Để từ đó, góp phần đào tạo con người vừa có tri thức, vừa có đạo đức, có năng lực hoạt động thực tiễn, có trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội, có phương pháp suy nghĩ, hành động
Trang 1SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC
I THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN
1 Họ và tên: Nguyễn Thị Phương Thanh
2 Ngày tháng năm sinh: 02 / 05 / 1986
8 Đơn vị công tác: Trường THPT Nguyễn Hữu Cảnh
II TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO
- Học vị (hoặc trình độ chuyên môn, nghiệp vụ) cao nhất: Cử nhân
- Năm nhận bằng: 2009
- Chuyên ngành đào tạo: Giáo dục chính trị
III KINH NGHIỆM KHOA HỌC
- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Giảng dạy
Số năm có kinh nghiệm: 3 năm
Trang 2LỒNG GHÉP TƯ TƯỞNG ĐẠO ĐỨC HỒ HỒ CHÍ MINH VÀO
GIẢNG DẠY MỘT SỐ BÀI HỌC GDCD LỚP 11
nghĩa xã hội - tức là phải giác ngộ chủ nghĩa xã hội, đó là con người có đủ đức và tài, phẩm chất và năng lực, và cả hai mặt đó đều không ngừng được bồi đắp, nâng cao
Có thể khẳng định, nguồn lực con người là yếu tố quan trọng trong việc xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa, nhà nước của dân, do dân, vì dân; trong quá trình đấu tranh bảo vệ những thành quả cách mạng, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu của kẻ thù
Vậy làm thế nào để đào tạo và phát huy nguồn lực con người cho những mục tiêu trên?
Là môn khoa học xã hội gắn liền với đường lối của Đảng cùng với các bộ môn khác, môn Giáo dục công dân giáo dục cho học sinh trên nhiều phương diện Tuy nhiên môn GDCD có ưu thế lớn nhất, trực tiếp nhất là giáo dục tư tưởng cho học sinh về thế giới quan, nhân sinh quan, hình thành những quan niệm tư tưởng, tình cảm, hành vi đúng đắn của con người Để từ đó, góp phần đào tạo con người vừa có tri thức, vừa có đạo đức, có năng lực hoạt động thực tiễn, có trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội, có phương pháp suy nghĩ, hành động phù hợp với điều kiện hoàn cảnh xã hội, lịch sử, đất nước, nhân loại; góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục ở trường THPT, củng cố, phát triển học sinh lý tưởng sống cao đẹp, những phẩm chất và năng lực cơ bản của con người Việt Nam để xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội mà Bác Hồ và nhân dân ta hằng mơ ước
Trang 3Tư tưởng Hồ Chí Minh được hình thành trên nền tảng thế giới quan và
phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, là sản phẩm của sự kết hợp chủ
nghĩa yêu nước, truyền thống văn hóa, nhân nghĩa và thực tiễn cách mạng Việt
Nam với tinh hoa văn hóa nhân loại.Tư tưởng Hồ Chí Minh đã trở thành ngọn cờ
thắng lợi của cách mạng Việt Nam trong suốt hơn 70 năm qua và tiếp tục soi sáng
con đường chúng ta tiến lên xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất,
độc lập dân chủ và xã hội chủ nghĩa, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản Việt
Nam Nghị quyết Đại Hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng ta đã khẳng
định lấy chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng và kim chỉ
nam cho mọi hành động Vì vậy, học tập, nghiên cứu và vận dụng sáng tạo tư
tưởng Hồ Chí Minh là vấn đề vô cùng quan trọng, trở thành nhiệm vụ hàng đầu
trong công tác tư tưởng và lý luận của toàn Đảng, toàn dân ta nhằm kiên định mục
tiêu nâng cao nhận thức – tư tưởng, cải tiến phương pháp và phong cách làm việc
của chúng ta đặc biệt là đối với thế hệ trẻ - chủ nhân tương lai của đất nước, góp
phần đưa công cuộc đổi mới của đất nước đi đến thắng lợi và xây dựng thành công
chủ nghĩa xã hội
Trong quá trình giảng dạy một số bài học GDCD lớp 11, tôi nhận thấy rằng
việc lồng ghép giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong các bài giảng là vô
cùng cần thiết nhằm nâng cao tư tưởng đạo đức cách mạng cho học sinh Chính vì
thế, tôi chọn đề tài: Lồng ghép tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh vào giảng dạy một
số bài học GDCD lớp 11 làm đề tài sáng kiến kinh nghiệm của mình
Trang 4II THỰC TRẠNG TRƯỚC KHI THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP CỦA ĐỀ TÀI
1 Thuận lợi:
Chủ tịch Hồ Chí Minh là người nêu một tấm gương mẫu mực về thực hành đạo đức cách mạng để toàn Đảng, toàn dân noi theo Suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, lãnh tụ Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm tới giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên và nhân dân Thống kê trong di sản Hồ Chí Minh để lại có tới gần 50 bài và tác phẩm bàn về đạo đức Có thể nói, đạo đức là một trong những vấn đề quan tâm hàng đầu của Bác trong sự nghệp cách mạng
Hơn nữa, với vai trò là một trong những yếu tố làm nên nền tảng tinh thần
của xã hội, cùng với đó là một “biện pháp quan trọng” nhằm khắc phục tình trạng
suy thoái về đạo đức lối sống trong một bộ phận nhân dân, trong đó có học sinh, thì việc khai lồng ghép tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh vào bộ môn Giáo Dục
Công Dân để giáo dục học sinh góp phần củng cố thế giới quan, nhân sinh quan, niềm tin lí tưởng cách mạng … là một nhiệm vụ nên và cần phải làm
Từ 2010-2011, Bộ GD & ĐT đã triển khai đại trà việc tích hợp giảng dạy nội dung “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” vào nhà trường
từ cấp học mầm non, tiểu học, phổ thông đến các trường trung cấp chuyên nghiệp; Hướng dẫn các nhà trường và các cơ quan QLGD tiếp tục đẩy mạnh cuộc vận động
“Mỗi thầy cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo”, thông qua tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo của thầy cô giáo để cho học sinh noi theo Bộ
GD & ĐT cũng chỉ đạo nhà trường thực hiện phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” liên tục từ năm học 2008 đến nay
Hiện nay, các trường rất quan tâm tới việc giáo dục tư tưởng, đạo đức cho học sinh Trong đó, chú trọng những nội dung:
- Tăng cường giáo dục ngoài giờ lên lớp bao gồm các hoạt động ngoại khoá
về khoa học, văn học nghệ thuật, thể dục thể thao, an toàn giao thông, phòng chống
tệ nạn xã hội, giáo dục giới tính, giáo dục pháp luật, giáo dục hướng nghiệp, giáo dục kỹ năng sống nhằm phát triển toàn diện và bồi dưỡng năng khiếu; các hoạt
Trang 5động vui chơi, tham quan du lịch, giao lưu văn hoá, giáo dục môi trường, hoạt động từ thiện và các hoạt động xã hội khác phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh
- Giáo dục truyền thống, tuyên truyền cho học sinh về truyền thống nhà trường, truyền thống cách mạng của quê hương, đất nước; tinh thần tự tôn dân tộc; niềm tự hào dân tộc; tình yêu thương gia đình và trách nhiệm của học sinh trong thời kỳ đẩy mạnh sự nghiệp đổi mới, hội nhập quốc tế sâu rộng;
Bên cạnh đó, trong điều kiện phát triển của các phương tiện truyền thông, khoa học công nghệ; trong bối cảnh hội nhập, mở rộng giao lưu quốc tế, học sinh được tiếp nhận nhiều nguồn thông tin đa dạng, phong phú từ nhiều mặt của cuộc sống Điều đó làm cho các em hiểu biết nhiều hơn, linh hoạt hơn và thực tế hơn, giúp cho các em chủ động lĩnh hội tri thức khoa học
2 Khó khăn:
Ở môn học GDCD 11, học sinh học một chương trình tổng hợp về các vấn
đề lớn của thời đại ngày nay như : công dân với kinh tế, công dân với các vấn đề chính trị - xã hội (một số vấn đề về chủ nghĩa xã hội, một số chính sách lớn ở nước
ta hiện nay)…với nội dung chủ yếu là những vấn đề lý luận gắn liền với chủ trương, chính sách của Đảng và nhà nước, mang tính khái quát và trừu tượng cao
và được đánh giá là có phần “khô khan” nên dẫn đến tình trạng một số giáo viên coi giờ lên lớp là giờ thời sự, thuyết minh cho đường lối của Đảng, không thực hiện được nội dung “học đi đôi với hành”, chưa đạt được mục tiêu giáo dục đạo đức, bồi dưỡng nhân cách cho học sinh
Mặc dù, các trường rất quan tâm tới việc giáo dục tư tưởng, đạo đức cho học sinh nhưng hiệu quả đạt được ở một số nơi chưa cao Trong khi, mặt trái của cuộc sống và môi trường xã hội với những tác động tiêu cực đã dẫn đến những sai phạm đáng tiếc, những hiện tượng vô cảm nơi học sinh như: Ngồi lên đầu rùa ở Văn Miếu, Học sinh đánh nhau, vô lễ với thầy cô giáo, ý thức phấn đấu kém, sống thiếu
lý tưởng, hoài bão, thiếu tinh thần đoàn kết, lên các diễn đàn chửi bới… Nhiều
Trang 6người lo ngại cho sự xuống dốc của đạo đức xã hội, trong đó có sự băng hoại về giá trị đạo đức của giới trẻ
III TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI:
