SKKN PHỐI HỢPCÁC PHƯƠNG TIỆN dạy học để dạy bài 18, 19(SINH học 10 BAN cơ bản) có HIỆU QUẢ

TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO - Học vị hoặc trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cao nhất: ĐHSP - Năm nhận bằng : 2003 - Chuyên ngành đào tạo: Sinh học III.KINH NGHIỆM KHOA HỌC - Lĩnh vực chuyên môn có kin

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI

TRƯỜNG THPT NGUYỄN HỮU CẢNH

Mã số:

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

PHỐI HỢP CÁC PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC ĐỂ DẠY BÀI

18, 19 (SINH HỌC 10 BAN CƠ BẢN)

CÓ HIỆU QUẢ

Người thực hiện: LÊ THỊ XUÂN LAM

Lĩnh vực nghiên cứu:

Quản lý giáo dục Phương pháp dạy học bộ môn: Phương pháp giáo dục 

Lĩnh vực khác: 

Có đính kèm:

Mô hình Phần mềm Phim ảnh Hiện vật khác

Năm học: 2012- 2013

SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC

I THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN

1 Họ và tên: Lê Thị Xuân Lam

2 Ngày tháng năm sinh: 05/07/1979

8 Đơn vị công tác: Trường THPT Nguyễn Hữu Cảnh

II TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO

- Học vị (hoặc trình độ chuyên môn, nghiệp vụ) cao nhất: ĐHSP

- Năm nhận bằng : 2003

- Chuyên ngành đào tạo: Sinh học

III.KINH NGHIỆM KHOA HỌC

- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Sinh học

- Số năm có kinh nghiệm: 9

- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây:

+ PHƯƠNG PHÁP HẠN CHẾ TÌNH TRẠNG ĐỌC BÀI- CHÉP BÀICỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH TRONG GIỜ HỌC

+ PHỐI HỢP SỬ DỤNG HÌNH ẢNH ĐỘNG TRONG DẠY HỌCSINH HỌC 10

Tên sáng kiến kinh nghiệm:

PHỐI HỢP CÁC PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC ĐỂ DẠY BÀI 18, 19

(SINH HỌC 10 BAN CƠ BẢN) CÓ HIỆU QUẢ

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Giáo dục và đào tạo đang là vấn đề thách thức của toàn cầu Hiện nay cácquốc gia trên thế giới đang nỗ lực đổi mới nội dung và phương pháp giáo dục-đào tạo với nhiều mô hình, biện pháp khác nhau nhằm mở rộng qui mô, nângcao tính tích cực trong dạy học và học một cách toàn diện, dạy làm sao để giúpngười học hướng tới việc học tập chủ động, chống lại thói quen học tập thụđộng

Ngành Giáo dục và Đào tạo ở Việt Nam cũng đang tập trung vào việc đổimới phương pháp dạy học ở các bậc học theo hướng phát huy tính tích cực, chủđộng, sáng tạo của người học, lấy học sinh làm trung tâm của quá trình dạy học

và giáo dục

Trường THPT Nguyễn Hữu Cảnh từng bước đã có những biến đổi trongphương pháp dạy và học và bước đầu cũng đã thu được một số kết quả khảquan

Tuy nhiên, vẫn còn nhiều khó khăn trong việc đổi mới phương pháp dạy vàhọc do nhiều nguyên nhân

Đặc biệt đối với bộ môn Sinh học, kiến thức truyền đạt trong một tiết họctuy có giảm tải nhưng nội dung ở một số bài còn dài và mang tính trừu tượng ,học sinh sẽ không thể hiểu hay hình dung hết được vấn đề nếu không có hìnhảnh minh họa

Thậm chí có những bài học , mặc dù có hình ảnh minh họa nhưng học sinhvẫn không thể hiểu hết nội dung, nếu bài học có liên quan đến các cơ chế, cácquá trình sinh lí

