skkn sử dụng bản tin về thời tiết vào dạy học địa lí tự nhiên 12

Xuất phát từ những lợi ích trên, tôi xin mạnh dạn chọn đề tài nghiên cứu“ Sử dụng bản tin về thời tiết vào dạy học Địa Lí tự nhiên 12” với hi vọng nâng cao trình độ, tích lũy kinh nghiệm

SỞ ỒN NA

N HP N KẾ

TỔ ỊA LÍ

-  -

Mã số………

Sáng kiến kinh nghiệm :

SỬ N BẢN N Ề H Ế

Y HỌ ỊA LÍ Ự NH ÊN

LỚP 12

Người thực hiện: Lê hị hu rang

Lĩnh vực nghiên cứu:

Quản lí giáo dục:  Phương pháp dạy học bộ môn Địa Lí:

Phương pháp giáo dục:  Lĩnh vực khác: 

Có đính kèm

Mô hình  Phần mềm  Phim ảnh  Hiện vật khác 

Năm học: 2014 - 2015

SƠ L Ợ LÝ LỊ H KH A HỌ

I HÔN N HUN Ề NHÂN

1 Họ và tên: Lê hị hu rang

2 Ngày tháng năm sinh: Ngày 21 tháng 6 năm 1983

3 Giới tính: Nữ

4 Địa chỉ: KDC 1, Ấp 01, Xã Phú Hòa – Định Quán – Đồng Nai

5 Điện thoại: 0977493087

6 Fax: E-mail:thutrang727@gmail.com

7 Chức vụ: giáo viên

8 Nhiệm vụ được giao:

- Giảng dạy môn Địa Lí:

- Chủ nhiệm lớp

9 Đơn vị công tác: Trường THPT Đoàn Kết

II ÌNH Ộ

- Học vị (hoặc trình độ chuyên môn, nghiệp vụ) cao nhất: Thạc sĩ

- Năm nhận bằng: 2014

- Chuyên ngành đào tạo: Địa Lí

III K NH N H ỆM KH A HỌ

- Có kinh nghiệm trong giảng dạy bộ môn và chủ nhiệm lớp

- Số năm có kinh nghiệm: 10 năm

- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây:

+ Thiết kế và rèn luyện kỹ năng vẽ biểu đồ bằng powerpoint

SKKN: SỬ N BẢN N Ề H Ế Y HỌ

ỊA LÍ Ự NH ÊN 12

I LÝ HỌN Ề

Hòa cùng xu thế đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy học theo hướng hiện đại, phát huy tính chủ động, sáng tạo, vận dụng thực tế, liên hệ thực tiễn vào dạy học

Góp phần khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều ghi nhớ máy móc, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học tạo hứng thú cho học sinh, nhằm tăng sự yêu thích của học sinh với bộ môn Địa Lí hơn

Hơn nữa, với sự phát triển mạnh của công nghệ thông tin như hiện nay, thì việc vận dụng thông tin truyền thông có nhiều điều kiện thuận lợi với số lượng bản tin nhiều, trong trương học có các thiết bị hỗ trợ truyền tải những thông tin này đến học sinh

Sử dụng bản tin, với hình ảnh, nội dung và âm thanh có tính thu hút sự chú ý người học, điều đó cũng sẽ tạo điểm nhấn trong bài học Nếu chúng ta sử dụng những bản tin

có nguồn gốc tin cậy cao sẽ làm tăng tính thuyết phục, chính xác về thông tin truyền đạt

Với sự phát triển kiến thức như hiện nay, cùng với đổi mới trong giáo dục, việc tự học có vai trò rất quan trọng Và tự trao dồi, tự cập nhật tin tức là điều không thể thiếu đối với mỗi học sinh

