SKKN THIẾT kế và THỬ NGHIỆM một số bài GIẢNG sử DỤNG PHƯƠNG PHÁP dạy học dự án vào môn CÔNG NGHỆ 10

Xuất phát từ những yêu cầu về đổi mới PPDH trong trường THPT người nghiên cứu đã tiến hành đề tài: “Thiết kế và thử nghiệm một số bài giảng sử dụng phương pháp dạy học dự án vào môn Công

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI

TRƯỜNG THPT XUÂN THỌ

Mã số:

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

THIẾT KẾ VÀ THỬ NGHIỆM MỘT SỐ BÀI GIẢNG

SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC DỰ ÁN

VÀO MÔN CÔNG NGHỆ 10

Người thực hiện: TRẦN THỊ BÍCH NHUNG Lĩnh vực nghiên cứu:

- Quản lý giáo dục:……… ………… 

- Phương pháp dạy học bộ môn: Công nghệ 10 

- Lĩnh vực khác: ……… 

Có đính kèm: Các sản phẩm không thể hiện trong bản in SKKN

 Mô hình  Phần mềm  Phim ảnh  Hiện vật khác

Năm học: 2012-2013

SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC

I THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN

1 Họ và tên: TRẦN THỊ BÍCH NHUNG

2 Ngày tháng năm sinh: 11 – 09 - 1986

3 Giới tính: Nữ

4 Địa chỉ: Tổ 3 – Thọ Tân – Xuân Thọ - Xuân Lộc – Đồng Nai

5 Điện thoại: 0908060249 Email: quynhngan3003@yahoo.com

6 Chức vụ: Giáo viên

7 Đơn vị công tác: Trường THPT Xuân Thọ

II TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO

- Học vị (hoặc trình độ chuyên môn, nghiệp vụ) cao nhất: Cử nhân

- Năm nhận bằng: 2009

- Chuyên ngành đào tạo: Kỹ Thuật Nông Nghiệp

III KINH NGHIỆM KHOA HỌC

- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Kỹ Thuật Nông Nghiệp

Số năm có kinh nghiệm: 4

- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây: “Khảo sát nhu cầu xây

dựng phòng tư vấn tâm lý của học sinh trong trường THPT” năm học 2012 - 2013.

TÓM TẮT ĐỀ TÀI

Đề tài: “ Thiết kế và thử nghiệm một số bài giảng sử dụng phương pháp dạy học dự ánvào môn Công nghệ 10” được tiến hành từ tháng 11/2012 đến tháng 3/2013 thực hiện tạitrường THPT Xuân Thọ - Xuân Lộc - Đồng Nai đạt được kết quả như sau:

- Soạn thảo 4 bài giảng áp dụng PPDH dự án cho môn Công nghệ 10 với nội dungtrong SGK Công nghệ 10 - NXB Giáo Dục, 2006

- Tiến hành thử nghiệm dạy 2 lớp khối 10 trường THPT Xuân Thọ- Xuân Thọ –Xuân Lộc - Đồng Nai Sau đó đưa ra kết luận về tác động của phương pháp dạy học dự

án đối với học sinh

- Trên cơ sở phân tích tác động của PPDA đến hoạt động nhận thức của học sinh,người nghiên cứu đã đề ra những kiến nghị và đề xuất những giải pháp nâng cao hiệu quảkhi sử dụng PPDA trong dạy học ở trường THPT

MỤC LỤC

Trang tựa -i

Tóm tắt đề tài -ii

Mục lục - iii

Danh sách các bảng -v

Danh sách chữ viết tắt - vi

A PHẦN MỞ ĐẦU -1

1.1 Bối cảnh và lý do chọn đề tài - 1

1.2 Mục đích nghiên cứu -2

1.3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu -2

1.4 Nhiệm vụ nghiên cứu -2

1.5 Phương pháp nghiên cứu - 2

1.6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu - 3

B NỘI DUNG Chương 1: Cơ sở lý luận -4

1.1 Vài nét về lịch sử vấn đề nghiên cứu -4

1.2 Cơ sở lý luận phương pháp dạy học -5

1.2.1 Khái niệm phương pháp dạy học 5

1.2.2 Phân loại phương pháp dạy học -5

1.2.3 Cơ sở lựa chọn phương pháp dạy học. -6

1.3 Định hướng dạy học lấy học sinh làm trung tâm -7

1.3.1 Các định hướng trong quá trình dạy học tích cực - 7

1.3.2 Phương pháp dạy học tích cực -8

1.4 Phương pháp dạy học bằng dự án .8

1.4.1 Khái niệm -8

1.4.2 Các dạng của dạy học theo dự án - 9

1.4.3 Đặc điểm của dạy học dự án - 10

1.4.4 Tiến trình dạy học dự án - 11

1.4.5 Vai trò của học sinh và giáo viên trong dạy học dự án - 14

1.4.6 Ưu và nhược điểm của dạy học dự án - 15

1.5 Giới thiệu về môn công nghệ 10 - 16

Chương 2: Cơ sở thực tiễn - 18

2.1 Thiết kế một số bài giảng sử dụng PPDH dự án 18

2.1.1 Các chủ đề của dự án - 18

2.1.2 Nội dung từng dự án 18

2.1.3 Cách thiết kế bài giảng sử dụng PPDH dự án để thử nghiệm -.23

2.1.4 Cách thiết kế các hoạt động trong dự án 24

2.2 Thử nghiệm bài giảng sử dụng PPDH dự án 24

2.2.1 Thời gian thử nghiệm 24

2.2.2 Nội dung và tiến trình bài giảng 24

2.2.3 Kết quả thử nghiệm 24

2.2.3.1 Kết quả thử nghiệm trong quá trình giảng dạy có sử dụng PPDA 24

2.2.3.2 Kết quả thu thập qua phiếu điều tra sau khi học sinh tham gia học tập với PPDA 31

C KẾT LUẬN - KIẾN NGHỊ - 37

3.1 Tóm tắt kết quả - 37

3.2 Kết luận - 37

3.2.1 Kết luận nội dung các chủ đề dự án đã thiết kế - 37

3.2.2 Kết luận kết quả khi thực nghiệm giảng dạy bằng PPDA - 38

3.3 Kiến nghị - 38

3.4 Hướng mới cho nghiên cứu tiếp tục - 39

Tài liệu tham khảo - 40

Phụ lục - 42

DANH SÁCH CÁC BẢNG

Bảng 1 1: Phân loại các PPDH của Lê Phước Lộc - 5

Bảng 1.2: Bảng phân loại các dạng của PPDA - 9

Bảng 2.1: Danh sách các chủ đề thiết kế -18

Bảng 2.2: Nội dung các chủ đề thiết kế -19

Bảng 2.3: Bố trí thời gian thử nghiệm -24

Bảng 2.4: Kết quả khảo sát câu hỏi 1 của phiếu điều tra -31

Bảng 2.5: Kết quả khảo sát câu hỏi 2 của phiếu điều tra -32

Bảng 2.6: Mức độ các PPDH học sinh được học thường xuyên (Trích từ bảng 2.5) -32

Bảng 2.7: Mức độ hứng thú của HS sau khi được học tiết học công nghệ có sử dụng PPDA -34

Bảng 2.8: Lý do HS thích học tiết học công nghệ sử dụng phương pháp dự án -34

Bảng 2.9: Mức độ mong muốn tiếp tục được học bằng PPDA -36

DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Ctv Cộng tác viên

ĐHNL Đại học Nông Lâm Thành phố Hồ Chí Minh

KTNN Kỹ thuật nông nghiệp

LVTN Luận văn tốt nghiệp

A PHẦN MỞ ĐẦU

1.1 Bối cảnh và lý do chọn đề tài.

Với mục tiêu đưa Việt Nam căn bản trở thành nước công nghiệp vào năm 2020,

Đảng và Nhà nước ta đã nhận định: “Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu Nhà

nước và xã hội phát triển giáo dục nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài…”(Trích điều 35 Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam năm 1992).

Tại nghị quyết đại hội Đảng toàn quốc năm 1992 đã chỉ rõ: “Nhiệm vụ trong

những năm tới là triển khai cải cách giáo dục một cách tích cực và vững chắc theo bước

đi phù hợp với yêu cầu khả năng của nền kinh tế và phải ra sức phấn đấu nâng cao chất lượng giáo dục, coi trọng giáo dục hướng nghiệp cho học sinh THPT” Giáo dục từ lâu

đã được xem như cái nôi hình thành nên nguồn nhân lực phục vụ cho xã hội Theo Thái

Duy Tuyên (1999) đã ghi nhận như sau: “tương lai của con người hoàn toàn phụ thuộc

vào giáo dục”, hay: “Giáo dục phải là hàng đầu và đóng vai trò chủ chốt trong phát triển

xã hội tương lai” Muốn nâng cao trình độ nguồn nhân lực thì trước hết cần đổi mới nâng

cao chất lượng giáo dục

Cải cách trong giáo dục và nâng cao chất lượng đòi hỏi phải thực hiện các nhiệm

vụ như: đổi mới nội dung dạy học, đổi mới mục tiêu dạy học, đổi mới PPDH, tăng cường

sử dụng các phương tiện dạy học hiệu quả, nâng cao trình độ của giáo viên Một trongnhững nội dung công cuộc cải cách giáo dục là đổi mới PPDH, lựa chọn và sử dụngPPDH tích cực mới trong dạy học, phát huy năng lực người học

Hiện tại, chúng ta có nhiều PPDH tích cực nhưng trong những PPDH tích cực mớiđảm bảo yêu cầu đổi mới PPDH nâng cao chất lượng dạy học có thể kể đến là PPDH dự

án hay được gọi tắt phương pháp dự án (PPDA) Theo Nguyễn Thùy Vân (2004): “Đây là

một trong những phương pháp dạy học mới hiện nay nhằm phát triển năng lực hành động cho người học, gắn lý thuyết với thực tế…” Ngoài ra hiện nay, có những đề tài

nghiên cứu được nghiên cứu về PP này (Nguyễn Văn Cường – Nguyễn Thị Diệu Thảo,2004; Nguyễn Thùy Vân, 2008; Nguyễn Thị Diệu Thảo, 2004; Nguyễn Văn Khôi–Nguyễn Thị Diệu Thảo, 2006; Trần Trung Ninh, 2007) Những nghiên cứu trên đã đưa ranhận định là PPDH tốt, khai thác hết khả năng của người học Tuy nhiên, hiện nay PPDAchỉ áp dụng cho giáo dục ở các bậc học đại học, cao đẳng và trung cấp việc áp dụng PPnày còn nhiều hạn chế đối với các bậc học cơ sở hay phổ thông vẫn chưa phổ biến

Bên cạnh đó, với đặc trưng của môn học Công nghệ 10 là môn học mang tính kỹthuật ứng dụng, với các bài thực hành của môn ở trường THPT là rất quan trọng và cầnthiết, chiếm 19/70 thời lượng chương trình, tức là 27% Do đó, người nghiên cứu nhậnthấy tính ứng dụng của phương pháp dự án rất thích hợp đối với Công nghệ 10, điều đó

đa dạng hóa PPDH trong trường THPT, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục phổthông hiện nay

Xuất phát từ những yêu cầu về đổi mới PPDH trong trường THPT người nghiên cứu

đã tiến hành đề tài: “Thiết kế và thử nghiệm một số bài giảng sử dụng phương pháp

dạy học dự án vào môn Công nghệ 10” tại trường THPT Xuân Thọ - Xuân Lộc - Đồng

Nai.

1.2 Mục đích nghiên cứu

Thông qua việc thiết kế và thử nghiệm bài giảng bằng phương pháp dạy học dự ántrong môn Công nghệ 10, nhằm phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của họcsinh, từ đó nâng cao hiệu quả của việc dạy và học

1.3 Đối tượng nghiên cứu

- Chủ thể nghiên cứu: Sử dụng dạy học bằng phương pháp dự án

- Khách thể nghiên cứu:

+ Chương trình dạy học môn Công nghệ 10

+ Học sinh khối 10 trường THPT Xuân Thọ – Xuân Lộc - Đồng Nai

1.4 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để phục vụ cho việc trả lời các câu hỏi nghiên cứu, người nghiên cứu thực hiện 4nhiệm vụ như sau:

- Nhiệm vụ 1: Nghiên cứu cơ sở lý thuyết về phương pháp dự án (đặc điểm, tiếntrình thực hiện, ưu nhược điểm và các vấn đề liên quan) Ngoài ra, tham khảo các quátrình thực hiện và kết quả đã thử nghiệm phương pháp dự án ở những nghiên cứu trướcđây

- Nhiệm vụ 2: Thiết kế bài giảng theo PPDA cho môn CN10

- Nhiệm vụ 3: Thử nghiệm PPDA để dạy học môn CN10 và thu thập dữ liệu

- Nhiệm vụ 4: Phân tích dữ liệu và đưa ra kết luận

1.5 Phương pháp nghiên cứu.

Người nghiên cứu khi tiến hành đề tài, để phục vụ cho các nhiệm vụ nghiên cứu, cần

sử dụng những phương pháp nghiên cứu sau đây:

Người nghiên cứu đã tìm, chọn và nghiên cứu một số sách, báo, bài viết có nội dungliên quan đến phương pháp dạy học tích cực và dạy học bằng dự án.

- Phát phiếu điều tra ý kiến học sinh (xin xem ở phụ lục 3) sau đó dùng toán thống kê

để xử lý số liệu bằng phần mềm microsoft Excel

1.6 Phạm vi nghiên cứu.

- Về không gian: Nghiên cứu tại trường THPT Xuân Thọ - Xuân Lộc – Đồng Nai

- Nội dung nghiên cứu: Tìm hiểu cơ sở lý luận, thiết kế 4 bài giảng bằng phương pháp

dự án cho môn Công nghệ 10 và thử nghiệm 1 bài dạy sử dụng phương pháp này tại 2 lớp(10A11, 10A12) trường THPT Xuân Thọ

- Thời gian: Từ tháng 10/2012 đến 03/2013

B PHẦN NỘI DUNG

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN

1.1 Vài nét về lịch sử vấn đề nghiên cứu.

Trước bối cảnh cải cách giáo dục của xã hội, đổi mới PPDH là một trong những yêucầu cần đạt được để nâng cao chất lượng dạy và học Trong nhiều loại PPDH mới tíchcực, thì PPDA là PPDH đối với nước ta hiện tại vẫn còn ít được nghiên cứu, vận dụng vàthực hiện, trên con đường tìm hiểu để làm rõ phương pháp này có những đề tài nghiêncứu có giá trị sau đây:

Nguyễn Văn Cường và Nguyễn Thị Diệu Thảo – 2004 với bài viết: Dạy học dự án –

Một phương pháp có chức năng kép trong đào tạo giáo viên, được giới thiệu trong Tạp

chí giáo dụng số 80, trang 15 – 17 Kết quả của nghiên cứu đạt được đó là nhận địnhPPDA là một hình thức dạy học tích cực định hướng vào người học, là phương thức đàotạo quan trọng kết hợp giữa học tập và nghiên cứu đối với sinh viên ngành Sư phạm

Nguyễn Thị Diệu Thảo- 2004 với bài viết: Dạy học dự án và đào tạo giáo viên “Kinh

tế gia đình”, được giới thiệu trong Tạp chí giáo dục số 88, trang 22- 24 Kết quả đạt được

của đề tài nghiên cứu được tác giả nhận định đó là khả năng vận dụng to lớn và có thểxem như là một PP đặc thù trong đào tạo giáo viên môn Kỹ thuật gia đình

Nguyễn Văn Khôi và Nguyễn Thị Diệu Thảo – 2006 với bài viết: Vận dụng “Dạy học

theo dự án” trong môn Phương pháp dạy học kinh tế gia đình, bài viết được giới thiệu

trong Tạp chí giáo dục số 142, trang 42 – 44 Kết quả của đề tài nghiên cứu là những đútkết kinh nghiệm, ưu khuyết điểm của PP dự án khi thực hiện Nghiên cứu được trình bàykhá đầy đủ và chi tiết về quy trình vận dụng PPDA trong dạy học môn “PPDH kinh tế giađình ở THCS” đưa ra cơ sở lý thuyết cơ bản cho giáo viên áp dụng PPDA khi dạy họcbên cạnh đó là nhận định về những khó khăn khi sử dụng PPDA