Dẫn tới trường hợp học sinh hiểu lúc đó nhưng một thời gian sau lại quên đirất nhanh và không có ấn tượng lâu về những kiến thức đã học

Ví dụ qua một số bài thuộc chương trình Sinh học 10 – Ban cơ bản

Bài 18: CHU KÌ TẾ BÀO VÀ QUÁ TRÌNH NGUYÊN PHÂN

Bài 19: GiẢM PHÂN

Đây là hai bài học có kiến thức cơ bản nhưng quan trọng vì nội dung còn liênquan đến kến thức của lớp 11 ( chương SINH SẢN) và lớp 12 ( chương DITRUYỀN) Đặc biệt là kiến thức của lớp 12, nếu không nhớ được nội dung củahai bài học này thì không thể tiếp thu tốt các nội dung của các bài lớp 12 Khihọc đến kiến thức lớp 12, hầu hết các học sinh đều không nhớ cơ chế của hai

quá trình nguyên phân, giảm phân Thậm chí có học sinh không nhớ được kếtquả của hai quá trình.

Điều này dẫn tới việc học sinh rất khó khăn trong việc tiếp thu nội dung củalớp trên, tiếp thu kiến thức không hết và sẽ tạo lỗ hổng kiến thức cho những nộidung của các bài sau, dẫn tới giảm sự yêu thích, thậm chí còn không thích học

bộ môn Sinh học

Vì vậy cần phải nâng cao, cải tiến đồng bộ các nhân tố liên quan đến quátrình tiếp thu kiến thức của học sinh, trong đó phương tiện dạy và học là mộtnhân tố quan trọng

Tuy nhiên sử dụng phương tiện dạy học nào và sử dụng như thế nào cho cóhiệu quả còn phụ thuộc vào nội dung của từng bài học Có những bài chỉ cầntranh ảnh tĩnh để minh họa, có bài cần hình ảnh động, đoạn phim, có bài cầnphải sử dụng nhiều phương tiện dạy học cùng một lúc thì giáo viên mới có thểdạy và học sinh mới có thể hiểu hết bài được

Việc sử dụng cùng một lúc nhiều phương tiện dạy học ( các phương tiệntruyền thống: bảng, hình ảnh, và các phương tiện cải tiến: máy chiếu, hình ảnhđộng, đoạn phim, phiếu học tập,…) để minh họa cho các quá trình, cơ chếkhông những giúp học sinh hiểu rõ bản chất nội dung mà còn tăng hứng thú,thái độ học tập tích cực và đặc biệt là khả năng nhớ bài lâu hơn của học sinh

II TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI:

1 Cơ sở lý luận:

Sinh học là môn khoa học nghiên cứu về vi sinh vật, động vật, thực vật và

con người Sinh học phản ánh mọi mặt của xã hội, góp phần hình thành nhâncách của học sinh

M.xim G ki đã nói “ Sinh học giúp con người hiểu được bản thân mình, làmnảy nở ở con người những khác vọng hướng tới chân lí”

Vì vậy giờ dạy sinh học nếu đạt được chất lượng cao không những giúp các

em lĩnh hội được những điều thú vị trong thế giới sống của sinh vật, biết tráchnhiệm của mình trong bảo vệ môi trường mà còn biết tự rèn luyện và bảo vệ bảnthân mình để trở thành một con người hoàn thiện

Ngoài ra cơ sở xuất phát của đề tài này là nâng cao chất lượng dạy học sinhhọc trong trường THPT, dựa trên những yêu cầu của thực tiễn:

Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đã quyết định lấy chủ đề năm học 2008

- 2009 là "Năm học ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT)" Chỉ thị số47/2008/CT- BGDĐT của Bộ GD & ĐT về năm học 2008-2009 cũng nêu rõ:

"Đẩy mạnh một cách hợp lí việc triển khai ứng dụng công nghệ thông tin trongđổi mới phương pháp dạy và học ở từng cấp học"