Bên cạnh đó, tạo thói quen xem tin tức cho giáo viên dạy Địa Lí là việc làm hết sức cần thiết để bồi dưỡng thêm kiến thức, làm chủ kiến thức, nâng cao khả năng tự học theo xu thế đổi mới, qua đó giáo viên sẽ thấy tự tin hơn trong truyền thụ kiến thức

và cảm thấy hứng thú hơn trong việc dạy học của mình

Xuất phát từ những lợi ích trên, tôi xin mạnh dạn chọn đề tài nghiên cứu“ Sử dụng bản tin về thời tiết vào dạy học Địa Lí tự nhiên 12” với hi vọng nâng cao trình độ, tích lũy kinh nghiệm của bản thân và giảng dạy Địa Lí có hiệu quả hơn

II Ơ SỞ LÝ LUẬN HỰ ỄN

1 Lịch sử đề tài

Trong tỉnh Đồng Nai, hiện ít thấy đề tài nghiên cứu về vấn đề trên, chỉ có một số

đề tài nghiên cứu về vấn đề liên quan đến nội dung như: sử dụng báo, sử dụng tin tức ở một vài bài trong địa lí tự nhiên 12

2 Phạm vi nghiên cứu đề tài

Đề tài chỉ ứng dụng các bản tin về thời tiết vào các bài giảng thuộc chủ đề Địa lí tự

nhiên Việt Nam lớp 12

3 hực trạng và những giải pháp thay thế tại đơn vị công tác

3.1 Thực trạng

Trong quá trình dạy học, một số giáo viên đã liên hệ từ thực tế về bản tin để minh họa cho điều mình thể hiện, nhưng chưa có kế hoạch, sắp xếp không gian và thời gian

để sử dụng, phần lớn sử dụng mang tính nhất thời ngẫu nhiên, không minh chứng rõ ràng, không sự hỗ trợ của công nghệ thông tin nên thiếu khả năng thuyết phục

3.2 Giải pháp thay thế cho vấn đề

Tùy điều kiện bài học, cách thiết kế bài học, giáo viên có thể chọn một trong các hình thức khai thác và minh họa từ bản tin như:

- Cho học sinh nghe và xem bản tin qua sử dụng máy vi tính để giảng dạy bài học:

Sử dụng bản tin gốc trình chiếu

- Cho học sinh nghe bản tin qua sử dụng loa nghe USB, loa nghe điện thoại : Sử dụng bản tin gốc để thiết bị truyền âm thanh

- Cũng có thể cho học sinh nghe bản tin qua giọng đọc của giáo viên giảng dạy: Phải nắm được chính xác các từ trong nội dung bản tin

III Ổ HỨ HỰ H ỆN Ả PH P

1 Yêu cầu đề thực hiện được sáng kiến kinh nghiệm:

Giáo viên phải thường xuyên theo dõi bản tin, có khả năng sử dụng công nghệ thông tin

2 ổ chức thực hiện

2.1 Giáo viên chọn nội dung ứng dụng bản tin

- Thống kê những phần trong nội dung bài học địa lí lớp 12 có thể sử dụng bản tin

về thời tiết

- Trên cơ sở nội dung bài học tìm kiếm bản tin về thời tiết có nội dung liên quan và phù hợp Việc tìm kiếm bản tin phải lựa chọn từ những nguồn có độ tin cậy như: bản tin từ các kênh từ đài truyền hình Việt Nam

- Kết hợp giữa bản tin cần thời tiết và bản tin có, từ đó chọn lọc bản tin phù hợp với nội dung phù hợp với thời lượng thời gian trong tiết học

Các bản tin có thể đổi tên cho sát với nội dung cần thể hiện, để khi dạy ta chọn nội dung nhanh Tên của các bản tin (phim) gồm 2 phần chính: Tên nội dung chính và thời gian xuất hiện bản tin

Sau đây là một số phần nội dung bài học có thể sử dụng được bản tin về thời tiết:

Bài 2 Vị trí

địa lý, phạm vi

lãnh thổ

Ý nghĩa tự nhiên

-Phim và hình ảnh mưa bão và lũ lụt (2 phút 27 giây)

- Nắng nóng hạn miền bắc và miền trung -05- 07-2010 (1 phút 16 giây)

