SKKN một số giải pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng anh ở các trường trung học phổ thông thành phố biên hòa, tỉnh đồng nai

Để đạt mục tiêu đó, ngày 30 tháng 9 năm 2008, Thủ tướng Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam đã thông qua Quyết định số 1400 về phê duyệt đề án “Dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục qu

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI

Đơn vị: Trường THPT Nam Hà

Mã số:

(Do HĐKH Sở GD&ĐT ghi)

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Người thực hiện: HOÀNG CAO THIÊN HƯƠNG Lĩnh vực nghiên cứu:

- Quản lý giáo dục 

- Phương pháp dạy học bộ môn: 

- Lĩnh vực khác: 

(Ghi rõ tên lĩnh vực)

Có đính kèm: Các sản phẩm không thề hiện trong bản in SKKN

 Mô hình  Phần mềm  Phim ảnh  Hiện vật khác

Năm học: 2010 – 2011

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI

Đơn vị: Phòng KTKĐCLGD

Mã số:

(Do HĐKH Sở GD&ĐT ghi)

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Người thực hiện: HOÀNG CAO THIÊN HƯƠNG Lĩnh vực nghiên cứu:

- Quản lý giáo dục 

- Phương pháp dạy học bộ môn: 

- Lĩnh vực khác: 

(Ghi rõ tên lĩnh vực)

Có đính kèm: Các sản phẩm không thề hiện trong bản in SKKN

 Mô hình  Phần mềm  Phim ảnh  Hiện vật khác

Năm học: 2010 – 2011

SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC

I THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN

1 Họ và tên: HOÀNG CAO THIÊN HƯƠNG

2 Ngày tháng năm sinh: 06 / 07 / 1967

II TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO

- Học vị (hoặc trình độ chuyên môn, nghiệp vụ) cao nhất: Cử nhân

- Năm nhận bằng: 1993

- Chuyên ngành đào tạo: Ngoại ngữ

III KINH NGHIỆM KHOA HỌC

- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: 23

Số năm có kinh nghiệm: 23

- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây:

 Năm học 2007 – 2008: ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀO

 Năm học 2010 – 2011: KINH NGHIỆM DẠY NGHE MÔN TIẾNG ANH

 Năm học 2011 – 2012: QUI TRÌNH CẤP BẢN SAO BẰNG TỐT NGHIỆP

BM02-LLKHSKKN

Tên SKKN: MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG

DẠY HỌC BỘ MÔN TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC

PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ BIÊN HÒA TỈNH ĐỒNG NAI

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Xu thế toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế đã đang tác động vào mọi mặt của đời sống tinh thần của xã hội Sự đồng nhất văn hóa nhiều nơi đang diễn ra một cách âm thầm nhưng mạnh mẽ, đặc biệt là văn hóa ngôn ngữ Điều đó đã khiến tất cả các quốc gia đều phải nhìn nhận lại vai trò của giáo dục trong niên đại mới, niên đại của nền kinh tế tri thức Giáo dục hôm nay đã trở thành một bộ phận đặc biệt của cấu trúc hạ tầng xã hội, là tiền đề cho sự phát triển của tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, quốc phòng và an ninh, trong đó phát triển con người được xem như là mục tiêu và cũng là động lực cho mọi sự phát triển

Xác định về mục tiêu đào tạo lực lượng lao động thế hệ mới nói chung

và thanh niên nói riêng, Nghị quyết số 25-NQ/TW, Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương khoá X về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa”, ban

hành ngày 25 tháng 7 năm 2008 chỉ rõ: “ Hình thành một lớp thanh niên

ưu tú trên mọi lĩnh vực, kế tục trung thành và xuất sắc sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc; phấn đấu cho mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”; góp phần to lớn vào sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, sánh vai cùng các nước tiên tiến trên thế giới Đảng, Nhà nước

và toàn xã hội chăm lo, tạo điều kiện, môi trường thuận lợi để thanh niên rèn luyện, cống hiến và trưởng thành; được học tập, có việc làm, nâng cao thu

BM03-TMSKKN

nhập, có đời sống văn hóa, tinh thần lành mạnh” Hình ảnh người công dân

Việt Nam mới không những có trình độ học vấn cao, năng động, sáng tạo, có khả năng thích ứng cao với những thay đổi của cuộc sống mà còn phải biết sử dụng những phương tiện công nghệ mới và ngoại ngữ, trong đó, tiếng Anh được xem như là ngoại ngữ phổ biến nhất, là phương tiện không thể thiếu cho mỗi người xâm nhập vào thương mại quốc tế và giao lưu văn hóa

Nhận thức về tầm quan trọng của tiếng Anh, đặc biệt khi nước ta gia nhập vào tổ chức Thương mại thế giới (WTO), Chính phủ đặt ra mục tiêu đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức nâng cao kiến thức, năng lực quản lý điều hành và thực thi công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức, đáp ứng yêu cầu của

sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH-HĐH) đất nước Để đạt mục tiêu đó, ngày 30 tháng 9 năm 2008, Thủ tướng Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam đã thông qua Quyết định số 1400 về phê duyệt đề án “Dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008-2020” [9], trong

đó nêu rõ mục tiêu chung là: “Đổi mới toàn diện việc dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân, triển khai chương trình dạy và học ngoại ngữ mới ở các cấp học, trình độ đào tạo, nhằm đến năm 2015 đạt được một bước tiến rõ rệt về trình độ, năng lực sử dụng ngoại ngữ của nguồn nhân lực, nhất là đối với một số lĩnh vực ưu tiên; đến năm 2020 đa số thanh niên Việt Nam tốt nghiệp trung cấp, cao đ ng và đại học có đủ năng lực ngoại ngữ sử dụng độc lập, tự tin trong giao tiếp, học tập, làm việc trong môi trường hội nhập, đa ngôn ngữ, đa văn hóa; biến ngoại ngữ trở thành thế mạnh của người dân Việt Nam, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” Từ

đó cho thấy, để Việt Nam có thể đi tắt, đón đầu, vươn tới tầm cao về khoa học công nghệ trong thời kỳ bùng nổ thông tin hiện nay và tiến nhanh trên con đường CNH-HĐH, con đường hiệu quả nhất là đầu tư, phát triển giáo dục và lực lượng lao động phải biết ngoại ngữ

Thành phố Biên Hòa là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học

kỹ thuật của tỉnh Đồng Nai đang phấn đấu trở thành một đô thị phát triển bền vững theo hướng công nghiệp hóa-hiện đại hóa; đồng bộ giữa phát triển kinh

tế và văn hóa xã hội Thành phố Biên Hòa đang là điểm đến của nhiều nhà đầu

tư trong và ngoài nước Hiện nay thành phố với các khu công nghiệp Biên Hòa

1, Biên Hòa 2, Amata, Hố Nai, Loteco, Tam Phước thu hút đầu tư từ nhiều quốc gia vùng lãnh thổ trên thế giới, giải quyết việc làm cho hàng trăm ngàn lao động Hệ thống thương mại – dịch vụ không ngừng mở rộng theo hướng văn minh, hiện đại, phục vụ ngày càng cao nhu cầu của nhân dân và phát triển công nghiệp Như vậy, để đáp ứng yêu cầu về nguồn lao động chất lượng cao phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa của thành phố, đòi hỏi phải đào tạo ra đội ngũ lao động kỹ thuật có tay nghề cao và có khả năng giao tiếp tốt trong công việc Như vậy, nâng cao chất dạy học tiếng Anh cho học sinh THPT là việc làm hết sức quan trọng và cần thiết để tham gia vào lao động tri thức

Đối với bộ môn tiếng Anh, được áp dụng chương trình thay sách giáo khoa đại trà từ năm học 2006-2007 cho học sinh THPT, đến nay các trường THPT ở thành phố Biên Hòa đã đạt một số thành tựu nhất định Tuy nhiên, do nội dung chương trình mang tính mới mẻ nên việc dạy học tiếng Anh ở các trường THPT thành phố Biên Hòa còn một số bất cập Để nâng cao chất lượng dạy và học bộ môn tiếng Anh ở các trường THPT thành phố Biên Hòa nhằm đáp ứng những yêu cầu của xã hội hiện nay về trình độ sử dụng tiếng Anh của lực lượng lao động, nhất thiết phải nhìn nhận lại những yếu kém, bất cập trong khâu quản lý các hoạt động dạy và học bộ môn này, qua đó đề xuất một số giải pháp thiết thực hơn nữa trong công tác QL Với những lý do đó,

chúng tôi quyết định chọn đề tài “Một số giải pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các trường trung học phổ thông thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai” làm nội dung nghiên cứu