Tác giả Trần Trùng Ninh với đề tài nghiên cứu “Áp dụng Dạy học dự án vào môn Bài

tập hóa học phổ thông” được giới thiệu trên Tạp chí giáo dục – số 17 tháng 1/2007 Kết

quả nghiệm thu đề tài cho thấy PPDA đã có những tác động tích cực đến người học đó làsinh viên khoa Hóa trường Đại học Sư phạm Hà Nội

Như vậy, với những nghiên cứu trên các tác giả đã nêu lên những cơ sở lý thuyết cơbản và quy trình vận dụng PPDA, đồng thời với những nghiên cứu có thực nghiệm thực

tế là các dẫn chứng sinh động về hiệu quả của PPDA đối với người học trong các quá

trình đào tạo Các đề tài nghiên cứu là những đóng góp tích cực cho những PPDH mới,tích cực nhằm mục đích nâng cao chất lượng giáo dục.

1.2 Cơ sở lý luận phương pháp dạy học.

1.2.1 Khái niệm phương pháp dạy học.

Thuật ngữ “phương pháp” bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp: “Metodoss”, tiếng Anh:

“Method” có nghĩa là con đường, cách thức vận động của một sự vật, hiện tượng

Có nhiều khái niệm về phương pháp dạy học của nhiều tác giả gồm:

Theo Lê Phước Lộc (2002): Phương pháp là cách thức, con đường, phương tiện để đạtđến tới đích, để giải quyết những nhiệm vụ nhất định Đối với dạy học thì nhiệm vụ làdạy học

Theo Đặng Vũ Hoạt (1995) đã đưa ra khái niệm về PPDH: PPDH là cách thức hoạtđộng của người dạy và người học nhằm thực hiện tối ưu các nhiệm vụ dạy học Đó là sựkết hợp hữu cơ và thống nhất biện chứng giữa hoạt động dạy và học trong quá trình dạyhọc

Trong các khái niệm đưa ra người nghiên cứu nhân thấy với khái niệm của tác giảĐặng Vũ Hoạt (1995) đã nêu cách nhìn nhận rõ ràng đầy đủ về PPDH cũng như tác độngcủa nó đến quá trình dạy học PPDH là sự kết hợp của PP dạy và PP học, đó là phươngthức chuyển tải nội dung kiến thức của người dạy đến người học và trao đổi thông tin củangười dạy và người học, phản ánh sự quá trình thay đổi về nhận thức của người học.Cũng như trong mọi hoạt động xã hội phương pháp dạy học đều mang tính độc lập và làtiêu chuẩn để đánh giá trình độ làm việc Trong dạy học thì có nhiều phương pháp đểtriển khai một nội dung dạy học

1.2.2 Phân loại phương pháp dạy học.

Bảng 1.1: Phân loại các PPDH của Lê Phước Lộc (2002)

Cơ sở 1: Các giai

đoạn QTDH.

Cơ sở 2:Phương tiện truyền tin.

Cơ sở 3: Con đường tư duy.

- Nhóm PP trựcquan

- Nhóm PP tựlực của HS

- …

- PP phân tíchtổng hợp

- PP quy nạp

- PP diễn dịch

- PP so sánh –đối chiếu

Nhiều nhà nghiên cứu lý luận giáo dục khác có những cách để phân loại PPDH, tuynhiên với cách phân loại của tác giả Lê Phước Lộc (2002), người nghiên cứu nhận thấy

đó là cách phân loại đơn giản, dễ hiểu và cơ bản cho dù chưa đầy đủ toàn bộ tất cả cácPPDH, nhưng phù hợp với yêu cầu tiếp cận đến các PPDH về nguồn gốc xuất phát và ýnghĩa

1.2.3 Cơ sở lựa chọn phương pháp dạy học.

Trước sự đa dạng của nhiều PPDH, đồng thời mỗi PPDH có những đặc điểm và ưu khuyết điểm riêng khi vận dụng trong dạy học Mỗi người giáo viên có cách lựa chọnPPDH sao cho phù hợp thì hết sức quan trọng và có ảnh hưởng đến chất lượng quá trìnhdạy học của mình Do đó, giáo viên cần phải lựa chọn PPDH thận trọng và phải dựa trêncác cơ sở cơ bản sau:

-a Quan hệ giữa mục tiêu, nội dung và phương pháp dạy học

Theo Phan Trọng Ngọ (2005), việc lựa chọn và sử dụng phương pháp day học đượcxác định trên mối quan hệ bộ ba là: mục tiêu, nội dung và phương pháp, theo như sơ đồ:

Hình 1.1: Sơ đồ tương tác nội dung, mục tiêu và PPDH

 Yếu tố mục tiêu dạy học: với 3 mục tiêu cơ bản cần thường xác định: mục tiêu vềkiến thức, mục tiêu về kỹ năng và mục tiêu về thái độ đối với người học

 Yếu tố nội dung.: PPDH phải phù hợp với nội dung dạy học, thể hiện qua cácđiểm như: tính đặc thù của tri thức khoa học bộ môn, trình độ các khái niệm khoa họctrong các hệ thống khoa học, cấu trúc môn học, tính chất của bài học

Với mối quan hệ tương tác chặt chẽ lẫn nhau trên thì khi lựa chọn PPDH không chỉchịu tác động của một yếu tố mục tiêu hay nội dung, mà đó là sự kết hợp của hai yếu tố

đó Mối quan hệ trên trở nên linh hoạt và đáp ứng nhu cầu ngày càng thay đổi của xu thếhọc tập mới

b Các cơ sở khác.

Ngoài 3 yếu tố chủ đạo để lựa chọn PPDH thích hợp, theo Phan Long (2004) còn đưa

ra các cơ sở để lựa chọn PPDH phù hợp mà người nghiên cứu cho rằng người GV cũng

Nội dung Phương pháp

Mục tiêu

- Dựa vào trình độ, khả năng phát triển của HS: trình độ, kinh nghiệm, sở thích, nănglực nhân thức, xử lý thông tin, sức khỏe, …

- Dựa vào chiến thuật giảng dạy của giáo viên: dựa vào tiêu chuẩn hiệu năng (tínhkinh tế, tiết kiệm), tiêu chuẩn hiệu quả (kết quả đạt được) và tham gia của HS

- Dựa vào thời gian môn học, bài học

- Bố trí không gian mặt bằng môi trường học tập: diện tích lớp học, bố trí chỗ ngồi

HS, số lượng HS tham gia học tập

- Dựa trên sự lựa chọn phương tiện dạy học

 Nguyễn Gia Cầu (2008) cho biết: “Kết hợp hài hòa các PPDH theo hướng phù

hợp với quá trình phát triển tâm, sinh lý nhận thức của HS…hoạt động học tập sẽ đem lại niềm vui, hứng thú và trách nhiệm cho HS” Trong quá trình dạy học đó là sự phối hợp

đan xen nhiều PPDH khác nhau, không có một PPDH duy nhất khi thực hiện quá trình.Tùy thuộc điều kiện, hoàn cảnh, các yêu cầu khách quan hay chủ quan từ cơ sở lựa chọncác PPDH người GV đưa ra các PPDH cũng như cách phối hợp các PPDH như thế nào để

có hiệu quả mang lại là kết quả cuối cùng tốt nhất đối với HS

1.3 Định hướng dạy học lấy học sinh làm trung tâm.

1.3.1 Các định hướng trong quá trình dạy học tích cực

“Quá trình dạy học là sự phối hợp các hoạt động dạy học của giáo viên và các hoạt

động lĩnh hội tự giác, tích cực, tự lực sáng tạo của trò nhằm đạt được mục đích dạy học.”: (Lê Phước Lộc, 2002).

