớp 10

BM02-LLKH

MỤC LỤC

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 5

1 Lý do khách quan 8

2 Lý do chủ quan 8

II CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 7

1 Cơ sở lý luận 8

2 Cơ sở thực tiễn 8

a Thuận lợi 8

b Khó khăn 8

III TỔ CHỨC THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP .9

1 Các kĩ năng sống cơ bản 10

2 Phương pháp giáo dục kĩ năng sống thông qua một số giờ đọc hiểu văn bản .10

3 Tổ chức thực hiện giải pháp 11

a Tiến trình dạy học ……… .11

b Tiến hành tại lớp 12

c Giáo án thực nghiệm 12

IV HIỆU QUẢ ĐỀ TÀI 19

V ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG 23

1 Bài học kinh nghiệm 23

2 Những kiến nghị sau khi thực hiện đề tài 23

Kết luận 24

Danh mục tài liệu tham khảo 25

UNESSCO: (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization)

tổ chức giáo dục, khoa học và văn hóa

RÈN KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH LỚP 10 QUA MỘT SỐ

GIỜ ĐỌC HIỂU VĂN BẢN

I.LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

1 Lý do khách quan

Nếu có theo dõi báo chí hoặc tin tức trong những chương trình thời sự gần đây, ta dễ dành nhận thấy: giới trẻ hiện nay còn thiếu các kỹ năng sống cần thiết Đã có nhiều trường hợp, các em HS ở lứa tuổi cấp III, thậm chí là cấp II,

tự tử, mang thai ngoài ý muốn, tử vong do tai nạn, hỏa hoạn, đuối nước… Hoặc nhiều bạn trẻ gặp khó khăn lớn trong việc vượt qua các khủng hoảng tâm lý, việc làm chủ và bảo vệ bản thân đều là do thiếu KNS Ở các thành phố lớn nói chung, Biên Hòa nói riêng, HS có nhiều điều kiện để tham gia các hoạt động, các mối quan hệ xã hội đa dạng, phức tạp Do đó, các em thường dễ gặp các rủi ro, vướng vào các tệ nạn xã hội, dẫn đến các hành vi vi phạm pháp luật cũng cao hơn các khu vực khác

Bên cạnh đó, môi trường xã hội, văn hóa Đồng Nai vừa phát triển khá năng động, sáng tạo vừa là môi trường phức tạp Thực tế này đòi hỏi sự tăng cường xây dựng và rèn luyện KNS cho học sinh Để làm được điều đó không đâu thích hợp hơn môi trường giáo dục KNS trở thành một phần không thể thiếu của bài dạy ở các bộ môn khác nhau Tuy nhiên, việc làm này chỉ dừng ở mức độ tích hợp và cũng chưa có những nội dung cụ thể, chủ yếu phát xuất từ chính tâm huyết của giáo viên dẫn đến việc rèn kĩ năng sống ở mỗi môn học, mỗi giáo viên còn mang tính gượng ép, làm lấy lệ, qua loa Thậm chí không có cũng chẳng sao bởi mục tiêu của giáo viên là dạy bài dể học sinh có thể đáp ứng nhu cầu thi cử là chính

Môn Ngữ văn là một trong ba môn học công cụ nên có thể kết hợp nhiều nội dung giáo dục trong quá trình dạy học Ngoài việc trang bị kiến thức, bồi dưỡng cảm xúc thẩm mỹ Nhiều bài học hướng đến việc giúp học sinh nhận thức được các giá trị trong cuộc sống, hình thành lối sống, cách ứng xử có văn hóa trong các tình huống giao tiếp đa dạng của cuộc sống KNS là yếu tố cần thiết trong mọi thời đại đặc biệt là trong thời kì hội nhập Xuất phát từ nhu cầu

đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã lồng ghép kỹ năng sống vào trong chương trình

học của học sinh

Trong “ Chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam giai đoạn 2009-2020” (Dự thảo lần thứ 14) nêu rõ: “Giáo dục và đào tạo có sứ mạng đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện góp phần xây dựng nền văn hóa tiên tiến của đất nước trong bối cảnh toàn cầu hóa, đồng thời tạo lập nền tảng và động lực công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Giáo dục và Đào tạo phải góp phần tạo nên một thế hệ người lao động có tri thức, có đạo đức, có bản lĩnh trung thực, có tư duy phê phán, sáng tạo, có kỹ năng sống, kỹ năng giải quyết vấn đề và kỹ năng nghề nghiệp để làm việc hiệu quả ở môi trưởng toàn cầu hóa,

vừa hợp tác vừa cạnh tranh” Với tính chất là một môn học công cụ, môn

Ngữ văn giúp học sinh có năng lực ngôn ngữ để học tập, khả năng giao tiếp, nhận thức về xã hội và con người Với tính chất là môn học giáo dục thẩm mĩ, môn Ngữ văn giúp học sinh bồi dưỡng năng lực tư duy, làm giàu xúc cảm thẩm

mĩ và định hướng thị hiếu lành mạnh để hoàn thiện nhân cách

Trong quá trình giảng dạy môn Ngữ văn ở trường THPT nói chung, đặc biệt là năm học 2014 – 2015 khi dạy môn Ngữ văn lớp 10, tôi thấy phần văn bản 10 là kho kĩ năng sống nếu người giáo viên biết cách khai thác Điều này tuy không khó nhưng để thực hiện được thì đòi hỏi người giáo viên phải thật sự tâm huyết với nghề và hết lòng vì học sinh thân yêu mới có khả năng giáo dục các em tự tìm tòi, học hỏi, tự vận dụng những điều đã học vào thực tế cuộc sống

2 Lý do chủ quan

Trong những năm gần đây, sự phát triển nhanh chóng về các lĩnh vực kinh

tế, xã hội, sự hội nhập quốc tế đã và đang tạo ra những tác động phức tạp ảnh hưởng đến quá trình hình thành và phát triển nhân cách của thế hệ trẻ Tình trạng xuống cấp về mặt đạo đức của một bộ phận thanh thiếu niên trong đó có

cả học sinh đã gây nhiều bức xúc trong xã hội Các em đánh nhau, thậm chí là

cư xử vô lễ với giáo viên và những người xung quanh Lí do ấy đến từ đâu nếu

không phải vì sự thiếu hụt các kĩ năng sống?

Trước thực trạng trên, trong những năm qua Bộ giáo dục đã xác định lại mục tiêu của giáo dục đồng thời có nhiều nỗ lực để đổi mới theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh, gắn giáo dục với thực tiễn cuộc sống Lồng ghép kĩ năng sống vào các môn học trở thành một nhu cầu không thể thiếu đối với giáo dục hiện nay

Bản thân tôi là môt giáo viên đã có thời gian dạy văn trên 10 năm và dạy ở

cả ba khối 10,11,12 nên tôi nhận thấy: Học sinh THPT đặc biệt là các em ở đầu cấp do sự thay đổi tâm sinh lý, đặc điểm lứa tuổi và đặc biệt là việc thiếu các kĩ năng sống nên thường có những suy nghĩ và hành động nông nổi, cảm tính, dễ

bị lôi kéo bởi những tác động xấu dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng Như vậy, hình thành các kỹ năng sống tối thiểu cho các em là việc làm cần thiết Đặc biệt, với môn Ngữ văn việc lồng ghép giáo dục kĩ năng sống trong các tiết học, được tích hợp trong các giờ học và còn được trải nghiệm qua thực tế s tạo nên hiệu ứng giúp các em trong việc tu dưỡng đạo đức, hướng thiện và nâng cao năng lực học tập, sáng tạo Từ đó, các em có nhận thức đúng đắn trong việc thực hiện nội qui, qui định của nhà trường và tự giác thực hiện

Với mong muốn được góp một tiếng nói nhỏ nhằm tạo hiệu quả thật sự trong giờ đọc hiểu văn bản đồng thời giúp học sinh của mình nhất là lứa tuổi đầu cấp THPT có khả năng thích ứng với cuộc sống mới, biết tự chủ, sống có

bản lĩnh có nhân cách, tôi chọn đề tài “Rèn kĩ năng sống cho học sinh lớp 10

qua một số giờ đọc hiểu văn bản”

II.CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

1 Cơ sở lý luận

Chúng ta biết rằng, các em HS không phải là những chiếc bình cần

đổ đầy kiến thức mà các em là những ngọn đuốc cần thắp sáng, vậy hơn ai hết

GV cần phải cố gắng giữ và thổi bùng ngọn lửa ấy trong tâm hồn các em Lứa tuổi học sinh cấp III là lứa tuổi đang hình thành những giá trị nhân cách, ham tìm tòi, khám phá song lại thiếu kinh nghiệm sống, dễ bị tác động bởi cả những yếu tố tích cực và tiêu cực Chính vì thế nếu không được giáo dục, rèn luyện kỹ năng sống các em thường dễ rơi vào lối sống ích kỷ, sự phát triển lệch lạc về nhân cách, thậm chí là rơi vào hố đen của các tệ nạn xã hội Chính vì vậy, việc giáo dục kĩ năng sống trở thành nhiệm vụ cấp bách, bởi giúp trang bị cho HS có những khả năng, tâm thế xã hội, để các em biết cách xử sự, ứng phó tích cực, thể hiện mình và trau dồi nhân cách, biết sống hữu ích, tránh những va vấp trong cuộc đời

Theo thống kê của các nhà tâm lí học, để đạt thành công trong cuộc sống

kĩ năng mềm còn gọi là kĩ năng sống chiếm 85%, kĩ năng cứng( trí tuệ lô-gic) chỉ chiếm 15% Vì vậy dạy học hiện nay nói chung, dạy văn nói riêng phải tăng cường dạy kĩ năng sống cho HS

Điều 2, luật giáo dục năm 2005, đã xác định: “Mục tiêu của giáo dục phổ thông là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mĩ và nghề nghiệp; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực công dân, đáp ứng nhu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ

tổ quốc”

Phương pháp dạy và học trong những năm gần đây cũng được đổi mới

theo hướng : " phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; .; bồi dưỡng cho người học năng lực tự học, khả năng thực hành, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh" [1, 17]

Như vậy có thể thấy, để phù hợp với đà tiến và yêu cầu của xã hội, nghành giáo dục hiện nay đã có sự chú trọng đến việc trang bị những kĩ năng sống cần thiết cho HS bởi đây là một yêu cầu cấp thiết để các em có thể đáp ứng được nhu cầu xã hội

Các môn học trong trường phổ thông của chúng ta hiện nay đều có khả năng tích hợp giáo dục kĩ năng sống cho HS Trong đó, gần gũi nhất có l là Văn học Bởi Văn học là nhân học, từ trước đến nay đây vẫn là một bộ môn thuận lợi để “ thay thái độ, đổi hành vi” của HS một cách dễ nhất thông qua các bài học ý tứ, sâu sắc mà lại rất nhẹ nhàng

2 Cơ sở thực tiễn:

Các kĩ năng sống còn được giáo dục thông qua phương pháp học tập tích cực, dựa trên sự tương tác giữa nội dung bài học và sự trải nghiệm của người

lĩnh hội hoặc quá trình đối thoại, tương tác giữa các cá nhân với nhau Do đó, việc tích hợp giáo dục kĩ năng sống vào các nội dung của môn Ngữ văn tương đối thuận lợi, không cần phải đưa thêm thông tin, kiến thức mà chỉ cần tích hợp một cách khoa học để bộ môn ngày càng thiết thực, gần gũi với đời sống hơn

Đó là sử dụng các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực để tạo điều kiện, cơ hội cho học sinh được thực hành, trải nghiệm Kĩ năng sống trong quá trình học

tập

a.Thuận lợi:

Là giáo viên trực tiếp giảng dạy, trong quá trình thực hiện chuyên đề tôi

đã có một số thuận lợi sau:

- Trường có cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy và học tương đối đầy đủ Và đặc biệt là sự chỉ đạo tổ chức hướng dẫn sâu sắc của Sở giáo dục, tôi luôn có điều kiện nắm bắt các chuyên đề

- Sở giáo dục và đào tạo Đồng Nai thường xuyên tổ chức các chuyên đề văn học, các lớp tập huấn thay sách, ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy, đặc biệt là đổi mới phương pháp dạy và học theo hướng tích hợp rèn kĩ năng sống cho HS

- Được sự hướng dẫn, đóng góp ý kiến nhiệt tình của quý Thầy, cô trong

- Học sinh ít có khả năng cảm nhận tác phẩm, học đối phó với việc thi cử

là chính, máy móc thiếu sự chiêm nghiệm, sáng tạo khi tiếp cận tác phẩm Ngay

cả về phía giáo viên cũng chỉ chú trọng vào việc truyền giảng kiến thức chứ không mấy mặn mà với việc rèn KNS cho học sinh.Thói quen chú trọng vào kiến thức mang tính lý thuyết của giáo viên s là cản trở lớn khi triển khai giáo dục kĩ năng sống, loại hình giáo dục nhằm tạo thói quen, thái độ, hành vi ứng

xử phù hợp với các tình huống của cuộc sống

- Việc học Ngữ văn đã khó, học các văn bản cách thời điểm các em đang sống quá xa lại càng khó hơn Ngoài ra, tiếp cận một văn bản lại là mảng kiến thức đòi hỏi các em phải có sự suy luận, có sự hiểu biết sau đó lại phải tích hợp

với nội dung giáo dục kĩ năng sống, điều này không hề đơn giản, nhất là với đối tượng học sinh lớp 10 chưa có nhiều hiểu biết về thực tế cuộc sống

- Hạn chế về mặt thời gian cũng là vấn đề quan trọng trong việc lồng ghép kĩ năng sống vào tiết dạy Vì một tiết học thường đi rất nhanh để hoàn thành phần lí thuyết, đôi khi hết giờ mà học sinh chưa thực hiện được một kĩ năng nào Ngoài ra, không có một tiết dạy kĩ năng sống riêng cho học sinh, điều này cũng khó với giáo viên vì nếu quá chú trọng vào giáo dục kĩ năng sống thì lại chậm tiến độ bài dạy theo phân phối chương trình, mà dạy cho kịp nội dung bài đôi khi lại rất khó lồng ghép kĩ năng sống

Khi thực hiện nhiệm vụ lồng ghép giáo dục kĩ năng sống vào các tiết học văn bản, giáo viên còn gặp nhiều khó khăn (chưa có tài liệu cho giáo viên và học sinh, kế hoạch thực hiện, tiêu chí đánh giá, quy định thời lượng của tiết dạy…) Hơn nữa, tổ chức giáo dục kĩ năng sống có những đặc thù riêng khác với các hoạt động giáo dục khác, nội dung giáo dục không chỉ diễn ra trong môn học mà còn thông qua một số hoạt động khác (hoạt động ngoài giờ lên lớp, câu lạc bộ, ) cho nên phải tính đến cơ sở vật chất, kinh phí thực hiện, điều này quả

là không dễ

III TỔ CHỨC THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP

Có nhiều quan niệm về kĩ năng sống, mỗi quan niệm diễn đạt theo một cách khác nhau, thường gắn với một bối cảnh cụ thể, với một nền giáo dục nhất định.Theo định nghĩa của UNESSCO, kỹ năng sống được chia thành 2 loại là

kỹ năng tâm lý xã hội và kỹ năng cá nhân, lĩnh hội và tư duy, với 10 yếu tố như:

tự nhận thức, tư duy sáng tạo, giải quyết vấn đề, kỹ năng giao tiếp ứng xử với người khác, ứng phó với các tình huống căng thẳng và cảm xúc, biết cảm thông,

tư duy bình luận phê phán, ra quyết định, giao tiếp hiệu quả và thương thuyết

Kĩ năng sống là khả năng tâm lí xã hội, nội dung bao gồm tri thức, thái độ, giá trị và kĩ năng giúp con người giải quyết có hiệu quả những tình huống , những vấn đề nhằm đáp ứng hoạt động của cuộc sống một cách tích cực (Hội thảo khoa học tiếp tục đổi mới quản lí giáo dục và nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo các tỉnh phía Nam)

Có nhiều kĩ năng sống khác nhau, tùy hoàn cảnh, môi trường sống, điều kiện sống mà GV cần định hướng cho HS một cách phù hợp Đối với học sinh đầu cấp THPT thì việc tác động ấy phải dựa trên tâm lí, khả năng học tập của từng đối tượng Muốn vậy người thầy vừa phải có khả năng sư phạm vừa phải

có nghệ thuật giao tiếp Trên cơ sở đó, giúp học sinh nắm được gía trị của văn bản, để tiếp tục trang bị, hoàn thiện thêm vốn sống trong cuộc đời

Để tích hợp rèn kĩ năng sống cho HS, GV cần dựa trên nguyên tắc 5 chữ T: tương tác, trải nghiệm, tiến trình, thay đổi hành vi, thời gian Trong đó, kĩ năng tương tác hình thành qua việc nghe giảng và tự đọc tài liệu, tổ chức cho học sinh tham gia các hoạt động, tương tác với giáo viên và với nhau trong quá trình giáo dục Trải nghiệm có nghĩa là người học cần được đặt vào các tình

huống để trải nghiệm và thực hành.Tiến trình giáo dục kĩ năng sống không thể hình thành trong “ngày một, ngày hai” mà đòi hỏi phải có cả quá trình: nhận thức dẫn đến hình thành thái độ sau đó mới là thay đổi hành vi Giúp người học thay đổi hành vi theo hướng tích cựclà mục đích cao nhất của giáo dục kĩ năng sống Để đạt được điều này thì việc giáo dục kĩ năng sống cần thực hiện xuyên suốt quá trình học tập và rèn luyện của các em

1 Các kĩ năng sống cơ bản :

Có nhiều kĩ năng sống khác nhau Trong phạm vi đề tài, tôi tạm xếp các

kĩ năng thành ba nhóm cụ thể nhằm tìm ra những giải pháp thiết thực phù hợp với thực tiễn, đặc điểm học sinh của từng lớp, mà tiến hành việc rèn kĩ năng sống cho các em

- Nhóm kĩ năng nhận thức

- Nhóm kĩ năng xã hội

- Kĩ năng quản lí bản thân

Để lồng ghép trọn vẹn các nhóm kĩ năng sống là điều khó, vì vậy trong quá trình thực nghiệm, tôi thường chú trọng rèn cho các em hai nhóm kĩ năng

cơ bản là kĩ năng nhận thức và kĩ năng quản lí bản thân Bởi tôi xét thấy đây là hai nhóm kĩ năng các em phải sử dụng trong nhiều tình huống của cuộc sống

2 Phương pháp giáo dục kĩ năng sống thông qua một số giờ đọc hiểu văn bản

Giáo dục kỹ năng sống không phải là nói cho các em biết thế nào là đúng thế nào là sai như ta thường làm Cũng không phải là rao truyền những lời hay

ý đẹp để học sinh s quên nhanh Các phương pháp cổ điển như giảng bài, đọc chép s thất bại hoàn toàn vì chúng chỉ cung cấp thông tin, mà từ thông tin đến nhận thức để thay đổi hành vi thì khoảng cách còn rất lớn Giáo dục kỹ năng sống là giúp HS nâng cao năng lực để tự lựa chọn những giải pháp khác nhau Quyết định phải phát xuất từ chính các em Vì thế nội dung bài học phải hết sức gần gũi với cuộc sống hay tồn tại ngay trong cuộc sống HS cần có điều kiện để

cọ xát những ý kiến khác nhau, trao đổi kinh nghiệm, tập tành, thực hành, áp

dụng một cách chủ động có thế các em mới thay đổi hành vi

Xuất phát từ yêu cầu trên, nhiều phương pháp được áp dụng để đem lại hiệu quả trong việc rèn kĩ năng sống như sinh hoạt hay thảo luận theo nhóm, theo cặp, động não, sắm vai, phân tích tình huống, tranh luận, trò chơi, huy động tối đa nghe, nhìn, vận động… góp phần nâng cao khả năng tiếp nhận và sự tương tác giữa kiến thức tại lớp với thực tế cuộc sống Điều này giúp đem lại hiệu quả và sự hứng thú trong quá trình học tập của các em Dưới đây là một số phương pháp tiêu biểu mà tôi áp dụng trong quá trình đứng lớp của mình để

hình thành kĩ năng sống cho HS

- Phương pháp động não

- Phương pháp thảo luận nhóm

Có thể dễ dàng nhận thấy, số lượng phân môn cũng như thời gian dành cho môn Ngữ văn tương đối nhiều, tạo điều kiện không nhỏ để giáo viên có thể tích hợp rèn luyện các KNS cho HS thông qua các giờ dạy Bởi đây là môn học

có khả năng rèn kĩ năng sống cho học sinh khá cao Xuyên suốt chương trình ở các cấp học, lớp học, gần như mỗi bài học đều có thể tích hợp rèn luyện KNS cho HS ở những mức độ nhất định

Tuy nhiên, với chương trình ngữ văn 10, vì hạn chế và nhiều lí do khách quan tôi chỉ đi sâu vào việc rèn kĩ năng sống cho HS ở một số giờ đọc hiểu văn bản tiêu biểu để giúp các em nhận thức được các giá trị cuộc sống, hình thành lối sống, cách ứng xử có văn hóa trong các tình huống giao tiếp nhất định Đồng thời, giúp các em định hướng để thực hành đúng cách, điều chỉnh những hiểu biết và kỹ năng còn sai lệch từ phía các em

Phần văn bản ngữ văn 10 có trên 10 tác phẩm và một số đoạn trích (không kể phần đọc thêm) Mỗi tác phẩm và đoạn trích có nội dung giáo dục khác nhau Do đó, giáo viên phải dựa vào tài liệu hướng dẫn của Bộ Giáo dục

và khai thác thêm, chọn hình thức phù hợp với mỗi bài học và đối tượng học sinh Ở đây, tôi xin đề xuất những giải pháp sau

a Tiến trình dạy học:

* Sự chuẩn bị của giáo viên:

- Giáo viên chuẩn bị kĩ năng cần giáo dục thông qua bài học

- Đưa ra hệ thống câu hỏi để học sinh chuẩn bị bài ở nhà.Để có một giờ học sôi nổi, thành công, người GV cần nắm chắc mục đích, yêu cầu bài học để chuẩn bị được một hệ thống câu hỏi khoa học

Lưu ý: Khi đưa câu hỏi, giáo viên cần chú ý đến tính hệ thống và linh hoạt của câu hỏi với đối tượng học sinh nhằm kích thích ham muốn tìm hiểu và học tập của các em

- Chọn lựa phương pháp, kỹ thuật dạy học, xác định nội dung cần tích hợp, thời điểm tích hợp, cách tích hợp như thế nào cho phù hợp với từng bài dạy

- Giám sát, nhận xét và chốt lại vấn đề cần giáo dục

(GV đóng vai trò là người khơi gợi)

* Sự chuẩn bị của học sinh:

- Học sinh nhận câu hỏi chuẩn bị bài ở nhà từ giáo viên (tìm hiểu và soạn trước ở nhà)

- Tại lớp, khi được yêu cầu HS s trình bày vấn đề theo thời gian quy định

- Qua sự định hướng của GV, HS tự rút ra bài học từ đó hình thành kĩ năng sống, và chủ động vận dụng vào cuộc sống

b Quá trình tiến hành tại lớp:

Có bốn bước chính để tiến hành rèn KNS cho HS qua giờ dạy tại lớp Trước hết là khám phá Ở bước này, giáo viên cần tìm hiểu xem học sinh

đã biết được diều gì, còn chưa biết gì về vấn đề đặt ra trong tác phẩm, văn bản

Sau đó cần phải có sự kết nối nội dung mới của bài dạy (muốn vậy GV và

HS phải giải quyết tất cả những kiến thức mới)

Tiếp đến là bước thực hành Với bước này, giáo viên s lần lượt đặt ra những tình huống, những nội dung, những trò chơi có thể vận dụng kiến thức mới lĩnh hội

Cuối cùng là bước vận dụng Tùy theo từng hoàn cảnh, từng đối tượng học sinh, giáo viên ứng dụng bài tập tình huống phù hợp để rèn KNS cho các

+ Qua cảm nhận của em, An Dương Vương là một vị vua

có công hay có tội? Vì sao?

+ Nếu là An Dương Vương em sẽ xử lý thế nào khi biết

con gái yêu của mình chính là kẻ phản bội?

+ Trách nhiệm của chúng ta đối với Đất nước hiện nay là gì?

+ Qua sự hóa thân của những nhân vật, em học được điều

gì về cách ứng xử trong cuộc sống của người Việt Nam? + Qua cảm nhận của em, An Dương Vương là một vị vua

có công hay có tội?

+ Nếu là An Dương Vương em sẽ xử lý thế nào khi biết con gái yêu của mình chính là kẻ phản bội?

+ Trách nhiệm của chúng ta đối với Đất nước hiện nay là gì?

+ Qua sự hóa thân của những nhân vật, em học được điều

gì về cách ứng xử trong cuộc sống của người Việt Nam?

- Thực hiện: Tại lớp chia HS theo nhóm hoặc cá nhân, cho các em thảo luận và bày tỏ quan điểm với thời gian tích hợp từ 3’ đến 5’ tùy theo tình huống hay câu hỏi.Từ việc HS trả lời những câu hỏi trên, GV có thể rèn kỹ năng giao tiếp, ứng xử cho HS bằng cách ứng dụng kỹ thuật viết sáng tạo cho HS trả lời câu hỏi:

- Nếu bản thân em rơi vào tình huống tương tự như

Mị Châu em sẽ hành động thế nào? Vì sao?

- Kết quả: Qua những câu trả lời của các em, giáo dục học sinh kỹ năng nhận thức và kỹ năng giải quyết các vấn

đề nảy sinh trong cuộc sống Đồng thời, rèn giũa cho HS kĩ năng xác định giá trị bản thân, sống có trách nhiệm với cộng đồng, kĩ năng giải quyết vấn đề, không thụ động để chấp nhận nghịch cảnh Và từ đó giúp các em trân trọng và đánh giá đúng bản thân mình và những sự việc xảy ra xung quanh

để tìm ra cách ứng xử phù hợp

Hs

- Thảo luận nhóm hay làm việc cá nhân tìm câu trả lời các

câu hỏi được GV đưa ra bằng các hình thức

- Trình bày trước lớp (cá nhân hay đại diện nhóm) hay làm

bài kiểm tra nhỏ theo thời gian quy định:

+ Ở phần đầu truyện, An Dương Vương là một vị vua sáng suốt, có công xây dựng nhà nước Âu Lạc, chế tạo vũ khí bảo vệ nước nhà, ngăn chặn giặc phương Bắc xâm lược Nhưng ở phần sau, An Dương Vương đã chủ quan khinh địch, lơ là trong công tác phòng bị, thậm chí khi quân Triệu

Đà tiến sát đến chân thành vẫn ung dung ngồi đánh cờ Chính điều này là nguyên nhân dẫn đến nỗi “cơ đồ đắm biển sâu”

+ Việc An Dương Vương chém đầu Mị Nương cho thấy thái độ dứt khoát khi phải lựa chọn giữa việc nước với việc nhà Đặt lợi ích quốc gia dân tộc lên trên mối quan hệ cá nhân, gia đình Đồng thời cũng phải ra sức phấn đấu, học tập, rèn luyện để trở thành chủ nhân tương lai của đất nước

Tương tự như vậy, qua nhân vật Mị Châu hay Trọng Thủy các em có thể nhận thức những vấn đề sau:

+ Với nhân vật Mị Châu, tác giả dân gian đã đặt ra bài học đớn đau về trách nhiệm công dân với quốc gia, dân tộc.Trước hết, nàng đã ngộ nhận về mối quan hệ tình cảm

vợ chồng riêng tư khi không có bất cứ sự nghi ngờ nào về

đề nghị của Trọng Thủy Bởi đơn thuần, Mị Châu xem đó là cách chứng minh cho t nh yêu chân thành của nh dành cho chồng Bên cạnh đó, nàng cũng rất nông nổi khi không chú

ý đến câu nói đầy ẩn ý của Trọng Thủy khi chia tay và vẫn làm theo tình cảm một cách mù quáng dẫn đường để Trọng Thủy truy đuổi trên đường trốn chạy cùng vua cha Và có lẽ bài học đau đớn nhất đó chính là vì tình yêu cá nhân mà nàng đã đẩy trăm dân vào cơn khốn cùng điêu linh Mặc dù

bị Rùa vàng kết tội và chấp nhận cái chết để chuộc tội song nàng không thể có cơ hội chuộc tội với dân, với đất nước Thế nhưng, truyện không kết thúc ngay sau khi Mị Châu bị vua cha chém đầu mà còn nối dài bằng chi tiết máu Mị Châu hóa thành trai ngọc và Trọng Thủy phải chết trong giếng Như vậy, qua những chi tiết này tác giả dân gian còn gửi gắm đến chúng ta bài học về sự cảm thông với những người trót mắc lỗi lầm nhưng đã biết nhận ra và tìm cách sửa chữa lỗi lầm Tuy nhiên, không phải lỗi lầm nào cũng

có thể sửa chữa và tha thứ

- Kết quả: nhận thức được vai trò và trách nhiệm cá nhân, không lơ là, chủ quan trong bất cứ vấn đề gì mà trước tiên

đó là việc học Biết suy nghĩ và hành động tích cực khi gặp căng thẳng, không làm tổn hại đến bản thân và những người

xung quanh, xây dựng và duy trì các mối quan hệ tốt đẹp

Nhàn GV - Xác định kĩ năng sống: Kĩ năng nhận thức và kĩ năng giao tiếp ứng xử