SKKN VAI TRÒ của HOẠT ĐỘNG NGOÀI GIỜ đối với VIỆC NÂNG CAO ý THỨC học tập CHO học SINH bổ túc THPT

Hay chỉ thị 4 2 8 CT- BGDDT kế hoạch liên ngành số 7575 KHLN BGDDT – Giữa bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch- Bộ GD-ĐT- Trung Ương Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh triển khai phong trào

BM01-Bìa SKKN

SỞ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI Đơn vị : Trường Bổ Túc Văn Hóa Tỉnh Đồng Nai



VAI TRÒ CỦA HOẠT ĐỘNG NGOÀI GIỜ

ĐỐI VỚI VIỆC NÂNG CAO Ý THỨC HỌC TẬP CHO HỌC SINH

BỔ TÚC THPT

Người thực hiện : Trần Thị Thu Hạnh

Lĩnh vực nghiên cứu :

Quản lý giáo dục □ Phương pháp dạy học bộ môn  Phương pháp giáo dục □

Lĩnh vực khác □

Có đính kèm :

□Mô hình □Phần mềm □Phim ảnh Hiện vật khác

Năm học : 2012-2013

BM02-LLKHSKKN

SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC

I THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN

1 Họ và tên : Trần Thị Thu Hạnh

2 Ngày tháng năm sinh : 12 – 3 – 1982

3 Nam, nữ : Nữ

4 Địa chỉ : 1888/12/39 – Khu phố 6 – Trung Dũng – Biên Hòa

5 Điện thoại : 061 3946184

6 Fax : E- mail : tranthuhanh99@gmail.com

7 Chức vụ : Giáo viên

8 Đơn vị công tác : Trường Bổ Túc Văn Hóa Tỉnh Đồng Nai

II TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO

- Học vị cao nhất : Cử nhân

- Năm nhận bằng : 2005

- Chuyên ngành đào tạo : Hóa Học

III KINH NGHIỆM KHOA HỌC

- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm : Hóa học

- Số năm có kinh nghiệm : 7 năm

- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây : 0

BM03-TMSKKN Tên sáng kiến kinh nghiệm:

VAI TRÒ CỦA HOẠT ĐỘNG NGOÀI GIỜ ĐỐI VỚI VIỆC NÂNG CAO Ý

THỨC HỌC TẬP CHO HỌC SINH BỔ TÚC THPT

A ĐẶT VẤN ĐỀ

I tài:

1)C :

Giáo dục Việt Nam trong thập niên đầu tiên c a thế kỉ 21 chứng kiến sự chuyển biến to lớn

t nội tại và cả sự tác động t phía ã hội Lộ trình đổi mới chương trình, đổi mới phương pháp, thay sách giáo khoa như là một bước đột phá c a giáo dục nhằm nâng cấp một sản

ph m đặc biệt- con người- nhằm b t kịp u thế toàn cầu hóa c a thời đại và bước đầu đã cho thấy những kết uả rất đáng ghi nhận Phong trào thi đua ây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực đang t ng bước tạo ra môi trường giáo dục lành mạnh, g n bó và đáp ứng tối đa dự đ i h i c a thực ti n Những năm gần đây Đảng, nhà nước, ngành đã dành những

sự uan tâm đầu tư đáng kể cho giáo dục Những chính sách, ch trương mới liên tục đư c cập nhật đã m ra những lối đi mới cho sự phát triển c a giáo dục nước nhà Chỉ thị 40CT/TW c a Ban Bí thư Trung Ương Đảng về việc nâng cao ph m chất chính trị và năng lực nghề nghiệp cho đội ngũ cán bộ uản lí và giáo viên, Luật giáo dục 2 5 đư c Quốc hội thông ua, các chỉ thị c a chính ph uan tâm đến đạo đức nhà giáo Hay chỉ thị

4 2 8 CT- BGDDT kế hoạch liên ngành số 7575 KHLN BGDDT – Giữa bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch- Bộ GD-ĐT- Trung Ương Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh triển khai phong trào thi đua ây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực là những minh chứng r n t nhất cho tham vọng đổi mới toàn diện nền giáo dục nước nhà Tuy nhiên, do hạn chế năng lực c a người dạy, người học, hạn chế về điều kiện cơ s vật chất và môi trường dạy học nên công bằng mà nói để nhanh chóng đuổi kịp các nền giáo dục tiên tiến trong khu vực và trên thế giới thì sự n lực tự vận động là điều chúng ta không thể không uan tâm Trong đó, vai tr c a người thầy đư c ác định như là yếu tố mấu chốt để giải uyết kịp thời những bức bách, mâu thu n đang hiện hữu trong nền giáo dục chúng ta Vì

vậy, sự trăn tr cho m i giờ dạy, m i môn học là điều mà m i giáo viên như chúng tôi không thể không quan tâm

2) C :

Qua gần 5 năm trực tiếp đứng lớp, ua nghiên cứu các tài liệu, tìm hiểu t các phương tiện truyền thông và thông tin đại chúng và đặc biệt t thực tế việc dạy, việc học tại trường BTVH tỉnh Đồng Nai, bản thân tôi nhận thấy v n c n nhiều vấn đề không thể không trăn tr

T thực ti n dạy học BT THPT nói chung và thực ti n dạy học trường BTVH tỉnh Đồng Nai nói riêng, theo nhận xét chung c a các phương tiện thông tin đại chúng học sinh chúng

ta hiện nay khó tập trung, không kiên nh n, không chịu khó như học trò ngày ưa Điều đó là hoàn toàn tất yếu do sự thay đổi c a xã hội hiện đại- sự phát triển kinh tế, đời sống đư c nâng cao, thông tin ngoại lai tràn ngập, nhiều nền văn hóa khác đư c du nhập vào nước ta nhờ báo chí, truyền hình và mạng Internet…làm cho con người thực tế, thực dụng hơn Tuy

xã hội có nhiều thay đổi, mà phương pháp giáo dục c a ta v n còn kém thu hút các em Đặc biệt là đối tư ng học sinh bổ túc THPT, gồm đa số là học sinh chưa ngoan, gia đình ít quan tâm Để làm cho các em tập trung vào việc học thì dạy học trên lớp rất khó khăn vì các em chưa ý thức đư c tầm quan trọng cũng như cái hay, cái đẹp c a việc học Qua các hoạt động

c a Đoàn thanh niên, tôi nhận thấy đối tư ng học sinh BT THPT rất thích tham gia các hoạt động thực tế như nấu ăn, các trò chơi dân gian, vẽ tranh…Điều đó chứng t các em thiên về hướng ngoại nhiều hơn Theo câu nói c a Bác Dĩ bất biến, ứng vạn biến - đối với học sinh đặc biệt thì ta cũng phải có phương pháp giáo dục đặc biệt thì mới đạt đư c mục đích giáo dục Theo cách giáo dục hiện nay - v n còn tồn tại phổ biến trong hầu hết các trường THPT

c a Việt Nam là thầy giảng và trò ghi chép; nếu có hoạt động thì cũng rất ít và ch yếu là phương pháp vấn đáp…chỉ phù h p với các học sinh ngoan, gương m u, biết nghe lời thầy

cô, lư ng kiến thức nền tảng tương đối khá Số học sinh này thực tế chỉ chiếm khoảng 10% đến tối đa 35% Những học sinh này là những học sinh ít phải giáo dục đạo đức - ý thức Trong khi đó đa số học sinh BT THPT vi phạm l i mất trật tự, không nghe lời là nhiều nhất- chiếm 70% số l i trong sổ đầu bài Các l i này đa số là: mất trật tự, làm việc riêng (đọc truyện, đọc báo, sử dụng điện thoại), ng l i tác phong Các giáo viên ch nhiệm rất vất vả trong việc giáo dục các em Theo phân loại về kiểu người học c a McCarthy (1980); bắt nguồn từ công trình nghiên cứu của Tiến sĩ Bandier, R và Grinder,J trên lãnh vực của chương trình Neuro – Linguistic Programming , các em thuộc học sinh thích sự di chuyển, thuộc nhóm học sinh bình thường và năng động- bản năng và không độc lập Như vậy muốn giáo dục đư c các em thì trước hết phải thay đổi phương pháp dạy - học Và phương pháp giáo dục ngoài giờ là phương pháp khá hiệu uả với đối tư ng học sinh này

Trước thực tế đó, bản thân tôi đã dành một thời gian đáng kể đầu tư cho việc đổi mới phương pháp, đặc biệt là đối với môn hóa, sau nhiều lần thử nghiệm, bước đầu chúng tôi đã tìm đư c một số giải pháp hữu hiệu giúp học sinh tiếp cận nhanh với phương pháp dạy học

hiện đại Chính vì vậy tôi đã đi sâu vào tìm hiểu “Vai trò ủa ạt ộ g ngoài giờ ối với việ nâng cao ý t ứ tập cho sinh” Phương pháp này có thể kết h p cả phương

pháp giáo dục tích cực - không la m ng, không tr ng phạt và không bản kiểm điểm - mà v n giúp học sinh tự nhận ra khuyết điểm c a mình để hoàn thiện bản thân Bớt kỹ thuật, thêm nhân văn cũng là xu hướng giáo dục tận gốc và triệt để nhất

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I Cá giải p áp t ự iệ

Đối với môn Hóa học, nếu giáo viên chỉ tập trung vào việc giảng dạy lý thuyết thì chỉ có thể thu hút một số em học khá -gi i và có ý thức học tập tốt Những em còn lại không hề có hứng thú vì bài tập Hóa học tương đối khó hiểu đối với học sinh BT THPT

Để giúp các em quan tâm hơn với việc học môn Hóa học tôi đã khuyến khích các em tự tìm hiểu về bộ môn qua tiến hành thí nghiệm Theo thực tế tại trường Bổ túc văn hóa tỉnh Đồng Nai nhà trường chưa có phòng thí nghiệm với đầy đ dụng cụ, hóa chất cần thiết cho việc tiến hành tất cả các phản ứng hóa học trong sách giáo khoa nên chúng tôi chỉ tiến hành các phản ứng d thực hiện, các phản ứng tương đối đơn giản và không quá độc hại

II Cá biệ p áp ã tiế à ể giải quyết vấ

1 Tổ ứ óm

Trong năm học 2011-2 12 tôi đã lập ra 1 nhóm học tập t các lớp 10A Ban đầu tôi

chỉ khuyến khích các em có uan tâm đến thí nghiệm hóa học tham gia vào nhóm

Trong năm học này (2 12-2 13) tôi tiếp tục áp dụng phương pháp trên cho 2 lớp là lớp 11A3 và lớp 11A2

2 T ời gia

Tôi và các em tự s p ếp thời gian: sáng thứ bảy hoặc ch nhật hàng tuần hay 15 phút giờ ra chơi Trong m i buổi thực hành như vậy có thể chúng tôi chỉ tiến hành 1-2 thí nghiệm nhưng các em lại rất hào hứng Có thể nhóm này làm thí nghiệm và nhóm khác rửa dụng cụ

và ngư c lại Trong m i nhóm giáo viên cũng có thể chia ra học sinh thích làm thí nghiệm, học sinh thích sưu tầm và học sinh giải thích hiện tư ng không b t buộc các em phải tham gia hết tất cả các hoạt động c a nhóm

Ngoài ra, một số thí nghiệm các em có thể làm tại nhà như làm cơm rư u hoặc giấm

ăn, làm xà phòng giải thích hiện tư ng hóa học trong phim thí nghiệm thi đố em

Nếu có những th c m c gì về môn học các em trao đổi trực tiếp với tôi ua email hoặc điện thoại

3 Cá tiế à :

a H si :

- T ng nhóm lần lư t chu n bị hóa chất và dụng cụ

- Thực hiện các thí nghiệm, uan sát hiện tư ng, ghi lại kết uả

- Thu dọn, vệ sinh sau thí nghiệm

b Giáo viên:

- Kiểm tra việc thực hiện

- So sánh, đối chiếu giữa các nhóm

- Chấm điểm

Nội quy t g iệm:

- Khi tiến hành thí nghiệm phải tuyệt đối tuân th trình tự thí nghiệm và phải tiến hành dưới sự hướng d n c a giáo viên

- Tuyệt đối c n thận không đùa nghịch khi làm thí nghiệm

- Trong uá trình làm thí nghiệm cần ghi ch p lại hiện tư ng ảy ra và giải thích hiện

tư ng đó

4 Nội u g :

Trong năm học 2 11-2 12 tôi hướng d n các em tiến hành các phản ứng đơn giản trong sách giáo khoa hoặc nhứng phản ứng có liên uan đến chương trình học c a các em t lớp 8 đến lớp 11 Các phản ứng trên có thể đư c sưu tầm các thí nghiệm vui t Tạp chí Hóa học ứng dụng hoặc trang web chemistry.about.com Tôi cũng khuyến khích các em có thể tự tìm các thí nghiệm vui trong sách hoặc trên các trang web

4.1 Các t g iệm ã tiế à :

a P ả ứ g tra ổi i : ươ g 1

- Hóa chất :

Na2SO4 + BaCl2

HCl + NaOH+ dung dịch phenolphtalein

HCl + CH3COONa

HCl +Na2CO3

HCl +CaCO3

NH4Cl + AgNO3

Nước cất

- Dụng cụ: ống nghiệm, đèn cồn, đũa th y tinh

- Tiến hành: Cho lần lư t 1ml m i hóa chất đã đư c pha thành dung dịch vào 1 ống nghiệm, khuấy đều Quan sát hiện tư ng, nêu nhận t và giải thích

* Tự làm quỳ t m:

Nguyê liệu

- B p cải tím

- Nước

Tiế à

- Luộc b p cải tím lấy nước màu tím

- Cho giấy (có độ thấm v a phải) vào dung dịch trên Ngâm khoảng 5 phút

- Phơi giấy cho khô

Giấy uỳ này có thể dùng để thử dung dịch a it và dung dịch kiềm tương đối tốt, tuy chất lư ng không bằng giấy uỳ công nghiệp

* Tự làm xà p ò g

NGUYÊN LIỆU

- Xút tinh thể NaOH loại tinh khiết - 1 phần

- Nước

- Dầu ăn- 8 phần

- Tinh dầu thơm, ph m màu (không b t buộc)

- Bát th y tinh (chú ý không đư c dùng đồ nhôm), găng tay, kh u trang, ph u, ống đong

- Nhiệt kế bách phân 100 độ C

- Khuôn

CÁCH LÀM

Bước 1:

- Đầu tiên, chúng ta đeo găng tay vào, và đeo kh u trang luôn để tránh khí phát ra t h n

h p Đổ bột kiềm hòa tan với nước, (nhớ là không đổ nước ngư c vào kiềm) Khi khuấy tan,

h n h p sẽ tự nóng lên Sau đó để dung dịch nguội đến 65 độ

Bước 2:

- Với các loại dầu, chúng ta cũng trộn chung lại vào một bát th y tinh (chú ý tất cả đều

không dùng đồ NHÔM để tránh phản ứng hóa học ) đun sôi lên đến 65 độ

Bước 3:

- Khi cả 2 h n h p đã nguội 65 độ, chúng ta mới đổ dung dịch kiềm vào Chúng ta cũng chú ý là không đổ ngư c dầu vào dung dịch kiềm này

- Và cứ thế khuấy đều cho tan

Bước 4:

- Khi h n h p đã sánh lại là ta đã đư c một dung dịch xà phòng rồi Cho thêm chút nước hoa cho có mùi thơm nữa chứ nhỉ!

Ngoài ra, các em có thể sử dụng thêm các loại chất dưỡng da tự nhiên như: nước cốt d a, sữa tươi cũng đư c

Bước 5:

- Lót nilon vào khuôn rồi đổ h n h p trên vào, và đ i t 3 - 5 ngày cho khô hoàn toàn là có thể sử dụng đư c rồi

* Sá g tạ :

Tùy theo khuôn và màu s c cho vào dung dịch à ph ng mà ta có nhiều th i à ph ng đa dạng Do đó m i nhóm sẽ có nhiều sản ph m hoàn toàn khác nhau

b P ả ứ g liê qua ế N và P: ươ g 2

Ch yếu là các phản ứng c a a it nitric HNO3 với kim loại Fe, Cu, Zn…

- Hóa chất: các kim loại như Fe, Zn, Cu

Một số phi kim:S, C

H p chất: CuO, Ca(OH)2, CaCO3

HNO3 + Fe 

HNO3 + Cu 

HNO3 + Zn 

HNO3 + S 

HNO3 + C 

HNO3 + CuO 

HNO3 + Ca(OH)2 

HNO3 + CaCO3 

- Dụng cụ: ống nghiệm, đèn cồn, đũa th y tinh

- Cách tiến hành: Dùng a it nitric lần lư t phản ứng với các kim loại, phi kim và h p chất trên Quan sát hiện tư ng, nêu nhận t và giải thích

c P ả ứ g ủa A l: C ươ g 8

- Hóa chất: ancol etylic C2H5OH, Na, glixerol C3H5(OH)3, CuSO4, NaOH

- Dụng cụ: ống nghiệm, đèn cồn, đũa th y tinh, dao

- Cách tiến hành: thực hiện các phản ứng sau:

Na + C2H5OH 

C3H5(OH)3 + Cu(OH)2

( điều chế đồng (II) hidro it trước khi làm thí nghiệm trên:

CuSO4 + NaOH)

* Đặ biệt á em ã ó t ể tiế à làm ơm rượu t e p ả ứ g:

C6H12O6  2C2H5OH + 2CO2

Men rư u

Phương pháp: ( HS tự tìm trên mạng Internet, sau đó tự tiến hành, rút kinh nghiệm và đưa ra phương pháp chung)

Nguyê liệu:

- 1 bát nếp ( bát ăn cơm)

- 2 viên men loại nh

Tiế à :

Nếp ngâm ua đêm, hay ít nhất 4 tiếng đồng hồ Vo sạch Đổ vào nồi cơm điện với mực nước cao hơn nếp khoảng lóng tay

Nấu chín nếp, trong thời gian đó, giã men cho thật nhuy n

Nếp chín, rải trên cái ửng có lót giấy bạc cho đều ra , rải đều men lên bề mặt c a nếp Dùng đũa trộn cho men thấm thật đều vào nếp

Pha một ch n nước + muối, không mặn cũng không uá lạt (nửa ch n nước trong nửa

mu ng cà phê muối) Rửa tay cho thật sạch , và dùng nước muối này để giữ cho hai bàn tay lúc nào cũng ướt để v viên nếp thành t ng viên tr n nh N m t ng viên cho thật chặt vo tr n, để những viên cơm nếp vào hộp có n p ong hết , nước muối c n lại trong

ch n đổ lên mặt cơm rư u

Đậy kín hộp, giữ ch mát ch ng ba ngày sẽ dậy men và thơm mùi rư u

Nếu ua ba ngày mà không có mùi rư u là men không đư c tốt Giã thêm 1-2 viên men cho vào hũ để thêm 1 ngày nữa

Nấu nước đường v a độ ngọt (nước với đường) để thật nguội chế lên cơm rư u, mực âm

ấp cho có nước, đậy kín độ hai, ba ngày sau sẽ ăn đư c khi viên cơm rư u mềm và mịn

ra

d P ả ứ g ủa axit a b xyli

- Hóa chất: CH3COOH, Na, Fe, Cu, CuO, Cu(OH)2, NaOH, Na2CO3, CaCO3

- Dụng cụ: ống nghiệm, đèn cồn, đũa th y tinh

CH3COOH + Na 

CH3COOH + Fe 

CH3COOH + Cu 

CH3COOH + CuO 

CH3COOH + Cu(OH)2 

CH3COOH + Na2CO3 

CH3COOH + CaCO3 

CH3COOH + NaOH 

- Cách tiến hành: thực hiện các phản ứng giữa a it a etic với kim loại, o it bazơ, bazơ và muối

* àm giấm uôi: ( HS tìm trên mạng Internet, tiến hành thử, rút kinh nghiệm và đưa ra

phương pháp chung)

Phương trình phản ứng:

C2H5OH + O2  CH3COOH + H2O

Men giấm

VẬT LIỆU:

- Lọ th y tinh có n p đậy, thể tích khoảng 10 lít

- 1 lít nước d a tươi

- Nước lọc nấu sôi để nguội

- 100 cc rư u tr ng trên 30 độ Có thể dùng saké Nhật, Vodka Nga, Gin Mỹ chỉ cần rư u

tr ng không mùi là đư c

- 5 hay 6 trái chuối sứ, chuối xiêm chín - khoảng 500 - 700 gram Lột v , tước chỉ bao quanh thân trái chuối Hoặc các loại chuối trái lớn thông thường

THỰC HÀNH:

- Cho nước d a tươi + chuối + rư u vào hũ th y tinh, châm nước lọc vào khoảng 8/10 thể tích hũ, đậy n p, để ch thoáng mát, không có ánh sáng mặt trời chiếu trực tiếp và không xê dịch Để trong khoảng 45 - 60 ngày, tùy thời tiết, trên mặt h n h p sẽ kết một lớp men vi sinh nhìn như một lớp váng tr ng đục, đó là "con giấm" Càng để lâu, con giấm càng dày lên

và tr thành trong đục như một con sứa lớn Khi có con giấm là nước trong hũ b t đầu tr thành giấm chua, để càng lâu càng chua, canh ch ng thời gian, nếm thử thấy độ chua v a ý, nhẹ tay chiết giấm ra

4.2 Cá ạt ộ g k á :

- Chu n bị dụng cụ thí nghiệm

- Rửa ống nghiệm, dụng cụ thí nghiệm

- Dọn dẹp ph ng thiết bị

- Mua hoặc tự tìm thêm các chất, kim loại, hóa chất cần thiết cho thí nghiệm: CaCO3, Zn, đinh s t, bột khai NH4HCO3

Các kim loại s t, nhôm, đồng, kẽm đường saccaroz, muối ăn chai lọ nh giọt, chai lọ đựng hóa chất bao tay khăn lau bàn… là do các em tự tìm kiếm, mua nhà