Quá trình dạy học tích cực là một quá trình thể hiện mục đích quan trọng nhất là chấtlượng tri thức, phát triển trí tuệ của HS được định hướng rõ ràng trước khi đi đến nhữngPPDH cụ thể Vấn đề là định hướng như thế nào cho người GV khi xử lý một bài học cụthể để thực hiện được hai mục đích trên Theo sự đút kết của Lê Phước Lộc (2002), đãđưa ra 5 vấn đề làm thế nào để HS vừ nắm vững tri thức đồng thời phát triển tư duy thôngqua các hoạt động dạy học Các vấn đề thể hiện qua các định hướng sau đây:

- Định hướng 1: Tạo bầu không khí học tập tích cực

- Định hướng 2: Tổ chức việc tiếp thu kiến thức và nối kết các kiến thức đã có

- Định hướng 3: Phát triển tư duy thông qua việc mở rộng, tinh lọc kiến thức

- Định hướng 4: Phát triển tư duy bằng việc sử dụng kiến thức có ý nghĩa

- Định hướng 5: Thói quen tư duy

 Tuy nhiên, 5 định hướng trên không phải trong tất cả các bài giảng đều bắt buộcphải sử dụng mà tùy theo nội dung, mục tiêu bài học và tùy theo hoàn cảnh sẽ có sự vận

dụng khác nhau thích hợp để mang lại kết quả dạy học tốt nhất Việc đánh giá một bàigiảng được tiến hành có phù hợp với mục tiêu và đáp ứng theo yêu cầu đổi mới haykhông cũng dựa trên nội dung của các định hướng trên.

1.3.2 Phương pháp dạy học tích cực.

Theo Nguyễn Quang Huỳnh (2006) nhận định về PPDH tích cực, đây là một trong cácyêu cầu cơ bản của mục tiêu giáo dục thế kỷ XXI, có khả năng định hướng cho việc tổchức quá trình dạy học thành quá trình tự học, quá trình cá nhân hóa và xã hội hóa việchọc

Theo đút kết của Phan Long (2004) về PPDH tích cực trong đó: GV tổ chức hoạtđộng nhận thức và thực tiễn, HS là người tìm kiếm tri thức để đạt mục đích dạy học, giáodưỡng, giáo dục và phát triển

Trong 2 nhận định trên thì người nghiên cứu thấy được PPDH là một trong những hệthống PPDH hiện đại mới thỏa mãn nhu cầu của phát triển nhân lực, PPDH tích cực đó là

sự lựa chọn những PPDH theo hướng mới “lấy người học làm trung tâm” Với mục tiêuduy nhất là phát huy tích cực sáng tạo của người học, nâng cao chất lượng dạy học, nhấnmạnh vai trò chủ động, tích cực của người học và người học trở thành chủ thể của quátrình học Bằng cách xây dựng những kỹ năng cơ bản cho quá trình học, với nhữngPPDH tích cực cũng xây dựng nền tảng cho người học học suốt đời

Khi sử dụng PPDH tích cực người GV cố gắng nâng cao hiệu quả học tập, khả nănglĩnh hội kiến thức, nâng cao các kỹ năng và phát triển năng lực cá nhân cho HS Bằngcách vận dụng kết hợp tối đa mọi phương tiện, PP hướng dẫn, tạo môi trường học tập tíchcực qua đó HS sẽ phát huy khả năng tìm tòi và giao tiếp với nhau Các PPDH tích cực vớinhững đặc trưng cơ bản hướng tới quá trình học tập của người học nói chung và HS nóiriêng, tạo điều kiện cho họ làm chủ bản thân và làm chủ kiến thức, từ đó vận dụng đượckiến thức tốt nhất trong cuộc sống và khẳng định mình trong tập thể và xã hội

1.4 Phương pháp dạy học bằng dự án.

1.4.1 Khái niệm

Phương pháp dạy học bằng dự án (Project based learning) gọi tắt là dạy học dự án làmột hình thức, phương pháp dạy học trong đó người học thực hiện nhiệm vụ học tậpphức hợp, có sự kết hợp giữa lí thuyết và thực tiễn, thực hành Nhiệm vụ được thực hiệnvới tính tự lực cao trong toàn bộ quá trình học tập, từ việc xác định mục đích, lập kếhoạch, đến việc thực hiện dự án, kiểm tra, điều chỉnh, đánh giá quá trình và kết quả học

Theo Phan Long (2004), nhận định phương pháp dạy học dự án là PPDH phức hợp,hình thức tổ chức dạy học trong đó người học thực hiện nhiệm vụ học tập liên quan đếnmôn học, ngành học, kết hợp với nghiên cứu khoa học, kết hợp lý thuyết và thực hành,hoạt động thực tiễn với tính tự lực cao, tự lực xác định mục tiêu học tập, lập kế hoạch,thực hiện kế hoạch, kiểm tra, điều chỉnh và đánh giá kết quả.

Từ hai khái niệm đưa ra của các tác giả, người nghiên cứu đồng tình với khái niệmđưa ra của Nguyễn Văn Cường – Nguyễn Thị Diệu Thảo (2004), vì cách nhận định củacác tác giả về PPDA phù hợp với trình độ của đối tượng là HS bậc THPT hơn Các bàihọc được xây dựng theo phương dạy học dự án là sự tổng hợp của các phương pháp dạyhọc tích cực thu hút nhiều thành phần học sinh và không phụ thuộc nhiều vào cách họccủa mỗi người Trong đó người học sẽ cùng tham gia vào tập thể để cùng giải quyết vấn

đề, bên cạnh sự giúp đỡ của người hướng dẫn, kết hợp sử dụng các phương tiện kỹ thuậtcần thiết hỗ trợ và áp dụng các phương pháp đánh giá quá trình, kết quả công việc Từ đóngười học sẽ nắm vững, hiểu rõ nội dung kiến thức bài học cũng như tạo ra được sảnphẩm thực tế gia tăng thêm sự hứng thú học tập

1.4.2 Các dạng của dạy học theo dự án.

Trên cơ sở tìm hiểu và tổng hợp ý kiến của nhiều tác giả nghiên cứu về PPDA này:Nguyễn Văn Cường – Nguyễn Thị Diệu Thảo, 2004; Nguyễn Thị Diệu Thảo, 2004.người nghiên cứu đưa ra bảng phân loại cơ bản như sau về các dạng của PPDA

Bảng 1.2 Bảng phân loại các dạng của PPDA

Phân loại

chuyên môn

Phân loại theo sự tham gia của HS.

Phân loại theo

sự tham gia của GV.

Phân loại theo nhiệm vụ.

Phân loại theo thời gian.

- Dự án lớphọc, toàn khối,toàn trường

- Dự án nột GVhướng dẫn

- Dự án donhiều GVhướng dẫn

- Dự án tìmhiểu

- Dự án nghiêncứu

- Dự án kiếntạo thực tiễn

- Dự án nhỏ

- Dự án trungbình

- Dự án lớn

PPDA có nhiều cách để phân loại như trên, do đó khi sử dụng triển khai người GVcần xem xét những điều kiện về đối tượng tham gia, thời gian, vật chất cũng như mụctiêu đặt ra cho bài học để lựa chọn và kết hợp tốt những hình thức dạy học dự án thíchhợp, nhằm thực hiện mục đích cuối cùng là mang lại hiệu quả khi tiến hành hoạt độngdạy học cho người người học và người dạy.

1.4.3 Đặc điểm của dạy học dự án

So với những PPDH khác, thì PPDA có những đặc điểm riêng đặc trưng, thể hiện đây

là một trong những PPDH tích cực hiện nay mà theo những người nghiên cứu đã trìnhbày như: Nguyễn Thị Diệu Thảo, 2004; Nguyễn Thị Thùy Vân, 2008; Phan Thị HồngVinh, 2007 Sau đây người nghiên cứu xin tổng hợp và đưa ra những đặc điểm cơ bảncủa PPDA trong dạy học ở trường THPT:

- Có sự kết hợp giữa lý thuyết vào hoạt động thực tiễn, thực hành trong khi thựchiện dự án, song song đó là sự kiểm tra, củng cố, mở rộng lý thuyết cũng như rèn luyện

kỹ năng hành động, kinh nghiệm thực tiễn cho HS

- Các dự án thường được thực hiện theo hình thức nhóm học tập có sự cộng tác làmviệc và phân công giữa các thành viên trong nhóm Dạy học dự án đòi hỏi và cũng rènluyện những kỹ năng làm việc cho các đối tượng tham gia như: HS với HS, giữa HS và

GV hướng dẫn, giữa các lực lượng xã hội khác tham gia trong dự án Đặc điểm này giúphọc sinh góp nhặt nhiều kinh nghiệm học tập và làm việc theo nhóm đáp ứng nhu cầu của

- Các dự án học tập khi hoàn thành góp phần gắn liền việc học tập trong nhà trườngvới thực tiễn đời sống xã hội, nếu dự án có tính khả thi cao thì có tác động tích cực cho

xã hội

c Định hướng sản phẩm.