Bài 7 Đất

nước nhiều đồi

núi

Hạn chế về tự nhiên vùng đồi núi và đồng bằng

- Lũ quét và sạt lở đất Lai Châu 07- 2014 (39 giây)

- Thiệt hại Lốc xoáy, mưa đá ở Gia Lai

-1-6-2013 (38 giây)

- Miền Bắc rét đậm rét hại 12-2013 (1 phút 2 giây)

Bài 8.Thiên

nhiên chịu ảnh

hưởng sâu sắc

của biển

Thiên tai Kịch bản cơn bản Haiyan - 2013 (1 phút 20

giây)- cơn bão số 14

Bài 9,10

Thiên nhiên

nhiệt đới ẩm

gió mùa

Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa

- Miền Bắc rét đậm rét hại 12-2013 (1 phút 2

giây

- Rét có tuyết rơi các tỉnh miền núi phía Bắc (1 phút 12 giây)

- Nắng ngày 14-5-2014 (1 phút 7 giây)

Ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất và đời sống

- Thiệt hại do giá rét tại các tỉnh miền bắc(1 phút 31 giây):

- Thiệt hại do bão số 3-18-9-2014 (6 phút 34 giây)

- Khô han tại miền trung và tây nguyên -

4-3-2013 (2 phút 10 giây):

Bài 12,13

Thiên nhiên

phân hóa đa

dạng

Rừng Hạn và cháy rừng -6-3-2010 (1 phút 55 giây

dụng và bảo vệ

Sử dụng và bảo

vệ tài nguyên

- Ô nhiễm nguồn nước thành phố Vinh (4 phút

55 giây)

tài nguyên

thiên nhiên

nước

Bài 15 Bảo vệ

môi trường và

phòng chống

thiên tai

Bảo vệ môi trường

Tác động của biến đổi khí hậu và biện pháp ứng phó (7 phút 12 giây)

Bão

- Kỉ lục bão (21 giây)

- Bão số 2, sạt lỡ đất, cách phòng chống

-19-7-2014 (2 phút 42 giây):

Ngập lụt - Lũ lớn tàn phá miền Trung Việt Nam

5-10-2010 (3 phút 56 giây)

Lũ quét Lũ quét và sạt lở đất Lai Châu 07- 2014 (39

giây)

Hạn hán

* Hạn hán hoành hành miền Bắc -21-12-2009 (2 phút 38 giây):

- Kỉ lục nắng (44 giây)

- Kỉ lục hạn tại Bình Định (34 giây)

- Hạn hán hoành hành miền Bắc -21-12-2009

(2 phút 38 giây)

Thiên tai khác

- Mưa đá kèm lốc xoáy ở Đồng Nai

-26-10-2013 (53 giây)

- Sương muối tại Sơn La (2 phút 42 giây):

- Việc sử dụng bản tin như thế nào cho hiệu quả còn phụ thuộc vào cách tổ chức tiết dạy: sử dụng CNTT nhìn và nghe, sử dụng thiết bị loa hỗ trợ nghe bản tin, hay giáo viên đọc lại bản tin Ứng với từng bài học ta có thể điều chỉnh thời gian và số lượng các bản tin cho phù hợp với thời gian cho phép trong mỗi tiết dạy

- Việc điều chỉnh thời gian và số lượng bản tin cho phù hợp đòi hỏi người giảng dạy phải biết xử lí bản tin đó, mà cách xử lí bản tin đơn giản nhất là cắt ngắn bản tin lại

2.2 Xử lí bản tin

- Chọn bản tin có nguồn gốc tin cậy trên các kênh truyền hình của Việt Nam

- Tải bản tin (phim) về, cập nhật bản tin (phim) để thay thế và làm mới bản tin đã

cũ, và phải nắm được bản tin xuất hiện vào thời gian nào

- Cắt bản tin (phim) lấy phần cần thể hiện, nếu hạn chế về thời gian thì cắt lấy phần trọng tâm, ngắn gọn, xúc tích

- Cân đối thời gian trong từng bài để hạn chế số lượng và thời gian xem (nghe) bản tin