A Các loại phương tiện dạy học và phạm vi sử dụng

 Định nghĩa phương tiện dạy học:

Phương tiện dạy học, theo Nguyễn Ngọc Quang, "bao gồm mọi thiết bị kỹthuật từ đơn giản đến phức tạp được dùng trong quá trình dạy học để làm dễdàng cho sự truyền đạt và tiếp thu kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo"

 Vai trò của phương tiện dạy học:

Khi nghiên cứu về giáo dục học chúng ta đã biết một kết luận quan trọng, đólà: "Tính trực quan là tính chất có tính qui luật của quá trình nhận thức khoahọc" Do đó, khi dạy các môn học,cần chú ý đến hai vấn đề chủ yếu sau:

+ Học sinh tri giác trực tiếp các đối tượng Con đường nhận thức này đượcthể hiện dưới dạng học sinh quan sát các đối tượng nghiên cứu ở trong các giờhọc hay khi đi tham quan

+ Dưới sự hướng dẫn của giáo viên, học sinh tri giác không phải bản thân đốitượng nghiên cứu mà tri giác những hình ảnh, biểu tượng, sơ đồ phản ảnh một

bộ phận nào đó của đối tượng

Trong khi tri giác những biểu tượng có sơ đồ hóa hoặc hình ảnh của đốitượng và hiện tượng, quá trình cần nghiên cứu, học sinh có thể tìm hiểu đượcbản chất của các quá trình và hiện tượng đã thực sự xáy ra Những tính chất vàhiểu biết về đối tượng được học sinh tri giác không chỉ bằng thị giác mà còn cóthề bằng xúc giác, thính giác và trong một số trường hợp ngay cả khứu giáccũng được sử dụng

Trên cơ sở phân tích trên ta thấy rằng phương tiện dạy học có ý nghĩa to lớnđối với quá trình dạy học

a) Giúp học sinh dễ hiểu bài, hiểu bài sâu sắc hơn và nhớ bài lâu hơn

Phương tiện dạy học tạo điều kiện thuận lợi nhất cho sự nghiên cứu dạng bềngoài của đối tượng và các tính chất có thể tri giác trực tiếp của chúng

Phương tiện dạy học giúp cụ thể hóa những cái quá trừu tượng, đơn giản hóanhững máy móc và thiết bị quá phức tạp

b) Phương tiện dạy học giúp làm sinh động nội dung học tập, nâng cao hứngthú học tập bộ môn, nâng cao lòng tin của học sinh vào khoa học

c) Phương tiện dạy học còn giúp cho học sinh phát triển năng lực nhận thức,đặc biệt là khả năng quan sát, tư duy (phân tích, tổng hợp các hiện tượng,rút ra những kết luận có độ tin cậy )

d) Giúp giáo viên tiết kiệm được thời gian trên lớp trong mỗi tiết học Giúpgiáo viên điều khiển được hoạt động nhận thức của học sinh, kiểm tra vàđánh giá kết quả học tập của các em được thuận lợi và có hiệu suất cao

Tóm lại, phương tiện dạy học góp phần nâng cao hiệu suất lao động của thầy

và trò

* Các phương tiện dạy học và phạm vi sử dụng:

1 Hình vẽ trên bảng

Hình vẽ trên bảng có thể được vẽ một cách tổng quát hoặc theo chi tiết Hình

vẽ trên bảng có thể được thực hiện theo từng giai đoạn nhằm dẫn dắt sự tiếp thuliên tục của học sinh Hình vẽ trên bảng có thể là hình hai chiều hoặc hình bachiều Hình vẽ trên bảng có thể được dùng trong các công việc: nghiên cứu tàiliệu mới, làm việc độc lập và kiểm tra

Việc quan sát và thảo luận trên hình vẽ có thể kéo dài tùy ý Giáo viên có thểdùng hình vẽ trên bảng để kiểm tra kiến thức của học sinh, làm rõ hơn các vấn

đề cần truyền đạt, tăng mức độ giao tiếp giữa thầy và trò

Hình vẽ trên bảng chỉ được thực hiện khi có giáo viên vì nó không có khảnăng truyền đạt tất cả các tính chất của đối tượng nghiên cứu, của các hiệntượng và quá trình xảy ra Trong quá trình giảng bài, giáo viên có thể bổ sungcác chi tiết để minh họa các vấn đề được nêu Hình vẽ trên bảng cần được xuấthiện trong thời gian dạy học khi cần minh họa các vấn đề được giáo viên thuyếtgiảng bằng lời, vì vậy việc vẽ sẵn các hình vẽ trước giờ học làm cho hiệu quả sửdụng của nó kém đi rất nhiều

Ưu điểm của hình vẽ trên bảng là nó truyền đạt tốt nhất các lượng tin quahình phẳng Hình vẽ trên bảng được dùng rộng rãi trong thực tế sư phạm nhờtính hiệu quả và đơn giản, có thể dùng để dạy lý thuyết và thực hành

Yêu cầu: Hình vẽ trên bảng phải rõ ràng, đơn giản để học sinh có thể vẽ vàolớp theo kịp với quá trình giảng bài của giáo viên và trong một vài trường hợpđặc biệt có thể giao cho một học sinh nào đó tiến hành Hình vẽ trên bảng khôngđược có quá nhiều chi tiết và phải được bố trí sao cho giáo viên có chỗ để ghithêm hoặc vẽ thêm các vấn đề cần làm rõ

Tranh ảnh dạy học giúp cho giáo viên tiết kiệm được thời gian trên lớp (thờigian vẽ hình), nhờ đó giáo viên có thể truyền đạt nhanh hơn hoặc khi cần có thể

bỏ qua lượng thông tin không cần thiết cho việc dạy và học Tranh, ảnh dạy họctạo điều kiện cho việc tổ chức thảo luận tập thể ở lớp, cho phép cả lớp trao đổi

giáo viên có thể truyền đạt lượng tin về những đối tượng hoặc quá trình khóquan sát trực tiếp.

Tranh, ảnh dạy học có thể dễ dàng sử dụng phối hợp với những phương tiệndạy học khác

3 Phiếu ghi:

Phiếu ghi là các phiếu trên đó đã in sẵn các bài học rút gọn, sơ đồ, các bài tập

mà học sinh cần giải quyết Phiếu ghi thực hiện hai chức năng Thứ nhất, phiếughi giúp cho học sinh tự học để nắm những kỹ năng, kỹ xảo khác nhau Các bàitập trên phiếu học tập cũng có thể sắp xếp theo độ khó khác nhau để phân biệtkhả năng của học sinh Thứ hai, phiếu học tập có thể được dùng để kiểm trakiến thức của toàn lớp

Phiếu ghi tạo điều kiện cho học sinh tiết lập mối quan hệ giữa các kiến thức

đã biết với kiến thức mới, mối liên hệ giữa các môn học và áp dụng được chomọi hình thức hoạt động trong và ngoài lớp

5 Bài trắc nghiệm:

Bài trắc nghiệm có thể được sử dụng thường xuyên hoặc định kỳ Ưu điểmcủa bài trắc nghiệm so với bài kiểm tra viết thông thường là ở chỗ bài trắcnghiệm có thể kiểm tra cùng một lúc nhiều nội dung khác nhau với thời gianngắn Thông qua bài trắc nghiệm giáo viên có thể không những chỉ nắm đượckhả năng tiếp thu kiến thức của học sinh mà còn biết được những sai sót mà họcsinh thường mắc phải trong quá trình giải bài tập

Sử dụng bài trắc nghiệm trong dạy học, người giáo viên sẽ tiết kiệm đượcthời gian chấm bài, trả bài, đồng thời phát hiện nhanh những lỗ hổng kiến thứccủa học sinh Do đó, giáo viên có thể cho học sinh làm nhiều bài trắc nghiệmhơn so với những hình thức kiểm tra khác Tuy vậy, việc viết ra bộ câu hỏi chophù hợp với các yêu cầu trong bài trắc nghiệm không phải là một vấn đề đơngiản Giáo viên phải đầu tư nhiều công sức và tích lũy nhiều kinh nghiệm mới

có thể soạn ra được những bộ câu hỏi hoàn toàn khách quan và phù hợp vớimục đích, nội dung chương trình học của học sinh

Nhờ sử dụng bài trắc nghiệm, giáo viên có thể thu được cùng lúc nhiều thôngtin phản hồi từ phía học sinh, dễ dàng nắm được kết quả tiếp thu của học sinhtrong các giờ học.

6 Sách giáo khoa:

Ở hệ giáo dục tại trường, sách giáo khoa được xem như là phương tiện phục

vụ cho công việc tự học của học sinh để nắm kiến thức ngoài thời gian lên lớp

Ở hệ thống giáo dục hàm thụ, sách giáo khoa là cơ sở cung cấp toàn bộ kiếnthức Học sinh dùng sách giáo khoa để nắm kiến thức lý thuyết, làm các bài tậptheo các bài mẫu và có thể nghiên cứu các vấn đề khoa học được áp dụng trongthực tế

Sách giáo khoa phải đạt được yêu cầu quan trọng là dễ hiểu và rõ ràng

Sách giáo khoa đặc biệt cần thiết khi đặt câu hỏi làm ở nhà, khi cần địnhhướng chú ý của học sinh vào những khía cạnh cơ bản của các hiện tượng

6 Các phương tiện nghe nhìn:

Các phương tiện nghe nhìn được đánh giá là các phương tiện dạy học có hiệuquả cao Sử dụng phương tiện nghe nhìn trong giờ học tạo điều kiện cho họcsinh tiếp thu bài học tốt hơn, nhớ bài lâu hơn nhờ sử dụng nhiều nguồn kíchthích sự chú ý của học sinh (hình ảnh, âm thanh, hình ảnh động ) Phương tiệnnghe nhìn có thể được giáo viên sử dụng ở lớp như là một công cụ minh họalàm sáng tỏ nội dung bài học

Phương tiện nghe nhìn ngày càng được sử dụng rộng rãi trong dạy học nhờchúng có những chức năng quan trọng sau:

a) Phương tiện nghe nhìn giúp cho việc giảng dạy các kiến thức thực tế tốthơn và làm cho học sinh nhớ lâu hơn các kiến thức đã tiếp thu

b) Phương tiện nghe nhìn đưa vào lớp học những hiện tượng xảy ra rất chậmtrong tự nhiên, những cơ chế mà bằng mắt thường chúng ta không thểquan sát được

c) Phương tiện nghe nhìn tác động lên nhiều cơ quan xúc cảm của học sinh

do đó gây sự chú cao cho học sinh và học sinh nhớ lâu hơn các kiến thức

đã được học Với phương tiện nghe nhìn thích hợp, giáo viên dễ dàng làmthay đổi thái độ của học sinh đối với môn học Phương tiện nghe nhìn gâyhứng thú cho học sinh khi nghe giảng và do đó sự tiếp thu kiến thức sẽdiễn ra thoải mái hơn Các bộ phim, băng ghi hình, slide được chuẩn bịtheo các yêu cầu cao về sư phạm và thẩm mỹ kích thích sự chăm chú theodõi của học sinh

d) Phương tiện nghe nhìn cung cấp các cơ sở cụ thể để suy nghĩ và nhận thứclàm tăng ý nghĩa của các quan niệm Phương tiện nghe nhìn trình bày cáckiến thức trừu tượng bằng các hình thức khác nhau

Tuy nhiên nếu sử dụng không phù hợp có thể dẫn tới kết quả ngược lại.Học sinh hứng thú vì như đang được xem một bộ phim, nếu không giớithiệu kịp thời ý nghĩa của các hình ảnh có thể học sinh sẽ nghĩ theo mộthướng khác, gây cười đùa trong lớp, mất hết ý nghĩa của đoạn phim màchúng ta đang giới thiệu.

7 Bảng dạy học:

Bảng dạy học là một phương tiện hỗ trợ cho giáo viên để truyền thụ kiến thứccho học sinh Ngày nay, tuy đã có nhiều phương tiện khác như máy chiếu, slide,video bảng dạy học vẫn được sử dụng rộng rãi trong lớp học

Do hình vẽ trên bảng có nhiều ưu điểm đối với quá trình nhận thức của họcsinh (xem phần trước) và chỉ được sử dụng khi có sự có mặt của giáo viên nênbảng dạy học là một phương tiện đặc biệt cần thiết để dạy ngôn ngữ, khoa học

cơ bản Sử dụng bảng dạy học là một nghệ thuật, giúp cho buổi dạy thêm sinhđộng, giúp cho học sinh tiếp thu bài giảng dễ dàng và tập trung

Bảng dạy học tạo điều kiện thuận lợi (mà nhiều phương tiện khác không cóđược) cho giáo viên trình bày nội dung bài giảng, hình vẽ biểu diễn và nêu trọngtâm vấn đề cần truyền thụ cũng như nhấn mạnh các đặc điểm cần ghi nhớ củavấn đề trình bày

Các yêu cầu khi sử dụng bảng dạy học:

Bảng dạy học là nơi trình bày những nội dung quan trọng trong bài học màhọc sinh cần tiếp thu Sự trình bày bảng gọn gàng, sáng sủa sẽ lôi cuốn sự chú ýcủa học sinh đồng thời rèn luyện được cho học sinh cách thức làm việc, trìnhbày bài Muốn đạt được các yêu cầu về mặt sư phạm khi ghi bảng cần phải tuântheo những qui tắc sau:

a) Không viết lên bảng quá nhiều vấn đề Trình bày cô đọng những điểmquan trọng sẽ gây ấn tượng sâu sắc cho học sinh

b) Lời văn chính xác, không nên viết những đoạn văn dài

c) Trước khi lên lớp, trong giáo án phải dự định những vấn đề cần viết trênbảng và cách trình bày, bố cục bảng (nếu cần)

d) Những dụng cụ cần thiết cho việc vẽ hình trên bảng (phấn màu, thước,compa ) phải được chuẩn bị trước để vẽ hình trên bảng được rõ ràng.e) Tránh để ánh sáng chiếu trực tiếp vào bảng

f) Chữ viết trên bảng phải đủ lớn để tất cả học sinh có thể thấy được Phấnmàu chỉ nên dùng để nhấn mạnh hay phân biệt sự khác nhau

g) Xóa ngay những nội dung không liên quan đến sự kiện đang giảng dạy đểhọc sinh khỏi bị phân tán tư tưởng

h) Bảng dạy học phải luôn sạch sẽ, không để bụi phấn làm bẩn

i) Trong lúc viết hoặc vẽ hình phải luôn luôn giữ đúng nhịp độ của lời giảngvới những gì xuất hiện trên bảng.

j) Nét phấn phải vững vàng, không quá nhẹ mà cũng không quá mạnh Khiviết nên xoay viên phấn để viên phấn mòn về một bên, luôn luôn thay đổiđầu phấn cho mỗi loại câu viết hoặc đường nét của hình vẽ

B Bảo đảm các nguyên tắc sử dụng phương tiện dạy học

Phương tiện dạy học có tác dụng làm tăng hiệu quả của quá trình nhận thứccủa học sinh, giúp cho học sinh thu nhận được kiến thức về đối tượng thực tiễnkhách quan Tuy vậy, nếu không sử dụng phương tiện dạy học một cách hợp lýthì hiệu quả sư phạm của phương tiện dạy học không những không tăng lên màcòn làm cho học sinh khó hiểu, rối loạn, căng thẳng Do đó các nhà sư phạm

đã nêu lên các nguyên tắc đúng lúc, đúng chỗ, đúng cường độ

1 Nguyên tắc sử dụng phương tiện dạy học đúng lúc:

Sử dụng phương tiện dạy học có ý nghĩa là đưa phương tiện vào lúc cần thiết,lúc học sinh mong muốn nhất (mà trước đó thầy giáo đã dẫn dắt, nêu vấn đề, gợiý ) và được quan sát, gợi nhớ trong trạng thái tâm sinh lý thuận lợi nhất

Hiệu quả của phương tiện dạy học được nâng cao rất nhiều nếu nó xuất hiệnđúng vào lúc mà nội dung, phương pháp của bài giảng cần đến nó Cần đưaphương tiện vào theo trình tự bài giảng, tránh việc trưng ra hàng loạt phươngtiện trong một tiết học Phương tiện dạy học phải được đưa ra sử dụng và cấtđúng lúc

Nếu các phương tiện dạy học được sử dụng một cách tình cờ, chưa có sựchuẩn bị trước cho việc tiếp thu của học sinh thì sẽ không mang lại kết quảmong muốn, thậm chí còn làm tản mạn sự theo dõi của học sinh

2 Nguyên tắc sử dụng phương tiện dạy học đúng chỗ:

Sử dụng phương tiện dạy học đúng chỗ tức là phải tìm vị trí để giới thiệu,trình bày phương tiện trên lớp hợp lý nhất, giúp học sinh có thể đồng thời sửdụng nhiều giác quan để thiếp thu bài giảng một cách đồng đều ở mọi vị trí trênlớp

3 Nguyên tắc sử dụng phương tiện dạy học đúng cường độ:

Nguyên tắc này chủ yếu đề cập nội dung và phương pháp giảng dạy sao chothích hợp, vừa với trình độ và lứa tuổi của học sinh

Mỗi loại phương tiện dạy học có mức độ sử dụng tại lớp khác nhau Nếu kéodài việc trình diễn phương tiện dạy học hoặc dùng lặp đi lặp lại một loại phươngtiện quá nhiều lần trong một buổi giảng, hiệu quả của nó sẽ giảm sút Theonghiên cứu của những nhà sinh lý học, nếu như một dạng hoạt động được kéodài quá 15 phút thì khả năng làm việc sẽ bị giảm sút rất nhanh

Việc áp dụng thường xuyên các phương tiện nghe nhìn ở trên lớp sẽ dẫn đến

sự quá tải về thông tin do học sinh không kịp tiêu thụ hết khối lượng kiến thứcđược cung cấp Sự quá tải lớn về thị giác sẽ ảnh hưởng đến chức năng của mắt,giảm thị lực và ảnh hưởng xấu đến việc dạy và học Để bảo đảm yêu cầu về chế

độ làm việc của mắt chỉ nên sử dụng phương tiện nghe nhìn không quá 2-3 lầntrong tuần và mỗi lần không quá 20-30 phút

Mỗi loại phương tiện dạy học đều có những ưu điểm và nhược điểm Vì vậynếu biết cách phối hợp ưu điểm của các phương tiện dạy học trên sẽ đem lại kếtquả rất tốt trong công tác giảng dạy

Chính vì thế trong dạy học vẫn cần phải áp dụng cùng một lúc nhiều phương

pháp dạy học, cùng hỗ trợ nhau, giúp học sinh lĩnh hội kiến thức một cách tốt vàphù hợp nhất

2 Nội dung, biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài:

Để tạo hứng thú học tập môn Sinh học và tạo niềm say mê học tập ở các em,đặc biệt là tăng khả năng nhớ bài cho học sinh tôi thường xuyên sử dụngphương tiện dạy học vào bài giảng của mình sao cho phù hợp nội dung của từngbài Nhưng đặc biệt ở hai bài 18 và 19 chương trình sinh 10 ban cơ bản , tôithấy phải sử dụng đồng thời nhiều phương tiện dạy học trong bài bài giảng thìkhả năng tiếp thu bài nhanh hơn, đặc biệt là khả năng nhớ kiến thức cũng lâuhơn

BÀI 18: CHU KÌ TẾ BÀO VÀ QUÁ TRÌNH NGUYÊN PHÂN

I Mục tiêu bài học:

1 Kiến thức:

a Chuẩn:

- Mô tả được chu kì tế bào

- Nêu được những diễn biến cơ bản của kì trung gian

- Nêu được những diễn biến cơ bản của quá trình nguyên phân

- Nêu được những kết quả của quá trình nguyên phân

- Nêu được ý nghĩa của nguyên phân

b Trên chuẩn:

- Nêu được tác hại khi có rối loạn trong chu kì tế bào

- Nêu được sự biến đổi của bộ nhiễm sắc thể của tế bào trong mỗi kì phânbào

2 Kĩ năng: Rèn luyện các kĩ năng:

Có niềm tin vào khoa học trong việc ứng dụng vào trồng trọt ( nhân giống

vô tính), y học ( nuôi, cấy, ghép mô ở người)

II Phương tiện dạy học:

Hình ảnh minh họa các kì của quá trình nguyên phân

Phiếu học tập ( kì trung gian, quá trình nguyên phân)

Hình ảnh động về các kì của quá trình nguyên phân

III Các phương tiện được áp dụng trong từng nội dung kiến thức:

Phương tiện dạy học cần sử dụng Nội dung kiến thức học sinh nêu được

SỬ DỤNG SÁCH GIÁO KHOA VÀ

TRANH TĨNH KHÁI NIỆM: 1 Chu kì tế bào:

- Là một chuỗi các sự kiện có trật tự từkhi 1 tế bào phân chia tạo thành 2 tếbào con, cho đến khi các tế bào connày tiếp tục phân chia

2 Nguyên phân :

- Là hình thức phân chia tế bào ( sinhdưỡng và sinh dục sơ khai), xảy ra phổbiến ở các sinh vật nhân thực

Chu kì tế bào gồm 2 giai đoạn:

+ Kì trung gian ( Thời kì giữa 2 lầnphân bào)

+ Quá trình nguyên phân

# Kì trung gian:

+ Chiếm thời gian dài nhất, là thời kìdiễn ra các quá trình chuyển hoá vậtchất đặc biệt là quá trình nhân đôicủa ADN

+ Được chia thành 3 pha:

* Pha G1:

* Pha S

* Pha G2Sau pha G2sẽ diễn ra qúa trình nguyênphân

Phương tiện dạy học cần sử dụng Nội dung kiến thức học sinh nêu được

SỬ DỤNG SÁCH GIÁO KHOA,

PHIẾU HỌC TẬP KẾT HỢP

VỚI HÌNH ĐỘNG

Nhấn mạnh: Nhiễm sắc thể được

nhân đôi tại pha S, nên bắt đầu từ

giai đoạn này nhiễm sắc thể ở dạng

kép ( cromatit)

Nếu vì lí do nào đó, chu kì tế bào bị

rối loạn sẽ dẫn tới sự xuất hiện các

tế bào ung thư

Diễn biến cơ bản

Pha G 1 Là thời kì sinh trưởng chủ yếu

của tế bào

Vào cuối pha G1có 1 điểmkiểm soát ( R) nếu tế bào vượtqua được mới đi vào pha S vàdiễn ra quá trình nguyên phân

Pha S Ở pha này diễn ra sự nhân đôi

ADN, NST, nhân đôi trung tử

Pha G 2 Diễn ra sự tổng hợp prôtêin

histon, prôtêin của thoi phânbào(tubulin )

Sau pha G2sẽ diễn ra qúa trìnhnguyên phân