Sản phẩm của dự án mang lại không giới hạn là những bài thu hoạch lý thuyết màtrong các trường hợp các dự án học tập tạo những sản phẩm vật chất hoạt động thực tiễn,thực hành Những sản phẩm này được sử dụng, công bố, giới thiệu trước tập thể

 Cả 3 định hướng trên đều là những định hướng tích cực đến người học, tạo điềukiện phát huy tốt sự sáng tạo và tư duy cho đối tượng tham gia dự án, bằng cách thu hút

sự hứng thú của người học từ công việc thực tiễn của dự án Với những định hướng trêngóp phần hình thành những phẩm chất cho nguồn nhân lực tiến bộ theo xu hướng tiến bộđáp ứng được nhu cầu xã hội

1.4.4 Tiến trình dạy học dự án.

Trên cơ sở tìm hiểu những nghiên cứu của các tác giả về PPDA trong dạy học:Nguyễn Văn Cường – Nguyễn Thị Diệu Thảo, 2004; Nguyễn Văn Tuấn, 1998; ngườinghiên cứu tổng hợp và đưa ra các bước cơ bản trong khi thực hiện dạy học bằng PPDA

và tiến trình dạy học theo dự án được thực hiện theo 5 bước sau:

Hình 1.2: Sơ đồ tiến trình dạy học bằng dự án

a Chọn đề tài cho dự án: Đề tài cho dự án được lựa chọn trên các cơ sở sau:

 Phân tích tình hình: Từ những thông tin bên ngoài và bên trong cộng đồng, nội bộ.Tìm hiểu phân tích nhu cầu của người học, nhu cầu của cộng đồng và hoàn cảnh thực tế

xã hội hay cải thiện môi trường kết quả học Tiêu chuẩn lựa chọn dự án dạy học như sau:

Thu thập kết quả - công bố sản phẩm

Chọn đề tài cho dự án Lập kế hoạch thực hiện Tiến hành thực hiện

Đánh giá dự án

- Chủ đề dự án phải là quan tâm của người học.

- Dự án có giá trị giáo dục

- Dự án phải thực hiện được trong thời gian nhất định

- Sản phẩm của dự án phải có giá trị sử dụng

 Xác định mục tiêu tổng quát và mục tiêu cụ thể dự án

- Mục tiêu tổng quát là mục tiêu cuối cùng cho dự án, chỉ ra phương hướng đi tớicho tất cả các thành viên tham gia

- Mục tiêu cụ thể, mục tiêu đặc thù rõ ràng cho từng giai đoạn công việc trong dựán

 Phân tích đánh giá những thế mạnh, cơ hội và những nguy cơ, rủi ro đối với dự án.Đồng thời cần xác định nguồn nhân lực tham gia trong dự án đảm bảo tính khả thi bềnvững trong suốt quá trình thực hiện

 Xây dựng bộ câu hỏi cho dự án

Câu hỏi khung cho dự án bao gồm có 3 dạng câu hỏi: câu hỏi khái quát, câu hỏi bàihọc và câu hỏi nội dung hướng dẫn việc tiếp thu bài học Câu hỏi tốt có tác dụng kíchthích, lôi cuốn học sinh tích cực tìm ra câu trả lời, câu hỏi giúp học sinh nhận ra đượcmối liên hệ giữa môn học với đời sống của bản thân, đó là lúc việc học trở nên có ýnghĩa

 Câu hỏi khái quát:

 Giới thiệu khái quát, đầy đủ những ý tưởng xuyên suốt nội dung của dự án Câuhỏi khái quát là cầu nối giữa các bài và phạm vi môn học

 Đưa ra nhiều câu trả lời Đối với các câu hỏi loại này Chúng thường là những câuhỏi khái quát về thực tế Ví dụ: Cuộc sống của chúng ta có chất lượng không?

 Thu hút được sự quan tâm của học sinh với yêu cầu tư duy bậc cao, câu hỏi kháiquát buộc học sinh phải phân tích tư duy, áp dụng những giá trị và giải thích từ kinhnghiệm của mình

 Câu hỏi bài học:

 Có đáp án mở, lôi cuốn các em vào việc khám phá những ý tưởng cụ thể đối vớitừng chủ đề, môn học hoặc bài học Các nhóm giáo viên ở các môn khác nhau có thểdùng một câu hỏi bài học của nhóm cho một vấn đề chung, việc thống nhất câu hỏi kháiquát thông qua nhóm Ví dụ: làm thế nào để hổ trợ giúp đỡ người nghèo?

 Đưa ra những vấn đề hoặc kích thích thảo luận để bổ trợ cho câu hỏi khái quát

 Khuyến khích khám phá, duy trì hứng thú, cho phép học sinh trả lời theo cách tiếpcận sáng tạo, độc đáo Các câu hỏi loại này kích thích học sinh tự kiến giải các sự kiện.

 Câu hỏi nội dung:

 Điển hình là có câu trả lời phải rõ ràng, phải đúng hay cụ thể

 Sắp xếp theo những tiêu chuẩn về nội dung, mục tiêu dạy học, hỗ trợ cho các câuhỏi khái quát cũng như câu hỏi nội dung

 Kiểm tra khả năng ghi nhớ của học sinh dựa trên các thông tin, thường yêu cầuhọc sinh phải xác định: ai, cái gì, ở đâu, và khi nào

Đòi hỏi các yêu cầu về kiến thức và kĩ năng đọc hiểu để trả lời

b Thành lập kế hoạch thực hiện dự án.

Người học và người dạy kết hợp cùng nhau thiết lập bản kế hoạch làm việc chungcũng như đề xuất và đưa ra phương pháp làm việc cụ thể phù hợp tăng cường khả năngthành công cho dự án Những nội dung chính khi xây dựng kế hoạch làm việc:

- Xác định công việc cần làm như thế nào, tại sao, địa điểm và điều kiện thực hiện(vật liệu, thiết bị, kinh phí)

- Xác định thời điểm công việc và giới hạn thực hiện

- Phân công nhiệm vụ, trách nhiệm cụ thể của từng nhóm, từng cá nhân cho thànhphần tham gia

- Đưa ra các giải pháp cho từng công việc cụ thể rồi lựa chọn giải pháp tốt nhất đểtiến hành

- Dự kiến kết quả đạt được

- Xây dựng cách thức đánh giá kiểm tra

- Đưa ra các kế hoạch dự trù khi cần thay đổi

c Tiến hành thực hiện dự án.

Những thành viên trong mỗi nhóm thực hiện công việc theo kế hoạch đã đề ra chonhóm, cá nhân Trong giai đoạn này học sinh thực hiện các hoạt động trí tuệ, hoạt độngthực tiễn, thực hành và những hoạt động này xen kẽ tác động qua lại lẫn nhau giữa kiếnthức lý thuyết và các phương án giải quyết vấn đề được thử nghiệm qua thực tiễn Thôngqua đó sản phẩm của dự án và thông tin mới được tạo ra

Song song với quá trình thực hiện dự án mọi thành viên cần tiến hành theo dõi vàgiám sát công việc diễn tiến như thế nào Điều này đảm bảo tiến độ thực hiện dự án cóđược sự ghi nhận chính xác về năng lực làm việc của các thành viên tham gia và điềuchỉnh kịp thời khi có những sai lầm, thiếu sót

d Thu thập kết quả và công bố sản phẩm.

Kết quả thực hiện dự án có thể được viết dưới dạng bài thu hoạch, bài báo cáohay bài thuyết trình, hay những ấn phẩm Trong nhiều trường hợp sản phẩm của dự án tạo

ra qua hoạt động thực hành đó là những sản phẩm phi vật chất (buổi biểu diễn vở kịch, tổchức buổi sinh hoạt nhằm tạo ra các tác động xã hội) Sản phẩm đó không chỉ giới thiệugiữa các nhóm học sinh, trong lớp hay trong trường mà còn có thể giới thiệu ngoài xã hội

Kết quả từ dự án này có thể mở ra chủ đề cho đề tài tiếp theo và khi đó quy trình tiếnhành dạy học dự án là một dạng vòng xoắn

 Các bước tiến hành cơ bản được nêu ở trên, mặc dù không thể chuyển tải hết toàn

bộ nội dung khi thực hiện dạy học bằng PP này, song với cách đơn giản, rõ ràng của tiếntrình đưa ra đã nhận định khái quát về cách tiến hành dạy học bằng PP này Cũng như cácPPDH khác, PPDA cũng có những điểm thuận lợi và khó khăn khi thực hiện, điều nàyphụ thuộc vào các yếu tố khác như: trình độ người tổ chức, người tham gia, điều kiện vậtchất, thời gian,…Do đó, trong dự án, người hướng dẫn và người tham gia có thể linhđộng giải quyết công việc để phù hợp với khả năng thực hiện

1.4.5 Vai trò của học sinh và giáo viên trong dạy học dự án.

Theo Lê Thị Thanh Thảo (2008), cho biết khi tổ chức bài học theo hình thức PPDAthì vai trò của HS và GV có sự thay đổi, thay đổi đó mang tính định hướng vào người họchơn là người dạy so với PP dạy học truyền thống:

a Vai trò của học sinh.

- HS học bằng việc tham gia thực hiện một dự án có liên quan chặt chẽ với nội dungbài học

- Với hình thức đóng vai thuộc những ngành nghề khác nhau, hoàn thành vai trò đódựa trên những kiến thức, kỹ năng nhất định liên quan đến nội dung học

- HS tự quyết định cách tiếp cận và giải quyết vấn đề, tự hoạch định và tổ chức hoạtđộng

- HS trình bày và bảo vệ sản phẩm của mình.

 Học sinh không còn là đối tượng bị động tiếp nhận kiến thức từ GV, với vai trònày thì HS trở nên chủ động trong quá trình học tập, chủ động trong tư duy vì các emđược đặt vào thực tiễn và giải quyết vấn đề trong thực tiễn Điều đó giúp HS phát triển tưduy độc lập, có điều kiện tự thể hiện và khẳng định bản thân nhiều hơn trước tập thể vàxây dựng thái độ làm việc tích cực trong tập thể

b Vai trò của giáo viên.

Vai trò người giáo viên không còn là chủ đạo chuyên gia mà đóng vai trò ngườihướng dẫn, tham vấn và định hướng cho hoạt động trong dạy học dự án Theo Lê ThịThanh Thảo (2008)

- Giáo viên không dạy học theo hình thức truyền dạy lại kiến thức theo cách dạytruyền thống

- Hình thành ý tưởng về một dự án liên quan đên nội dung bài học

- Thiết kế vai trò cho học sinh trong dự án, làm cho vai trò của học sinh gắn với nộidung cần học

- Cộng tác trong các hoạt động của học sinh

 Với vai trò này, người GV không còn là người có chức năng truyền dạy kiến thứccho HS mà người GV trở thành người hướng dẫn và cộng tác với HS Do đó, người GVkhông ngừng nâng cao trình độ, kiến thức chuyên môn và kỹ năng làm việc của mìnhnhiều hơn, để đáp ứng kịp thời yêu cầu công việc trong dự án Điều này thể hiện tinh thầnlàm việc hợp tác hơn là truyền thụ kiến thức giữa người học và người dạy

1.4.6 Ưu và nhược điểm của dạy học dự án.

PPDA cũng như các PPDH khác khi vận dụng thực hiện giảng dạy trong những hoàncảnh, điều kiện khác nhau đều có những ưu điểm và khuyết điểm cụ thể Tuy nhiên trên

cơ sở tổng hợp ý kiến của các tác giả đã nghiên cứu trước đây về PPDA, người nghiêncứu đưa ra những ưu – khuyết điểm cơ bản sau:

a Ưu điểm

- Thông qua thực hiện các dự án, người học có cơ hội tiếp xúc trực tiếp các vấn đềthực tế Quá trình thực hiện đòi hỏi cần có sự kết hợp giữa lý thuyết với thực hành, giữa

tư duy và hành động, giữa nhà trường với xã hội

- Môi trường học tập làm việc thoải mái và mới mẻ phù hợp với nhu cầu của ngườihọc kích thích động cơ và hứng thú học tập cho tất cả HS tham gia

- Hoạt động nhóm trong dự án giúp người học phát triển kỹ năng làm việc, tính tíchcực, tính trách nhiệm trong tập thể.

- Trong hoạt động dự án có những vấn đề phức hợp đòi hỏi năng lực làm việc củangười học luôn cải thiện do đó phát triển khả năng sáng tạo, tính bền bỉ và kiên nhẫn ởngười học

- Hoạt động của người học trong dự án là một quá trình trọn vẹn từ bắt đầu đến kếtthúc Vì vậy, ngoài năng lực làm việc thì năng lực đánh giá của người học, mức độ tư duyđược phát triển cao hơn

b Nhược điểm

- Dạy học bằng dự án không phù hợp trong công việc truyền thụ tri thức lý thuyếtmang tính trừu tượng hay hệ thống cũng như rèn luyện hệ thống kỹ năng cơ bản chongười học Vì vậy, dạy học dự án không thể thay thế cho phương pháp thuyết trình vàluyện tập mà chính là hình thức dạy học bổ sung cần thiết

- Đòi hỏi nhiều thời gian thực hiện, ảnh hưởng đến sinh hoạt thường nhật của HS

- Dự án đòi hỏi phương tiện vật chất và tài chính phù hợp

Tóm lại, từ các đặc điểm và việc phân tích vai trò của học sinh - giáo viên trong dạyhọc bằng phương pháp dạy học dự án, cho thấy dạy học bằng PPDA cũng có những ưuđiểm và khuyết điểm Do đó, khi tiến hành giảng dạy bằng phương pháp dự án trong dạyhọc tại trường THPT giáo viên cần cân nhắc và phân tích được ưu, nhược điểm của PPnày để đưa ra phương án giải quyết sao cho phù hợp và mang lại hiệu quả thiết thực

1.5 Giới thiệu về môn Công nghệ 10.

Chương trình SGK công nghệ 10 gồm 5 chương và có tổng thời lượng 70 tiết, trong

đó có 45 tiết lý thuyết, 19 tiết thực hành, 6 tiết ôn tập và kiểm tra Trong mỗi nội dung cụthể của mỗi bài đều có những câu hỏi gợi mở giúp HS tích cực, chủ động tìm hiểu bàicũng như nắm được trọng tâm bài học (Nguyễn Văn Khôi, 2006)

Môn Công nghệ 10 trang bị cho HS những kiến thức cơ bản về các biện pháp kỹ thuậttrồng trọt, chăn nuôi, thủy sản, bảo quản – chế biến sản phẩm và phần tạo lập doanhnghiệp Kết hợp với hình thức bài học lý thuyết và thực hành, môn Công nghệ 10 cónhững tác dụng đối với HS trong quá trình học tập và phát triển nhận thức:

- Phát triển năng lực HS: năng lực nhận thức (cảm giác, tri giác, trí nhớ, tư duy,…),năng lực hành động (quan sát, thí nghiệm, làm việc tập thể, )

- Xây dựng thái độ lao động và ý thức lao động tạo ra của cải vật chất cho gia đình

- Giáo dục kỹ thuật tổng hợp tạo điều kiện cơ sở khoa học cho giáo dục hướngnghiệp, nhằm chuẩn bị cho giáo dục nghề nghiệp, hình thành động cơ đúng đắn lựa chọnnghề nghiệp tương lai.

 Môn CN 10 là môn học có tính ứng dụng kỹ thuật về lĩnh vực nông lâm và ngưnghiệp và tạo lập doanh nghiệp, được xây dựng dựa trên cơ sở kiến thức của những mônkhoa học khác như sinh, hóa, toán học,…Do đó, tạo điều kiện vận dụng những kiến thức

đã học phục vụ cho thực tiễn của HS rất thuận lợi, đồng thời xây dựng động cơ cho việclựa chọn nghề nghiệp phù hợp với bản thân HS

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ THỰC TIỄN

2.1 Thiết kế một số bài giảng sử dụng phương pháp dạy học dự án

Bảo tồn cây rừng

2

Bài 13:

Ứng dụng côngnghệ vi sinhtrong sản xuấtphân bón

3 Phân vi sinh vậtphân giải chất hữu

cơ (phần II)Kết hợp với giáo dụcngoại khóa: giáo dụcmôi trường

Thiết kế giỏ rácthông minh trong

I Xây dựng chuồngtrại chăn nuôi

Thiết kế và xâydựng mô hìnhchuồng trại vậtnuôi

2.1.2 Nội dung từng dự án

Bảng 2.2: Nội dung các chủ đề thiết kế

 Chủ đề 1: “Bảo tồn cây rừng”

Mục tiêu

- Học sinh tự xây dựng kiến thức về động thực vật rừng nói chung và

cụ thể là tìm hiểu về vườn quốc gia Nam Cát Tiên

- Tự hình thành ý thức bảo vệ thiên nhiên, môi trường cây xanh xungquanh mình

- Phát triển kỹ năng sáng tạo độc lập và kỹ năng làm việc nhóm tậpthể

Nội dung

- Tìm hiểu về thực trạng cây rừng hiện nay ở Việt Nam và vườn quốcgia Nam Cát Tiên

- Tìm hiểu và đưa ra biện pháp hạn chế thiệt hại cây rừng

- Giới thiệu các tấm apphich kêu gọi việc giữ gìn tài nguyên cây rừng

- Tổ chức làm việc nhóm tạo sản phẩm cuối cùng là những tấmapphich kêu gọi bảo vệ cây rừng và môi trường sống của chúng ta

Sản phẩm

cuối cùng

Hiểu biết của HS đối với vấn đề bảo vệ cây rừng ở nước ta, bên cạnh

đó sản phẩm vật chất là những tấm apphich kêu gọi mọi người ý thứcbảo vệ cây rừng

Phương

pháp đánh

giá

Khi tham gia dự án, các nhóm được đánh giá giữa các nhóm với nhau

và giáo viên hướng dẫn, dựa trên các phiếu theo dõi và nhận xét theocác tiêu chí sau: về chất lượng nội dung báo cáo, chất lượng sản phẩm,phát triển kỹ năng làm việc nhóm

+ Vấn đề thực trạng và bảo vệ cây rừng có nhiều tài liệu và thông tin

để tìm hiểu tham khảo

+ Sản phẩm dễ làm, không tốn kém

- Khó khăn: Bố trí thời gian tiến hành dễ ảnh hưởng đến những sinhhoạt bình thường của đối tượng tham gia HS chưa có nhiều kinhnghiệm học tập theo PPDA , điều đó có thể dẫn đến việc không phốihợp tốt của GV hướng dẫn và HS

 Chủ đề 2: “Giỏ rác thân thiện với gia đình”

Mục tiêu:

- Kiến thức chế biến rác hữu cơ thành phân bón cho cây trồng

- Học sinh hiểu được tác hại của ô nhiễm môi trường từ rác, qua đó có

ý thức bảo vệ môi trường sống

- Phát huy tính sáng tạo và kinh nghiệm bảo vệ môi trường rồi sau đó

có thể tuyên truyền cho người thân trong gia đình

Nội dung

Nội dung của dự án về tìm hiểu tình trạng ô nhiễm rác thải sinh hoạthiện nay, tái chế và biện pháp xử lý rác thải Thiết kế giỏ rác có tínhnăng phân loại rác hữu cơ, vô cơ tại gia đình

+ Tình trạng ô nhiễm rác thải sinh hoạt hiện nay có nhiều tài liệu, thôngtin Bên cạnh đó có nhiều biện pháp tái chế - xử lí rác thải được sử dụnghiệu quả.

- Hiểu được các yêu cầu kỹ thuật chuồng trại chăn nuôi

- Hiểu được tầm quan trọng, lợi ích và biết được phương pháp xử lýchất thải để bảo vệ môi trường sống

- Kỹ năng là việc nhóm, kinh nghiệm thiết kế mô hình chuồng trại

Nội dung

Tìm hiểu kiến thức của tình trạng ô nhiễm môi trường chăn nuôi, cácbiện pháp xử lý chất thải chăn nuôi Kiến thức kỹ thuật xây dựngchuồng trại và mô hình chuồng trại

Cách thức

tổ chức

- Hoạt động trong dự án được tổ chức với hình thức tham gia giữa cácnhóm học tập, thực hiện tham quan những trại chăn nuôi áp có kỹ thuậttốt

- Với hình thức tổ chức hội thảo tại hiện trường về kỹ thuật xây dựngchuồng trại và vấn đề ô nhiễm chất thải chăn nuôi biện pháp xử lý chấtthải chăn nuôi (hệ thống xử lí Bioga)

- Giới thiệu sản phẩm là mô hình chăn nuôi

Sản phẩm - Tài liệu kỹ thuật xây dựng chuồng trại, vấn đề chất thải chăn nuôi.

- Sản phẩm vật chất là mô hình chuồng nuôi

+ Yêu cầu cần có phương tiện thực hiện báo cáo (thiết bị trình chiếu).

 Chủ đề 4: “Cơ hội kinh doanh ngày 8/3”

Mục tiêu

- Hoàn thiện kỹ năng làm việc nhóm, tập thể và kỹ năng thuyết trìnhtrình diễn trước tập thể

- Có kinh nghiệm thực tế về lựa chọn lĩnh vực kinh doanh, hình thành

kỹ năng sáng tạo và tự tạo sản phẩm cho bản thân mình

Nội dung Đưa ra cơ hội kinh doanh trong các dịp lễ hội, mà đặc biệt trong ngày

- Giới thiệu sản phẩm kinh doanh trong ngày 8/3

Sản phẩm - Tài liệu tìm hiểu thị trường các ngày lễ hội.

+ Dự án với chủ đề này phù hợp với tâm lý lứa tuổi HS

+ Có nhiều thông tin tìm hiểu về thị trường trong các ngày lễ

+ Yêu cầu sản phẩm không tốn kém, đơn giản và dễ làm

- Khó khăn: Bố trí thời gian thường ảnh hưởng đến hoạt động học tậpcủa các em nếu không có kế hoạch tốt

2.1.3 Cách thiết kế bài giảng sử dụng PPDH dự án để thử nghiệm.

Người nghiên cứu thiết kế bài giảng theo PP dự án ở “Bài 52: thực hành: Lựa chọn cơhội kinh doanh” để thử nghiệm

a Căn cứ lựa chọn sử dụng phương pháp dự án ở nội dung bài học như sau:

- Nội dung bài học này là thực hành, học sinh phải tiếp cận với các tình huống kinhdoanh thực tế

- Mục tiêu của bài học giúp học sinh:

Củng cố lại một số kiến thức kinh doanh mà các em đã được học ở bài 49, bài 50

và bài 51

 Hình thành kinh nghiệm từ các tình huống lựa chọn cơ hội kinh doanh

 Rèn luyện kỹ năng sáng tạo trong việc lựa chọn cơ hội kinh doanh, thiết kế sảnphẩm phù hợp với thị trường

 Rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm và kỹ năng thuyết trình trước tập thể

Trên cơ sở xác định rõ nội dung và mục tiêu của bài học rất phù hợp với cách thứcthực hiện dạy học bằng PP dự án

b Cách thiết kế dự án.

Dựa trên các căn cứ để quyết định lựa chọn PP dự án đối với bài dạy 52 của SGKngười nghiên cứu tiến hành thiết kế dự án với hình thức tổ chức cuộc thi mang tên “Quàtặng ngày 8-3” như sau:

- Tìm hiểu tài liệu tham khảo liên quan đến lĩnh vực kinh doanh Tìm hiểu thông tin

về lĩnh vực kinh doanh và mối quan tâm của học sinh về lĩnh vực này

- Tìm ý tưởng cho dự án

- Tiến hành viết kế hoạch thực hiện cho dự án

- Phổ biến và thảo luận với HS về kế hoạch thực hiện cuộc thi

- Tiến hành thực hiện dự án bằng hình thức theo dõi, giải đáp những thắc mắc và tưvấn cho công việc của HS

c Cách thiết kế các hoạt động trong giáo án sử dụng phương pháp dự án.

Giáo án thực hiện dạy học được thiết kế với 2 tiết dạy và các hoạt động chính trongcác tiết học cụ thể như sau:

- Tiết 1: Tổ chức buổi thảo luận và trình bày ý tưởng kinh doanh cho mỗi nhóm vớivai trò là một nhà doanh nghiệp Phổ biến kế hoạch thực hiện của tiết học tiếp theo

- Tiết 2: Tổ chức thực hiện buổi báo cáo và giới thiệu sản phẩm của nhóm để tham giacuộc thi với vai trò nhà doanh nghiệp tương lai

2.1.4 Cách thiết kế các hoạt động trong dự án.

Cách thiết kế các hoạt động trong dự án dựa trên hoạt động theo nhóm học tập Dự ánđược thiết kế với ý tưởng là cuộc thi giữa các nhóm trong đơn vị lớp học Với các hoạtđộng cho những đối tượng tham gia:

- Học sinh: Hoạt động trong nhóm với vai trò nhà doanh nghiệp tham gia và thực hiệnnội dung của cuộc thi

- Giáo viên: Hoạt động chủ yếu là phổ biến thông tin, hướng dẫn theo dõi và cùng cácnhóm đánh giá quá trình thực hiện của mỗi nhóm.(phiếu theo dõi và đánh giá xem ở phụlục 2)

2.2 Thử nghiệm bài giảng sử dụng PPDA vào dạy học bài 52: “Thực hành: Lựa chọn

cơ hội kinh doanh”.

2.2.1 Thời gian thử nghiệm.

Bảng 2.3: Bố trí thời gian thử nghệmLớp học

Tiết thực hiện Lớp 10A11 Lớp 10A12

2.2.2 Nội dung và tiến trình bài giảng

Tiến trình của bài giảng được người nghiên cứu thực hiện theo giáo án (xem ở phầnphụ lục 1, dự án 4 ) Bài thử nghiệm được tiến hành theo các bước thực hiện của PPDH

dự án như đã trình bày ở mục 1.4.4 trong phần cơ sở lý luận

2.2.3 Kết quả thử nghiệm

2.2.3.1 Kết quả thử nghiệm trong quá trình giảng dạy bằng PPDA.

a Hứng thú của học sinh khi tham gia học tập bằng PPDA.

Hứng thú của HS được người nghiên cứu ghi nhận trên cơ sở quan sát nét mặt, thái

độ và mức độ tập trung chú ý, thể hiện của các em

* Hứng thú của HS khi được giới thiệu về chủ đề

Khi GV giới thiệu chủ đề dự án đến lớp, người nghiên cứu nhận thấy các em theodõi chăm chú, lớp học trật tự, biểu hiện qua nét mặt vui thích, không khí lớp học rất thoải

sẵn sàng vào một tiết học với một tư thế hết sức tốt Sau khi GV đặt câu hỏi xong, cả lớpsuy nghĩ và có 3 HS trả lời 2 câu hỏi của GV, cách trả lời của các em hợp lý và tự nhiên.

Ngoài ra, cũng trong thời gian đó, giáo viên đặt câu hỏi : “các em đã có bao giờ tự tay

làm một món quà tặng cho người thân và bạn bè chưa ?”, ghi nhận cả lớp đều đồng thanh

trả lời với 2 đáp án: “có”, “chưa”, mặc dù có hai đáp án như trên nhưng cho thấy câu hỏi

đã kích thích và gây hứng thú về chủ đề cuộc thi

Sau đó, các em thảo luận nhóm rất sôi nổi, học sinh cùng tranh luận, cùng đưa ranhững ý kiến Mỗi bạn có một ý tưởng cho việc làm này: có bạn đưa ra việc tự làm ranhững ngôi sao bằng giấy, có bạn lại đưa ý tưởng làm hoa bằng giấy nhúng, có bạn lạimuốn làm thiệp bằng bìa cứng Chính trong quá trình này sự hứng thú của các em cũngtăng lên Không những vậy, khi học sinh được học tập thông qua thảo luận nhóm các emkhông bị gò bó, có thể đưa ra bất cứ ý kiến nào của mình mà không sợ sai hay ngại

ngùng Ví dụ với chủ đề “quà tặng 8/3” các bạn nam (lớp 10a12) trong nhóm làm việc

năng động hơn cả, mỗi bạn đưa ra một ý tưởng khác nhau từ kinh nghiệm của mình: “mộtbông hồng ngày thường thì khoảng 2000 - 3.000 đồng, ngày lễ mua sẽ khoảng 8.000 –10.000 đồng” hoặc “tâm lý các bạn gái là muốn được tặng một cái gì đó ăn được, có thểtặng kẹo”

Hình: Hoạt động nhóm của lớp 10ª12Cuối cùng, cả lớp bước vào giai đoạn thảo luận chung, các em có rất nhiều những ýkiến phản biện lại các nhóm khác Như khi có nhóm đưa ra việc làm làm 1000 ngôi sao

giấy để trong lọ thủy tinh Ngay sau đó một số ý kiến phản đối: “Bạn là con trai làm sao

bạn gấp được số ngôi sao lớn vậy?” (lớp 10ª11) Hay một nhóm khác làm món quà là hoa

bằng giấy nhúng, hạc giấy Các bạn trong lớp liên tục đưa ra những câu hỏi: “nếu tôi là

một người không khéo tay thì tôi phải làm sao?”; “nếu không biết gấp hạc hay làm hoa thì phải học ở đâu?”; “làm sao để người bạn gái biết đó là do mình làm ra chứ không phải là đi mua?” qua những câu trả lời này cho thấy học sinh đã tìm thấy những sơ sót

của nhóm bạn dựa vào chính kinh nghiệm của mình Việc mà các em có những thắc mắc,những ý kiến phản đối hay những lời giải thích của các nhóm có thể lý giải đó chính là

do các em có hứng thú với những chủ đề trên

* Hứng thú của HS trong buổi báo cáo.

Nhận xét chung cả 2 lớp có thái độ học tập và sự tham gia xây dựng bài của HS rấttốt, không khí thoải mái, trật tự và rất tự nhiên, không bị gò bó áp đặt Ví dụ nhóm 2 (lớp10ª11) lên thuyết trình, thuyết phục cả lớp về món quà (lọ hoa tăm và khung hình tre) củanhóm làm ra, đây là một kết quả khá tốt, một ý tưởng độc đáo

Hình: Nhóm 2 (lớp 10ª11) thuyết trình sản phẩmNgay khi thấy được điều này người giáo viên nhanh chóng trở thành người xúc tác

đúng lúc với những câu khen ngợi: “Ồ, đây là một ý tưởng hết sức độc đáo và xuất sắc”

cả lớp sôi nổi, tán thưởng, vỗ tay, nhóm thuyết trình hầu hết tươi cười, vui vẻ với kết quảcủa mình Một bầu không khí thân thiện giữa giáo viên và học sinh được tạo nên Ngay

lúc đó giáo viên gây cho học sinh một sự tò mò: “mặc dù nhóm này làm tốt như vậy,

nhưng cô thấy các nhóm khác làm cũng rất tốt, chúng ta hãy xem các nhóm khác làm ra sao rồi kết luận” Trong đầu học sinh lúc này sẽ gợi lên sự tò mò, chờ đợi Bên cạnh đó là