Quản lý hoạt động dạy học ở trường phổ thông Nguyễn Trãi

Quản lý hoạt động dạy học ở trường phổ thôngLuận án Quản lý giáo dục giúp tham khảo để có nền tảng lý luận cơ bản khoa học quản lý giáo dục“Xây dựng nền giáo dục mở, thực học, thực nghiệp, dạy tốt, học tốt, quản lý tốt; có cơ cấu và phương thức giáo dục hợp lý, gắn với xây dựng xã hội học tập; bảo đảm các điều kiện nâng cao chất lượng; chuẩn hóa, hiện đại hoá, dân chủ hóa, xã hội hóa và hội nhập quốc tế hệ thống giáo dục và đào tạo; giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa và bản sắc dân tộc. Phấn đấu đến năm 2030, nền giáo dục Việt Nam đạt trình độ tiên tiến trong khu vực”

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ HỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

PHẠM XUÂN LAN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NGUYỄN TRÃI TỈNH THÁI BÌNH, ĐÁP

ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2011

YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60 14 05

Người hướng dẫn khoa học: PGS-TS Trần Quốc Thành

HÀ NỘI - 2011

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập nghiên cứu tại trường Đại học giáo dục - Đại học Quốcgia Hà Nội Em chân thành cảm ơn các Thày(Cô) đã nhiệt tình giúp đỡ trong quátrình học tập Trong quá trình nghiên cứu, khảo sát và triển khai đề tài:"Quản lýhoạt động dạy học ở trường THPT Nguyễn Trãi Thái Bình đáp ứng yêu cầu đổi mớigiáo dục hiện nay" em đã nhận được sự góp ý sâu sắc, chân thành của các Thày(Cô)trong Hội đồng khoa học của trường Đại học giáo dục Đặc biệt là Phó giáo sư -Tiến sỹ Trần Quốc Thành chủ nhiệm khoa Tâm lý Đại học sư phạm Hà Nội I ngườitrực tiếp hướng dẫn luận văn

Em xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Phó giáo sư - Tiến sỹ Trần Quốc

Thành Các Thày(Cô) của trường Đại học giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội đã

tận tình hướng dẫn và góp ý để em hoàn thành luận văn này

Trong quá trình nghiên cứu và triển khai đề tài, chúng tôi đã nhận được sựgiúp đỡ nhiệt tình của các đồng chí lãnh đạo, chuyên viên Sở GD và ĐT TháiBình, các đồng chí Hiệu trưởng, cán bộ quản lý nhà trường, các Thày(Cô) các

em học sinh, các trường THPT huyện Vũ Thư tỉnh Thái Bình, đặc biệt là trườngTHPT Nguyễn Trãi

Do thời gian hạn chế và kinh nghiệm thực tiễn còn ít, vì vậy trong luận vănkhông tránh khỏi thiếu sót, chúng tôi rất mong nhận được sự góp ý của cácThày(Cô) và các bạn đồng nghiệp

Em xin chân thành cám ơn các Thày(Cô) Cảm ơn các bạn đồng nghiệp cùngcác em học sinh đã giúp tôi hoàn thành luận văn này

Học viên Phạm Xuân Lan

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

10 CBCNV Cán bộ công nhân viên

MỤC LỤC

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học ở trường trung học phổ

Lịch sử nghiên cứu vấn đề 6

Quản lý nhà trường và quản lý dạy học 11

Quản lý nhà trường 11

Quản lý dạy học 12

Quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT 18

Trườ ng THPT trong hệ thống giáo dục quốc dân 18

Vai trò, vị trí của người hiệu trưởng THPT trong quản lý dạy học 18

Quản lý hoạt động dạy học ở trường trung học phổ thông 20

Quản lý hoạt động dạy học ở trường THPTtheo yêu cầu đổi mới 26

Môt số điều cần quan tâm về đổ i mớ i giáo duc phổ thông 26

Quản lý hoạt động dạy học theo yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông …… 27

Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý HĐDH ở trườngTHPT 29

Đặc điểm quản lý HĐDH ở trường THPT 29

Đội ngũ giáo viên 31

Điều kiên cơ sở vâṭ chất trang thiết bị phuc vu ̣ day hoc ……… … 31

Chất lươn g và số lượng thí sinh dự tuyển vào trườ ng 31

Điều kiên kinh tế- văn hó a xã hôi ở đia phương 32

Các hoạt động xã hội hóa giáo dục 32

Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học ở trường trung học phổ thông Nguyễn Trãi tỉnh Thái Bình Vài nét về kinh tế - xã hội, giáo dục huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình 34

Một số nét về kinh tế - xã hội tỉnh Thái Bình 34

Vài nét về Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thái Bình 35

Vài nét về kinh tế - xã hội huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình 36

Giáo dục THPT của huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình 37

Chất lượng đội ngũ, chất lượng giáo dục các trường THPT công lập huyện Vũ Thư từ năm học 2008 đến 2010 37

Quá trình phát triển của trường 42

Quy mô trình độ đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh 42

Thực trạng quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT Nguyễn Trãi 44

Nhận thức của cán bộ quản lý, tổ trưởng chuyên môn về quản lý hoạt động dạy học trong nhà trường 44

Thưc traṇ g quản lý hoaṭ đôṇ g day hoc theo yêu cầu đổ i mớ i giáo duc̣ 47

Đánh giá chung về quản lý hoạt động dạy học của trường THPT Nguyễn Trãi tỉnh Thái Bình 59

Chương 3: Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục ở trường trung học phổ thông Nguyễn Trãi huyện Vũ Thư tỉnh Thái Bình Nguyên tắc đề xuất các biện pháp 64

Các biện pháp cụ thể 66

Biên pháp 1: Nâng cao năng lưc nhân thứ c củ a giáo viên và cán bô ̣ quản lí về yêu cầu của đổi mới giáo dục phổ thông 66

Biện pháp 2: Xây dựng đội ngũ, tăng cường bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên 68 Biện pháp 3: Tích cực đổi mới phương pháp dạy học theo yêu cầu hướng tới học sinh 73 Biê n pháp 4: Phát huy vai trò của tổ chuyên môn trong quản lí h oạt động dạy học 77

Biện pháp 5: Phân loại học sinh, đổi mới việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh 79

Biê ṇ Biê n pháp 6: Tăng cường công tác thanh tra chuyên môn 83

pháp 7 Huy động mọi nguồn lực , tăng cườ ng đầu tư cơ sở vâṭ chất , trang thiết bi ̣phục vụ dạy học 85

Mối quan hệ giữa các biện pháp quản lý HĐDH đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay 87

Kết quả khảo nghiệm các biện pháp 88

Kết luận và khuyến nghị 92

Tài liệu tham khảo 95

Phụ lục 97

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Thế kỷ XXI, nền kinh tế thế giới đã chuyển từ nền kinh tế hậu công nghiệp sangnền kinh tế tri thức hay còn gọi là nền kinh tế thông tin, kinh tế mạng đã ra đời Sựphát triển khoa học công nghệ đã làm thay đổi nhanh chóng nền kinh tế thế giới,yếu tố mang tính quyết định thay đổi đó chính là nguồn nhân lực chất lượng cao,nguồn lực con người, một sản phẩm của xã hội nói chung và của giáo dục nói riêng.Trong xu thế hội nhập và toàn cầu hóa, nước ta đang trong quá trình CNH-HĐH đòihỏi nguồn nhân lực chất lượng cao là một nhu cầu cấp bách Xác định rõ vị trí vàtầm quan trọng của giáo dục và đào tạo đối với sự phát triển của đất nước, trongvăn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII đã khẳng định: “Cùng với khoa học

và công nghệ, Giáo dục - Đào tạo là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí, đàotạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cho sự nghiệp CNH, HĐH đất nước” Thực hiệnđược sứ mệnh to lớn mà Đảng và nhân dân trao phó cho GD-ĐT, chính là tráchnhiệm của đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục có vai trò quan trọng Để cóđược một nền giáo dục hiện đại hội nhập phải đổi mới toàn diện từ mục tiêu đến nộidung, chương trình, phương pháp, phương tiện, đặc biệt là đổi mới quản lý trong

đó vai trò người Hiệu trưởng hết sức quan trọng, quyết định sự thành bại của mộtnhà trường, một cơ sở giáo dục

Có nhiều nội dung quản lý trường THPT nhưng cốt lõi vẫn là quản lý dạy học.Dạy học là hoạt động trung tâm của nhà trường Quản lý có hiệu quả hoạt động dạyhọc sẽ tác động tích cực đến việc nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường Nhànghiên cứu Nguyễn Ngọc Quang đã nhấn mạnh "Về thực chất quản lý trường học làquản lý quá trình dạy học" [19, tr 52] Làm thể nào để Hiệu trưởng nhà trường phổthông nói chung, THPT nói riêng có được biện pháp quản lý hoạt động dạy học có hiệuquả nhất đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

Yêu cầu đổ i mớ i giáo

duc phổ thông , đổ i mớ i hoaṭ đôṇ g

day

học đò i hỏ i phải

đổ i mớ i h oạt động quản lý Đổi mới quản lý trườ ng hoc̣ , trong đó quản lí củ a hiêutrưởng đố i vớ i hoaṭ đôṇ g giảng day trở thaǹ h đò i hỏ i câṕ bach́ , có tác động trực tiếp

trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường cũng như thể hiện rõ nhất sự đổi mới giáo dục phổ thông.

Đã có nhiều nhà khoa hoc trong nướ c , ngoài nước nghiên cứu những vấn đề

cơ bản và chung nhất về vấn đề quản lý trườ ng

rất đáng trân troṇ g ,

đươc các cán bô ̣ quản lý nhà trườ ng

vân duṇ g và mang lainhững kết quả nhất điṇ h Tuy nhiên,

biên pháp quản lý dạy học

ở các trường THPT đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông là chưa nhiều

Các trường THPT trên địa bàn tỉnh Thái Bình nói chung và Trường THPTNguyễn Trãi nó i riêng đã có nhiều biện pháp đổi mới công tác quản lý nhà trường.Chất lượng giáo dục đã được cải thiện Tuy nhiên, trong quá trình đó, không tránhkhỏi những hạn chế nhất định trong quản lý dạy học Điều này đăṭ ra vấn đề hết sức

cấp thiết là phải tìm ra các biên phaṕ quản lý dạy học hiệu quả hơn để nâng cao chất

lươ

n g giáo

duc đáp ứ ng yêu cầu đổ i mớ i giáo

du c hiên nay củ a đất nướ c

Trường THPT Nguyễn Trãi huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình có trên 45 nămxây dựng và trưởng thành Trường THPT Nguyễn Trãi có 20 năm đào tạo hệchuyên Toán, cái nôi của trường Chuyên Thái Bình hiện nay- một trong các trungtâm chất lượng cao của tỉnh Thái Bình Với thành tích đó trường đã được tặngthưởng hai Huân chương lao động hạng Nhì, một Huân chương lao động hạng Ba

và nhiều Bằng khen của các Bộ ngành từ trung ương đến địa phương, đạt chuẩnquốc gia từ năm 2005 Chất lượng thi đỗ vào các trường Đại học, đạt từ 65-70%,đứng thứ 2 của Tỉnh Thái Bình và 3 năm liền nằm trong tốp 200 trường toàn quốc

có tỷ lệ đỗ Đại học cao Có được thành tích đó chính là sự cố gắng nỗ lực của tậpthể lãnh đạo và đội ngũ giáo viên của trường vừa có phẩm chất đạo đức trong sáng,vừa có năng lực chuyên môn vững vàng và đội ngũ quản lý chuyên nghiệp Làm thếnào để duy trì được kết quả và phát huy được những thành tích đã đạt được củanhà trường trong thời gian vừa qua?

Từ những lý do về lý luận và thực tiễn trên, chúng tôi thấy cần phải nghiêncứu sâu hơn vấn đề quản lý hoạt động dạy học trong trường THPT Nguyễn Trãi nên

đã chọn nghiên cứu đề tài: "Quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT Nguyễn

Trãi huyện Vũ Thư tỉnh Thái Bình đáp ứng cầu đổi mới giáo dục hiện nay"

2 Mục đích nghiên cứu.

Trên cơ sở lý luận và thực tiễn, đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạyhọc phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay để nâng cao chấtlượng dạy học của trường THPT Nguyễn Trãi huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu.

Khách thể nghiên cứu

Hoạt động quản lý của Hiệu trưởng trường THPT trong tiến trình đổi mớigiáo dục phổ thông

Đối tượng nghiên cứu

Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng trường THPTNguyễn Trãi, tỉnh Thái Bình

4 Giả thuyết khoa học

Hiệu trưởng trường THPT Nguyễn Trãi, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình đãrất quan tâm đến quản lý hoạt động dạy học Tuy nhiên, trước yêu cầu đổi mới giáodục phổ thông, công tác quản lý của hiệu trưởng đối với hoạt động dạy học vẫn cònbất cập Nếu đề ra được các biện pháp quản lý hoạt động dạy học phù hợp hơn nữathì sẽ nâng cao hơn nữa chất lượng dạy học nói riêng và chất lượng giáo dục nóichung của nhà trường, đáp ứng được yêu cầu đổi mới của giáo dục phổ thông hiệnnay

5 Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

Xác định cơ sở lý luận của quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT

và yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.

Khảo sát và đánh giá thực trạng biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng trường THPT Nguyễn Trãi-Thái Bình theo yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.

Đề xuấ t cá c biên phá p quản lý HĐDH ở trườ ng THPT Nguyễn Trãi tỉnh Thái Bình, đá p ứ ng yêu cầu đổ i mớ i giá o

Đề tài chỉ giớ i

han nghiên cứ u các

biên pháp quản lý HĐDH ở trườ ng THPTNguyễn Trãi tỉnh Thái Bình, theo yêu cầu đổ i mớ i giáo

Giớ i

haṇ

Đề tài

tâp

về khách thể điều tra:

trung khảo sát các khách thể sau : Cán bộ quản lý nhà trường , tô

trưở ng chuyên môn , giáo viên trường THPT Nguyễn Trãi và một số trường THPT trong huyện Vũ Thư (trườ ng THPT Lí Bôn , trườ ng THPT Vũ Tiên , trườ ng THPT Phạm Quang Thẩm) để làm minh chứng so sánh

7 Phương pháp nghiên cứu.

Trong đề tài này chúng tôi sử dụng các phương pháp sau:

Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận:

Xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài qua các văn bản chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về giáo dục đào tạo

Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi.

Lập phiếu điều tra, sử dụng bảng câu hỏi đã soạn sẵn với hệ thống câu hỏi nhằm thuthập ý kiến về các vấn đề nghiên cứu Đối tượng điều tra là các tổ trưởng chuyênmôn, giáo viên trực tiếp giảng dạy, học sinh

Phương pháp tọa đàm (trò chuyện, phỏng vấn)

Thu thập thông tin qua việc trao đổi trực tiếp với các cán bộ quản lý, phó hiệutrưởng, giáo viên, học sinh để nắm bắt thông tin phục vụ cho công tác nghiên cứucủa đề tài

Phương pháp điều tra, thống kê, phân tích, so sánh số liệu, thống kê toán học

Sử dụng thông tin điều tra thống kê từ đó phân tích so sánh các đánh giá của các đốitượng, từ đó rút ra kết luận

Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

Vận dụng lý luận về khoa học giáo dục để thu thập phân tích, khái quát hóa, hệ thốnghóa thực tiễn rút ra kết luận từ đó đề xuất các biện pháp quản lý hiệu quả cao hơn

Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia

Phương pháp này được tiến hành thông qua việc tác động trực tiếp giữa người hỏi

và đƣợc hỏi nhằm thu thập thông tin phục vụ nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

8 Những đóng góp mới của đề tài.

- Phát hiện được thực trạng các biện pháp quản lý hoạt động dạy học của

trường THPT Nguyễn Trãi hiện nay

- Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học của trường THPT Nguyễn Trãi đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

- Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học muốn hiệu quả phải sáng tạo phùhợp với điều kiện thực tế, phải đồng bộ, đổi mới nhưng vẫn giữ được ổn định vàđược sự đồng thuận tự giác của CBCNV đem lại quyền lợi thiết thực cho ngườihọc

9 Cấu trúc luận văn

Mở đầu

- Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT

- Chương 2: Thực trạng quản lý hoạtđộng dạyhọc ở trường THPT Nguyễn Trãi -Thái Bình

- Chương 3: Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mớigiáo dục ở trường THPT Nguyễn Trãi huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình

-Kết luận và khuyến nghị

- Danh mục tài liệu tham khảo

- Phụ lục

Vài nét về lịch sử nghiên cứu đề tài

Trên thế giớ i đã xuất hiên những tư tư ởng quản lý rất sớm từ thời Ai Cập cổđại đến Trung Hoa cổ đại ở phương Đông cổ đai Những tư tưở ng về pheṕ tri

̣nướ c

của Khổng Tử ( 551- 479 TrCN), Mạnh Tử (372-289 TrCN), Hàn Phi Tử (280-233TrCN )… theo đánh giá củ a các nhà ngh iên cứ u

hiên đaị vân cò n ảnh hưở ng sâusắ c và đâm net́ trong phong cach́ quan̉ lý và văn hó a củ a nhiêù quố c gia Châu A

hiện nay: Trung Quố c, Nhâṭ Bản, Viêṭ Nam, Triều Tiên Nhận xét của sử gia DanielA.Wren "Quản lý cũng xưa cũ như chính con người vậy" và ông cũng ghi nhậnrằng chỉ mới gần đây, người ta mới chú ý đến "chất khoa học" của quá trình quản lý

và dần dần hình thành nên các "lý thuyết "quản lý Khổng Tử có một câu lý thú chocác nhà quản lý "Bất tại kỳ vị bất mưu kỳ chính" (Không ở vào địa vị ấy đừng nênbàn chuyện của nơi ấy) hay ông còn khuyên " Kỳ tâm chính bất lệnh nhi hành, kỳtâm bất chính tuy lệnh bất tòng" (Nếu người quản lý liêm chính đúng mực khôngcần ra lệnh nhiều cấp dưới cũng tuân phục theo, nhược bằng không đàng hoàngchính đáng, dẫu có bắt buộc người ta cũng chẳng theo)

Mạnh Tử có lời răn đến ngay vẫn giữ nguyên giá trị :"Dân vi quí, xã tắc thứchi, quân vi khinh" (Lấy dân làm đầu, xã hội/quốc gia đứng hàng thứ hai, còn ngườicầm đầu chỉ nên xếp hàng thứ ba mà thôi)

Phương Tây cổ đai (vào thế kỷ IV -III TrCN ) nhà triết học Xôcơrat trong tậpnghị luân củ a mình viết rằ ng : " Những ngườ i nào biết cách sử duṇ g con ngườ i seđiều khiển

đươc công viêc , hoăc cá nhân hay

nướ c phải biết đoàn kết dân lai , phải vì dân Theo ông, ngườ i đứ ng đâù phaỉ ham

chuôṇ g hiểu biết , thành thật, tư ̣ chủ , biết điều

đô , phải được đào tạo kỹ lưỡng ít tham vọng về vật chất , đăc biêt

Thế kỷ XVII , hàng loạt các thuyết quản lý ra đời bởi các nhà nghiên cứ u nổ itiếng như Adam Smith (1776), Eli Whitney (1800), Rober Owen (1771-1858),Charles Babbage (1792-1871) được thừa nhận rộng rãi là "Cha đẻ của sự tính toánhiện đại " và đặc biệt F Taylo (1856-1915) ngườ i

đươc quản lý theo khoa học"

coi là "cha đẻ của thuyết

Nhâ

n thấy rõ

lơi ích lớ n lao củ a quản lý nên sang thế kỷ XIX , đầu thế kỷ XXxuất hiên hàng loaṭ các công trình nghiên cứ u vớ i nhiều cách tiếp

quản lý như: Tính khoa học và nghê ̣thuâṭ quản lý , làm thế nào để việc ra quyết địnhquản lý đạt hiệu lực cao, những đôṇ g cơ để thú c đẩy môt số tổ chứ c phat́ triên̉

…

Ở Việt Nam, khoa

hoc quản lý tuy

đươc nghiên cứ u

muôn nhưng tư tưở ng vềquản lý cũng như " phép trị nước an dân " đã có từ lâu đờ i Các vua hiền tài đất Việt

từ xa xưa đã biết lấy dân làm gố c trong

viêc quản lý đất nướ c : "

Viêc nhân nghia cố t

ở yên dân" ( Bình ngô đại cáo -

Ngày nay có rất nhiều công trình nghiên cứ u khoa hoc quan̉ lý củ a cać nhà

nghiên cứ u và các giáo sư giảng

day ở trườ ng đaị

hoc , viết dướ i daṇ g giáo trình ,sách tham khảo , phổ biến kinh

đươc công bố Tiêu biểu là các tác giả :Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Quốc Chí , Nguyễn Thị Mỹ Lộc , Trần Quố c Thành, Đặng

Bá Lãm ,

Nguyên Gia Quý , Bùi Trọng Tuân ,

Nguyên Ngoc Quang v v Các côngtrình nghiên cứu của các tác giả đã giải quyết vấn đề lý luận rấ t cơ bản về khoa hoc̣ quản lý như khái niệm quản lý, bản chất của hoạt động quản lý, thành phần cấu trúc, chứ c năng quản lý , phương pháp và nghê ̣thuâṭ quản lý

Với tư cách là một loại hình hoạt động xã hội rộng lớn trong những thiết chế

nhà nước-xã hội nhất định, vấn đề quản lý nhà nước nói chung và quản lý nhànước về giáo dục nói riêng đã và đang là những vấn đề được quan tâm đặc biệt củacác nhà quản lý, chuyên gia trong nhiều lĩnh vực về nhà nước và pháp quyền Từchức năng của nhà nước và chức năng cuả giáo dục thì khái niệm Quản lý nhànước về giáo dục được hiểu là: " Thực hiện công quyền để quản lý các hoạt độnggiáo dục trong phạm vi toàn xã hội" (Từ điển bách khoa về giáo dục học)

Quản lý nhà nước về giáo dục là việc nhà nước thực hiện quyền lực công để điều hành, điều chỉnh toàn bộ các hoạt động giáo dục trong phạm vi toàn xã hội

nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục của quốc gia.(Đổi mới quản lý và nâng cao chất

lượng giáo dục Việt nam Nhà xuất bản giáo dục-Trang 83)

Ngày nay trong xu thế quốc tế và hội nhập của nền kinh tế tri thức, của thời

kỳ phát triển như vũ bão khoa học và công nghệ, đòi hỏi quản lý giáo dục phải đổimới để đáp ứng kịp thời với sự phát triển của thời đại Tuy nhiên do đặc thù về tínhchất và nội dung nên giáo dục có tính kế thừa và ổn định tương đối trong các giaiđoạn phát triển của lịch sử

Quản lý giáo dục nói chung và quản lý nhà trườ ng phổ thông nói riêng đươc̣nhiều nhà nghiên cứ u đi sâu tìm hiểu Nhiều

luân văn tiến sĩ , thạc sĩ đã đề

những vấn đề cu ̣ thể trong công tác quản lý trườ ng

hoc , đăc biêṭ là quản lý hoatđôṇ g

day hoc đươc nhiều ngườ i quan tâm Mỗi nhà nghiên cứ u đứ ng trên các gó c

đô ̣ khác nhau , bình diện khác nhau để tìm ra các biện pháp quản lý nhưng đều đến mục đích chung là nâng cao chất lượng dạy học trong các nhà trường

Tại trường Đại học giáo dục (trước đây là khoa sư phạm của Đại học

Quốc gia) từ năm 2002 đến 2010 có nhiều luận văn thạc sĩ nghiên cứu về quản

lý hoạt

đôṇ g

day hoc ở trườ ng THPT, cụ thể là:

- Doãn Kim Chung: Một số biện pháp quản lý quá trình dạy- học nhằm nâng cao chất

lượng giáo dục ở trường THPT Hải Phòng, luận văn thạc sỹ QLGD-2004

- Đồng Duy Hiển:.Các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học ở

trường THPT hiệp Hòa 2, tỉnh Bắc Giang, luận văn thạc sỹ QLGD-2006

-Phạm Văn Mão: Một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học

ở trường THPT Thái Thuận, thành phố Bắc Giang, luận văn thạc sỹ QLGD-2006

- Nguyễn Duy Thịnh: Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở trường

THPT Nam Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình trong quá trình thực hiện đổi mới chươngtrình giáo dục phổ thông, luận văn thạc sỹ QLGD - 2007

- Phạm Thị Tuyết Nhung: Những biện pháp quản lý hoạt động dạy học của

Hiệu trưởng trường THPT Nam Trực tỉnh Nam Định theo yêu cầu đổi mới giáo

dục, luận văn thạc sỹ QLGD - 2007.

- Trần Thị Hoa: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của các trường THPT

huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng trong giai đoạn hiện nay, luận văn thạc sỹQLGD-2007

- Bùi Thanh Bình: Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy ở các trường THPT

thành phố Hải Phong, Luận văn tạc sý QLGD, năm 2008

- Bế Thị Đoan Trang : Quản lý quá trình dạy học ở trường THPT Hòa Bình tỉnh

Lạng Sơn, luận văn thạc sỹ QLGD, năm 2010

Như vâỵ , có rất nhiều công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học ởcác trường THPT công lập , nhất là quản lý hoaṭ đôṇ g

mới của nền giáo dục hiện đại Nhìn chung các công trình nghiên cứu trên đều nêuđược các biện pháp quản lý dạy học hiệu quả và phân tích một cách biện chứng cácyếu tố tác động đến quá trình quản lý dạy học nói chung và nêu lên được thực trạngcùng các biện pháp cụ thể phù hợp với thực tiễn hoạt động quản lý giáo dục từngđịa phương Các công trình trên thực sự có ý nghĩa về mặt lý luận và nghiên cứuthực tiễn đối với hoạt động quản lý, đồng thời cũng đóng góp tích cực biện phápquản lý giáo dục trên cả nước

Vì vậy việc nghiên cứu, khảo sát thực trạng, đề xuất những biện pháp quản lýhoạt động dạy học một cách khoa học, phù hợp điều kiện, hoàn cảnh, đối tượng củamỗi vùng, miền không bao giờ là cũ Do vậy chúng tôi mạnh dạn tiếp tục nghiêncứu lĩnh vực quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT Nguyễn Trãi huyện Vũthư, tỉnh Thái Bình hy vọng sẽ đóng góp một phần nhỏ bé vào kho tàng lý luậnquản lý giáo dục hiện đại

Quan điểm của Đảng và Nhà nước ta và yêu cầu đổi mới giáo dục đào tạo hiện nay

Nhận thức được vai trò quan trọng của Giáo dục trong sự nghiệp cách mạng vàcông cuộc xây dựng đất nước, ngay sau khi giành chính quyền Bác Hồ đã phát độngphong trào “Bình dân học vụ” để diệt “giặc dốt” Bác đã căn dặn: “Vì lợi ích mườinăm phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm phải trồng người”

Nước ta, sau Đại hội đảng toàn quốc lần thứ VI, nền kinh tế chuyển từ bao cấpsang nền kinh tế thị trường theo định hướng XHCN, đòi hỏi phải có sự thay đổi

triệt

để từ tư duy chính trị, tư duy kinh tế đến tư duy quản lý trên tất cả các lĩnh vực củađời sống xã hội Đặc biệt bước sang thế kỷ 21, với sự bùng nổ của Khoa học côngnghệ - truyền thông, với xu thế toàn cầu hoá và hội nhập, công cuộc công nghiệphoá, hiện đại hoá đất nước càng cần phải có đội ngũ trí thức giỏi và đội ngũ côngnhân lành nghề với trình độ cao, có khả năng thích ứng nhanh với hoàn cảnh Đóchính vừa là thời cơ vừa là thách thức của ngành giáo dục đào tạo trong giai đoạnhiện nay

Trong mấy thập niên vừa qua Đảng ta đã luôn coi trọng giáo dục và đào tạo TừĐại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII đến Đại hội đảng toàn quốc lần thứ XI, Đảng ta

đã khẳng định: " Giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồnnhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng xây dựng nền văn hóa và conngười Việt Nam Phát triển giáo dục và đào tạo cùng với phát triển khoa học và côngnghệ là quốc sách hàng đầu; đầu tư cho giáo dục và đào tạo là đầu tư phát triển"

Và nhiệm vụ của giáo dục và đào tạo là: "Đổi mới toàn diện, mạnh mẽ giáo dục

và đào tạo theo nhu cầu phát triển của xã hội; nâng cao chất lượng theo định hướngchuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc Đẩy mạnh xây dựng xã hội học tập, tạo cơ hội và điều kiện cho mọi

công dân được học tập suốt đời".(Đảng cộng sản Việt nam.Cương lĩnh xây dựng

đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội - Bổ sung, phát triển năm 2011.

Nghị quyết 40/2000/QH10 của Quốc hội khoá 10 về đổi mới chương trìnhgiáo dục phổ thông đã khẳng định mục tiêu của đổi mới là: "Xây dựng nội dungchương trình, phương pháp giáo dục, sách giáo khoa phổ thông mới nhằm nâng caochất lượng giáo dục toàn diện cho thế hệ trẻ, đáp ứng nguồn nhân lực phục vụ công

nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước phù hợp với thực tiễn và truyền thống Việt Nam, tiếp cận trình độ giáo dục phổ thông trong khu vực và trên thế giới".

Do đó tất yếu phải nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và năng lực của cán

bộ quản lý giáo dục để phù hợp với chủ trương đổi mới chương trình giáo dục củaĐảng, Nhà nước Chỉ thị số 40-CT/TW ngày 15-6-2004 đã khẳng định phải: "Tiếnhành rà soát, sắp xếp lại đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục để có kế hoạchđào tạo, bồi dưỡng bảo đảm đủ số lượng và cân đối về cơ cấu; nâng cao trình độchuyên môn, nghiệp vụ, đạo đức cho đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục"

Để thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ của Giáo dục - Đào tạo nhằm thực hiệnmục tiêu đặt ra thì một trong các yếu tố có vai trò then chốt đó là công tác quản lýgiáo dục các cấp Trong đó công tác quản lý hoạt động giáo dục cấp cơ sở, nhàtrường phổ thông có ý nghĩa quan trọng Nhà trường phổ thông hoạt động dạy họccủa thầy và trò là nhiệm chính trị trung tâm của mỗi nhà trường, do vậy công tácquản lý hoạt động dạy học của nhà trường là động lực quan trọng nhất Luật giáodục sửa đổi năm 2005 cũng khẳng định: "Cán bộ quản lý giáo dục giữ vai trò quantrọng trong việc tổ chức, quản lý, điều hành các hoạt động giáo dục Cán bộ quản lýgiáo dục phải không ngừng học tập, rèn luyện, nâng cao phẩm chất đạo đức, trình

độ chuyên môn, năng lực quản lý và trách nhiệm cá nhân" (Điều 16, Chương I)

Quản lý nhà trường và quản lý dạy học

Quản lý nhà trường

Thưc chất củ a QLGD là quản lý nhà trườ ng vì nhà trườ ng là đơn vi ̣cơ sở giáodục quan trọng nhất, chủ yếu nhất trong các hệ thống giáo dục của tất cả các quốc g.iaTheo

Pham Minh Hac thì: "Quản lý trường học là thực hiện đường lối giáo dục của

Đả ng trong

nguyên lý giá o duc , để tiến tới mục tiêu giáo dục , mục tiêu đào tạo đối vớ i ngà nh giáo dục, vớ i thế hê ̣ trẻ và vớ i từ ng

Quản lý trường học về cơ bản khác với quản lý các lĩnh vực khác của đờisố ng xã hôi và san̉ xuât́ Quản lý nhà trường gồm các thành tố: mục đích, nội

dung,

phương pháp, phương tiện, thày giáo, học sinh và cơ sở vật chất phục vụ dạy học

Vì vậy có thể xem quản lý trường học vừa có bản chất xã hội , vừ a có bản chất sư

phạm Cho nên khi quản lý trườ ng

hoc củ a mình , các nhà quản lý phải kết

hòa các khoa học như : giáo dục học, xã hội học, tâm lý hoc̣ , khoa

hoc khiển hoc̣ … quản lý , điềuThưc tế , hoạt động dạy và học là hoạt động cơ bản nhất , chủ yếu nhất trongcác nhà trường hiện nay Như

vây quản lý trườ ng

hoc thưc chất là quản lý hoaṭ đôṇ gcủa giáo viên và học sinh Có thể hiểu : quản lý trường học là một hệ thống nhữngtác động sư phạm hợp lý , có hướng đích của chủ thể quả n lý đến tâp thể giaó viên ,học sinh, các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường , nhằ m huy đôṇ g và phố ihơp sứ c

lưc trí tuê ̣củ a ho ̣ vào

moi măṭ hoaṭ đôṇ g củ a nhà trườ ng vào

thành có chất lượng và hiệu quả mục tiêu dự kiến

Quản lý dạy học

Trong trườ ng

hoc moi hoaṭ đôṇ g đều hướ ng vào

phuc vu ̣ hoaṭ đôṇ g day hoc vàquản lý trườ ng hoc troṇ g tâm là quản lý HĐDH

Quản lý

day hoc môt hoaṭ đôṇ g vớ i tư cách là

môt hê ̣t hố ng toàn

gồ m các nhân tố cơ bản : mục đích,

nhiêm vu, nôi dung day hoc̣ , thầy vớ i hoaṭ đôṇ gdạy, trò với hoạt động học , các phương pháp và các phương tiện dạy học , các hìnhthứ c tổ chứ c

day hoc̣ , phương thứ c kiểm tra đánh giá kết quả

từ cơ sở củ a lý luân cu

a quátrình giáo dục tổng thể Măṭ khác, xét quan hệ giữa các thành tố cấu trúc của hoạt độn,gmôt số tác giả đã

luân giải về

nôi hàm củ a khái

niêm day hoc từ những gó c đô ̣ khoahọc khác nhau như: giáo dục học, tâm lý hoc̣ , điều khiển hoc̣ dướ i đây:

- Tiếp

cân day hoc từ gó c đô ̣ giáo

duc hoc : " Dạy học - môt trong các bô ̣ phâncủa quá trình tổng thể g iáo dục nhân cách toàn vẹn - là quá trình tác động qua lại giữa giáo viên và học sinh nhằm truyền thụ và lĩnh hội tri thức khoa học , những kỹnăng và kỹ xảo hoaṭ đôṇ g

thưc tiên , để trên cơ sở đó hình thành thế

giớ i quan, phát triển năng lực sáng tạo và xây dựng phát triển các phẩm chất củ anhân cách ngườ i

hoc theo muc đích giáo

cân day hoc từ gó c đô ̣ tâm lý

hoc : Dạy học được hiểu là sư ̣ biến đổ i hơp

lý hoạt động và hành vi của người học trên cơ sở cộng tác hoạt động và hành vi củangườ i day và ngườ i hoc̣

- Tiếp

cân day hoc từ gó c đô ̣ điều khiển

hoc

: Dạy học là quá trình cộng tác giữa

thầy và trò nhằm điều khiển - truyền đaṭ và tư ̣ điều khiển - lĩnh hội tri thức nhân loại nhằ m thực hiện mục đích giáo dục

Hai thà nh tố củ a hoat

a Hoạt động dạy

đ

HĐDH là sư ̣ tổ chứ c , điều khiển tố i ưu quá trình

hoc sinh lin h hôi tri thứ c ,hình thành và phát triển nhân cách học sinh Vai trò chủ đao củ a hoaṭ đôṇ g đôṇ g day

vớ i ý

nghia là tổ chứ c và điều khiển quá trình

hoc sinh, giúp cho họ nắmđươc kiến thứ c, hình thành kỹ năng, thái độ, HĐDH có chứ c năng kép truyền đaṭ vàđiều khiển Nôi dung

day hoc đươc thưc hiên trong môt môi trườ ng

thuân lơi , chính

là nhà trường, ở đó được thực hiện một nội dung chương trình qui điṇ h, phù hợp với từ ng lứ a tuổ i

Hoạt động dạy của giáo viên thực chất gồm hai hoạt động :

- Giáo viên nghiên cứu nội dung sách giáo khoa , trình độ học sinh , điều kiêṇcủa giáo viên, tài liệu tham khảo, nắ m vững các phương pháp daỵ ,

pháp dạy phù hợp với các điều kiện trên Trên cơ sở đó giáo viên xây

phương án thích

hơp nhất để day từ ng bài cu ̣ thể cho từ ng lớ p

- Giáo viên phối hợp hoạt động với học sinh tr ên lớ p, đây là quá trình giảng daỵ của giáo viên Giáo viên nêu vấn đề , giảng dạy kiến thức mới , rèn luyện kỹ năng ,củng cố kiến thức, hướ ng

dân hoc sinh tư ̣ hoc Trong quá trình giảng

b Hoạt động học

Hoạt động học là quá trình tự điều khiển tối ưu sự chiếm lĩnh khái niệm khoahọc bằng cách đó hình thành cấu trúc tâm lý mới , phát triển nhân cách toàn diện Vai trò tư ̣ điều khiển củ a hoaṭ đôṇ g

hoc thể hiên ởựstự giác, tích cực tự lực và sáng tạodướ i sư ̣ điều khiển củ a thầy, nhằ m

niêm khoa hoc bằ ng hoaṭ đôṇ g tưlưc̣ , sáng tạo của học sinh để đạt được3 mục đích : tri thứ c- kỹ năng- thái độ

Hoạt động học có hai chứ c năng thố ng nhất là

khi.êN̉nôi

dung

của hoạt động học bao gồm toàn bộ hệ thống khái niệm khoa học của từng bộ mô, nvớ iphương pháp phù

hơp để biến kiến thứ c nhân loaị thành

hoc vấnacbuả ̉n thân

Hoạt động học của học sinh bao gồm :

- Phố i

hơp năng mớ

i

hoaṭ đôṇ g vớ i giáo viên trên lớ p , học sinh tiếp thu các kiến thức , kỹ

- Học sinh tự học ở nhà để hiểu sâu, mở rôṇ g kiến thứ c, vân duṇ g kiêń thứ c mớ i

để giải các bài tập Học sinh ghi nhớ các kiến thức , kỹ năng cơ bản để có thể biểuđaṭ laị thành lờ i nó i, chữ viết cho giáo viên và ngườ i khác hiểu đươc

Quá trình học là quá trình học sinh biến kinh nghiệm xã hội lịch sử loàingườ i thành kiến thứ c , kinh

nghiêm nhân cách bản thân , từ đó mà hình thành và phát triển

Bản chất của quá trình dạy học

Trước đây, nói đến dạy học, người ta hiểu đó là một nghề, một hoạt động đặctrưng cho giáo viên, giáo viên truyền đạt kiến thức, học sinh thụ động tiếp thu.Cách dạy học đó học sinh chỉ cần nghe, hiểu, ghi nhớ, học thuộc lòng và tái hiện trithức, không phát huy được trí sáng tạo của học sinh, không giúp học sinh tự tìmkiếm tri thức, thụ động trong việc tìm kiếm giải pháp giải quyết vấn đề Do đó,người ta quan niệm giáo viên là trung tâm của quá trình dạy học Cách dạy học đókhông phù hợp với xu thế hội nhập và toàn cầu hoá hiện nay và không đáp ứngđược thời đại bùng nổ của khoa học công nghệ thông tin Ngày nay, theo UNESCO

có bốn trụ cột: Học để biết, học để làm việc, học để cùng chung sống và học để tự

khẳng định mình Điều đó có nghĩa là quá trình dạy học phải làm cho người học tự

giác, tích cực, chủ động tìm kiếm tri thức mới, biết hợp tác để cùng phát hiện,giải quyết

những vấn đề khúc mắc do tri thức mới đem lại Nghiên cứu quá trình dạy học trướchết ta cần hiểu bản chất của nó

+ Dạy học là hoạt động phối hợp của hai chủ thể.

Trong hoạt động dạy học, giáo viên giữ vai trò chủ đạo trong toàn bộ tiến trìnhdạy học Giáo viên là người thực thi kế hoạch giảng dạy bộ môn, là người tổ chứccác hoạt động học của học sinh dưới các hình thức khác nhau, điều khiển hoạt độngtrí tuệ, hướng dẫn thực hành và hướng dẫn các hoạt động hợp tác của học sinh,hướng nghiệp cho họ Bên cạnh đó, giáo viên là người giúp đỡ học sinh tự học, tựrèn luyện và là người kiểm tra, uốn nắn, giáo dục học sinh trên mọi phương diện.Như vậy có thể khẳng định, giáo viên đóng vai trò quyết định chất lượng giáo dục.Trên nguyên tắc phát huy tính tích cực nhận thức của học sinh, giáo viên tổchức và điều khiển qua trình học tập của học sinh, làm cho việc học tập trở thànhmột hoạt động độc lập có ý thức Học sinh phải là chủ thể của hoạt động học tập.Chủ thể có ý thức, chủ động, tích cực, và sáng tạo trong nhận thức và rèn luyệnnhân cách

Mục đích của hoạt động dạy là làm cho học sinh nắm vững kiến thức, hình thành

kỹ năng hoạt động và kỹ năng vận dụng kiến thức đã học vào thực tế, từ đó mà pháttriển trí tuệ và nhân cách, trở thành những người công dân lao động có tri thức, có

óc sáng tạo, có ý thức với cộng đồng

Nội dung hoạt động dạy là giáo viên truyền đạt kiến thức, tổ chức cho học sinhnhận thức, biết tìm kiếm và phát hiện tri thức mới, hướng dẫn họ luyện tập hìnhthành kỹ năng, hoạt động phát triển trí tuệ, kiểm tra, uốn nắn và giáo dục thái độtích cực học tập cho học sinh

Phương pháp giảng dạy của người thầy là cách thức, cách làm, cách truyềnđạt kiến thức, cách tổ chức hoạt động nhận thức, cách điều khiển các hoạt động trítuệ và thực hành, phương pháp giáo dục ý thức, thái độ học tập cho học sinh

Học sinh là chủ thể của hoạt động học tập Mọi hoạt động đều phải có ý thức,việc học tập càng cần phải có ý thức Người học phải xác định được mục đích họctập, có động cơ và thái độ học tập đúng, có kế hoạch học tập chủ động và luôn tíchcực thực hiện kế hoạch đó Tính tích cực thể hiện trên hai mặt: chuyên cần và

chuyên tâm Cách học tích cực thể hiện trong việc tìm kiếm, phát hiện tri thức, xử lýthông tin và vận dụng chúng vào việc giải quyết các công việc trong thực tiễn.Muốn vậy học phải đi đôi với hành, lý thuyết phải gắn với thực tiễn, bởi học tập baogồm : học và tập "Học" là quá trình nhận thức nhằm tiếp thu những kinh nghiệmlịch sử -xã hội của loài người "Tập" là rèn luyện kỹ năng thao tác, kỹ năng vậndụng và rèn luyện phẩm chất, đạo đức, hành vi, cách ứng xử Việc học - tập đượchọc sinh thực hiện một cách chủ động, tự giác, có ý thức Bằng con đường học - tậphọc sinh sẽ tự làm giàu thêm tri thức, hình thành và phát triển nhân cách trở thànhngười lao động tự chủ và sáng tạo

Hoạt động dạy và hoạt động học là hoạt động của hai chủ thể khác nhau về vaitrò và nhiệm vụ, song chúng luôn gắn bó hữu cơ với nhau, không thể tách rời, thốngnhất biện chứng với nhau Thày giỏi sẽ đào tạo được trò giỏi, trò giỏi đòi hỏi thầyphải tích cực phấn đấu tự học để dạy giỏi Muốn dạy tốt phải có phương pháp giảngdạy tốt Phong trào thi đua "Dạy tốt - Học tốt" chính là phong trào tích cực cải tiến,đổi mới phương pháp dạy học

Suy cho cùng, vì có học sinh nên mới có nhà trường, có thầy giáo, việc giảngdạy là vì học sinh, mọi sự cố gắng cải tiến, đổi mới nội dung, chương trình vàphương pháp dạy học đều vì sự tiến bộ của học sinh Học sinh vừa là mục tiêu, vừa

là động lực của quá trình dạy học Vì vậy học sinh chính là trung tâm của hoạt độngdạy học Quan điểm "Dạy học lấy học sinh làm trung tâm" của Đảng và Nhà nước

ta là một quan điểm hiện đại, phù hợp xu thế Quan điểm đó là cơ sở lý luận để cácnhà trường tiến hành các hoạt động giáo dục có hiệu quả

+ Dạy học là hoạt động trí tuệ, hoạt động nhận thức.

Trong học tập, học sinh nhận thức thế giới thông qua sách, tài liệu học tập, đó lànhững tri thức được chắt lọc từ tinh hoa của nhân loại trải qua hàng nghìn năm đượcsắp xếp trình tự, khoa học Thông qua sự hướng dẫn, kiểm tra uốn nắn của giáo viên,học sinh tiếp thu kiến thức được nhanh nhất, hiệu quả nhất, tránh được sự mò mẫm,thử đúng, sai, tránh được vấp váp, quanh co trong con đường nhận thức Do vậy cóthể nói, bản chất của quá trình dạy học là quá trình nhận thức độc đáo của người họcsinh

Từ những phân tích trên, có thể khẳng định: Quá trình dạy học là quá trìnhhoạt động của hai chủ thể, trong đó giáo viên đóng vai trò chủ đạo Dưới sự tổ chứchướng dẫn và điều khiển của giáo viên, học sinh nhận thức lại nền văn minh nhânloại và rèn luyện hình thành kỹ năng hoạt động, phát triển khả năng tư duy sángtạo, tạo lập thái độ sống tốt đẹp hơn.

+ Quá trình dạy học với tư cách là một hệ thống.

Theo quan điểm hệ thống, quá trình dạy học là một chỉnh thể cấu trúc gồmnhiều thành tố, mỗi thành tố có chức năng riêng, song gắn bó chặt chẽ biện chứngvới nhau và tuân theo quy luật chung của hệ thống và tác động qua lại với môitrường Ngoài hai nhân tố trung tâm của quá trình dạy học là giáo viên và học sinhcòn có nhiều nhân tố khác tham gia, chẳng hạn như: Mục tiêu, nội dung, nhiệm vụ,các hình thức dạy học, phương pháp và phương tiện dạy học, cùng với môi trườngvăn hoá, kinh tế, xã hội, kỹ thuật, công nghệ , gia đình

Chính sự vận động của mỗi thành tố và sự tác động biện chứng giữa các thành tốcùng với những tác động qua lại với môi trường tạo nên "tính trội" của hệ thống, đóchính là chất lượng của quá trình dạy học Điều đó có nghĩa là muốn nâng cao chấtlượng quá trình dạy học cần phải nâng cao chất lượng của từng thành tố trong hệthống, tạo sự gắn kết chặt chẽ các thành tố thành một khối thống nhất Trong đónâng cao chất lượng hai thành tố: hoạt động dạy và học là khâu có tính đột phá

Sự vận động và phát triển của quá trình dạy học là kết quả của quá trình tácđộng biện chứng giữa các nhân tố Kết quả dạy học là kết quả phát triển tổng hợpcủa toàn hệ thống, muốn nâng cao chất lượng dạy học phải nâng cao chất lượngcủa từng thành tố và đồng thời nâng cao chất lượng tổng hợp của toàn hệ thống

Dạy học theo hướng đổi mới hiện nay

Luâṭ giáo

duc tai Điều 28 mục 2, qui điṇ h: " Phương pháp giáo

phải phát huy tính tích cực , tư ̣ giác, chủ động, sáng tạo của học sinh , phù hợp vớiđă

c điểm củ a từ ng lớ p

hoc , môn hoc̣ ; bồ i dưỡng phương pháp tư ̣

viêc theo nhó m ; rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn ; tác động đếntình cảm, đem laị niềm vui, hứ ng thú h oc

Dạy học theo hướng đổi mới hiện nay :

- Phải tích cực hóa hoạt động nhận thức của học sinh ; tăng cườ ng vai trò chuthể củ a ngườ i

hoc và vai trò hướ ng

dân , chỉ đạo của người dạy , hạn chế kiểu daythông báo,

đoc – chép.

- Dạy học lấy người học làm trung tâm , tạo điều kiện cho người học hoạtđôṇ g tích

cưc , tư ̣ giác ,

đôc lâp và sáng

tao ; phát huy trí lực của người học để họthư

c sư ̣ là chủ thể củ a ho ạt động học tập với hai chức năng : tiếp thu và tư ̣ chỉ đao ,

tư ̣ tổ chứ c, vớ i

môt đôṇ g cơ nhân thứ c sâu sắ c, đú ng đắ n

- Phải đảm bảo chất lượng dạy học hiện đại ,

hiên nay đươc đánh giá trên cơsở 3

nhiêm vu ̣ day hoc sau:

hiê

n

+ Tạo điều kiện cho học sinh nắm được hệ thống tri thức theo hướng cơ bản ,đaị , Viêṭ Nam và hê ̣thố ng kỹ năng, kỹ xảo tương ứng

+ Phát triển trí tuệ cho học sinh ,

đăc biêṭ là các thao tác tư duy và các chứ cnăng

nhân thứ c

+ Hình thành cho học sinh thái độ, tình cảm đúng đắn, lành mạnh

Quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT

Trườ ng THPT trong hệ thống giáo dục quốc dân

-Trườ ng THPT là cơ sở giáo

duc nố i tiếp cấp trung ho ̣c cơ sở

học của hệ thống giáo dục quốc dân Cấp THPT gồ m 3 năm

mang tính phổ thông cơ bản diện, vớ i

những

đăc thù riêng nhằ m

thưc hiên nhiêm vu:

- Giáo dục trung học phổ thông nhằm giúp học sinh củng cố và phát triểnnhững kết quả của trung học cơ sở, hoàn thiện học vấn phổ thông và có những hiểubiết thông thường về kỹ thuật hướng nghiệp, có điều kiện phát huy năng lực cánhân để lựa chọn hướng phát triển, tiếp tục học đại học, cao đẳng, trung cấp, họcnghề hoặc đi vào cuộc sống lao động

Vai trò, vị trí của người hiệu trưởng THPT trong quản lý dạy học

Trong nhà trường, Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm trước Đảng vàNhà nước về công tác quản lý toàn diện: con người, cơ sở vật chất, tài chính, chất