Xuất phát từ tầm quan trọng của công tác giáo dục đạo đức học sinh trong nhà trường THPT, căn cứ thực trạng công tác giáo dục đạo đức và công tác quản lý giáo dục đạo đức học sinh ở trườ
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
TRƯỜNG THPT TRẦN PHÚ
Mã số: (Do HĐKH Sở GD&ĐT ghi)
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRẦN PHÚ
Người thực hiện: Lê Việt Hùng
Lĩnh vực nghiên cứu:
- Quản lý giáo dục
- Phương pháp dạy học bộ môn:
- Lĩnh vực khác:
Có đính kèm: Các sản phẩm không thể hiện trong bản in SKKN
Mô hình Phần mềm Phim ảnh Hiện vật khác
NĂM HỌC 2012-2013
Trang 2SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC
1 Họ và tên: Lê Việt Hùng
2 Ngày tháng năm sinh: 25 - 05 - 1972
8 Đơn vị công tác: Trường THPT Trần Phú
II TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO
- Học vị cao nhất: Cử nhân
- Năm nhận bằng: 1993
- Chuyên ngành đào tạo: Ngữ văn
III KINH NGHIỆM KHOA HỌC
- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Giảng dạy bộ môn Ngữ văn
- Số năm có kinh nghiệm: 20 năm
- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây:
o Nâng cao chất lượng dạy – học Văn
o Đổi mới phương pháp ôn tập môn Văn 12
o Áp dụng CNTT trong soạn và dạy bài Luật thơ – Ngữ văn lớp 12
o Tổ chức khoa học lao động quản lý trong bộ máy nhà trường ở trường THPT Trần Phú
o Ứng dụng CNTT trong thiết kế đồ dùng dạy học, soạn và lên lớp bài Đàn ghi ta của Lor-ca – Ngữ văn lớp 12
-o0o -
Trang 3THUYẾT MINH SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRẦN PHÚ
mà không có đức là người vô dụng” Trong nhà trường, Người cũng đă từng yêu cầu: “Dạy cũng như học phải biết chú trọng cả Tài lẫn Đức Đức là đạo đức cách mạng Đó là cái gốc rất quan trọng”
Trong tình hình hiện nay ở đất nước ta, vấn đề giáo dục toàn diện cho học sinh, đặc biệt là vấn đề giáo dục đạo đức càng trở lên cấp thiết Trước xu thế mở cửa, hội nhập quốc tế ngày càng diễn ra mạnh mẽ, một số giá trị và chuẩn mực đạo đức truyền thống gặp những thách thức lớn trước sự xâm nhập của văn hoá nước ngoài, của lối sống phương Tây cũng như sự tác động của cơ chế thị trường Thanh thiếu niên là lứa tuổi vốn nhạy cảm với cái mới, nhưng kinh nghiệm sống còn hạn chế, nên rất dễ bị cuốn vào vòng xoáy của những cám dỗ về vật chất, dễ mắc các tệ nạn xã hội và sa vào vòng ảnh hưởng của lối sống thực dụng, hưởng thụ vật chất, muốn thoát ly khỏi sự kiểm soát của gia đình, nhà trường và xã hội Tình trạng thanh thiếu niên mắc vào các tệ nạn xã hội, vi phạm đạo đức, vi phạm pháp luật ngày càng gia tăng và có chiều hướng diễn biến phức tạp, đặc biệt là các tệ nạn tiêu cực xã hội, tình trạng bạo lực, lối sống buông thả,…bắt đầu xâm nhập vào học đường gây rất nhiều lo lắng cho các bậc phụ huynh Đánh giá thực trạng này, văn kiện Hội nghị Ban chấp hành Trung ương 2 khoá VIII của Đảng nhấn mạnh: “Đặc biệt đáng lo ngại là một bộ phận học sinh sinh viên có tình trạng suy thoái về đạo đức, mờ nhạt về lý tưởng, theo lối sống thực dụng, thiếu hoài bão lập thân, lập nghiệp vì tương lai bản thân và đất nước”
Xuất phát từ tầm quan trọng của công tác giáo dục đạo đức học sinh trong nhà trường THPT, căn cứ thực trạng công tác giáo dục đạo đức và công tác quản lý giáo dục đạo đức học sinh ở trường THPT Trần Phú hiện nay, bằng kinh nghiệm
công tác quản lý bản thân những năm qua, tôi chọn đề tài: “Một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức học sinh ở trường Trung học phổ thông Trần Phú”
Trang 4II TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
1 Cơ sở lý luận và thực tiễn
a Cơ sở lý luận:
Luật giáo dục (2005) xác định mục tiêu của giáo dục Việt Nam là “giúp học
sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kĩ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân chuẩn bị học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”
Đại hội XI của Đảng đã đề ra quan điểm: “Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa và hội nhập quốc tế, trong đó đổi mới cơ chế quản lý giáo dục và đào tạo, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý là khâu then chốt Tập trung nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, coi trọng giáo dục đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành, khả năng lập nghiệp Đổi mới cơ chế tài chính giáo dục Đổi mới mạnh mẽ nội dung, chương trình, phương pháp dạy và học”
Chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam giai đoạn 2009 - 2020 (Dự thảo lần thứ 14) cũng nêu rõ: Giáo dục và đào tạo có sứ mạng đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, góp phần xây dựng nền văn hóa tiên tiến của đất nước trong bối cảnh toàn cầu hóa, đồng thời tạo lập nền tảng và động lực công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Giáo dục và đào tạo phải góp phần tạo nên một thế hệ người lao động có tri thức, có đạo đức, có bản lĩnh trung thực, có tư duy phê phán, sáng tạo, có kĩ năng sống, kĩ năng giải quyết vấn đề và kĩ năng nghề nghiệp để làm việc hiệu quả trong môi trường toàn cầu hóa, vừa hợp tác vừa cạnh tranh
Để thực hiện được những điều đó đòi hỏi người quản lý trong trường THPT phải có các biện pháp hữu hiệu phối hợp sức mạnh của nhiều lực lượng trong và ngoài nhà trường nhằm giáo dục toàn diện học sinh, trong đó có giáo dục đạo đức
b Cơ sở thực tiễn:
Trường THPT Trần Phú có tiền thân là trường Vừa học Vừa làm Cấp III Cao Su, được thành lập từ năm 1977 với mục tiêu giảng dạy, đào tạo con em công nhân Công ty cao su Đồng Nai Năm 2006, trường được UBND Tỉnh Đồng Nai đầu tư xây dựng mới, tại một địa điểm thoáng mát, thuộc địa bàn xã Suối Tre, cạnh Quốc lộ 1A, đường vào Khu du lịch Suối Tre Đồng thời, UBND Tỉnh Đồng Nai
đã ra quyết định đổi tên trường THPT Cao Su thành trường THPT Trần Phú Trường có cơ sở vật chất khang trang, thoáng mát, cảnh quan đẹp vào loại nhất, nhì trong các trường THPT của tỉnh Đồng Nai
Do phạm vi tuyển sinh lớp 10 rộng (tuyển cả những học sinh ở các huyện lân cận như Thống Nhất, Xuân Lộc, Cẩm Mỹ ) nên học sinh của trường Trần Phú
đa số nhà ở xa trường, gặp nhiều khó khăn trong việc đi học hàng ngày Một số học sinh được phụ huynh đưa đón, nhưng đa số các em đi xe buýt hoặc tự đi xe máy đến trường, trong số đó, nhiều em chưa đủ tuổi chạy xe máy Một số học sinh thì thuê nhà trọ khu vực xung quanh trường để thuận tiện trong việc đi học hàng ngày Nhưng trong số này, nhiều em do thiếu sự quản lý nên ham chơi, không tự giác học,
Trang 5Với những đặc điểm đó nên mặc dù những năm qua, công tác giáo dục đạo đức cho học sinh ở trường THPT Trần Phú đã được quan tâm nhưng thực tế, tình hình đạo đức của học sinh vẫn còn nhiều điều “nhức nhối” Vẫn còn tình trạng học sinh vi phạm nội quy nhà trường như: thường xuyên đi học trễ, nghỉ học không lý
do, hút thuốc lá, đánh nhau, vi phạm luật giao thông
Căn cứ nội dung các văn bản của Ngành: công văn số 1656/SGDĐT-GDTrH
ngày 04/9/2012 về việc Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ Giáo dục Trung học Phổ thông năm học 2012-2013; công văn số 177/KH-SGD-ĐT ngày 28/01/2013 về Tăng cường công tác giáo dục đạo đức lối sống, kĩ năng sống cho học sinh trong trường học trên địa bàn tỉnh Đồng Nai từ nay đến năm 2015; căn cứ tình hình thực
tiễn về công tác giáo dục đạo đức ở trường THPT Trần Phú, với tư cách là một nhà quản lý, tôi mạnh dạn đề ra một số nội dung biện pháp để thực hiện các giải pháp của đề tài như sau:
2 Nội dung, biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài
a Nâng cao vai trò của chi bộ Đảng, Ban giám hiệu trong công tác quản lý
giáo dục đạo đức học sinh
i Vai trò lãnh đạo của chi bộ Đảng và tính tiên phong gương mẫu của đảng
viên
Trường THPT Trần Phú có một chi bộ Đảng với 22 đảng viên Cấp ủy Đảng gồm 3 đồng chí Nhìn chung, cấp ủy Đảng nhà trường đã phát huy được vai trò lãnh đạo của mình Các nhiệm vụ chính trị của nhà trường, trong đó có công tác giáo dục đạo đức học sinh, đều được đem ra bàn bạc, thảo luận trong chi bộ và đưa vào nghị quyết hàng tháng để thực hiện
Vai trò, trách nhiệm của đảng viên được đề cao Các đảng viên đều được giao những trọng trách trong bộ máy nhà trường và phụ trách các mảng thi đua Để quản lý học sinh lớp 12 ôn tập thi tốt nghiệp kết quả cao, chi bộ giao cho mỗi đồng chí đảng viên phụ trách một lớp, cùng với GVCN đôn đốc, nhắc nhở học sinh ôn tập, nâng cao chất lượng sau mỗi lần thi thử do trường tổ chức
ii Vai trò chỉ đạo, tổ chức của Ban Giám hiệu
Trường THPT Trần Phú có 03 đồng chí trong Ban Giám hiệu (BGH) hoạt động tương đối đều tay, phát huy được chức năng, vai trò của mình Căn cứ nghị quyết chi bộ và tình hình thực tế của trường, hàng tháng, BGH lên kế hoạch hoạt động cụ thể
Trong công tác giáo dục đạo đức học sinh, BGH chỉ đạo Đoàn thanh niên tổ chức nhiều hoạt động trong năm học cho ĐVTN theo chủ điểm hàng tháng Chú ý đến tính giáo dục khi tổ chức các hoạt động Chẳng hạn, khi duyệt các chương trình văn nghệ, loại những tiết mục không đúng chủ đề hoặc học sinh biểu diễn có những trang phục, động tác…phản cảm Trong thi đấu thể thao, yêu cầu đưa vào điều lệ những quy định có tính giáo dục như loại đội thi đấu có lời nói, hành vi không có văn hóa…
BGH cũng làm tốt công tác phối hợp với các cơ quan chức năng trên địa bàn
để góp phần giáo dục đạo đức học sinh Phối hợp với công an thị xã Long Khánh
tổ chức nói chuyện chuyên đề trước cờ, tuyên truyền về Luật giao thông, Luật Phòng chống ma túy và TNXH Đồng thời, phối hợp với công an TX Long Khánh,
Trang 6công an xã Suối Tre, kiểm tra việc chấp hành Luật giao thông của học sinh khi đi
xe máy đến trường, kiên quyết không cho những học sinh chưa đủ tuổi đi xe máy gửi xe trong trường, hạ bậc hạnh kiểm đối với những học sinh vi phạm luật giao thông quá 01 lần khi có giấy thông báo của cơ quan công an…
Chỉ đạo sơn sửa các khẩu hiệu, panô, áp phích trong sân trường có nội dung tuyên tuyền, giáo dục về đạo đức, lối sống, ATGT, Ma túy - TNXH, vệ sinh môi trường để nâng cao ý thức chấp hành của học sinh
Chỉ đạo Quản sinh và BCH Đoàn trường thường xuyên kiểm tra việc chấp hành đồng phục, tác phong của học sinh khi đến lớp Theo đó, các thànhh viên trong BCH Đoàn trường cắt cử lịch trực, phối hợp với Quản sinh, mỗi buổi học đến trước 15 phút, đứng ở cổng trường để kiểm tra đồng phục, tác phong học sinh Những học sinh vi phạm kiên quyết không cho vào lớp học và mời CMHS để phối hợp giáo dục
Một trong những phương pháp giáo dục hiệu quả là phương pháp nêu gương BGH nhà trường chỉ đạo Công đoàn làm tốt công tác thi đua, đồng thời, động viên, nhắc nhở công đoàn viên thực hiện tốt nội quy cơ quan để học sinh noi theo
Các khẩu hiệu, panô, áp phích trong sân trường
Trang 7Điều 34, Điều lệ trường Trung học phổ thông quy định hành vi, ngôn ngữ ứng xử, trang phục của giáo viên: “Hành vi, ngôn ngữ ứng xử của giáo viên phải mẫu mực, có tác dụng giáo dục đối với học sinh”; “Trang phục của giáo viên phải chỉnh tề, phù hợp với hoạt động sư phạm, theo quy định của Chính phủ về trang phục của viên chức Nhà nước”
Theo đó, nhà trường yêu cầu CB, GV, CNV phải có hành vi, ngôn ngữ, ứng
xử mẫu mực; thực hiện tốt giờ giấc làm việc, lên lớp; trang phục khi đến trường đúng quy định; không được hút thuốc lá trong trường…Cho lắp hệ thống gương soi ở các lối lên cầu thang, vào lớp học để nhắc nhở cả giáo viên và học sinh luôn thực hiện nghiêm túc tác phong, trang phục khi đến trường
b Phát huy vai trò trách nhiệm và không ngừng bồi dưỡng, nâng cao năng
lực của đội ngũ giáo viên chủ nhiệm (GVCN) trong giáo dục đạo đức
học sinh
i Phát huy vai trò trách nhiệm của đội ngũ GVCN
GVCN có vai trò quan trọng trong việc giáo dục học sinh GVCN là cầu nối giữa Hiệu trưởng, các tổ chức trong trường, các giáo viên bộ môn với tập thể học sinh lớp chủ nhiệm Nói một cách khác, GVCN là người đại diện hai phía, một mặt đại diện cho các lực lượng giáo dục của nhà trường, mặt khác đại diện cho tập thể học sinh
Với tư cách là đại diện cho tập thể các nhà sư phạm, GVCN có trách nhiệm truyền đạt tới học sinh của lớp chủ nhiệm tất cả yêu cầu, kế hoạch giáo dục của nhà trường tới tập thể và từng học sinh của lớp chủ nhiệm không phải bằng mệnh lệnh
mà bằng sự thuyết phục, cảm hóa, bằng sự gương mẫu của người giáo viên chủ nhiệm, để mục tiêu giáo dục được học sinh chấp nhận một cách tự giác, tự nguyện Với kinh nghiệm sư phạm và uy tín của mình, GVCN có khả năng biến những chủ trương, kế hoạch đào tạo của nhà trường thành chương trình hành động của tập thể lớp và của mỗi học sinh
Để phát huy vai trò quan trọng đó của GVCN, cần xây dựng một số biện pháp cụ thể sau:
Hệ thống gương soi trong trường
Trang 8Thứ nhất, xây dựng quy chế đối với GVCN Từ năm học 2012-2013, nhà trường đã xây dựng quy chế đối với GVCN Kết quả thực hiện quy chế này sẽ là căn cứ để xếp thi đua đối với giáo viên Căn cứ kết quả công tác chủ nhiệm, công tác chuyên môn và các công tác khác, Hiệu trưởng sẽ quyết định việc khen thưởng cuối học kỳ, cuối năm, ký quyết định tăng lương theo định kỳ đối với giáo viên hoàn thành tốt hoặc quyết định đình chỉ công tác chủ nhiệm của GV vi phạm quy chế hoặc không thực hiện được các yêu cầu giáo dục của nhà trường; không được học sinh và phụ huynh tín nhiệm Những giáo viên bị đình chỉ công tác chủ nhiệm xem như không hoàn thành nhiệm vụ năm học
Thứ hai, chọn lựa đội ngũ GVCN phù hợp với khối lớp và đối tượng học sinh Ở trường THPT Trần Phú, nhà trường chú trọng 2 khối lớp đầu và cuối cấp Lớp 10, các em học sinh chuyển cấp, còn bỡ ngỡ nhiều cái trước môi trường mới, chương trình học mới Lớp 12, học sinh phải nỗ lực hết mình để vượt qua kỳ thi Tốt nghiệp THPT và sau đó là các kỳ thi đại học, cao đẳng Vì vậy, nhà trường bố trí ở hai khối lớp này những giáo viên chủ nhiệm “cứng” nhất, nhiều kinh nghiệm trong giảng dạy và giáo dục học sinh
Thứ ba, có chế độ ưu đãi, khen thưởng, động viên đối với GVCN Vai trò, trách nhiệm của GVCN rất lớn và để làm tốt công tác chủ nhiệm, người giáo viên tốn rất nhiều công sức Thế nhưng, hiện tại, chế độ cho GVCN chỉ là trừ 4 tiết trong 17 tiết tiêu chuẩn của giáo viên THPT Trong những năm học vừa qua, nhà trường luôn khen thưởng, động viên kịp thời đối với những GVCN có thành tích trong công tác chủ nhiệm lớp như: duy trì tốt sĩ số, đưa lớp vươn lên các thứ hạng cao trong thi đua…biểu dương trước hội đồng sư phạm và học sinh toàn trường
ii Bồi dưỡng, nâng cao năng lực của đội ngũ GVCN