II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiển đề xuất một số giải pháp quản lý

hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các trường THPT thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai

III KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

1 Khách thể nghiên cứu:

Hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các trường THPT

2 Đối tượng nghiên cứu:

Giải pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các trường THPT thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai

IV GIẢ THUYẾT KHOA HỌC

Nếu đề xuất được các giải pháp đảm bảo tính khoa học và khả thi sẽ nâng cao được chất lượng dạy học môn tiếng Anh ở các trường THPT thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai

V NHIỆM VỤ VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

1 Nghiên cứu cơ sở lý luận của quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các trường THPT

2 Nghiên cứu thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các trường THPT thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai

3 Đề xuất các giải pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các trường THPT thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai

VI PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận:

1.1 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

1.2 Phương pháp tổng hợp tài liệu và các văn bản có liên quan nhằm khái quát hóa các vấn đề nghiên cứu thành lý luận QL hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường THPT

2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

2.1 Phương pháp điều tra viết

Xây dựng hệ thống các câu hỏi, các phiếu trưng cầu ý kiến dành cho CBQL, giáo viên tiếng Anh và học sinh về các biện pháp QL hoạt động dạy học tiếng Anh

2.2 Phương pháp phỏng vấn

Sử dụng các loại câu hỏi để hỏi trực tiếp CBQL, giáo viên và học sinh

về các vấn đề có liên quan đến đề tài

2.3 Phương pháp quan sát

Quan sát các hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường THPT trên địa bàn nghiên cứu nhằm đưa ra những kết luận về thực trạng

2.4 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

2.5 Phương pháp chuyên gia

Xin ý kiến của các chuyên gia về tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp QL hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường trường THPT thành phố Biên Hòa

2.3 Phương pháp thống kê toán học

Sử dụng các công thức toán thống kê để xử lý các kết quả nghiên cứu nhằm đảm bảo tính khoa học và khách quan về các số liệu nghiên cứu

đã có nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu hoạt động dạy học, QL hoạt động dạy học nhất là bộ môn ngoại ngữ trong đó có bộ môn tiếng Anh để tìm ra những biện pháp QL tốt hơn

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Dạy học

Theo tác giả Hà Thế Ngữ - Đặng Vũ Hoạt: “Quá trình dạy học là một quá trình bộ phận, một phương tiện để trau dồi học vấn, phát triển năng lực và giáo dục phẩm chất, nhân cách thông qua sự tác động qua lại giữa người dạy

và người học, nhằm truyền thụ và lĩnh hội một cách có hệ thống những tri thức khoa học, những kỹ năng, kỹ xảo, nhận thức và thực hành”

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quá trình dạy học là một hệ toàn vẹn bao gồm hoạt động dạy và hoạt động học Hai hoạt động này luôn tương tác nhau, thâm nhập vào nhau và sinh thành ra nhau, sự tương tác giữa dạy và học mang tính chất cộng tác (cộng đồng và hợp tác), trong đó hoạt động dạy đóng vai trò chủ đạo”

Trong quá trình dạy học người thầy luôn giữ vai trò chủ đạo trong việc định hướng tổ chức, điều khiển và thực hiện các hoạt động truyền thụ tri thức, kỹ năng, kỹ xảo đến người học một cách khoa học Người học sẽ ý thức và tổ chức quá trình tiếp thu một cách tự giác, tích cực, độc lập, sáng tạo

hệ thống kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo nhằm hình thành năng lực, thái độ đúng đắn, tạo ra động lực cho việc học, hình thành nhân cách cho bản thân

Quá trình dạy của thầy và học của trò là một quá trình hoạt động trong

đó thầy giữ vai trò chủ đạo, học sinh đóng vai trò tích cực, chủ động nhằm thực hiện tốt nhiệm vụ dạy học

Dạy học là một quá trình hoạt động gồm hai mặt do thầy giáo (dạy) và học sinh (học) thực hiện Nhiệm vụ dạy học trong nhà trường không chỉ đảm bảo trình độ học vấn nhất định mà còn góp phần hình thành nhân cách của học sinh

Qua đó có thể hiểu quá trình dạy học là một quá trình toàn vẹn, nó bao gồm hoạt động dạy và hoạt động học

Quá trình dạy học đảm bảo sự thống nhất của giảng dạy và học tập, của truyền đạt và điều khiển trong giảng dạy, của lĩnh hội và tự điều khiển trong học tập

Học sinh là chủ thể trong hoạt động học, giữ vai trò chủ động, tích cực dưới sự hướng dẫn của giảng viên Do đó chất lượng hoạt động học tập của sinh viên phụ thuộc vào trình độ tổ chức, điều khiển của giảng viên

Như vậy có thể kh ng định, hai hoạt động dạy và học được tiến hành do hai chủ thể khác nhau (thầy – trò) nhưng gắn bó chặt chẽ với nhau vì hoạt động dạy diễn ra để tổ chức và điều khiển hoạt động học, hoạt động học chỉ

có ý nghĩa đầy đủ của nó khi được diễn ra dưới sự tổ chức và điều khiển của hoạt động dạy

Với ý nghĩa đó, hoạt động dạy và hoạt động học hợp thành hoạt động dạy học, thiếu một trong hai hoạt động này hoạt động dạy học không thể diễn

ra Hai hoạt động này có mối quan hệ qua lại và tác động lẫn nhau Tuy nhiên trong sự tương tác qua lại giữa hoạt động dạy và hoạt động học phải đáp ứng được yêu cầu là “nhận thức rõ được mục đích, tổ chức tốt các mối quan hệ ngược – xuôi, lựa chọn những phương pháp dạy học trên cơ sở phân tích thông tin thu được”

1.2.2 Dạy học tiếng Anh

Dạy và học ngoại ngữ nói chung, tiếng Anh nói riêng có những đặc thù riêng biệt Dạy học ngoại ngữ (tiếng Anh) nhằm tạo dựng ở người học năng lực giao tiếp bằng tiếng Anh và sử dụng thành thạo bốn kỹ năng thực hành ngôn ngữ

Trong quá trình dạy và học đòi hỏi sinh viên và giáo viên phải có sự tương tác qua lại Tuỳ từng nội dung và yêu cầu của đơn vị bài học, có thể giáo viên giữ vai trò chủ đạo hoặc học sinh

* Đối với học sinh:

- Phải xây dựng cho mình động cơ học tập đúng đắn Học sinh sẽ đạt được kết quả học tập cao hơn nếu tích cực tham gia vào quá trình học tập Sự tiến bộ của học sinh trong quá trình học tập sẽ thúc đẩy quá trình tiếp thu ngoại ngữ của họ

- Học sinh sẽ tiếp thu một ngoại ngữ có hiệu quả hơn nếu họ hiểu biết về quá trình học tập và có phương pháp học ngoại ngữ, sáng tạo các chiến lược cá nhân phù hợp

- Học sinh cần được hướng dẫn học theo phương châm thử nghiệm – tham gia tích cực vào các hoạt động, đồng thời biết chấp nhận mắc lỗi trong quá trình tham gia thực hành các kỹ năng ngoại ngữ Nguyên tắc này sẽ biến vai trò thụ động truyền thống trước đây của người học thành vai trò chủ động

* Đối với giáo viên:

- Để thức đẩy quá trình học tập của học sinh, giáo viên cần sử dụng giáo trình một cách sáng tạo và mang tính giao tiếp cao Nếu có thể, cần tìm cách bổ sung vào chương trình các tài liệu giảng dạy và các hoạt động hỗ trợ có khả năng cập nhật nội dung đồng thời làm cho giáo trình phù hợp hơn với đối tượng giảng dạy

