Tuy là vùng sâu vùng xa, số học sinh yếu nhiều nhưng không phải không có học sinh khá giỏi và rất muốn đỗ vào các trường cao đẳng đại học, nhưng nếu các em chỉ học và làm bài tập theo sá
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
Đơn vị: Trường THPT Xuân Thọ
Mã số:
(Do HĐKH Sở GD&ĐT ghi)
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
HƯỚNG DẪN HỌC SINH KHÁ GIỎI TỰ ÔN THI ĐẠI HỌC MÔN
Trang 2SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC
I THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN
8 Đơn vị công tác: Trường THPT Xuân Thọ
II TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO
- Học vị (hoặc trình độ chuyên môn, nghiệp vụ) cao nhất: Cử Nhân
- Năm nhận bằng: 2002
- Chuyên ngành đào tạo: Toán học
III KINH NGHIỆM KHOA HỌC
- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Dạy toán
- Số năm có kinh nghiệm: 9 năm
- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây: “Tạo Hứng Thú Học Toán Hình Học Không Gian Nói Riêng Và Môn Toán 11 Nói Chung Bằng Cách Vừa Dạy Vừa Dỗ”
BM02-LLKHSKKN
Trang 3I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Đa số học sinh của trường THPT Xuân Thọ có hoàn cảnh gia đình khó khăn
và phụ huynh không quan tâm nhiều đến việc học của học sinh Không như những trường THPT ở thị xã, thị trấn hay thành phố, học sinh được phụ huynh đầu tư rất cao cho việc học của con, cho con em học thêm từ rất sớm để chuẩn bị cho kì thi tuyển sinh đại học Phụ huynh ở vùng Xuân Thọ rất ít cho con đi học thêm, chỉ lo mỗi học phí nộp cho nhà trường thôi mà nhiều phụ huynh đã cảm thấy rất khó chịu, giáo viên chủ nhiệm phải gọi điện đến nhà phụ huynh nhiều lần vẫn chưa thu được học phí thì làm sao học sinh có điều kiện đi học thêm để luyện thi đại học như những trường bạn
Tuy là vùng sâu vùng xa, số học sinh yếu nhiều nhưng không phải không có học sinh khá giỏi và rất muốn đỗ vào các trường cao đẳng đại học, nhưng nếu các
em chỉ học và làm bài tập theo sách giáo khoa cơ bản thì làm sao có thể giải được các câu hỏi trong đề thi đại học của môn toán
BM03-TMSKKN
Trang 4Học thêm thì không có điều kiện, học theo sách giáo khoa thì chưa đủ, vậy cách tốt nhất là các em phải tự tìm tòi học thêm những bài toán khó hơn, mở rộng hơn so với bài tập sách giáo khoa, nghĩa là các em học sinh phải tự học, tự luyện thi đại học, nhưng tự học như thế nào để có kết quả tốt?