- Liên kết đưa bản tin (phim) vào bài dạy theo 3 hình thức kể trên: Nghe và xem bản tin; nghe biên tập viên bản tin đọc; hay nghe giáo viên bộ môn đọc lại bản tin

3 Nội dung một số bản tin trong được đề cập trong đề tài

Tìm được bản tin phù hợp với nội dung học sẽ làm tăng độ tin cậy và tiết dạy hay hơn, thu hút học sinh hơn Sau đây là nội dung của một số bản tin được sử dụng tính đến thời điểm thực hiện đề tài:

3.1 Thiên tai và ảnh hưởng của thiên tai

* Bão số 2, sạt lỡ đất, cách phòng chống -19-7-2014 (2 phút 42 giây): bão gây mưa

xối xả và gió giật mạnh cấp 5-6 đến cấp 13-14 Tâm mưa ở miền núi, lương mưa 200-300mm nguy cơ gây lũ quét và sạt lỡ đất Dấu hiệu lũ quét và sạt lở đất: Nguyên nhân gây sạt lỡ đất, diễn biên sạt lỡ và cách phòng chống khi cần thiết

* Bão số 3-16-09-2014 (2 phút 09 giây): Đường đi của bão, cấp bão, sóng biển, gió

mạnh cấp 12,13, mưa vừa và mưa to trên diện rộng có nơi mưa rất to, lũ quét và lũ trên các sông

* Thiệt hại do bão số 3-18-9-2014 (6 phút 34 giây): 10 người thiệt mạng, 9 người

bị thương, sập nhà, trường học, cột điện, cột an ten, cháy điện áp, sạt lở đất ở Điện Biên, thiệt hại hoa màu, sập nhà, sạt lở nhiều tuyến đường giao thông, mực nước sông cao và chảy xiết…và một số biện pháp phòng chống

- Hạn và cháy rừng -6-3-2010 (1 phút 55 giây): Cháy rừng tại tây Bắc Bộ do biến

đổi khí hậu Tháng 2, nhiệt độ vượt mức lịch sử, lượng nước bốc hơi lớn, gió phơn xuất hiện sớm và hoành hành Có 136 điểm cháy tại Sơn La, Phú Yên, khu bản tồn thiên nhiên tỉnh Phú Yên Biện pháp phòng và chữa cháy của các địa phương

* Hạn hán hoành hành miền Bắc -21-12-2009 (2 phút 38 giây): Trên sông Hồng

cát bồi lắng gần kín mặt nước, vũng trũng khô hạn, mùa vụ sắp bắt đầu Địa phương chống hạn: trạm bơm lắm đặt, vét mương, xây dựng kênh mương mới

* Kỉ lục bão (21 giây): Cơn bão số 14 - siêu bão Haiyan -11-2013, mạnh nhất trong lịch sử trên thế giới, trên biển Đông và mạnh nhất đỗ bộ nào nước ta

* Kịch bản cơn bản Haiyan - 2013 (1 phút 20 giây): người và gia súc bị thương, giao thông chia cắt, mất điện, bão khó suy yếu

* Kỉ lục hạn tại Bình Định (34 giây): 6 tháng Bình Định nắng nóng liên tục không

mưa BĐ như 1 chảo lửa, 70 % sông hồ khô cạn, hàng chục nghìn ha lúa và hoa màu bị chết

* Kỉ lục nắng (44 giây): Hà Nội nắng nóng 400C , trẻ em, người già nhập viện

* Lũ quét và sạt lở đất Lai Châu 07- 2014 (39 giây): Hình ảnh lũ quét khu vực ven

sông suối, nhà tạm bị nước cuốn trôi

* Khô han tại miền trung và tây nguyên - 4-3-2013 (2 phút 10 giây): Nam và trung

Tây Nguyên nắng nóng gây khô hạn, các hồ chứa nước cạn nước, tiết kiệm nước Nhiều diện tích cây trồng thiếu nước tưới nghiêm trọng, lúa mất trắng, hoa màu thiệt hại

* Mưa đá tại TP Hồ Chí Minh (53 giây): hiện tượng mưa đá và nguyên nhân hình

thành mưa đá

* Nắng ngày 14-5-2014 (1 phút 7 giây): 12h đạt 2-39 độ, nắng cả nước, có nơi 40

độ, nắng và gió phơn làm khô tất cả mọi thứ

* Thiệt hại do giá rét tại các tỉnh miền bắc(1 phút 31 giây): Sơn La có băng tuyết

là chết gia súc, cây cà phê Hà Giang thiệt hại hơn 30 ha hoa màu Lào Cai bị chết

nhiều vật nuôi, hoa màu, cuộc sống người dân khó khăn

* Lũ lớn tàn phá miền Trung Việt Nam 5-10-2010 (3 phút 56 giây): Tại Miền trung

các tỉnh Đà Nẵng, quảng Bình, quảng Trị, Thừa thiên Huế… ngày 16/10, nước lũ ngập lụt nghiêm trọng làm 2 người chết, 4 người mất tích, ngập nhà cửa ngập sâu hơn 2m, diện tích lúa, hoa màu và thủy sản hư hại, sơ tán, tài sản ngập trong nước, sập nhà, học sinh một số nơi phải nghỉ học

* Mưa đá kèm lốc xoáy ở Đồng Nai -26-10-2013 (53 giây): Mưa đá, gió giật mạnh,

mưc lớn kéo dài 30 phút gây ngập nặng

* Nắng nóng hạn miền bắc và miền trung -05- 07-2010 (1 phút 16 giây): miền bắc

và miền trung nền nhiệt 370 - 380 có nơi đến 400 Nắng cạn kiệt ao hồ sông suối, thiêu đốt các cánh đồng, lúa cháy Chính quyền ra sức chống hạn

* Sương muối tại Sơn La (2 phút 42 giây): Rét đậm, rét hại kèm theo sương muối

tại Sơn La làm hư hại hàng trăm ha cây cà phê (bị cháy đen), mất 3 năm cây mới phục hồi lại như trước Ngoài ra trên 180 con trâu bò bị chét rét

* Phim và hình ảnh mưa bão và lũ lụt (2 phút 27 giây): vùng đât tổ tiên, vẫn bám

trụ

* Tác động của biến đổi khí hậu và biện pháp ứng phó (7 phút 12 giây): hồ thủy lợi

cạn kiệt, thiếu nước, nước mặn xâm nhập sâu, mưa đá, lốc xoáy, nhiều hiện tượng

thiên tai bất thường ( 2008 mưa kỉ lục, mưa bão ngày càng nhiều, cuối thế kỉ nước biển 57-73 cm  mất đất, thiệt hại 5% GDP Dự đoán tương lai, gia tăng lũ lụt hạn hán, kịch bản nước biển dâng Ứng phó với biến đổi khí hậu: xd, cập nhật kịch bản, cảnh báo các thiên tai, trồng rừng, đê, thủy lợi

* Hạn hán ở Tây Nguyên - 01-04-2013 (57 giây): Tây Nguyên hứng chịu hạn hán

khốc liệt nhất từ nhiều năm qua (01.04.2013): trên 50.000 ha cây trồng bị thiếu nước

và ha, trong đó cà phê 34.000 ha, lúa 14.000 ha, cây trồng khác trên 2.000 ha Khô hạn

vẫn tiếp tục tháng 7, 8 Khô hạn ảnh hưởng sinh hoạt và đời sống người dân

* Thiệt hại Lốc xoáy, mưa đá ở Gia Lai -1-6-2013 (38 giây): 5 nhà tốc mái, cao su gãy đỗ, tiêu và điều, cà phê bị rụng lá, quả

3.2 Khí hậu:

* Rét có tuyết rơi các tỉnh miền núi phía Bắc (1 phút 12 giây): Tại các huyện của

tỉnh Hà Giang, mưa tuyết khó kiếm thức ăn, học sinh nghỉ học tránh rét…phòng chống rét cho người và gia súc