Học sinh THPT thuộc lứa tuổi có nhiều chuyển biến phức tạp về mặt tâm sinh lý Ở lứa tuổi này, các em không còn nhỏ, nhưng cũng chưa phải là người lớn Các em đã tự ý thức bản thân và luôn muốn khẳng định mình nhưng vẫn còn bồng bột trong suy nghĩ, việc làm Chính vì vậy, trong nhà trường phổ thông, việc giáo dục học sinh luôn là vấn đề khó, nhất là đối với các GVCN tuổi đời, tuổi nghề chưa cao
Để nâng cao năng lực đội ngũ GVCN, trong các năm học qua, trường đã tổ chức cho GV tham gia đầy đủ các lớp tập huấn về công tác GVCN do Sở GD&ĐT Đồng Nai tổ chức Tổ chức tốt việc tập huấn tại đơn vị cho đội ngũ GVCN Phân công các GVCN có thâm niên trong nghề, kèm cặp, giúp đỡ các GVCN còn thiếu kinh nghiệm trong quản lý, giáo dục học sinh…
Bên cạnh đó, BGH nhà trường cũng tăng cường công tác kiểm tra chuyên đề GVCN để kịp thời nhắc nhở, chấn chỉnh những giáo viên thiếu trách nhiệm, buông lỏng việc quản lý học sinh, để nhiều học sinh trong lớp vi phạm nội quy nhà trường, không duy trì tốt sĩ số, phong trào thi đua của lớp kém…
c Nâng cao ý thức trách nhiệm của giáo viên bộ môn (GVBM) trong công
tác giáo dục đạo đức học sinh
Căn cứ nhiệm vụ của giáo viên bộ môn được quy định trong Điều lệ trường THPT, hiệu trưởng xây dựng quy định nhiệm vụ, trách nhiệm, quyền hạn của
Trang 9GVBM trong việc tham gia giáo dục đạo đức học sinh Theo đó, GVBM, bên cạnh nhiệm vụ giảng dạy chuyên môn còn có nhiệm vụ giáo dục đạo đức học sinh
Đối tượng học sinh ở trường THPT Trần Phú khi tuyển vào lớp 10 điểm chuẩn thấp, đồng nghĩa với chất lượng học lực và hạnh kiểm không cao Do vậy, GVBM khi vào lớp không chỉ chăm chú vào việc dạy để hoàn thành giáo án mà phải quan sát học sinh để chấn chỉnh, nhắc nhở những sai phạm của các em về mặt đạo đức, tác phong thể hiện qua ăn mặc, đầu tóc, lời nói, hành vi…
Trong quá trình giảng dạy, GVBM cần có sự lồng ghép, liên hệ thực tế để giáo dục đạo đức học sinh Đặc biệt, đối với môn Giáo dục công dân, GVBM cần khai thác triệt để các nội dung giáo dục đạo đức trong các tiết học
Cuối năm, chỉ những giáo viên thực hiện tốt hai nhiệm vụ giảng dạy và giáo
dục thì mới được xét các danh hiệu: Lao động tiên tiến, Chiến sỹ thi đua
d Phát huy vai trò xung kích, sáng tạo của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh
trong giáo dục đạo đức học sinh
i Chỉ đạo giáo dục đạo đức học sinh qua các nội dung thi đua
Mỗi đầu năm học, chỉ đạo cho Đoàn trường lập kế hoạch và phát động thi đua giữa các lớp Thành lập đội Cờ đỏ để kiểm tra thực hiện nội quy nhà trường của ĐVTN học sinh và chấm điểm thi đua các lớp Cuối tuần có tổng hợp kết quả
và công bố xếp loại, đánh giá thi đua vào buổi chào cờ đầu tuần Biểu dương những tập thể lớp đạt các thứ hạng cao, đồng thời phê bình và phân công lao động đối với những lớp bị xếp loại yếu, kém trong tuần
Tổ chức cho ĐVTN ký kết đầu năm học cam kết không thử, không tàng trữ, không sử dụng, buôn bán ma túy và các chất gây nghiện khác Vận động 100% ĐVTN tham gia cuộc thi tìm hiểu ATGT với chủ đề: “An toàn giao thông cho nụ cười ngày mai” do Bộ GD-ĐT phối hợp với Honda Việt Nam tổ chức
Các bản cam kết của học sinh
Trang 10Tổ chức nhiều phong trào VHVN-TDTT như thi văn nghệ, thi cắm hoa, báo tường, báo ảnh, thi đấu bóng chuyền, bóng đá, các trò chơi dân gian…nhằm tạo không khí vui tươi, sôi nổi, đồng thời qua những hoạt động này, giáo dục học sinh
về truyền thống dân tộc, truyền thống nhà trường, giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống…
Bài thi tìm hiểu ATGT của học sinh
Thi đấu bóng chuyền giữa các lớp