Đa số các học sinh đi học thêm thường được học trước kiến thức : hè lớp 10 học trước kiến thức lớp 11, hè lớp 11 học trước kiến thức lớp 12 và khi vừa xong học kì một lớp 12 học sinh có học thêm đã học xong kiến thức 12 và từ đó bắt đầu luyện thi đại học Nhưng nếu tự học thì làm sao học trước kiến hết thức, mà nếu tự học trước kiến thức thì tốn rất nhiều thời gian và rất khó khăn cho các em học sinh
Vả lại nếu tất cả công việc ôn thi đại học đều dồn hết vào năm cuối cấp thì quá nặng nề cho các em
Tôi thiết nghĩ học sinh không cần học trước như thế vì khi thi đại học đề thi môn toán bao gồm kiến thức 3 năm lớp 10,11,12 Và kiến thức 10,11 chiếm không dưới 40% nội dung đề thi Vậy tại sao học sinh không học lại kiến thức cũ và đào sâu kiến thức cũ (tức là học lùi ) vào cuối mỗi năm học kể từ năm lớp 10 thay vì đi
học thêm để học trước kiến thức mới Điều này không chỉ giúp các em vững vàng
sâu sắc kiến thức cũ, có thể tự ôn thi đại học phần kiến thức mà mình đã học mà còn giúp các em dễ dàng tiếp thu kiến thức của năm học mới vì đã có nền tảng vững chắc
Vì vậy tôi đã chọn nghiên cứu đề tài :” Hướng Dẫn Học Sinh Khá Giỏi Tự
Ôn Thi Đại Học Môn Toán Bằng Cách Học Lùi” để giúp học sinh có cách tự
học đem lại hiệu quả tốt nhất
ĐỀ TÀI
1.Thuận lợi:
Trang 5Được lãnh đạo của trường và của ngành quan tâm sâu sát, đội ngũ giáo viên
có trình độ vững vàng, có tinh thần trách nhiệm cao, luôn học hỏi lẫn nhau, có tinh thần đoàn kết, không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ
Đa số giáo viên còn trẻ nên rất nhiệt tình, yêu thương học sinh hết mực, yêu trường bám lớp, luôn mong muốn nâng cao chất lượng giảng dạy của bản thân và chất lượng của trường, năng nổ trong công tác Không ít học sinh rất nhạy bén, thông minh trong học tập, đặc biệt ở môn toán
2 Khó khăn:
Trình độ dân trí của các bậc phụ huynh ở vùng nông thôn còn thấp so với mặt bằng chung của xã hội, phụ huynh không coi trọng việc học tập của con em Học sinh chưa có mục tiêu và định hướng học tập phù hợp với nhu cầu xã hội và năng lực bản thân
Đời sống kinh tế của gia đình học sinh còn nhiều khó khăn, nhiều phụ huynh không muốn đầu tư chi phí cho việc học tập của con
Đa số học sinh không có điều kiện học tập, không biết cách học, không được
sự quan tâm từ phụ huynh
3 Số liệu thống kê thực trạng:
Trong những năm qua, mỗi năm tôi thường được phân công dạy toán ba ở lớp, tôi nhận thấy rằng trong mỗi lớp thường có khoảng 6 đến 10 học sinh có học lực môn toán từ khá đến giỏi Nhưng các em chỉ học để có điểm cho bài kiểm tra hiện tại, đa số các học sinh này không dám nghĩ đến việc mình sẽ đậu đại học dù rất muốn, vì các em không có điều kiện luyện thi như học sinh các trường chuẩn ở thị trấn, thị xã lân cận nên rất tự ti; còn phụ huynh của các em này thì đa phần có quan điểm cho con học được đến đâu hay đến đó, vì gia đình đông con việc làm của các phụ huynh không ổn định kinh tế khó khăn…
Trang 6III TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
1 Cơ sở lý luận
Không có điều kiện học thêm để luyện thi đại học nhưng đối với các học sinh có học lực khá giỏi, các em ấy vẫn có thể đậu đại học bằng cách tự học, đã có không ít tấm gương tự học nhưng vẫn đậu đại học với số điểm rất cao trong đó có
cả những thủ khoa
Mặt khác, đi học thêm chưa hẳn là cách học tốt nhất cho việc chinh phục các
đề thi đại học chưa kể đến việc các em sẽ giảm bớt khả năng sáng tạo cũng như ý chí tự lập trong học tập, các em sẽ trở thành những cái máy giải toán bắt chước theo khuôn mẫu đã được học ở các lò luyện thi, nếu khi gặp một dạng toán mà chưa được học trước chắc chắn các em sẽ khó bề xoay sở được
Thế nhưng, thông thường học sinh không tự tin khi phải tự học để đối mặt với các kì thi đại học, và nếu tự học để luyện thi đại học thì học sinh không biết phải bắt đầu từ đâu, kế hoạch học như thế nào và phải học những gì Đặc biệt đối với môn toán, một môn học mà đề thi đại học của nó kiến thức rãi đều của nhiều năm chứ không phải chỉ tập trung vào năm cuối cấp Vả lại mức độ khó của đề thi đại học chênh lệch rất nhiều so với đề thi tốt nghiệp và bài tập sách giáo khoa ban
cơ bản Nếu học sinh không ôn luyện thêm mà chỉ bám vào sách giáo khoa thì khó
mà vượt qua các đề thi đại học
Chính vì vậy tự ôn thi đại học là điều rất cần thiết đối với học sinh nói chung
và đặc biệt là học sinh ở vùng nông thôn khó khăn như học sinh trường THPT Xuân Thọ nói riêng Nhưng để việc tự ôn thi đại học đạt kết quả tốt học sinh phải
có quyết tâm và phải biết phương pháp, nếu không các em sẽ sớm nản chí ,rơi vào
bế tắc hoặc lẩn quẩn không biết bắt đầu từ đâu, bắt đầu khi nào và học những gì
Vì vậy học sinh cần có sự hướng dẫn giúp đỡ về tinh thần và phương pháp cho quá trình tự học
Trang 7Vì những lẽ đó mà tôi quyết định nghiên cứu về đề tài “giúp học sinh khá
giỏi tự ôn thi đại học” Và qua quá trình tìm hiểu, thực hiện, tôi đã rút ra được
một biện pháp giúp các em tự học có hiệu quả tốt đó là “ học lùi” , xin trình bày
ngay sau đây mong được quý thầy cô cùng chia sẽ , đóng góp thêm giúp chúng ta đào tạo được một thế hệ tương lai tích cực hơn, say mê hơn trong học tập , sáng tạo hơn, có ý chí tự lập hơn, không ỷ lại dựa dẫm vào sự hỗ trờ từ người khác
2 Nội dung, biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài
a) Về mặt tinh thần:
Để làm tốt bất kì việc gì, chúng ta phải có quyết tâm , có mục tiêu phấn đấu
và sự tự tin Các em học sinh cũng vậy, để học sinh có ý chí tự ôn thi đại học mà không nản lòng trước khó khăn trong quá trình tự học thì các bậc thầy cô, đặc biệt
là giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn cần giúp các em xác định rõ mục tiêu học tập và truyền cho các em “lửa học”; đó là niềm niềm đam mê trong học tập và
ý chí tự lực tự cường, quyết tâm đạt được mục đích; điều đó không chỉ giúp các em chiến thắng trong kì thi đại học mà còn giúp các em vượt qua khó khăn trong cuộc
sống sau này
Hãy nói cho học sinh biết học là con đường thoát nghèo tốt nhất nếu em là con nhà nghèo Không hẳn phải là những gia đình khá giả mới đủ điều kiện nuôi con ăn học tới nơi tới chốn và để học tới nơi tới chốn không nhất thiết phải tốn rất nhiều tiền Hãy nêu một số tấm gương sống về học sinh nghèo hiếu học và thành công để minh chứng, hãy hỏi các em “ Mục tiêu học tập của các em là gì và yêu cầu các em trả lời?” để giúp các em xác định mục tiêu học tập Những điều này hãy nói trong những tiết chủ nhiệm, những tiết sinh hoạt ngoại khóa hoặc lồng ghép ngay cả trong tiết dạy nếu có thể
Và hãy giúp học sinh tự tin vào chính bản thân của các em , hãy khéo léo khen các em bằng những câu nói như: “ các em có chỉ số IQ rất tốt, nhưng do các
em chưa biết cách vận dụng nó vào cho việc học hoặc có thể em học chưa đúng cách ”, hay : “ nếu biết tự rèn luyện thì với sự thông minh nhạy bén trời cho em sẽ
Trang 8đạt được kết quả như ý trên con đường học vấn mà không cần phải chạy tìm chỗ học thêm học kèm “ …
Hãy thường xuyên gần gũi nhắc nhở động viên các em khá giỏi nên có quyết tâm thi vào các trường đại học Trong quá trình dạy toán trên lớp giáo viên nên nhấn mạnh những phần kiến thức nào thường nằm trong cấu trúc đề thi đại học Kèm theo đó hãy giới thiệu những quyển sách nâng cao theo từng chuyên đề phù hợp với kiến thức mà các em đã biết, sẵn sàng hướng dẫn chi tiết nếu các em hỏi
về các vấn đề xung quanh kì thi tuyển sinh đại học Khi ra bài tập về nhà cũng nên cho thêm vài câu hỏi khó ngang tầm với đề thi đại học bên cạnh các bài tập cơ bản và khuyến khích các em tìm hiểu bằng cách cho điểm 10 hoặc điểm cộng nếu làm được câu khó đó
Những điều nêu trên nhằm giúp các em về mặt tinh thần Còn phương pháp học cụ thể thì như thến nào?
b) Về phương pháp học tập :
Học sinh nên bắt đầu quá trình tự luyện thi đại học từ năm học lớp 10
Học sinh nên sớm học lại ngay bài vừa được học Học càng sớm chừng nào
thì ta sẽ tiết kiệm được thời gian và sức lực càng nhiều Ví dụ bài học của thứ hai,
ta học lại ngay vào ngày thứ ba thì chỉ cần một giờ là đã nắm vững nội dung Nhưng nếu để đến thứ bảy mới học thì chắc chắn rằng ta phải dùng không phải là một giờ mà là nhiều giờ hơn để đạt cùng một kết quả như trước Cứ thử nhẩm tính
do cách học hợp lý nói trên mỗi bài học ta tiết kiệm được một giờ thì chắc chắn trong một tuần ta tiết kiệm không ít hơn 10 giờ, nhờ đó có được thời gian để nghỉ ngơi, hồi phục sức khỏe
Học sinh nên giải bài tập thật nhiều từ cơ bản đến nâng cao, trước khi làm bài tập thêm bên ngoài các em phải hoàn thành tất cả bài tập sách giáo khoa, đừng bao giờ xem thường bài tập ở sách giáo khoa và đừng bao giờ bỏ qua bài tập dễ, nhiều học sinh khi thấy những bài tập dễ hay bài tập đã được học qua rồi thì chủ
Trang 9quan, chỉ làm lướt qua hoặc chỉ định hình trong đầu chứ không làm Nhưng thực tế lại cho thấy, khi làm những dạng bài đó, các em lúng túng và làm sai, lỗi này thường mắc phải ở những học sinh khá giỏi và học sinh đi học thêm nhiều vì các
em ấy nghĩ mình đã biết mà không tự tay mình giải lại bài tập đó bao giờ
Bên cạnh đó cứ cuối mỗi chương, trước khi ôn tập kiểm tra một tiết các em nên tìm thêm bài tập nâng cao của chương đó để tham khảo, vì tự học nên các em nên tìm những bài tập có lời giải để xem cách giải, nếu xem giải mà cũng không hiểu thì tìm sự trợ giúp từ thấy cô và bạn bè Kho tài liệu phong phú nhất thời nay
là mạng internet, nếu không có thời gian tìm tài liệu trên mạng thì các em nên tìm sách nâng cao cho cả năm học theo phân môn: Sách bài tập nâng cao đại số 10 và bài tập nâng cao hình 10 Điều này rất có ích cho viêc tìm điểm tối đa cho bài kiểm tra của các em và góp phần giúp các em có thêm kiến thức và kĩ năng giải bài tập nâng cao
Đó là trong năm học, còn khi học xong năm học thì sao?
Cuối năm học lớp 10, đặc biệt vào những ngày sắp nghỉ hè, việc học tập nhẹ nhàng hơn thì giáo viên có thể tranh thủ thời gian hướng dẫn chi tiết về phương
pháp học lùi trong hè cho các em
Các em học sinh phải tận dụng một cách hiệu quả mùa hè Mùa hè không phải đi học, không phải học bài 13 môn học trên lớp, ngoài thời gian phụ giúp gia đình các em còn rất nhiều thời gian trống Thay vì tốn công tốn tiền đi học thêm để
học trước kiến thức lớp mới, các em nên ở nhà tự học lùi lại kiến thức năm vừa qua Cuối năm lớp 10 , vào mùa hè đó học lùi lại kiến thức lớp 10 Cuối năm lớp
11, vào mùa hè đó lại học lùi lại kiến thức 11 và lớp 10, nhưng học với mức độ
luyện thi đại học, học nâng cao hơn, giải những bài tập khó hơn trên nền kiến thức
đã biết nhằm hiểu sâu hơn kiến thức đã học và rèn luyện kỉ năng giải bài tập khó trong phạm vi kiến thức của các năm học vừa qua Và như vậy khi lên lớp 12 các
em chỉ còn lo phần kiến thức 12, rất nhẹ nhàng
Cụ thể là :
Trang 10Mùa hè sau khi học xong lớp 10 các em học sinh, đặc biệt là học sinh khá giỏi nên bắt đầu kế hoạch tự ôn thi đại học của mình Đầu mùa hè các em nên đi mua hoặc mượn các loại sách hoặc tải tài liệu từ mạng internet thuộc các chuyên
đề ôn thi đại học như : Chuyên đề phương trình-bất phương trình-hệ phương trình, chuyên đề hình học tọa độ trong mặt phẳng, chuyên đề bất đẳng thức dùng cho học sinh ôn thi đại học theo chương trình mới nhất Sau khi có đủ các loại sách các
em bắt đầu lên thời khóa biểu tự học; tùy theo điều kiện, sở thích mỗi em tự lập cho mình thời khóa biểu phù hợp sao cho ¼ thời gian của mùa hè năm ấy phải xem lại hết công thức và bài tập ở sách giáo khoa toán lớp 10, ¾ thời gian còn lại của mùa hè phải xem và hiểu hết các ví dụ giải sẳn đồng thời hoàn thành hết lượng bài tập tương tự ở các cuốn sách thuộc các chuyên đề nêu trên Đa phần các quyển sách này đều có hướng dẫn giải và sau đó mới cho bài tập tương tự, lượng bài tập tương tự không quá nhiều vì vậy tôi nghĩ với ba tháng hè các em có thể vừa đọc hướng dẫn vừa giải bài tập không có gì là quá vất vả, nếu bài tập nào không hiểu các em nên hỏi bạn hoặc hỏi thầy cô ở gần nhà hoặc hỏi qua điện thoại Phần nào thuộc kiến thức về hàm số của lớp 12 thì các em nên đánh dấu để dành đó khi nào học 12 thì lấy ra xem lại Sau khi đã tích lũy được nhiều kiến thức từ các quyển sách các em nên tìm các đề thi đại học của những năm trước và tự giải các câu trong đề thi thuộc về phần kiến thức : phương trình-bất phương trình-hệ phương trình và hình học tọa độ trong mặt phẳng ( đường thẳng, đường tròn, elip) , nếu bế tắt thì các em xem đáp án
Các bài giải ở mỗi chuyên đề của mình các em nên trình bày cẩn thận sạch đẹp vào các quyển vở (mỗi chuyên đề làm trên mỗi quyển vở khác nhau) Những lưu ý hay kinh nghiệm có được trong quá trình làm bài tập các em cũng ghi chú cẩn thận bằng bút đỏ để sau này xem lại.Như vậy sau mùa hè của năm học lớp 10 các em đã tích lũy được ba quyển vở chứa nội dung về kiên thức và bài tập nâng cao liên quan đến ba chuyên đề trong đề thi đại học Một điều cần lưu ý là không nên cho đi hoặc bán đi những quyển sách giáo khoa hoặc sách bài tập liên quan đến môn toán vì các em sẽ rất cần đến nó sau này
Và như thế, khi bước vào lớp 11 các em đã có nền tảng vững chắc kiến thức lớp 10 nên việc tiếp thu bài mới không quá khó và mỗi tiết học toán đối với các em
lá một sự khám phá kiến thức mới, các em sẽ thấy bài giảng của các thầy cô trong tiết toán thú vị, không như những em đã đi học thêm trước lớp 11ở mùa hè , vì