skkn tổ CHỨC TRÒ CHƠI TRONG dạy và học địa lý địa lý ở TRƯỜNG THPT

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỀ TÀI: TỔ CHỨC TRÒ CHƠI TRONG DẠY VÀ HỌC Người thực hiện: Trần Thị Lan Hương Lĩnh vực nghiên cứu - Quản lý giáo dục - Phương pháp dạy học bộ môn Địa lý - Lĩnh

SỞ GD&ĐT ĐỒNG NAI

Đơn vị: Trường THPT Đoàn Kết

… …

Mã số:………

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:

TỔ CHỨC TRÒ CHƠI TRONG DẠY VÀ HỌC

Người thực hiện: Trần Thị Lan Hương Lĩnh vực nghiên cứu

- Quản lý giáo dục

- Phương pháp dạy học bộ môn Địa lý

- Lĩnh vực khác

Có đính kèm: Các sản phẩm không thể hiện trong bản in sang kiến kinh nghiệm

Mô hình Đĩa CD(DVD) Phim/ảnh Hiện vật khác

Năm học: 2014- 2015

SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC

……

I THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN

1 Họ và tên: Trần Thị Lan Hương

2 Ngày tháng năm sinh: 29/9/1984

3 Nam , Nữ

4 Địa chỉ: h 1 - Thị t n T n Ph - Đ ng N i

5 Điện thoại: 613795824 (CQ) / 968429849 (ĐTDĐ)

6 F x……… Email: lanhuongtocdai@gmail.com

7 Chức vụ: Giáo viên

8 Nhiệm vụ được giao: Chủ nhiệm lớp, giảng dạy địa lý 10,11

9 Đơn vị công tác: T ường THPT Đoàn ết

II TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO

- Học vị (Hoặc t ình độ chuyên môn, nghiệp vụ) cao nh t: Cử nhân

- Năm nhận bằng: 2007

- Ch yên ngành đào tạo: Địa lý

III KINH NGHIỆM KHOA HỌC

- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: năm

- Số năm có kinh nghiệm: năm

- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có t ong 3 năm gần đ y: hông có

DUYỆT CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

TỔ CHỨC TRÒ CHƠI TRONG DẠY VÀ HỌC ĐỊA LÝ

Ở TRƯỜNG THPT

I Lý d chọn đề tài

Trong khoản 2, Điều 28, Luật giáo dục năm 2 5 q y định: "Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; b i dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh" Vậy tác động đến tình cảm, niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh là v n đề giáo viên chúng ta cần phải q n t m đầu tiên

Đối với bộ môn Đị lý nói ch ng và Địa lý ở t ường THPT có thể áp dụng nhiề phương pháp như th yết t ình, đóng v i, đàm thoại gợi mở hoặc t ò chơi địa lý

để gây hứng thú học tập và tác động đến tình cảm, niềm vui của học sinh T ong đó,

t ò chơi địa lý không chỉ tạo hứng thú học tập, nâng cao tình cảm, niềm vui mà hoạt động này còn có tác dụng mở rộng, nâng cao hiểu biết về bộ môn Địa lý và các kỹ năng hoạt động theo nhóm, tập thể Bên cạnh đó, t ò chơi đị lý còn là phương pháp dạy học, kiểm t đánh giá theo định hướng phát triển năng lực của học sinh

Trong quá trình tham gia giảng dạy hoạt động ngoại giờ lên lớp và dạy học Địa

lý, tôi nhận th y chương t ình Địa lý ở t ường THPT có thể tiến hành các t ò chơi địa

lý nhằm củng cố kiến thức, khắc sâu kiến thức địa lý và giúp cho tiết học thêm sinh động Qua thực tiễn và tham khảo tài liệu tôi xin mạnh dạn đề xu t một số t ò chơi địa

lý có thể ứng dụng trong dạy và học Địa lý ở t ường THPT (khối 10 và 11)

II Tổ chức thực hiện đề tài

1 Cơ sở lý luận

1.1 Quan niệm về trò chơi

T ò chơi là một hoạt động tự nhiên và cần thiết nhằm thỏa mãn những nhu cầu giải t í đ dạng củ con người Ngoài , t ò chơi là một phương pháp giáo dục thực hành hiệu quả trong giáo dục thanh thiếu niên

Tóm lại: T ò chơi là một phương tiện giáo dục và giải trí, giúp cho cá nhân mỗi học sinh được rèn luyện, giúp cho tập thể lớp có bầu không khí vui vẻ, thân ái

1.2 Quan niệm về trò chơi địa lý

T ò chơi địa lý trong dạy và học ở t ường THPT là t ò chơi học tập, có tác dụng

mở rộng và củng cố hiểu biết kiến thức, rèn luyện các kỹ năng địa lý của học sinh Ngoài , t ò chơi địa lý còn có vai trò tạo hứng thú học tập, niềm tin và tình cảm của học sinh được n ng c o Và đối với các em học sinh, môn Địa lý trở nên sinh động, gần gũi, thiết thực hơn, gi p các em yê thích môn Địa lý hơn

1.3 Nguyên tắc thực hiện trò chơi địa lý

Để có một t ò chơi đ ng nghĩ và bổ ích phải hội tụ 3 yếu tố sau:

- Xây dựng bầ không khí v i tươi, sống động, thu hút t t cả mọi người cùng tham gia

- Rèn luyện kỹ năng phản ứng nhanh, tháo vát, quyết đoán

- Giáo dục chiề s : thông q các t ò chơi gi p cho các em học sinh nhận thức được tinh thần đoàn kết, tình đ ng đội và kỷ luật tập thể, tính trung thực

Để thực hiện t ò chơi địa lý cần thực hiện những nguyên tắc sau:

- Tổ chức t ò chơi địa lý phải phù hợp với đặc điểm t m lý, t ình độ nhận thức

và hoàn cảnh học tập của học sinh, phù hợp với điều kiện vật ch t và không gian, thời gian thực hiện

- Nội d ng t ò chơi là nội d ng địa lý hoặc có liên quan trực tiếp, giúp mở rộng, nâng cao kiến thức, kỹ năng địa lý

- T ò chơi địa lý tuy mang tính tự nguyện th m gi nhưng phải đề cao tinh thần

kỷ luật, ý thức tập thể của học sinh; đề c o được vai trò, tính tích cực, sáng tạo của các cá nhân học sinh

1.4 Đặc trưng và hình thức của trò chơi

1.4.1 Đặc trưng

T ò chơi đị lý có h i đặc t ưng q n t ọng

- Nội d ng t ò chơi phải nằm t ong chương t ình địa lý THPT, có mở rộng, củng cố và vận dụng kiến thức địa lý bậc THPT, vừa phải có tác dụng gây hứng thú học tập, kích thích tinh thần học tập và phát h y năng lực chuyên biệt về bộ môn địa

lý của học sinh

- T ò chơi địa lý phải m ng đầy đủ các tính ch t củ t ò chơi thông thường, đó là: có luật chơi, hình thức chơi, có sự thi đ và g y hứng thú giữa các cá nhân, các nhóm, các tổ học sinh

1.4.2 Hình thức

Hình thức t ò chơi t đ dạng, phong ph Tùy vào q y mô, đối tượng học sinh, chương t ình địa lý ở các khối lớp khác nh , điều kiện cơ sở vật ch t chúng ta có thể

tổ chức được những trò chơi phù hợp với học sinh

- Quy mô nhỏ (số lượng học sinh trong lớp học - 1 lớp, không gian tổ chức là lớp học): chúng ta có thể tổ chức t ò chơi m ng tính cá nh n, nhóm nhỏ 5-10 học sinh trong một lượt chơi như: Ai nh nh hơn, đối đáp, giải ô chữ, câu hỏi ba dữ kiện, tôi là nhà thông thái Đ y là những t ò chơi giáo viên có thể tổ chức trong lớp học, thời gian thực hiện ngắn, trong vài phút củng cố bài, trong những tiết học có nội dung bài học dễ hiểu và ngắn hoặc trong tiết ôn tập địa lý

- Quy mô lớn (số lượng học sinh đông): ch ng t có thể tổ chức những t ò chơi, hoạt động ngoại khóa có quy mô lớn như: Lễ hội đị lý, CLB đị lý Đ y là những hình thức tổ chức trong phòng lớn (hội t ường) và ngoài trời, thời gian thực hiện khá dài

Nhưng t ong q á trình giảng dạy, tôi thường áp dụng hình thức t ò chơi nhỏ trong không gian lớp học với số lượng học sinh khoảng 35 - 4 em Do đó, t ong bài

viết này tôi xin phép trình bày nội dung chủ yếu là một số t ò chơi nhỏ

2 Biện pháp thực hiện

2.1 Một số trò chơi nhỏ

2.1.1 Trò chơi Ai nhanh hơn

Chương t ình điạ lý lớp 10

Bài 5: Vũ t ụ Hệ Mặt Trời và T ái Đ t Hệ quả chuyển động tự quay quanh trục

củ T ái Đ t

- Chuẩn bị:

Sử dụng hình 5.2 - Các hành tinh trong hệ Mặt Trời và quỹ đạo chuyển động của chúng, phô tô làm 2 bản khổ A3, dán lên bảng hoặc trình chiếu trên PowerPoint

- Tiến hành: Gọi 2 học sinh cùng lên bảng xác định (viết) tên các hành tinh tương ứng với các vị t í đã đánh số

Ai thực hiện đ ng, sớm hơn là thắng cuộc

Bài 7: C u trúc củ T ái Đ t Thạch quyển Thuyết kiến tạo mảng

- Chuẩn bị:

Sử dụng hình 7.3 - Các mảng kiến tạo lớn của Thạch quyển, xóa tên các mảng, phô tô làm 2 bản khổ A3, dán lên bảng hoặc trình chiếu trên PowerPoint

- Tiến hành: Gọi 2 học sinh cùng lên bảng xác định (viết) tên các mảng kiến tạo tương ứng với các vị t í đã đánh số

Ai thực hiện đ ng, sớm hơn là thắng cuộc

Bài 8 - 9: Tác động của Nội lực - Ngoại lực đến địa hình bề mặt T ái Đ t

- Chuẩn bị: Lập bảng sau:

Các kết quả của quá trình nội và ngoại lực tác động đến địa hình bề mặt Trái

Đ t

1 Núi uốn nếp

2 H ng động cacxto Phong Nha - Kẻ Bàng

3 Đá bị vỡ thành tảng và mảnh vụn

4 Sông H ng

5 Đ ng bằng sông Cửu Long

6 N m đá

7 Dãy núi con Voi

8 Biển Đỏ

9 Sông Chảy

10 Cát bị cuốn theo gió lớn

Và hai phiế thăm Phiếu thứ nh t yêu cầ xác định kết quả dạng địa hình của quá trình nội lực Phiếu thứ hai yêu cầ xác định kết quả dạng địa hình của quá trình ngoại lực

- Tiến hành:

Lập h i đội chơi, đội A và đội B, mỗi đội g m 5 học sinh đứng thành hàng dọc theo lối lên xuống giữa lớp

Thời gian thực hiện trong vòng 2 phút

Luật chơi: hi có hiệu lệnh bắt đầu tính giờ, đại diện h i đội lên bốc thăm, s

đó tiến hành xác định kết quả Học sinh thứ 1 trong mỗi đội sẽ cầm ph n viết lên bảng lựa chọn củ mình s đó về cuối hàng Học sinh thứ 2 trong mỗi đội sẽ cầm ph n viết lên bảng lựa chọn củ mình s đó về

cuối hàng Cứ thế lần lượt đến thành viên

thứ 5

Đội nào thực hiện đ ng, xong sớm

hơn là thắng cuộc

Chương t ình điạ lý lớp 11

Bài 5 – tiết 3: Một số v n đề của

khu vực Tây Nam Á và khu vực Trung Á

- Chuẩn bị:

Sử dụng hình 5.5 – Khu vực Tây

Nam Á (hình bên), xó tên các nước Thổ

Nhĩ ỳ, Iran, Irac, Arâp Xêut,

Apg nixt n, Xi i và đánh số từ 1 đến 6,

phô tô làm 2 bản khổ A3, dán lên bảng

hoặc trình chiếu trên PowerPoint

- Tiến hành: Gọi 2 học sinh cùng

lên bảng xác định (viết) tên các nước trong khu vực tương ứng với số thứ tự trên bản

đ

Ai thực hiện đ ng, sớm hơn là thắng cuộc

Bài 11 – tiết 1: Tự nhiên, d n cư và xã hội Đông N m Á

- Chuẩn bị:

Sử dụng bản đ câm Khu vực Đông N m Á, đánh số từ 1 đến 10, phô tô làm 2 bản khổ A3, dán lên bảng hoặc trình chiếu trên PowerPoint

- Tiến hành: Gọi 2 học sinh cùng lên bảng xác định (viết) tên các nước trong khu vực tương ứng với số thứ tự trên bản đ

Ai thực hiện đ ng, sớm hơn là thắng cuộc

2.1.2 Trò chơi Đôi bạn cùng tiến

Chương t ình điạ lý lớp 10

Bài 28: Đị lý ngành chăn n ôi

- Chuẩn bị:

GV chuẩn bị những mảnh gi y có kích thước 1/2 khổ A4 theo chiều ngang có in sẵn những loại cây tr ng như s : l gạo, lúa mì, khoai lang, sắn, c o lương, ô liu, cao su, cà phề, củ cải đường, bông, đậ nành, kho i t y, đại mạch, yến mạch, thuốc lá, chè, mía, ngô

GV chia bảng đen như s :

Nhóm 1 Nhóm 2 Khí hậu nhiệt đới Khí hậ ôn đới Khí hậu nhiệt đới Khí hậ ôn đới

- Tiến hành: Lập 2 nhóm chơi, nhóm 1 và nhóm 2, mỗi nhóm 2 học sinh

Khi có hiệu lệnh bắt đầu, cả 2 thành viên của mỗi nhóm cùng tiến hành sắp xếp các loại cây tr ng phù hợp với điều kiện khí hậu trong vòng 2 phút

Hết thời gian, nhóm nào thực hiện đ ng nhiề hơn là nhóm thắng cuộc

Bài 32: Địa lý các ngành công nghiệp

- Chuẩn bị:

GV chuẩn bị những mảnh gi y có kích thước 1/2 khổ A4 theo chiều ngang có in sẵn những sản phẩm của ngành công nghiệp thực phẩm như: sữ , tôm đông lạnh, mứt,

x c xích, bơ, cá hộp, thịp hộp, nước mắm, đường, sữa chua, mực s y khô tẩm gia vị, khô bò, bột ngọt, t à bí đ o, bi , bánh gạo, mì tôm

GV chia bảng đen như s :

SP chế biến

từ ngành

tr ng trọt

SP chế biến

từ ngành chăn n ôi

SP chế biến

từ ngành thủy hải sản

SP chế biến

từ ngành

tr ng trọt

SP chế biến

từ ngành chăn n ôi

SP chế biến

từ ngành thủy hải sản

- Tiến hành: Lập 2 chơi, nhóm 1 và nhóm 2, mỗi nhóm 2 học sinh

Khi có hiệu lệnh bắt đầu, cả 2 thành viên của mỗi nhóm cùng tiến hành sắp xếp các loại sản phẩm phù hợp với phân ngành sản phẩm chế biến từ ngành tr ng trọt, sản phẩm chế biến từ ngành chăn n ôi, sản phẩm chế biến từ ngành thủy hải sản trong vòng 3 phút

Hết thời gian, nhóm nào thực hiện đ ng nhiề hơn là nhóm thắng cuộc

Trong bài này, ngoài ngành công nghiệp thực phẩm chúng ta có thể tổ chức chơi với nội dung phần công nghiệp năng lượng, tin học - điện tử hoặc công nghiệp sản xu t hàng tiêu dùng

2.1.3 Trò chơi Ô chữ

Chương t ình điạ lý lớp 10

Sử dụng trong tiết 16 - Ôn tập

Chuẩn bị: GV thiết kế t ò chơi và t ình chiếu bằng Power Point, với bộ câu hỏi

g m 8 câu hỏi như s :

Câu 1: Sức nén của không khí xuống bề mặt T ái Đ t là?

Câu 2: Một tên gọi khác của gió Tín Phong

Câu 3: Nguyên nhân hình thành hai cao áp ở cực Bắc và cực Nam?

C 4: Phí Đông của quốc gia này chịu ảnh hưởng hoạt động của gió mùa? Câu 5: Khối khí xích đạo ở Nam bán cầu gặp khối khí xích đạo của Bắc bán cầu tạo?

C 6: Mư tương đối ít ở?

Câu 7: Ven bờ đại dương, nơi có chảy q thì mư nhiều Câu 8: Một hàn cực có nhiệt độ t ng bình năm là – 30,20C ở độ cao 3030m thuộc đảo nào?

D A I H O I T U N H I E T D O I

Tiến hành: Chia lớp làm 4 đội chơi, GV là người dẫn chương t ình

Luật chơi: GV đọc câu hỏi và hô "Hết", đội nào giơ t y t ước sẽ được quyền trả lời Nếu trả lời đ ng sẽ ghi 2 điểm Nếu trả lời s i, đội trả lời bổ sung sẽ ghi được 10 điểm

Kết th c t ò chơi, đội nào ghi được nhiề điểm là đội thắng cuộc Giáo viên tổng kết, nhận xét và phát thưởng để khích lệ tinh thần các em

Chương t ình điạ lý lớp 11

Sử dụng trong tiết Ôn tập học kỳ II

Chuẩn bị: GV thiết kế t ò chơi và t ình chiếu bằng Power point, với bộ câu hỏi

g m 5 câu hỏi như s :

Câu 1: Quốc gia nào vừa nằm t ên ĐNA lục địa vừa nằm t ên ĐNA hải đảo?

C 2: Đại hội thể th o Đông N m Á

Câu 3: Sông nào chảy qua lãnh thổ 6 quốc gia?

C 4: C y lương thực truyền thống và quan trọng trong khu vực ĐNA?

Câu 5: Cụm từ thường dùng trong quan hệ ngoại giao giữ các nước trong khu vực và trên thế giới?

M A L A I X I A

S E A G A M E S

M E K O N G

L U A N U O C

H U U N G H I

Tiến hành: Chia lớp làm 2 đội chơi, GV là người dẫn chương t ình

Luật chơi: GV đọc câu hỏi và hô "Hết", đội nào giơ t y t ước sẽ được quyền trả lời Nếu trả lời đ ng sẽ ghi 2 điểm Nếu trả lời s i, độ trả lời bổ sung sẽ ghi được 10 điểm

Kết th c t ò chơi, đội nào ghi được nhiề điểm là đội thắng cuộc Giáo viên tổng kết, nhận xét và phát thưởng để khích lệ tinh thần các em

T ong t ò chơi này giáo viên có thể sáng tạo nhiều ô chữ với những nội dung, chủ đề khác như phần địa lý tự nhiên, xã hội t ong chương t ình đị lý 1 và địa lý các khu vực, các quốc gi t ong chương t ình địa lý 11

2.1.4 Trò chơi Đối đáp nhanh

Chương t ình điạ lý lớp 11

Chuẩn bị: Nội d ng chơi là kiến thức tương ứng trong bài

Tiến hành:

- Lập 2 đội chơi, đội A và đội B mỗi đội g m 6 thành viên

- Yêu cầ 2 đội xếp thành hàng dọc theo đường lên xuống giữa lớp và quay mặt vào nhau

- S đó h i hàng cùng đếm số:

Đội A: 1, 2, 3, 4, 5, 6

Đội B: 1, 2, 3, 4, 5, 6

Luật chơi: Mỗi em học sinh ở đội A sẽ nói tên nước, yếu tố tự nhiên, thì các em học sinh đội B sẽ trả lời tên thủ đô, các đặc điểm của yếu tố tự nhiên đó với nội dung ngắn gọn, s c tích, cơ bản Mỗi câu trả lời đ ng ghi được 5 điểm

Cụ thể như s :

HS 3: Đặc điểm địa hình chủ yếu HS 3: 8 % đ i núi

HS 4: Đặc điểm đ ng bằng HS 4: Nhỏ hẹp, ven biển

HS 5 : Tên các đảo lớn HS 5: Honsu, Hocaido, Kiuxiu, Xicocu

HS 6: Đặc điểm sông ngòi HS 6: Ngắn, dốc

Sau khi thực hiện xong, GV đổi lại cho học sinh ở đội B hỏi, đội A trả lời

HS 1: Đặc điểm bờ biển HS1 : Rộng, dài, khúc khuỷu, nhiề vũng

vịnh

HS 2: Đánh giá th ận lợi về biển HS 2: Phát triển GTVT biển, đánh bắt hải

sản…

cận nhiệt

HS 5 : hó khăn về điều kiện tự nhiên HS 5: Thiên t i: Bão, động đ t, núi lửa, sóng

thần

HS 6: hó khăn về các ngành NN, CN HS 6: Quỹ đ t NN ít, CN thiếu nguyên liệu

Trong quá trình học sinh chơi, GV là người giám sát, theo dõi, ghi điểm

Đội nào ghi được nhiề điểm hơn, đội đó thắng cuộc

2.1.5 Trò chơi Tôi là nhà thông thái

Với hình thức chơi này, giáo viên đư những câu hỏi ở mức độ vận dụng cao, đòi hỏi khả năng tư d y, ph n tích, tổng hợp kiến thức của học sinh trong một số bài học ở chương t ình Địa lý 10 và 11

Chương t ình điạ lý lớp 10

Bài 5: Vũ t ụ Hệ Mặt Trời và T ái Đ t Hệ quả chuyển động tự quay quanh trục

củ T ái Đ t:

- Giả sử một trực thăng b y lên theo phương thẳng đứng r i hạ cánh theo phương thẳng đứng thì máy b y có đáp x ống vị t í cũ không? Tại sao?

Bài 6: Hệ quả chuyểnđộng xung quanh Mặt Trời củ T ái Đ t

- Nế T ái Đ t không chuyển động tự quay quanh trục mà chỉ chuyển động tịnh tiến xung quanh Mặt Trời thì có hiện tượng ngày đêm không? Độ dài ngày đêm như thế nào? Tại sao?

- Hãy giải thích câu ca dao: Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng

Ngày tháng mười chưa cười đã tối

Bài 13: Ngưng đọng hơi nước trong khí quyển mư

- Giải thích sự phân bố lượng mư không đề theo vĩ độ?

Bài 16: Sóng Thủy triều Dòng biển