- Giáo viên cần cố gắng tạo mọi cơ hội để học sinh có thể sử dụng ngôn ngữ đang học một cách có nghĩa thông qua các hoạt động cả lớp, nhóm tổ và các

hoạt động khác Cần hướng học sinh vào việc dùng thứ tiếng đang học làm phương tiện giao tiếp trên lớp học Giao tiếp bằng tiếng nước ngoài giữa giáo viên và học sinh, giữa học sinh và học sinh là điều kiện quan trọng để nâng cao trình độ tiếng Anh của học sinh Cũng nên sử dụng kết hợp tiếng Việt khi cần thiết

- Giáo viên cần tạo đều kiện cho học sinh mở mang kiến thức, tiếp xúc với việc sử dụng ngoại ngữ dạy học một cách tự nhiên Cần tạo điều kiện để học sinh có cơ hội diễn đạt ý kiến cá nhân của mình bằng ngoại ngữ

1.2.3 Hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các trường THPT

Mục tiêu dạy học tiếng Anh trong trường THPT

Mục tiêu dạy và học tiếng Anh ở trường phổ thông là giúp học sinh sử dụng được tiếng Anh như một công cụ giao tiếp ở mức độ phổ thông thông qua việc hình thành các kĩ năng giao tiếp: nghe, nói, đọc, viết

Nội dung dạy – học Tiếng Anh trong trường THPT

Chương trình Tiếng Anh ở trường phổ thông được biên soạn theo 6 chủ

đề, được lặp lại và có mở rộng từ lớp 6 đến lớp 12 Dưới chủ đề (theme) là các chủ điểm (topic) Hệ thống chủ đề và chủ điểm là cơ sở hình thành và phát

triển các khả năng ngôn ngữ như ngữ âm, từ vựng và ngữ pháp

Phương pháp dạy – học Tiếng Anh trong trường THPT

GV sử dụng phương pháp và kỹ thuật dạy – học, sử dụng hiệu quả các thiết bị ĐDDH và các tài liệu hỗ trợ nhằm tạo hứng thú học tập cho HS GV cần sử dụng tiếng mẹ đẻ một cách hợp lý và có hiệu quả trong quá trình dạy học HS cần luyện tập thực hành giao tiếp một cách có ý thức trong hoạt động học tập trên lớp và tự học

Kiểm tra và đánh giá khi dạy – học Tiếng Anh trong trường THPT

Hoạt động này trong quá trình đào tạo luôn là công việc chính của các

GV đứng lớp Chính các GV tự quản lý, sử dụng kết quả kiểm tra để phản hồi cho người học và cải thiện quá trình giảng dạy

1.2.4 Quản lý

Từ khi xã hội loài người xuất hiện thì nhu cầu quản lý cũng được hình thành Cùng với sự phát triển của xã hội loại người, trình độ tổ chức, điều hành cũng được nâng lên và phát triển theo

Hoạt động quản lý bắt nguồn từ sự phân công lao động của xã hội loài người nhằm đạt mục đích, hiệu quả cao hơn, năng suất cao hơn; đó chính là hoạt động giúp cho người đứng đầu tổ chức phối hợp sự nỗ lực của các thành viên trong nhóm, trong cộng đồng nhằm đạt mục tiêu đề ra

Có nhiều khái niệm về quản lý khác nhau và có thể nói là chưa có một định nghĩa nào được mọi người chấp nhận hoàn toàn

Thuật ngữ “Quản lý” (tiếng Việt gốc Hán) lột tả được bản chất của hoạt động này trong thực tiễn Nó bao gồm hai quá trình tích hợp vào nhau, quá trình “Quản” gồm coi sóc, giữ gìn, duy trì ở trạng thái “ổn định”, quá trình

“lý” gồm sự sửa sang, sắp xếp, đổi mới hệ, đưa hệ vào thế “phát triển” Nếu người đứng đầu tổ chức chỉ lấy việc “Quản” làm chính thì tổ chức dễ trì trệ, ngược lại chỉ quan tâm đến việc “lý” thì sự phát triển của tổ chức không bền vững

Harold Koontz và Cyril Odononnell cho rằng: “Có lẽ không có lĩnh vực hoạt động nào của con người quan trọng hơn là công việc quản lý, bởi vì mọi nhà quản lý ở mọi cấp độ và trong mọi cơ sở đều có nhiệm vụ cơ bản là thiết

kế và duy trì một môi trường mà trong đó các cá nhân làm việc với nhau trong các nhóm có thể hoàn thành các nhiệm vụ và các mục tiêu đã định”

Theo Đại Bách khoa toàn thư Liên Xô năm 1977 thì quản lý là “chức năng của những hệ thống có tổ chức với bản chất khác nhau, nó bảo toàn cấu trúc xác định của chúng, duy trì chế độ hoạt động, thực hiện những chương trình, mục đích hoạt động”

Quản lý theo Đại từ điển tiếng Việt (1998) là “ tổ chức, điều khiển hoạt động; trông coi, giữ gìn và theo dõi việc gì”

Trong khi đó F.W.Taylor cho rằng “quản lý là biết chính xác điều mình muốn người khác làm và sau đó thấy rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất

Theo tác giả Nguyễn Phúc Châu thì quản lý là “sự tác động liên tục có

tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý lên khách thể quản lý về các mặt chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội…bằng một hệ thống luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp và các biện pháp cụ thể nhằm làm cho tổ chức vận hành đạt tới mục tiêu quản lý”

Tác giả Nick Foskett và Jacky Lumby với “Leading and Managing education – International Dimensions” thì cho rằng quản lý là “ tìm mọi cách tạo điều kiện cho các thành viên trong tổ chức hoàn thành tốt các mục tiêu và

kế hoạch của tổ chức, tăng cường cống hiến của mọi người theo khả năng, phù hợp với chiến lược của tổ chức”

Các khái niệm quản lý được nêu trên đây, nhìn chung, tuy khác nhau nhưng cùng có những đặc điểm sau:

Hoạt động quản lý là hoạt động có tính hướng đích được tiến hành trong tổ chức hay nhóm xã hội nhằm tác động phối hợp nỗ lực cá nhân để nhằm thực hiện mục tiêu của tổ chức

Bản chất của hoạt động quản lý:

Từ khi con người biết hợp tác với nhau để tự vệ và mưu sinh thì đã xuất hiện những yếu tố khách quan, những hoạt động tổ chức, phối hợp, điều hành để thực hiện mục tiêu, tạo nên sức mạnh giúp con người đạt được những mục tiêu cần thiết Như vậy, trong quá trình vận động, sự phát triển của xã hội và quản lý không thể tách rời nhau Khi lao động đạt tới một trình

độ nhất định, có sự phân công xã hội thì quản lý như là một chức năng, là điều tất yếu khách quan

Trong một tổ chức nhóm, cộng đồng, chủ thể quản lý tác động có định hướng, có chủ đích đến khách thể quản lý nhằm đạt được mục đích

Những tác động qua lại đó có tác động lan tỏa rộng rãi Trong xã hội có giai cấp thì hoạt động quản lý phục vụ quyền lợi của giai cấp thống trị, do vậy hoạt động quản lý mang tính giai cấp rõ rệt

Hoạt động quản lý mang tính khoa học cao, bởi sự tác động giữa chủ thể quản lý đến khách thể quản lý thông qua công cụ, phương tiện, phương pháp phù hợp với quy luật khách quan thì mới đạt được hiệu quả

Quản lý được coi là một nghề Những kỹ năng nghề nghiệp của người quản lý để thực hiện công việc đòi hỏi mang tính kỹ thuật, thể hiện ở những thao tác nghề nghiệp của người quản lý

Vậy, “Hoạt động quản lý vừa có tính khách quan vừa có tính chủ quan vì được thực hiện bởi người quản lý Mặt khác, nó vừa có tính giai cấp lại vừa có tính kỹ thuật, vừa có tính khoa học vừa có tính nghệ thuật, vừa có tính pháp luật Nhà nước lại vừa có tính xã hội rộng rãi Chúng là những mặt đối lập trong một thể thống nhất Đó là biện chứng, là bản chất của hoạt động quản lý”

Quản lý vừa là khoa học vừa là nghệ thuật Nhà quản lý phải nắm rõ các luận điểm cơ bản của Khoa học quản lý, Triết học, Điều khiển học, Luật học… để có thể tác động đến đối tượng quản lý một cách phù hợp Mặt khác, hoạt động quản lý là hoạt động thực hành nên đòi hỏi nhà quản lý phải luôn luôn sáng tạo để xử lý những tình huống khác nhau nhằm thực hiện hiệu quả mục tiêu đề ra Nếu nhà quản lý chỉ chú trọng đến nghệ thuật thì hoạt động quản lý dễ mất ổn định, thiếu định hướng Ngược lại, chỉ chú trọng đến mặt khoa học thì dễ rơi vào máy móc, giáo điều Muốn trở thành nhà quản lý thành công thì nhà quản lý phải rèn luyện được kỹ năng biến lý luận thành thực tiễn

1.2.5 Quản lý hoạt động dạy học

Xét theo nghĩa tổng quan, vĩ mô thì quản lý giáo dục được hiểu là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, có ý thức và tuân thủ các quy

luật khách quan của chủ thể quản lý giáo dục đến toàn bộ các phần tử và các lực lượng trong hệ thống giáo dục Trong khi đó ở cấp độ vi mô (quản lý nhà trường) thì quản lý giáo dục là hệ thống những tác động tự giác của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, công nhân viên, tập thể học sinh, cha mẹ học sinh và các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện

có chất lượng và hiệu quả mục tiêu giáo dục của nhà trường mà tiêu điểm hội

tụ là quá trình dạy học – giáo dục thế hệ trẻ và góp phần đưa hệ thống giáo dục đến mục tiêu dự kiến

Trong nhà trường, dạy học là hoạt động trọng tâm, chi phối tất cả các hoạt động khác Hoạt động dạy học có ý nghĩa quyết định đến chất lượng giáo dục, dạy học của nhà trường, đưa nhà trường đến mục tiêu dự kiến Vì vậy quản lý hoạt động dạy học là một nội dung cơ bản, quan trọng nhất và là

nội dung quản lý đặc thù của quản lý nhà trường Như vậy có thể hiểu quản lý hoạt động dạy học là những tác động có mục đích của chủ thể quản lý đến hoạt động giảng dạy của giảng viên, hoạt động học của sinh viên và môi trường dạy học, đảm bảo cho các hoạt động đó được thực hiện một cách nghiêm túc, tự giác, có chất lượng và hiệu quả nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, đạt được mục tiêu đề ra của nhà trường

Mục đích cuối cùng của giáo dục là vì sự phát triển nhân cách hoàn thiện của thế hệ trẻ Trong số năm vai trò mà người hiệu trưởng phải cùng lúc đảm trách: người quản lý hành chính nhà nước, nhà sư phạm, nhà hoạt động

xã hội, nhà tổ chức, nhà nghiên cứu khoa học giáo dục [5, tr.76] để hoàn thành các nhiệm vụ: tổ chức và chỉ đạo công tác phổ cập giáo dục; tổ chức và chỉ đạo quá trình giảng dạy, giáo dục; tổ chức và chỉ đạo việc xây dựng, bảo quản, sử dụng cơ sở vật chất; xây dựng tập thể sư phạm; kết hợp với nhân dân địa phương xây dựng sự nghiệp giáo dục; tổ chức và chỉ đạo công tác hành chính quản trị, tài vụ nhà trường thì nhiệm vụ tổ chức, quản lý quá trình dạy -học và giáo dục là khâu then chốt bởi nó giữ vị trí trung tâm, chi phối các hoạt

động khác cũng như thể hiện được nét đặc trưng lao động của người hiệu trưởng trường phổ thông

Quá trình dạy và học là tập hợp những hành động liên tiếp của giáo viên và học sinh được giáo viên hướng dẫn nhằm làm cho học sinh tự giác nắm vững hệ thống kiến thức, kỹ năng và kỹ xảo Trong suốt quá trình đó, học sinh phát triển năng lực nhận thức, nắm được các yếu tố của văn hoá,lao động trí óc và chân tay, hình thành những cơ sở của thế giới quan và nhân sinh quan đúng đắn

Nếu xét dạy và học như một hệ thống thì quan hệ giữa hoạt động dạy và hoạt động học là quan hệ điều khiển Do đó, hành động quản lý hoạt động dạy và học của hiệu trưởng chủ yếu tập trung vào hoạt động dạy của thầy và

là trực tiếp với thầy, gián tiếp với trò; thông qua hoạt động của thầy mà quản

Quản lý hoạt động dạy học trong nhà trường là quản lý quá trình sư phạm tương tác giữa giáo viên và học sinh; yếu tố môi trường tác động vào hoạt động dạy học nhằm đạt mục tiêu dạy học và giáo dục của cấp học, bậc học Quản lý hoạt động dạy học gồm: quản lý việc giảng dạy của giáo viên và quản lý việc học tập của học sinh

1.2.6 Quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các trường THPT 1.2.6.1 Quan điểm của Đảng về công tác quản lí việc giảng dạy môn tiếng Anh trong sự nghiệp giáo dục

Tư tưởng chỉ đạo của chiến lược phát triển giáo dục trong giai đoạn

2001 - 2010 là khắc phục tình trạng bất cập trên nhiều lĩnh vực; tiếp tục đổi

mới một cách có hệ thống và đồng bộ, tạo cơ sở để nâng cao rõ rệt chất lượng và hiệu quả giáo dục; phục vụ đắc lực sự nghiệp CNH - HĐH, chấn hưng đất nước, đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững, chóng sánh vai cùng các nước phát triển trong khu vực và thế giới

Từ tư tưởng chỉ đạo nêu trên, trong phần đổi mới mục tiêu, nội dung, chương trình giáo dục, Chiến lược phát triển trong giai đoạn 2001 - 2010 có nhấn mạnh là phải chú trọng trang bị và nâng cao kiến thức tin học, ngoại ngữ cho HS Dạy ngoại ngữ trên diện rộng từ lớp 6; HS được học ổn định và liên tục ít nhất một ngoại ngữ để khi tốt nghiệp trung học phổ thông (THPT) có thể

sử dụng được

Với cơ sở nêu trên, chúng ta thấy rằng Đảng cũng đã có quan điểm chỉ đạo rõ ràng trong việc đầu tư việc học ngoại ngữ trong đó có việc học tiếng Anh ngay từ những lớp đầu THCS Do vậy công tác QL việc giảng dạy môn tiếng Anh trong sự nghiệp giáo dục từ ở bậc THCS càng hết sức cần thiết để làm nền tảng cho người học nâng cao chất lượng học tiếp ở bậc THPT nhằm phấn đấu khắc phục tình trạng bất cập mà báo chí đã nêu trên diễn đàn dư luận về việc học ngoại ngữ 10 năm nhưng người học không sử dụng được

1.2.6.2 Quản lý hoạt động dạy- học tiếng Anh trong nhà trường

THPT Quản lý hoạt động dạy của giáo viên gồm có:

Quản lý sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy, quản lý việc thực hiện chương trình giảng dạy, quản lý việc đánh giá kết quả học tập của HS, môn tiếng Anh quản lý hồ sơ chuyên môn và hoạt động tự bồi dưỡng nâng cao

chuyên môn của GV tiếng Anh

Quản lý hoạt động học của học sinh gồm có: Xây dựng động cơ học

tập cho HS và quản lý phương pháp học tập ngoại ngữ của HS

Quản lý các điều kiện đảm bảo cho hoạt động dạy - học ngoại ngữ của HS: Là quản lý xây dựng kế hoạch mua sắm, duy tu và sử dụng cơ sở vật

chất, trang thiết bị, phương tiện - kỹ thuật hiện đại trong dạy - học ngoại ngữ

1.2.7 Giải pháp

Theo từ điển tiếng việt ( tường giải và liên tưởng) của tác giả Nguyễn Văn Đạm thì giải pháp nghĩa là “toàn bộ ý nghĩ có hệ thống cùng với những quyết định và hành động theo sau, dẫn tới việc khắc phục một khó khăn”

Như vậy giải pháp được xem như là cách làm, cách giải quyết một vấn

đề lớn Để thực hiện các giải pháp đạt kết quả và hiệu quả cao, người ta thường cụ thể hóa bằng các biện pháp khác nhau

Theo Từ điển Tiếng Việt – 1992 (Hoàng Phê chủ biên) : ‘‘Biện pháp là cách làm, cách giải quyết một vấn đề cụ thể’’ [29, tr 78] hoặc có thể hiểu đó là cách thức để tiến hành một hành động để đạt đến mục đích xác định Biện pháp QL là những cách thức cụ thể để thực hiện công tác QL Cụ thể hơn:

Biện pháp QL là cách thức chủ thể QL sử dụng công cụ QL tác động vào đối tượng QL và các khâu trong quá trình QL để đạt đến mục tiêu QL

Vì các đối tượng QL thường phức tạp nên đòi hỏi các biện pháp QL phải đa dạng, phong phú, linh hoạt phù hợp với đối tượng QL Các biện pháp

QL phải có liên quan chặt chẽ với nhau tạo thành một hệ thống các biện pháp Các biện pháp QL này sẽ giúp cho nhà quản lý thực hiện tốt các phương pháp

QL của mình, mang lại hiệu quả hoạt động tối ưu của bộ máy

Biện pháp QL thể hiện tính năng động sáng tạo của chủ thể QL, hiệu quả của công tác QL phụ thuộc một phần quan trọng vào việc lựa chọn đúng đắn và áp dụng linh hoạt các biện pháp QL

Để thực hiện nội dung QL, các nhà QL phải sử dụng một hệ thống các biện pháp QL cụ thể, phù hợp, có kế hoạch chi tiết và biết huy động nội lực để thực hiện Do thực tế sinh động và phức tạp, nên các biện pháp QL cũng mềm dẻo, linh hoạt, không được cứng nhắc, rập khuôn

Không có biện pháp QL nào là vạn năng, hoàn hảo, có thể dùng cho mọi trường hợp, mọi con người và hoàn cảnh Mỗi biện pháp đều có điểm mạnh và điểm yếu riêng của mình, nhà QL phải biết phát huy những điểm mạnh của các

biện pháp, hạn chế, khắc phục điểm yếu của chúng bằng cách kết hợp linh hoạt các biện pháp Như thế mới có thể đạt được hiệu quả cao trong công việc

Trong quản lý, giải pháp quản lý là tổ hợp nhiều cách thức tiến hành của chủ thể quản lý nhằm tác động đến đối tượng quản lý để giải quyết các vấn đề trong công tác quản lý, làm cho hệ quản lý vận hành dạt mục tiêu mà chủ thể quản lý đã đề ra và phù hợp với quy luật khách quan

Như vậy, giải pháp quản lý là việc người quản lý sử dụng các chức năng quản lý, các công vụ quản lý, các phương pháp quản lý, các nguyên tắc quản lý một cách phù hợp cho các tình huống vào đối tượng, đơn vị của mình quản lý để đưa đối tượng hoặc đơn vị đó đi đúng mục tiêu và đạt được mục tiêu mà người quản lý xây dựng, đưa chất lượng quản lý lên một vị trí mới, tình trạng mới tốt hơn hiện tại

Do vậy, người quản lý phải có kiến thức sâu rộng, có kinh nghiệm để gắn kết các biện pháp với nhau, giải quyết các mâu thuẫn giữa các biện pháp, biết tiên liệu trước các hoàn cảnh, tình huống quản lý, trên tình thần tình huống nào có giải pháp nấy thì người quản lý mới có được quyết định chính xác trong việc lựa chọn biện pháp quản lý hữu hiệu

1.2.8 Giải pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các trường THPT

Giải pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các trường THPT

là cách thức tác động vào đối tượng quản lý giúp chủ thể nâng cao khả năng hoàn thành các mục tiêu đã đề ra Có bốn giải pháp quản lý chính, đó là: giải pháp thuyết phục, giải pháp hành chính- tổ chức, giải pháp kinh tế, biện pháp tâm lý - giáo dục Các giải pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các trường THPT thường tập trung vào các vấn đề sau:

 Quản lý hoạt động dạy tiếng Anh THPT của giáo viên gồm:

o Quản lý mục tiêu và nội dung dạy học tiếng Anh THPT

Mục tiêu dạy học phải cung cấp nhận thức (cognitive), tác động thái độ (affective) và hình thành kỹ năng (psychomotor) Đối với môn tiếng Anh THPT, mục tiêu dạy học được xác định rõ là sau khi hoàn thành chương trình THPT, học sinh có thể sử dụng tiếng Anh như một công cụ giao tiếp ở mức độ

cơ bản dưới các dạng nghe, nói, đọc, viết; có kiến thức cơ bản, tương đối hệ thống và hoàn chỉnh về tiếng Anh, phù hợp với trình độ, đặc điểm tâm lý lứa tuổi; có hiểu biết khái quát về đất nước, con người và nền văn hóa của một số nước nói tiếng Anh, từ đó có tình cảm và thái độ tốt đẹp đối với đất nước, con người, nền văn hóa và ngôn ngữ của các nước đó, biết tự hào, yêu quý và tôn trọng nền văn hóa và ngôn ngữ của dân tộc mình Điều này có nghĩa, sau khi hoàn thành chương trình, HS phải có khả năng giao tiếp bằng tiếng Anh, sử dụng được vốn từ được học để hỗ trợ cho việc học tập các môn học khác, phát triển trí tuệ cần thiết để tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động nghề nghiệp sau này

Để QL tốt hoạt động này, người hiệu trưởng cần làm các việc sau:

- Căn cứ vào mục tiêu chung của Ngành, vào tình hình cụ thể của trường, đặc điểm HS và địa phương, hiệu trưởng phải định hướng và chỉ đạo GV xây dựng mục tiêu dạy học

- Kiểm tra việc xây dựng mục tiêu dạy học của GV, thể hiện qua kế hoạch giảng dạy năm học và kế hoạch bài học (lesson plan)

- Quản lý nội dung bài dạy của GV để kiểm tra sự chính xác, khoa học của nội dung dạy học

- Đối chiếu mục tiêu mà GV xây dựng với mục tiêu được yêu cầu của bộ môn tiếng Anh và nội dung từng bài học để có sự điều chỉnh hợp lý

o Quản lý việc thực hiện chương trình và sách giáo khoa tiếng Anh THPT

Chương trình môn tiếng Anh bậc THPT được xây dựng theo sáu chủ điểm, lặp lại có mở rộng từ lớp 10 đến lớp 12 với những định hướng cơ bản sau:

- Kỹ năng giao tiếp là mục tiêu của quá trình học, kiến thức ngôn ngữ là phương tiện để hình thành và phát triển các kỹ năng giao tiếp

- HS là chủ thể tích cực, chủ động, sáng tạo của quá trình dạy học, còn GV là người tổ chức, hướng dẫn quá trình dạy học

- Nội dung dạy học được lựa chọn và trình bày theo hệ thống chủ điểm, vừa đảm bảo tính giao tiếp cao, vừa đảm bảo tính cơ bản, chính xác và hiện đại của ngôn ngữ

- Chương trình là cơ sở cho việc biên soạn SGK, quản lý quá trình dạy học, kiểm tra kiến thức ngôn ngữ, kỹ năng giao tiếp, đánh giá kết quả học tập và chất lượng giảng dạy

Để QL tốt việc thực hiện chương trình tiếng Anh THPT, người hiệu trưởng cần làm các việc sau:

- Với xu hướng phân cấp mạnh cho các trường tự chủ hiện nay, hiệu trưởng cần căn cứ vào tình hình cụ thể của nhà trường để định hướng cho GV xây dựng chương trình cho phù hợp nhưng phải đảm bảo tiến độ giảng dạy và kế hoạch giảng dạy chung

- QL việc thực hiện chương trình là QL việc thực hiện đúng, đủ các bài, đủ số giờ quy định của môn học (theo kế hoạch của nhà trường); dạy học đúng tiến

độ, kiểm tra đánh giá đúng thời gian quy định của GV Vì vậy, hiệu trưởng phải thường xuyên theo dõi việc soạn bài, lên lớp, tiến độ thực hiện chương trình dạy học của GV để có sự điều tiết phù hợp

o Chỉ đạo việc sử dụng phương pháp dạy học tiếng Anh THPT

Để hình thành và phát triển các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết thông qua luyện tập các kiến thức ngôn ngữ như ngữ âm, ngữ pháp, từ vựng…cần quán triệt các nguyên tắc về phương pháp dạy học cơ bản sau:

- GV tổ chức và hướng dẫn HS tham gia tích cực vào quá trình học tập thông qua các hoạt động cá nhân, theo cặp và nhóm GV cần kết hợp hài hòa các phương pháp và kỹ thuật dạy học, sử dụng hiệu quả các thiết bị, đồ dùng dạy học và các tài liệu hỗ trợ nhằm tạo hứng thú học tập cho HS GV cần sử dụng tiếng Việt một cách hợp lý và có hiệu quả trong quá trình dạy học

- Với tư cách là người cố vấn, GV phải tạo điều kiện tối đa cho quá trình giao tiếp giữa HS với nhau; giảm thiểu tối đa thời gian nói trên lớp, tăng thời gian

sử dụng ngôn ngữ cho HS

- Dạy học theo phương pháp gợi mở: GV chỉ gợi mở và dẫn dắt để HS tự tìm

ra lời giải đáp hoặc con đường đi của mình

- HS là chủ thể của hoạt động học tập: Tham gia học tập và hoạt động giao tiếp tích cực, chủ động, sáng tạo và với tinh thần hợp tác cao

- Động viên tất cả kiến thức có sẵn về văn hóa, xã hội cũng như ngôn ngữ của

HS trong quá trình luyện tập

- Không chỉ chú ý đến sản phẩm cuối cùng của bài luyện tập (product) mà còn chú trọng cả quá trình (process) luyện tập và phương pháp học tập của HS

Để QL tốt việc sử dụng hiệu quả các phương pháp tiếng Anh THPT, người hiệu trưởng cần làm các việc sau:

- Định hướng đổi mới phương pháp dạy học cho GV, đồng thời tạo môi trường cho GV có điều kiện tiếp cận và sử dụng các phương pháp dạy học mới, đặc biệt là các phương pháp dạy học có đi kèm với ứng dụng công nghệ thông tin

và truyền thông

- Quán triệt tinh thần dạy học tích cực, phát huy tính tích cực, chủ động của

HS trong mỗi tiết học, lấy đó làm một trong những tiêu chí đánh giá, phân loại

GV

- Thường xuyên dự giờ, thăm lớp để kiểm tra việc sử dụng các phương pháp dạy học tiếng Anh của GV để có sự điều chỉnh kịp thời

o Quản lý công tác bồi dưỡng năng lực sư phạm cho giáo viên tiếng Anh THPT

Việc bồi dưỡng nâng cao năng lực sư phạm cho GV là một việc làm vô cùng cần thiết của hiệu trưởng Nội dung bồi dưỡng bao gồm cập nhật kiến thức, hướng dẫn cải tiến phương pháp dạy học, áp dụng các phương pháp mới vào dạy học, kỹ năng sử dụng phương tiện công nghệ thông tin và truyền thông …nhằm nâng cao hiệu quả dạy học Các hoạt động bồi dưỡng gồm:

- Tổ chức dự giờ thăm lớp và rút kinh nghiệm giảng dạy nhằm giúp GV có cơ hội trao đổi chuyên môn, học hỏi lẫn nhau

- Thực hiện chuyên đề, hội thảo về đổi mới phương pháp dạy học cũng như các lớp tập huấn kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông

- Tổ chức thi viết sáng kiến kinh nghiệm, giải pháp hữu ích nhằm giúp GV tổng kết rút kinh nghiệm quá trình giảng dạy của mình, đồng thời giúp cho các GV khác tham khảo, học hỏi, đóng góp ý kiến Đây cũng là bước đầu để

họ quen dần với công tác nghiên cứu khoa học

o Quản lý việc sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học tiếng Anh

Việc đổi mới phương pháp dạy học tiếng Anh chỉ phát huy hiệu quả khi

GV có kiến thức chuyên môn vững vàng và được trang bị các phương tiện trợ giảng như thiết bị dạy học, thiết bị nghe nhìn Nếu được sử dụng hiệu quả, chúng sẽ giúp HS có hứng thú, dễ học, dễ hiểu, dễ nhớ qua đó giúp GV chuyển tải được nội dung đến HS một cách có hiệu quả nhất Tuy nhiên, cần tránh tư tưởng sử dụng chúng chỉ để thay cho phương pháp giảng dạy truyền thống nhằm tiết kiệm thời gian và công sức giảng bài

Để phát huy hiệu quả việc sử dụng phương tiện và thiết bị dạy học trong dạy học tiếng Anh, hiệu trưởng cần làm các việc sau:

- Đầu tư trang thiết bị, cơ sở vật chất phục vụ dạy học tiếng Anh (phòng Lab, máy cassette, projector, máy chiếu đa vật thể…)

- Ban hành các quy định, động viên, khuyến khích GV sử dụng phương tiện dạy học, đặc biệt các phương tiện công nghệ thông tin và truyền thông

- Tăng cường phát động, khuyến khích GV tự làm đồ dùng dạy học

- Chỉ đạo các hoạt động trao đổi kinh nghiệm về sự dụng các phương tiện dạy học trong GV

o Định hướng xây dựng môi trường sử dụng tiếng Anh cho học sinh

Nhiều công trình nghiên cứu về học ngoại ngữ nhận thấy rằng, để học ngoại ngữ hiệu quả phải đáp ứng ba điều kiện: tiếp xúc, sử dụng và động cơ Chính vì vậy, nhà trường phổ thông, nơi thiếu điều kiện tự nhiên để cho HS tiếp xúc, phải có môi trường sử dụng tiếng Anh để tạo cơ hội cho HS sử dụng tiếng Anh Hoạt động ngoại khoá là một hình thức tổ chức dạy học, là một dạng hoạt động của HS tiến hành ngoài giờ lên lớp chính thức, ngoài phạm vi quy định của chương trình bộ môn nhằm hỗ trợ cho chương trình nội khoá, góp phần hoàn thiện và phát triển nhân cách, bồi dưỡng năng khiếu và tài năng sáng tạo của HS Trong những năm qua, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp được đưa vào chương trình phổ thông nhưng việc tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp cho từng bộ môn nói chung, môn tiếng Anh nói riêng, chưa được chú trọng Thiết nghĩ, tổ chức thường xuyên các hoạt động ngoài giờ lên lớp cho môn tiếng Anh sẽ giúp HS cơ hội sử dụng tiếng Anh hiệu quả, thiết thực hơn

Muốn nâng cao hiệu quả sử dụng tiếng Anh, hiệu trưởng phải thay đổi

sự mất cân đối giữa sự lĩnh hội và sử dụng ngôn ngữ bằng các phương pháp sau:

- Khuyến khích GV tiếng Anh tăng cường tổ chức các trò chơi sử dụng ngôn ngữ trong giờ dạy của mình Việc này đòi hỏi phải có sự đồng thuận và nhất trí trong nhà trường vì nó có thể sẽ gây ảnh hưởng đến quá trình dạy học của GV khác

- Chỉ đạo tăng cường tổ chức các hoạt động ngoại khóa, chuyên đề với mục đích tạo cơ hội sử dụng tiếng Anh cho HS (như tổ chức thi hùng biện bằng tiếng Anh, diễn kịch, trò chơi)

- Định hướng tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp môn tiếng Anh

o Quản lý công tác kiểm tra, đánh giá dạy học tiếng Anh ở trường THPT

Kiểm tra, đánh giá là một hoạt động quan trọng trong hoạt động dạy học của nhà trường Kiểm tra, đánh giá nghiêm túc, hiệu quả không chỉ đánh giá đúng năng lực thực sự của HS để từ đó có những điều chỉnh kịp thời mà còn

có vai trò to lớn trong việc thúc đẩy động cơ, thái độ tích cực và sáng tạo của

HS Ngoài ra, việc kiểm tra, đánh giá trong hoạt động QL cũng nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của tổ chức và công tác QL của tổ chức

Với xu thế đổi mới hoạt động kiểm tra, đánh giá theo tinh thần “lấy người học làm trung tâm” hiện nay, GV cần phối hợp cách đánh giá truyền thống bên cạnh áp dụng những phương pháp đánh giá đa dạng khác Có thể phối hợp các hình thức kiểm tra đánh giá theo phương pháp định lượng (quantitative assessment) với các hình thức như kiểm tra thông qua các hoạt động giao tiếp (nghe, nói, đọc, viết), kiểm tra thông qua các thành phần ngôn ngữ ( ngữ âm, ngữ pháp, từ vựng ) và hình thức kiểm tra theo phương pháp

chất lượng (qualitative assessment) với các hình thức như điểm sách (critical

reviews) bằng cách yêu cầu học sinh phân tích, bình luận một đề tài dưới dạng

bài viết (essay) hoặc trình bày trước lớp (presentation); báo cáo (reports) bằng

cách viết thu hoạch về một vấn đề quan sát

Để QL tốt công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học tiếng Anh ở trường THPT hiện nay, hiệu trưởng phải làm các việc sau:

- Tổ chức cho GV học tập nắm vững quy chế đánh giá học sinh THPT Giám sát chặt chẽ quy trình kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS

- Quản lý, giám sát việc ra đề, mức độ đề kiểm tra của GV đảm bảo khách quan, công bằng trong đánh giá HS

- Chỉ đạo thực hiện tốt việc cho điểm, vào điểm, tính điểm của giáo viên Trong đó đảm bảo: ra đề kiểm tra chính xác, đúng yêu cầu; coi kiểm tra nghiêm túc, trung thực, khách quan, chấm kiểm tra đúng đáp án, biểu điểm, thời gian; trả bài kiểm tra công khai, minh bạch, tính điểm tổng kết chính xác Quản lý đánh giá kết quả học tập và rèn luyện của HS bằng phần mềm quản lý

- Xây dựng tiêu chí thi đua, khen thưởng trong dạy học và thực hiện thường xuyên, kịp thời nhằm động viên khuyến khích GV và HS

 Quản lý hoạt động học tiếng Anh của học sinh THPT

HS vừa là đối tượng vừa là chủ thể trong hoạt động dạy học Vì vậy, QL hoạt động học tiếng Anh của HS là khâu quan trọng góp phần nâng cao chất lượng dạy học bộ môn này trong nhà trường

Vấn đề QL hoạt động học tập của HS đặt ra với hiệu trưởng không phải chỉ trên bình diện khoa học giáo dục mà còn là một đòi hỏi có ý nghĩa về tinh thần trách nhiệm của nhà QLGD đối với sự nghiệp đào tạo thế hệ trẻ Thể hiện qua một số công việc sau đây:

- Quán triệt tinh thần dạy học tích cực cho GV Phải coi HS vừa là chủ thể của hoạt động học và là khách thể của của hoạt động dạy, từ đó phát huy sự đa dạng về phương pháp học tập của HS để HS một mặt vừa rèn luyện kỹ năng theo sự hướng dẫn của thầy, một mặt tự tìm ra các cách thức rèn luyện riêng

- Định hướng phương pháp học tập đặc thù của môn tiếng Anh cho HS để tránh sự tự phát, lệch hướng, thiếu tính hệ thống trong việc rèn luyện kỹ năng

- Tổ chức xây dựng và thực hiện nội quy học tập của HS

- Phát động phong trào thi đua học tập

- Hiệu trưởng chỉ đạo công tác phối hợp giữa gia đình và nhà trường để QL hoạt động học của HS

- Đổi mới tổ chức kiểm tra, đánh giá hoạt động học tập tiếng Anh của HS Áp dụng CNTT trong quản lý HS nhằm đảm bảo tính khách quan, công khai, toàn diện, thường xuyên, có hệ thống và đảm bảo tính phát triển của HS, đáp ứng được nhu cầu của mục tiêu giáo dục

1.3 ĐẶC ĐIỂM CẤU TRÚC MÔN TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Hiện nay đất nước ta đang trên đà phát triển, đã hội nhập với thế giới và khu vực trong tất cả các lĩnh vực, hơn lúc nào hết, tiếng Anh được xem như một ngôn ngữ phổ thông nhất, là phương tiện đặc biệt hữu ích phục vụ cho việc giao tiếp, trao đổi kinh tế, văn hoá… trên toàn thế giới Đối với nước ta, việc dạy và học tiếng Anh đã và đang được đặc biệt chú trọng ở tất cả các bậc học

Trong những điều kiện cần thiết để hội nhập phát triển thì ngoại ngữ là điều kiện tiên quyết, là công cụ, phương tiện đắc lực và hữu hiệu Ngày 30 tháng 9/2008 Bộ giáo dục và Đào tạo đã ra quyết định số 1400/ QĐ- TTg phê duyệt “ Đề án giảng dạy, học tập ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân Việt Nam giai đoạn 2008 -2020” Ngoại ngữ được qui định trong chương trình giáo dục là ngôn ngữ sử phổ biến trong giao dịch quốc tế Ở trường THPT thì ngoại ngữ là môn học bắt buộc Việc tổ chức dạy ngoại ngữ trong nhà trường phải đảm bảo để người học được học liên tục và có hiệu quả

Tiếng Anh với tư cách là một môn ngoại ngữ, là môn văn hóa cơ bản, bắt buộc trong chương trình giáo dục phổ thông, là một bộ phận không thể thiếu của học vấn phổ thông Tiếng Anh còn là một môn thi tốt nghiệp THPT bắt buộc đối với học sinh sau khi hoàn thành chương trình THPT Tiếng Anh như một trong các trụ cột chính cùng với các bộ môn truyền thống như Toán, Văn trong chương trình giáo dục THPT hiện nay

Khi tiếp cận dạy học môn Tiếng Anh như là một hoạt động thì cấu trúc dạy học Tiếng Anh trong trường THPT bao gồm các nhân tố: chủ thể

(người dạy và người học), đối tượng của hoạt động dạy học, mục đích, nhiệm vụ dạy học, nội dung, phương pháp, phương tiện, hình thức tổ chức dạy học, kết quả dạy học Theo đó các nhân tố của hoạt động dạy học Tiếng Anh không tồn tại biệt lập với nhau, chúng có quan hệ, tác động qua lại một cách biện chứng, phản ánh các tính quy luật của hoạt động dạy học Tiếng Anh Sự biến đổi của nhân tố này đòi hỏi sự biến đổi tương ứng, phù hợp của các nhân tố khác Do đó muốn nâng cao chất lượng và hiệu quả của hoạt động dạy học phải nâng cao chất lượng của từng nhân tố

Tiếp cận hoạt động dạy học Tiếng Anh theo quan điểm của phương pháp sư phạm tương tác thì cấu trúc hoạt động dạy học Tiếng Anh bao gồm các yếu tố: người dạy, người học và môi trường

Theo quan điểm của phương pháp sư phạm tương tác, thì người dạy là người chịu trách nhiệm hướng dẫn người học, giúp đỡ, làm cho người học hứng thú và đưa người học đến mục đích Người học là người tìm cách học và tìm cách hiểu, tìm cách chiếm lĩnh tri thức mới

Môi trường theo quan điểm sư phạm học tương tác bao gồm môi trường rộng (quan điểm, đường lối phát triển giáo dục; tốc độ phát triển kinh tế…); môi trường hẹp (cơ sở vật chất nhà trường, sự đoàn kết của tập thể giáo viên); môi trường bên trong (trình độ của thầy giáo, của học sinh); môi trường bên ngoài (xã hội, nhà trường, gia đình), môi trường vật chất và

môi trường tâm lý, tinh thần

Cũng theo quan điểm sư phạm tương tác, mỗi yếu tố thuộc cấu trúc hoạt động dạy học Tiếng Anh đảm nhận chức năng riêng biệt nhưng chúng không tồn tại rời rạc bên cạnh nhau mà chúng có quan hệ với nhau và luôn tác động qua lại lẫn nhau

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG

ANH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

THÀNH PHỐ BIÊN HÒA, TỈNH ĐỒNG NAI

1 KHÁI QUÁT ĐẶC ĐIỂM TÌNH HÌNH GIÁO DỤC THÀNH PHỐ BIÊN HÒA, TỈNH ĐỒNG NAI

1.1 Qui mô trường lớp

Các cơ sở giáo dục THPT ở thành phố Biên Hòa được hình thành với mạng lưới rộng khắp cả thành phố, tạo điều kiện thuận lợi cho việc huy động học sinh đến trường Hệ thống trường lớp được trang bị đầy đủ đáp ứng nhu cầu học tập cho học sinh từ lớp 10 đến lớp 12

1.2 Tình hình cơ sở vật chất phục vụ dạy học

Nguồn tài chính của sự nghiệp giáo dục - đào tạo ở thành phố Biên Hòa phần lớn là do ngân sách nhà nước cấp Nguồn tài chính này được dùng chủ yếu cho việc chi lương, phụ cấp và mua sắm sửa chữa cơ sở vật chất Ngành giáo dục Đồng Nai nói chung và thành phố Biên Hòa nói riêng đã sử dụng phần lớn dành cho ngành học phổ thông : chiếm tỷ lệ từ 60% đến 75% ngân sách toàn ngành

Hệ thống trường lớp được kiên cố hóa và xây mới rất khang trang Hầu hết các trường đều có các phòng học chức năng nhất là phòng học cho bộ môn tiếng Anh

Bậc Bậc THPT: Tiếp tục đẩy mạnh việc triển khai các chuyên đề do Sở,

Phòng Giáo dục và Đào tạo xây dựng với trọng tâm là phát huy tính tích cực

của học sinh, sự chủ động của người dạy trong quá trình dạy – học; đảm bảo

các điều kiện cần thiết, cơ bản giúp học sinh nắm vững bài học và tập làm

quen với cách học tập mới theo tinh thần đổi mới nội dung, chương trình và

phương pháp học tập, góp phần khắc phục và hạn chế tối đa cách dạy chủ

yếu “ đọc chép”, ảnh hưởng đến khả năng phát huy tính sáng tạo của học sinh

Đồng thời, để tăng tính hiệu quả trong dạy học và đảm bảo việc dạy học theo

đúng khung chương trình của Bộ GDĐT Việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ

thông tin, tích cực sử dụng đồ dùng dạy học, nâng cao hiệu quả các tiết thí

nghiệm, thực hành đã giúp khắc sâu kiến thức cho học sinh, giúp các em có

thể vận dụng kiến thức đã học, đáp ứng yêu cầu đạt chuẩn kiến thức và kĩ năng

của chương trình Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số đơn vị, giáo viên chưa

thực sự tập trung vào chất lượng, thiếu sự đánh giá và rút kinh nghiệm nghiêm

túc, do vậy kết quả chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến kết quả chung của đơn vị và

ngành Mặt khác, khó khăn lớn nhất là cơ sở vật chất, thiết bị đồ dùng dạy học

còn thiếu, hư hỏng, không kịp thay thế, đã phần nào ảnh hưởng đến việc dạy

học và kết quả học tập của học sinh

Tiếp tục thực hiện các nhiệm vụ chung của cấp học, triển khai có hiệu

quả sáng tạo các cuộc vận động “Xây dựng trường học thân thiện, Học sinh

tích cực đến trường”, tăng cường công tác quản lý học sinh, tăng cường các

giải pháp giảm tỷ lệ học sinh yếu, kém, bỏ học, tăng tỷ lệ học sinh khá, giỏi

Ứng dụng công nghệ thông tin để đổi mới phương pháp dạy học Tiếp

tục tham gia hội thi giáo viên giỏi trường, tỉnh, cụ thể:

- Tiếp tục triển khai thực hiện dạy học theo chuẩn kỹ năng, kiến thức

- Tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá học sinh

- Giảng dạy các môn văn hóa kết hợp giảng dạy những giá trị truyền thống văn

hóa, lịch sử Đồng Nai

- Kết hợp giáo dục tri thức và giáo dục thể chất, đảm bảo sự phát triển toàn diện của học sinh: Đức, Trí, Mĩ

2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG THPT THÀNH PHỐ BIÊN HÒA TỈNH ĐỒNG NAI

2.1 Khái quát về điều tra thực trạng

Để có cơ sở khoa học cho việc điều tra thực trạng và đề xuất các giải pháp, chúng tôi tiến hành tổ chức nghiên cứu trên khách thể gồm CBQL, GV

và HS của các trường THPT thành phố Biên Hòa với mẫu đại diện gồm 10 trường sau:

Trường Trung học phổ thông chuyên Lương Thế Vinh, Ngô Quyền, Trấn Biên, Nguyễn Trãi, Nguyễn Hữu Cảnh, Nam Hà, Tam Phước, Lê Hồng Phong, Chu Văn An, Tam Hiệp

Chúng tôi lập phiếu khảo sát về thực trạng quản lí hoạt động day học tiếng Anh hiện nay, thực trạng sử dụng các giải pháp hiện nay và các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng quản lí dạy học tiếng anh tại thành phố Biên Hòa

Chúng tôi chọn mẫu nghiên cứu trong đề tài này bao gồm 400 học sinh,

30 CBQL và 90 giáo viên trực tiếp giảng dạy môn tiếng Anh của 10 trường kể trên làm mẫu đại diện khảo sát cho các trường THPT thuộc thành phố Biên Hòa Ngoài ra, chúng tôi còn thu thập số liệu từ các báo cáo tổng kết của các đơn vị trường THPT, của Sở GD & ĐT hằng năm để phục vụ cho việc điều tra thực trạng và đề xuất các giải pháp có cơ sở khoa học và tính hiệu quả cao

2.2.2 Mức độ thực hiện

Kết quả khảo sát mức độ thực hiện phân công giảng dạy cho GV

Bảng 2.1 Phân công giảng dạy cho GV

ĐL

TC

Thứ bậc

1 Căn cứ vào khả

năng chuyên môn của GV 2,57 0,96 1 1,66 1,27 2 51,645 0,000

2 Căn cứ vào nguyện

vế nào Thiên tả hay khuynh hữu đều sẽ không thể đạt được mục tiêu mong muốn Vì thế, để phát huy được tính tích cực của việc phân công giảng dạy cho GV, người CBQL phải biết vận dụng khéo léo cả hai nội dung trên

Kết quả khảo sát mức độ thực hiện QL chương trình, kế hoạch dạy học

bộ môn tiếng Anh

Bảng 2.2 QL chương trình, kế hoạch dạy học bộ môn tiếng Anh

ĐL

TC

Thứ bậc

2 Yêu cầu tổ chuyên môn,

GV lập kế hoạch của năm

học, học kỳ và kiểm tra,

duyệt kế hoạch

2,87 0,31 2 2,65 0,83 3 12,92

8 0,001

3 Tổ chức theo dõi việc thực

hiện chương trình từng tuần,

cả năm” cũng hết sức quan trọng nhưng GV lại đánh giá cao hơn CBQL Điều này cho thấy bản thân GV dù muốn hay không cũng phải thực hiện theo đúng phân phối chương trình quy định của Bộ GD&ĐT, không thể tùy tiện cắt xén

chương trình dạy học” thì GV khá e ngại, không mạnh dạn vì sợ bị xử lý trong khi CBQL thì đánh giá cao hơn vì đây là biện pháp có tính pháp lý Do vậy vấn đề QL chương trình, kế hoạch dạy học bộ môn tiếng Anh hay bất cứ bộ môn nào trong nhà trường đều có tính bắt buộc phải thực hiện nhằm đảm bảo tính pháp lý của nội dung chương trình của Bộ GD&ĐT đề ra

Kết quả khảo sát mức độ thực hiện QL việc chuẩn bị bài lên lớp của GV

bộ môn tiếng Anh

Bảng 2.3 QL việc chuẩn bị bài lên lớp của GVBM tiếng Anh

ĐL

TC

Thứ bậc

1 Hướng dẫn các quy định,

yêu cầu soạn bài, cung cấp SGK,

tài liệu bộ môn cho GV

Sư phạm và uy tín với cha mẹ HS Thực hiện việc kiểm tra, ký duyệt giáo án định

kỳ là trách nhiệm của người CBQL giáo dục cũng được phần lớn GV đồng thuận nên công tác QL này đều được CBQL và GV đánh giá cao như nhau Vấn đề QL việc chuẩn bị bài lên lớp của GV bộ môn tiếng Anh là công việc thường xuyên của CBQL nhằm khắc phục bệnh kinh nghiệm, chủ quan của GV Kiểm tra, ký duyệt giáo án định kỳ ch ng qua là chỉ là thủ tục hành chính của CBQL mà quan trọng hơn cả là ý thức trách nhiệm, tính tự giác thực hiện của từng GV Do đó, việc chuẩn

bị bài lên lớp là trách nhiệm của mọi GV không được xem thường nhằm tránh