* Miền Bắc rét đậm rét hại 12-2013 (1 phút 2 giây): Nhiệt độ 1,4 độ C Hiện nay

toàn bộ miền bắc đang nằm sâu trong khối không khí lạnh lục địa có cường độ ổn định, thời tiết vẫn rét và khô Từ nay tới 29/12, rét đậm và rét hại vẫn tiếp tục tồn tại

và tình trạng băng giá sương muối còn diễn biến phức tạp

3.3 Ô nhiễm môi trường:

* Ô nhiễm nguồn nước thành phố Vinh (4 phút 55 giây): nước đục và vàng, nước

lấy từ sông Lam, tại cửa cống hút nước có rác, xác xúc vật, nước thải của công ty bia,

2 bên bờ sông trang trại chăn nuôi gia súc gia cầm Nhà máy nước Hương Vĩnh và công ty cấp nước một thành viên cấp nước Nghệ An có nguồn cung cấp nước không tốt bị nhiễm khuẩn Nước không đảm bảo ảnh hưởng sức khỏe của người dân

4 Lưu ý khi sử dụng bản tin

Số lượng bản tin tìm được trong đề tài có thể có nội dung tương tự nhau, trong đó một bản tin có thể sử dụng ở nhiều nội dung trong nhiều tiết học khác nhau

Và với số lượng bản tin càng phong phú, thì cơ hội sử dụng bản tin vào bài học nhiều hơn

Tuy nhiên, tùy vào cách sắp xếp của mỗi giáo viên và các yếu tố khách quan khác Mỗi giáo viên nên lựa chọn số lượng bản tin trong cả học kì 1, sao cho số lượng bản tin không quá nhiều vì nhiều bản tin quá cũng chư hẳn là hay Hoặc có thể thay đổi linh hoạt các bản tin trong các bài học, chọn bản tin phù hợp nhất Đồng thời cũng nên

có ghi chép riêng để trong cùng một lớp bản tin không bị sử dụng lập lại ở tiết dạy trước

H ỆU QUẢ ỦA Ề :

Sau một thời gian áp dụng sáng kiến kinh nghiệm, qua thống kê từ phía học sinh được đảm nhiệm giảng dạy cho thấy học sinh thích xem thông tin từ các bản tin, và yêu thích bộ môn hơn

Hơn nữa, tiết học sẽ hay hơn, tạo sự đa dạng, phim ảnh có khả năng thu sút sự chú

ý của học sinh hơn vào bài học Tuy nhiên, cũng không nên sử dụng nhiều phim ảnh trong 1 tiết học

BẢNG 4.1: THỐNG KÊ KẾT QUẢ YÊU THÍCH MÔN HỌC

Năm học

ổng số Học sinh điều tra

HS xác nhận thích xem bản tin

HS xác sử dụng bản tin tạo hứng thú hơn trong giờ học

SL Tỉ lệ

(%) SL Tỉ lệ (%)

BẢNG 4.2: THỐNG KÊ KẾT QUẢ TỪ GIÁO VIÊN

Năm học

ổng số giáo viên dạy

xác nhận sự cần thiết sử dụng bản tin vào dạy học

xác nhận qua sử dụng bản tin tăng hứng thú hơn trong giảng dạy

SL Tỉ lệ (%) SL Tỉ lệ (%)

Kết quả học tập của 2 lớp 12 với 74 học sinh tôi giảng dạy ở học kì 1 như sau:

6

23

7

0

10

19

8

1

0

5

10

15

20

25

Học sinh

Học lực KẾT QUẢ HỌC LỰC BỘ MÔN ĐỊA LÝ CỦA HỌC SINH LỚP 12

HỌC KÌ 1 - NĂM HỌC 2014-2015 Chú giải:

6

23

7

0

10

19

8

1

0

5

10

15

20

25

Học sinh

Học lực KẾT QUẢ HỌC LỰC BỘ MÔN ĐỊA LÝ CỦA HỌC SINH LỚP 12

HỌC KÌ 1 - NĂM HỌC 2014-2015 Chú giải: