KINH NGHIỆM KHOA HỌC - Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Lịch sử Số năm có kinh nghiệm: 30 - Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây: + Nâng cao kiến thức lịch sử điạ phư
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN VĨNH CỬU
Mã số:
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TỐT NGHIỆP THPT (GDTX ) THÔNG QUA CÔNG TÁC
BỒI DƯỠNG MÔN LỊCH SỬ
Người thực hiện: LÊ THỊ KIM LIÊN
Có đính kèm: Các sản phẩm không thề hiện trong bản in SKKN
Mô hình Phần mềm Phim ảnh Hiện vật khác
Năm học: 2012 - 2013
Trang 2SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC
I THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN
1 Họ và tên: LÊ THỊ KIM LIÊN
2 Ngày tháng năm sinh: 17/5/1959
8 Đơn vị công tác: Trung Tâm GDTX Vĩnh Cửu
II TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO
- Học vị (hoặc trình độ chuyên môn, nghiệp vụ) cao nhất: Đại học sư phạm
- Năm nhận bằng: 2007
- Chuyên ngành đào tạo: Sử học
III KINH NGHIỆM KHOA HỌC
- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Lịch sử
Số năm có kinh nghiệm: 30
- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây:
+ Nâng cao kiến thức lịch sử điạ phương trong giảng dạy bộ môn lịch sử THPT ( GDTX)
+ Xây dựng khối tập thể đoàn kết để đẩy mạnh các hoạt động trong nhà trường ( GDTX)
+ Giáo dục đạo đức Học Viên trong giảng dạy bộ môn lịch sử THPT
( GDTX)
+ Nâng cao hiệu quả tiết làm bài tập lịch sử khối THPT( GDTX)
+ Tăng cường hứng thú học môn lịch sử THPT (GDTX) thông qua các phương pháp tích cực
BM02-LLKHSKKN
Trang 3Sáng kiến kinh nghiệm:
NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TỐT NGHIỆP THPT (GDTX ) THÔNG QUA CÔNG TÁC
BỒI DƯỠNG MÔN LỊCH SỬ
PHẦN MỞ ĐẦU
I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Đổi mới phương pháp dạy học nói chung, dạy môn Lịch sử nói riêng là một
trong những vấn đề được quan tâm hàng đầu hiện nay, không chỉ của những người làm công tác giảng dạy, mà ngay cả các cấp các Ngành ở Trung ương và địa phương Làm thế nào để biến những quan điểm đổi mới trên thành kết quả hiện thực? Chất lượng qua kỳ thi TN là kết quả suốt 12 năm quá trình tích lũy kiến thức chương trình PTTH Nâng cao chất lượng qua TN THPT sẽ giúp chúng ta giải quyết bài toán khó này
- Chúng ta biết Lịch sử là một môn khoa học xã hội, bộ môn có dung lượng
kiến thức lớn, trong mỗi tiết học đòi hỏi HỌC VIÊN (HV) không chỉ có khả năng ghi nhớ mà cần có kĩ năng tư duy, so sánh Vì vậy, để lĩnh hội một cách có hệ
thống chuẩn kiến thức, kĩ năng của bài học, để tránh tình trạng " Thầy đọc, trò chép” sẽ gây ra sự nhàm chán, đơn điệu , nặng nề trong giờ học Muốn khắc phục
tình trạng trên thì ngoài việc tích cực đổi mới phương pháp trong giờ học trên lớp,
công tác bồi dưỡng ngoại khóa là điều rất cần thiết Đó cũng là vấn đề mà mỗi
thầy, cô giáo luôn trăn trở Cũng chính vì sự trăn trở đó mà bản thân tôi luôn tìm tòi bằng phương pháp nào để nâng cao chất lượng tốt nghiệp THPT ( GDTX) thông qua công tác bồi dưỡng môn lịch sử
- Qua nhiều năm dạy chương trình đổi mới, để đạt kết quả cao trong học tập,
bản thân tôi đã vận dụng nhiều phương pháp có hiệu quả : Ôn tập kiến thức cơ bản, tổ chức học theo nhóm, hệ thống kiến thức bằng sơ đồ, tổ chức các trò chơi Đề ra một số phương pháp làm bài tốt góp phần tạo không khí học tập
thoải mái, HV tự tin bước tiếp con đường học vấn trong tương lai
Với lí do trên tôi chọn đề tài “Nâng cao chất lượng tốt nghiệp THPT
(GDTX) thông qua công tác bồi dưỡng môn lịch sử”
1) Đối tượng nghiên cứu :
Công tác bồi dưỡng môn lịch sử với các phương pháp: ôn tập kiến thức cơ
bản, tổ chức học theo nhóm,hệ thống kiến thức bằng sơ đồ, tổ chức các trò
Trang 4chơi Đề ra một số phương pháp làm bài tốt để góp phần nâng cao chất lượng
tốt nghiệp THPT (GDTX )
2) Phạm vi nghiên cứu: Học sinh lớp 12A, 12B tại Trung Tâm GDTX Vĩnh
Cửu
3) Phương pháp nghiên cứu:
Để tiến hành làm đề tài này tôi sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:
+ Phương pháp nghiên cứu tài liệu bổ trợ
+ Phương pháp phỏng vấn, so sánh, đối chiếu
+ Hội giảng, dự giờ, trao đổi ý kiến với các đồng nghiệp trong quá trình giảng dạy
+ Áp dụng kinh nghiệm, phương pháp mới
+ Đánh giá kết quả ban đầu và điều chỉnh bổ sung
+ Kiểm tra đánh giá cuối cùng và hoàn chỉnh công việc
4) Điểm mới trong kết quả nghiên cứu:
- Nâng cao chất lượng học tập môn lịch sử để đáp ứng yêu cầu thi tốt nghiệp
THPT (GDTX) thông qua công tác bồi dưỡng
II THỰC TRẠNG TRƯỚC KHI THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP CỦA ĐỀ TÀI
1) Thuận lợi :
- Được sự quan tâm hổ trợ của BGĐ, các tổ khối và đồng nghiệp
- Được sự chỉ đạo của các cấp chính quyền, địa phương Các Ngành
2) Khó khăn :
- Trung tâm có 3 điểm trường: tổ chức dạy cách nhau gần 80km2
- Đối tượng người học với nhiều trình độ, có hoàn cảnh khác nhau, mức độ nhận thức khác nhau
Lịch sử có văn hóa, văn hóa gắn liền với các sự kiện lịch sử Thế nhưng HV
hiểu biết về lịch sử dân tộc ít nhiều có giảm đi, phải chăng do phần lớn không được cung cấp đầy đủ về nguồn thông tin này?
Đội ngũ GV đứng lớp ở bậc phổ thông vẫn còn nhiều hạn chế, còn thờ ơ xem nhẹ môn dạy
Bên cạnh đó, nhiều HV vẫn coi Lịch sử là môn phụ nên rất xem thường…
Hệ quả của sự coi thường là điểm thi TN THPT môn Lịch sử của HV trong thời gian vừa qua quá thấp “Trong kỳ tuyển sinh đại học năm nay, môn lịch sử một lần nữa lại đăng quang ngôi vị “chót bảng” với hàng ngàn điểm 0 Số lượng
Trang 5bài thi môn này dưới điểm trung bình cũng chiếm đến 80-90% Thậm chí có trường điểm sử cao nhất chỉ dừng lại ở con số 5,25 Trong khi đó, hồ sơ thi vào các ngành
KHXH&NV lại rất ít ỏi so với các khối A,B,D ”.Phải chăng đây là hồi chuông cảnh tỉnh cho cả xã hội và những người làm công tác giáo dục
II CƠ SỞ THỰC TIỄN :
Ở Trung Tâm GDTX đa số HV chưa có sự say mê môn học Lịch sử, cho nên việc ghi nhớ các sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử…còn yếu Các em chưa độc lập suy nghĩ để trả lời câu hỏi mà chỉ đọc vẹt trong sách giáo khoa hay chỉ nêu được diễn biến sự kiện mà không lí giải được vì sao nó lại diễn ra như thế hay sự kiện đó nói lên điều gì? Bởi vậy, bản thân các em nên có một phương pháp học như thế nào để chiếm lĩnh kiến thức từ bài giảng của giáo viên, nhớ lâu hầu đạt kết quả cao trong kỳ thi TN
Nhằm nâng cao chất lượng D-H trong nhà trường phổ thông, Tôi xin nêu một
vài kinh nghiệm góp phần nâng cao chất lượng tốt nghiệp THPT (GDTX) thông qua công tác bồi dưỡng môn lịch sử
III NỘI DUNG, BIỆN PHÁP THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP CỦA VẤN ĐỀ
1 Vấn đề đặt ra:
Phát huy tính tích cực trong học tập là điều không mới mẻ gì đối với một
GV giảng dạy Lịch sử, nhưng việc nâng nó lên thành kỹ năng và gây hứng thú cho người học để đạt kết quả cao lại là một vấn đề không đơn giản Để góp
phần Nâng cao chất lượng Tốt Nghiệp THPT (GDTX) thông qua công tác bồi dưỡng môn lịch sử trong nhà trường phổ thông, tôi xin nêu một vài phương pháp trong việc: ôn tập kiến thức cơ bản, tổ chức học theo nhóm, hệ thống kiến thức bằng sơ đồ, tổ chức các trò chơi Đề ra một số phương pháp làm bài tốt Để góp phần việc dạy của người thầy và việc học của trò đạt kết quả cao, có chất lượng
2 Giải pháp, chứng minh vấn đề được giải quyết :
A ÔN TẬP KIẾN THỨC CƠ BẢN
- Mục đích: + Kiến thức trung bình vừa sát yêu cầu đề thi TN
+ Chủ yếu ôn cho đối tượng HV : yếu, kém
* Đối với giáo viên:
- Nắm chắc nội dung cần ôn có liên quan đến bài học
- Thực hiện : gọi HV trả lời theo yêu cầu câu hỏi
Có thể áp dụng tất cả các câu hỏi theo nội dung bài trong SGK
Ví dụ 1: Bài 1 Sự hình thành trật tự thế giới mới sau chiến tranh thế giới thứ
hai
( 1945-1949)
- Câu hỏi: Nêu mục đích và nguyên tắc hoạt động của Liên hợp quốc
Trang 6Trả lời: + Mục đích : Duy trì hòa bình và an ninh thế giới, phát triển các mối
quan hệ hữu nghị giữa các dân tộc và tiến hành hợp tác quốc tế giữa các nước trên
cơ sở tôn trọng quyền bình đẳng và quyền tự quyết của các dân tộc
+ Nguyên tắc :
- Bình đẳng chủ quyền giữa các quốc gia và quyền tự quyết của các dân tộc
- Tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ và độc lập chính trị của tất cả các nước
- Không can thiệp vào công việc nội bộ của bất kỳ nước nào
- Giải quyết các tranh chấp quốc tế bằng phương pháp hòa bình
- Chung sống hòa bình và sự nhất trí giữa năm nước lớn (Liên Xô, Mĩ, Anh, Pháp và Trung Quốc)
Ví dụ 2: Bài 13 phong trào dân tộc dân chủ ở Việt nam (1925-1930)
- Câu hỏi: Trình bày ý nghĩa sự ra đời của Đảng cộng sản Việt Nam
- Tạo ra bước ngoặt vĩ đại trong lịch sử cách mạng Việt Nam
* Đối với phương pháp ôn tập đơn giản này xem chừng sẽ có hiệu quả thiết
thực đối với HV có trình độ yếu kém, nhưng để tiến hành có hiệu quả không phải
dễ Sẽ gặp trường hợp HV không tích cự học bài, để dồn nhiều kiến thức học nhằm lẫn muốn vậy đòi hỏi GV phải có kế hoạch trước ( có thể đưa ra câu hỏi trước, có lúc cần cũng nên đọc tên HV trước để chuẩn bị, có thể bố trí thời gian ngắn- dài tùy tình hình lớp học Hoặc chọn địa điểm ngoài nhà trường để tổ chức ôn đạt yêu cầu Phương pháp này đòi hỏi sự nổ lực lớn của GV-HV
B TỔ CHỨC HỌC THEO NHÓM
- Mục đích + Kiến thức trung bình vừa sát yêu cầu đề thi TN
+ Hình thức học theo nhóm nhằm phát huy vai trò tích cực, chủ động của tất cả thành viên trong nhóm Có thể áp dụng cho nhiều đối tượng HV
* Đối với giáo viên:
- Chuẩn bị đề tài theo nhóm
- Có kế hoạch chia nhóm, bầu nhóm trưởng
Ví dụ 3: Bài7 Tây Âu Tìm hiểu các giai đoạn phát triển cuả Tây Âu từ năm
1945-2000
Hoạt động nhóm 1: Trình bày tình hình kinh tế, chính sách đối ngoại của
Tây Âu từ năm 1945-1950
Hoạt động nhóm 2: Trình bày tình hình kinh tế, chính sách đối ngoại của Tây
Âu từ năm 1950- 1973
Hoạt động nhóm 3: Trình bày tình hình kinh tế, chính sách đối ngoại của Tây
Âu từ năm 1973- 1991
Trang 7Hoạt động nhóm 4: Trình bày tình hình kinh tế, chính sách đối ngoại của Tây Âu từ năm 1991- 2000
Đại diện các nhóm báo, GV tóm ý
Trả lời nhóm 1: Trình bày tình hình kinh tế, chính sách đối ngoại của Tây Âu
từ năm 1945-1950
+ Về kinh tế: Bị chiến tranh tàn phá-> khôi phục kinh tế
Dựa vào viện trợ Mĩ qua kế hoạch Macsan Năm 1950 kinh tế được phục hồi
+ Đối ngoại: Liên minh chặt chẽ với Mĩ
Tìm cách quay lại thuộc địa cũ
Trả lời nhóm 2: Trình bày tình hình kinh tế, chính sách đối ngoại của Tây
Âu từ năm 1950- 1973
+ Kinh tế: Phát triển nhanh, nhiều nước vươn lên ( Đức đứng thứ 3, Anh đứng thứ 4 Pháp thứ 5 trong TGTB) Đầu thập kỷ 70 trở thành trung tâm KT- TC lớn KH-KT cao, hiện đại
+ Đối ngoại: Một số nước tiếp tục liên minh chặt chẽ với Mĩ( Anh, Đức, Italia) Một số nước đa dạng hóa quan hệ đối ngoại , dần dần khẳng định ý thức độc lập, thoát khỏi sự lệ thuộc của Mĩ( Pháp, Thụy Điển, Phần Lan)
Trả lời nhóm 3: trình bày tình hình kinh tế, chính sách đối ngoại của Tây Âu
1975 các nước châu Âu kí hiệp ước Hensinxki về an ninh và hợp tác Châu Âu
Trả lời nhóm 4: trình bày tình hình kinh tế và chính sách đối ngoại của Tây
Âu từ năm 1991-2000
+ Kinh tế: Được phục hồi và phát triển trở lại Giu7a4 thập kỷ 90 tổng sản phẩm quốc dân chiếm 1/3 tổng sản phẩm công nghiệp của thế giới
Trang 8+ Chính sách đối ngoại: Có thay đổi tích cực( trừ Anh vẫn liên minh chặt chẽ với Mĩ) Một số nước châu Âu trở thành đối trọng của Mĩ Quan hệ với cá thuộc địa cũ được cải thiện
Ví dụ 4: Bài 13 Phong trào dân tộc dân chủ ở Việt nam ( 1925-1930)
Tìm hiểu quá trình ra đời và hoạt động 3 tổ chức cộng sản ra đời năm 1929
Hoạt động nhóm 1: Qúa trình ra đời và hoạt động tổ chức Đông Dương
Cử đại diện nhóm báo cáo.GV tóm ý
Trả lời nhóm 1: tháng 5/ 1929 tại đại hội toàn quốc lần thứ nhất của
VNCMTN, đoàn đại biểu Bắc kỳ đề nghị thành lập một Đảng cộng sản Không được chấp thuận Ngày 17/6/1929 tại 312 Khâm Thiên – Hà Nội, uy tín và tổ chức của Đảng phát triển nhanh
Trả lời nhóm 2: Tháng 8/1929 những hội viên của Việt Nam cách mạng
thanh niên ở tổng bộ và Nam kỳ đã thành lập An Nam cộng sản Đảng
Trả lời nhóm 3: tháng 9/1929 Đảng viên tiên tiến của Tân việt đã thành lập
Đông Dương cộng sản Đảng tại Trung kỳ
* Đối với phương pháp tổ chức học theo nhóm : dựa trên cơ sở bài học đã
được xây dựng trên lớp, đòi hỏi vai trò nhóm trưởng phải phát huy tinh tích cực của các bạn trong nhóm, có sự phân công dung lượng kiến thức rõ ràng để báo cáo trước lớp Như vậy cùng thời gian nhất định HV có thể ôn được nhiều kiến thức trong bài học
- Mục đích + Giúp HV nhớ bài lâu, không nhằm lẫn kiến thức
+ HV có thể tự thiết kế sơ đồ theo kế hoạch riêng , góp phần tự học có kết quả
Trang 9
* Đối với giáo viên:
- Chuẩn bị nội dung ôn tập
Ví dụ 5: Bài 12 Phong trào dân tộc dân chủ ở Việt nam từ 1919- 1925
Yêu cầu : + HV nắm được chính sách khai thác thuộc địa lần thứ hai của thực dân Pháp
(về kinh tế) trên quy mô lớn : vốn đầu tư
yếu đầu tư vào
đồn điền cao su
Công nghiệp
- Coi trọng việc khai thác mỏ ( mỏ than)
- Mở một số ngành chế biến:
muối, xay xát, dệt
Thương nghiệp
- có bước phát triển, nhưng do Pháp nắm độc quyền (ngoại thương)
Giao thông vận
tải
- Phát triển, đô thị
mở rộng, dân cư đông đúc
-> phục vụ cuộc khai thác
Chính sách khai thác lần thứ hai của thực dân Pháp (KT)
áp
Chính sách của thực dân Pháp
Cơ cấu mất cân đối Lạc hậu,
què quặt
Phụ thuộc
Kinh tế Việt Nam
Trang 10Những chuyển biến mới về giai cấp ở Việt Nam
- Trung địa chủ + Bị đq PK tước + Số lượng tăng + Là GC có + Ngày càng
- Tiểu địa chủ đoạt ruộng đất nhanh khuynh hướng phát triển
DT
Sơ đồ sự thay đổi cơ cấu xã hội Việt Nam sau khi bị Pháp đô hộ
Cuối cùng để củng cố bài học có thể sử dụng sơ đồ để khắc sâu kiến thức cho
HV để học sinh thấy rõ được hậu quả chính sách bóc lột của thực dân Pháp
Chế độ thuộc địa nửa phong kiến
Chế độ phong kiến
Địa chủ
Chế độ thuộc địa
Tư sản Dân tộc
mị dân
Kinh tế
Độc quyền, chuyên chế Chính trị Xã hội, văn hóa
Trang 11* Đối với phương pháp hệ thống hóa kiến thức bằng sơ đồ : dựa trên cơ
sở bài học đã được xây dựng trên lớp, HV chuyển hóa bằng sơ đồ sẽ giúp nhớ bài sâu hơn, đạt hiệu quả hơn
D TỔ CHỨC TRÒ CHƠI TRONG HỌC LỊCH SỬ
Mục đích:
+Tạo không khí học tập sôi nổi, vui tươi, hào hứng
+ HV ghi nhớ tốt những kiến thức Lịch sử và có hứng thú đối với các giờ học khác
- Giới thiệu một số trò chơi phổ biến:
Trò chơi “Thi ghi nhớ sự kiện”
Ví dụ 6: Bài 12 : " Phong trào dân tộc dân chủ ở việt Nam”
- Có thể áp dụng để kiểm tra kiến thức về các hoạt động của Người tại Pháp từ
1917-1925
- Cách tổ chức trò chơi như sau:
+ Giáo viên chiếu trên hình 6 dữ liệu, sự kiện có liên quan đến kiến thức và gọi HV tham gia giải đáp các ô chữ