Để “trồng người”, để xây dựng con người vừa có cá tính, vừa phát triển về mọi mặt cần áp dụng nhiều biện pháp Theo tư tưởng Hồ Chí Minh giáo dục là biện pháp quan trọng bậc nhất Tổng kết kinh nghiệm lịch sử của nước ta và của các nước trên thế giới, Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng đã tiếp
tục khẳng định : “giáo dục và đào tạo cùng với khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu”
Tiếp tục kế thừa những tư tưởng của Nghị quyết Đại Hội VIII của Đảng về giáo dục và đào tạo, Nghị quyết Đại Hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng tiếp tục nhấn mạnh: Phát triển giáo dục – đào tạo là một trong những động lực quan trọng nhằm thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người – yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững
Trong việc đào tạo và sử dụng con người, Hồ Chí Minh coi trọng cả tài năng
và đạo đức Hai mặt đức và tài thống nhất với nhau, không tách rời nhau, tạo điều kiện cho nhau, giúp con người hoàn thành được nhiệm vụ của mình Trong hai mặt ấy, “đức” giữ vị trí là nền tảng Trong việc “trồng người”, Hồ Chí Minh bắt
Trang 7đầu từ việc xây dựng nền tảng đạo đức; Người thường xuyên bồi đắp cái nền tảng
ấy cho con người
Thấm nhuần tư tưởng đó của Người Trong những năm gần đây, trước những dấu hiệu lệch chuẩn đạo đức lối sống của một bộ phận xã hội, đặc biệt là giới trẻ, tại Hội nghị trung ương 12 khóa IX của Đảng đã thảo luận và quyết định triển khai cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong toàn Đảng và toàn xã hội” được phát động (sau này là chỉ thị 06- CT/TW của Bộ chính trị Ban chấp hành Trung ương 7/11/2006) Kèm theo cuộc vận động
này, tài liệu Đẩy mạnh học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, Ban
tư tưởng văn hóa TW, Nxb Chính trị quốc gia, HN, 2007 Trong đó, tập trung làm
rõ vấn đề : sự cần thiết phải đẩy mạnh học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; những nội dung học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; cùng với đó là giới thiệu các tác phẩm phục vụ việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
Nhận thức sâu sắc về tầm quan trọng của tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh và tác dụng của cuộc vận động, Bộ giáo dục và đào tạo đã hướng dẫn các sở, trường thực hiện chương trình lồng ghép, tích hợp nội dung “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh vào giảng dạy các môn học trong nhà trường phổ thông Với mục đích làm cho toàn Đảng, toàn dân nhận thức sâu sắc về những nội dung cơ bản và giá trị to lớn của tư tưởng và tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh Tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về ý thức tu dưỡng, rèn luyện và làm theo tấm gương đạo đức của Người trong toàn xã hội, đặc biệt trong cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, đoàn viên, thanh niên, học sinh góp phần thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước
2 Cơ sở thực tiễn:
Ngay từ những ngày đầu phát động cuộc vận động “ Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” đã nhận được sự hưởng ứng sôi nổi, nhiệt tình của đông đảo cán bộ, đảng viên, và các tầng lớp nhân dân Hoạt động nghiên cứu, tuyên truyền, giáo dục, học tập tư tưởng Hồ Chí Minh đã được tổ chức với nhiều
Trang 8hình thức phong phú, đa dạng, sang tạo và rộng khắp 64 tỉnh, thành trong cả nước trong mọi tổ chức, đoàn thể, thu hút đông đảo mọi lứa tuổi, mọi đối tượng tham gia Hàng trăm nghìn lớp học được tổ chức, thu hút hàng chục triệu người tham gia học tập, nghiên cứu những chuyên đề về tư tưởng Hồ Chí Minh Trên các phương tiện thông tin đại chúng và trên lĩnh vực văn học, nghệ thuật đã có nhiều tác phẩm văn học, báo chí tuyên truyền về cuộc đời, sự nghiệp, tư tưởng, đạo đức, tác phong
Với việc triển khai ngày càng đồng bộ, bài bản và có chiều sâu hơn trong từng nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh, đến nay cuộc vận động đã trở thành một sinh hoạt chính trị rộng lớn, có sức lan tỏa rộng rãi, có tác động tích cực tới nhận thức, tư tưởng, hành động góp phần quan trọng để từng bước hình thành chuẩn mực đạo đức, lối sống trong thời kỳ mới, tạo động lực đấu tranh với những biểu hiện tiêu cực về đạo đức, lối sống Những kết quả bước đầu đã có tác động tích cực đối với công tác xây dựng Đảng, củng cố chính quyền trong sạch vững mạnh, giữ vững sự
ổn định, xây dựng khối đại đoàn kết tạo động lực phát triển kinh tế - văn hóa – xã hội
3 Nội dung, biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài:
3.1 Xây dựng nội dung cần lồng ghép:
Trong hệ thống chương trình của GDCD 11, được chia thành 2 phần chính:
+ Phần I: Công dân với các vấn đề kinh tế
+ Phần II: Công dân với các vấn đề chính trị - xã hội Với tính chất là công dân chúng ta tiếp thu kiến thức tốt và có thái độ, hành vi đúng đắn để góp phần xây dựng đất nước XHCN
Trang 9Vì vậy, nội dung được lồng ghép, vận dụng chủ yếu ở phần thứ II của chương trình nhằm xây dựng con người thiết tha gắn bó với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, củng cố đạo đức trong sáng, có ý chí kiên cường, xây dựng và bảo vệ tổ quốc, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc, có năng lực tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại; phát huy tiềm năng của dân tộc và con người Việt Nam
Để xây dựng nội dung cần lồng ghép vào bài học giáo viên cần chú ý:
Thứ nhất, phải xác định rõ bài học có những yêu cầu gì, yêu cầu nào là trọng tâm, xác định những nội dung cần truyền đạt, nội dung và phương pháp phù hợp tương ứng, từ đó mới xác định và xây dựng nội dung lồng ghép cho hợp lí
Thứ hai: Việc lồng ghép tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh cần phải có tư duy sáng tạo nhằm tìm ra cách tổ chức thực hiện hiệu quả, phù hợp, tạo bầu không khí học tập thật khoa học, mang tính sư phạm cao
Thứ ba: Xây dựng hệ thống câu hỏi khai thác từ tình huống để học sinh trả lời Nội dung câu hỏi cần hướng đến nội dung bài dạy một cách gần gũi và rõ ràng
(Trong phần này, giáo viên cần dự trù những phương án trả lời phát sinh vì các em sẽ có những cách giải quyết khác nhau, tuỳ theo mặt bằng lớp, theo cách các em cảm nhận từ thực tiễn cuộc sống)
Cần lưu ý: Tuỳ theo nội dung từng vấn đề mà nội dung lồng ghép có thể dài
hay ngắn, song phải phù hợp với nội dung bài học, trình độ học sinh và thời lượng tiết học Quá trình áp dụng cũng cần linh hoạt, hài hoà với nội dung bài học Việc
sử dụng cần tránh sa đà, lạm dụng và cần chuẩn bị những phương án phát sinh
3.2 Thực hiện bài dạy có nội dung lồng ghép:
3.2.1 Một số yêu cầu:
- Về phía Giáo viên:
+ Chuẩn bị nội dung cần lồng ghép và lựa chọn hình thức lồng ghép để từ đó tìm những đoạn phim tư liệu, hình ảnh về con người và cuộc đời của Bác để bài học thêm sinh động hơn Ví dụ khi dạy Bài 9 (Nhà nước pháp quyền xã hội chủ
Trang 10nghĩa Việt Nam) giáo viên sẽ cho các em xem đoạn phim về cuộc tổng tuyển cử đầu tiên của nước ta vào năm 1946, để cho học sinh hiểu được “Thế nào là nhà nước của dân, do dân và vì dân?”
+ Cần trau dồi chuyên môn, học hỏi kinh nghiệm để thực hiện việc lồng ghép một cách có hiệu quả nhất
+ Thiết lập hệ thống câu hỏi; chuẩn bị các phương pháp dạy học khác và phương tiện hỗ trợ
+ Giáo viên có thể sử dụng nhiều phương pháp dạy học để phát huy tính tích cực của học sinh
+ Giáo viên phải biết phân bố thời gian trong tiết học thật hợp lý tránh tình trạng đi quá sâu vào nội dung này mà không kịp để dạy những nội dung quan trọng khác
- Về phía HS:
+ Học sinh về nhà chuẩn bị bài, sưu tầm những hình ảnh, mẩu chuyện kể, câu nói của Bác
+ Biết sắp xếp dữ liệu, thông tin về sự nghiệp, cuộc đời của Bác
+ Rút ra nội dung bài học và kết luận
+ Vận dụng và liên hệ với thực tiễn xung quanh
3.2.2 Thực hiện:
Để thực hiện lồng ghép những giá trị cao đẹp trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh vào bài học thì chúng ta phải xác định rõ bài học có những nội dung trọng tâm gì, xác định những nội dung cần truyền đạt, nội dung nào phù hợp với những giá trị tư tưởng nào, từ đó mới xây dựng nội dung bài học có lồng ghép tư tưởng
Hồ Chí Minh
Ở bài 9: “Nhà nước Xã Hội Chủ Nghĩa” ( SGK GDCD11 trang 74) khi tìm hiểu nội dung : Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam, giáo viên sẽ nhấn mạnh tư tưởng của chủ tịch Hồ Chí Minh về nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân