skkn một vài phương pháp dạy học tích cực giúp học sinh khắc sâu kiến thức môn lịch sử 8, 9

Giáo viên dạy lịch sử chưa phát huy được thế mạnh của bộ môn; chưa chỉ cho các em biết được đây là bộ môn khoa học cần phải có sựhọc tập, nghiên cứu nghiêm túc; chưa tái hiện được không

I THÔNG TIN CHUNG

1 Tên sáng kiến: Một vài phương pháp dạy - học tích cực giúp học sinh khắc sâu kiến thức môn Lịch sử 8, 9.

2 Tác giả:

Họ và tên: Ngô Thị Hằng

Năm sinh: 1983

Nơi thường trú: Khu 21, thị trấn Tân Uyên - Tân Uyên - Lai Châu

Trình độ chuyên môn: Đại học, sư phạm Lịch sử

Chức vụ công tác: Giáo viên

Nơi làm việc: Trường PTDT Nội trú huyện Tân Uyên

Điện thoại: 098894945

3 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Hoạt động giảng dạy môn Lịch sử 8, 9.

4 Thời gian áp dụng sáng kiến: Từ ngày 5 tháng 9 năm 2013 đến ngày 25

tháng 3 năm 2015

5 Đơn vị áp dụng sáng kiến:

Tên đơn vị: Trường PTDT Nội trú huyện Tân Uyên.

Địa chỉ: Khu 26, thị trấn Tân Uyên - Tân Uyên - Lai Châu

Điện thoại: 02313787468

II NỘI DUNG SÁNG KIẾN

1 Sự cần thiết, mục đích của việc thực hiện sáng kiến:

a Sự cần thiết của việc thực hiện sáng kiến:

Lịch sử là bộ môn mang tính giáo dục rất lớn đặc biệt là giáo dục lòng yêunước, niềm tự hào dân tộc và ý thức dân tộc của thế hệ trẻ Đồng thời cung cấpcho học sinh những kiến thức cơ sở của khoa học lịch sử, nên đòi hỏi học sinhkhông chỉ nhớ mà còn phải hiểu và vận dụng kiến thức đã học vào cuộc sống

Từ những hiểu biết về quá trình phát triển của một đất nước, một dân tộc, rộnghơn là cả một xã hội loài người, hiểu được sự phát triển hợp quy luật của tựnhiên và xã hội Biết vận dụng sáng tạo những hiểu biết ấy vào hoạt động thựctiễn cuộc sống, phát huy truyền thống tốt đẹp của cha ông, để xác định nhiệm vụtrong hiện tại, có thái độ đúng với sự phát triển hợp quy luật ở tương lai

Tuy nhiên môn học lịch sử là một môn khoa học khó và khô khan bởi nóbắt buộc người học phải ghi nhớ một lượng thông tin khá rộng cả về không gianlẫn thời gian Hầu hết các em học sinh đều không thích học môn lịch sử, xemnhẹ môn lịch sử Các em tiếp thu kiến thức một cách hời hợt, thiếu chính xác,thiếu hệ thống dẫn đến các em không thể khắc sâu được kiến thức để làm bài và

áp dụng vào thực tiễn cuộc sống Điều đó đã dẫn đến hệ quả, trong những nămgần đây, đặc biệt là sau các kỳ thi tuyển sinh vào cấp III, đã báo lên hồi chuôngcảnh tỉnh tình trạng học sinh học lịch sử quá yếu kém

Thực tế trên do nhiều nguyên nhân gây nên, song cơ bản không phải dobản thân môn lịch sử, mà do quan niệm của người học và phương pháp dạy -học lịch sử còn lạc hậu, thiếu sự đổi mới kịp thời so với xu hướng hiện đại hóacủa đất nước hiện nay Giáo viên dạy lịch sử chưa phát huy được thế mạnh của

bộ môn; chưa chỉ cho các em biết được đây là bộ môn khoa học cần phải có sựhọc tập, nghiên cứu nghiêm túc; chưa tái hiện được không khí lịch sử trong giờhọc, để học sinh rơi vào tình trạng thụ động; quan trọng nhất là chưa phát huyđược tính tích cực của học sinh làm cho không khí học tập mệt mỏi, giờ học trởnên khô khan nặng nề

Trước thực trạng đó đòi hỏi giáo viên giảng dạy môn lịch sử phải luôn tìmtòi đổi mới phương pháp dạy học để "làm mới" môn của mình, làm sao để pháthuy được tính tích cực, chủ động của người học Giúp học sinh hứng thú hơn vớimôn học, làm cho người học khắc sâu được kiến thức lịch sử một cách có hệthống Trên cơ sở đó góp phần vào việc đảm bảo đúng định hướng của ngành

Giáo dục trong chương trình đổi mới sách giáo khoa: “phương pháp giáo dục

phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm,

đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”

b Mục đích của việc thực hiện sáng kiến:

Mục đích nghiên cứu của sáng kiến này nhằm đưa ra một vài phươngpháp dạy - học tích cực tối ưu, có tính khả thi để khắc phục có hiệu quả tình

trạng học sinh không thích học môn Lịch sử, tiếp thu, ghi nhớ kiến thức lịch sửmột cách hời hợt Nhằm phát triển tư duy học tập, khả năng ghi nhớ sự kiện lịch

sử một cách lôgic, chủ động, tích cực, tự giác lĩnh hội kiến thức Học sinh khắcsâu được kiến thức để nâng cao chất lượng bộ môn Lịch sử

2 Phạm vi triển khai thực hiện:

Đây là một đề tài mới, được tôi nghiên cứu và triển khai thực hiện trongthực tiễn hoạt động giảng dạy, học tập môn Lịch sử 8, 9 để tìm ra và kiểm chứngcác phương pháp dạy - học tích cực giúp học sinh khắc sâu kiến thức Đối tượngnghiên cứu mà tôi áp dụng là học sinh lớp 8, 9 và mở rộng cho cả học sinh khối

6, 7 trường PTDT Nội trú huyện Tân Uyên Đề tài có thể áp dụng cho tất cả cáckhối học môn Lịch sử cấp THCS và cấp THPT

3 Mô tả sáng kiến:

a Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến:

* Hiện trạng trước khi áp dụng giải pháp mới:

Trường PTDT Nội trú huyện Tân Uyên là một trường chuyên biệt ở vùngmiền núi thuộc tỉnh Lai Châu, được thành lập và đi vào hoạt động năm 2009.Đến nay, cơ sở vật chất, thiết bị dạy học đã tương đối, đủ các phòng học, phòng

ở, đảm bảo yêu cầu cho việc dạy - học, nuôi dưỡng Tuy nhiên, học sinh đều làcon em các đồng bào dân tộc thiểu số, trình độ nhận thức thấp Vì vậy, đa số họcsinh chưa thấy được vị trí, tầm quan trọng của việc học nói chung và môn Lịch

sử nói riêng Đặc biệt, học sinh không có hứng thú với môn học; việc học tập,rèn luyện môn học bị hạn chế, các em chưa độc lập suy nghĩ học tập mà chủ yếuhọc nguyên si những gì mà giáo viên cho ghi, chỉ nêu được diễn biến sự kiện màkhông hiểu vì sao nó lại diễn ra như vậy; chưa xác định rõ động cơ học tập hoặchọc tập chưa có phương pháp phù hợp Điều này đã gây khó khăn cho giáo viêntrong quá trình đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực, ảnh hưởnglớn đến chất lượng môn học Lịch sử

Để góp phần giải quyết thực trạng hiện đang tồn tại của việc học tập mônLịch sử tại trường, tôi đã nghiên cứu và tìm ra một vài phương pháp tạo sự hứngthú trong học tập môn Lịch sử, để học sinh có thể khắc sâu được kiến thức môn

học Trong những giờ lên lớp tôi luôn định hướng cho mình các phương phápgiảng dạy thích hợp sao cho phù hợp với từng loại bài, phù hợp với thực tế nhậnthức của học sinh như: Sử dụng các phương tiện đồ dùng trong dạy học; Tổchức hoạt động nhóm; Tổ chức cho học sinh tìm hiểu kiến thức lịch sử thôngqua các trò chơi; Liên hệ kiến thức cùng thời kì, cùng nội dung; Sử dụng biệnpháp dạy học liên môn; Đưa ra câu hỏi nêu vấn đề Mỗi phương pháp có nhữngmặt ưu điểm và hạn chế nhất định, vì vậy tôi đã sử dụng linh hoạt các biện phápdạy học trên sao cho hợp lí, sáng tạo vào từng tiết học

* Ưu nhược điểm của giải pháp cũ:

Để kiểm nghiệm hiệu quả của việc thực hiện những phương pháp nêutrên Tôi tiến hành lập phiếu thăm dò ý kiến của học sinh về sự hứng thú tronghọc tập môn Lịch sử 8, 9 và theo dõi kết quả học tập của các em ở đầu năm học

và giữa học kì II, năm học 2013 - 2014 Kết quả thu được như sau:

+ Ưu điểm:

Qua bảng thống kê nêu trên ta thấy rõ hiệu quả của việc giáo viên áp dụngmột vài phương pháp học tập tích cực, đã tạo được sự hứng thú học tập chongười học Trong các giờ lên lớp học sinh đã có sự tích cực hơn, hăng hái phát

biểu ý kiến xây dựng bài, lớp học sôi nổi, chủ động lĩnh hội kiến thức Học sinhngày càng yêu thích say mê, hứng thú môn học, chất lượng học tập môn Lịch sử

đã có chiều hướng đi lên

+ Hạn chế:

Chất lượng môn học tuy có được nâng lên nhưng nâng lên với tỉ lệ %thấp, trái ngược với sự hứng thú học tập của học sinh tỉ lệ % được nâng cao hơnnhiều Điều đó đã khẳng định sự hứng thú học tập môn học Lịch sử của học sinhchỉ là sự ngẫu hứng tùy thích, tạm thời tại thời điểm giáo viên áp dụng phươngpháp gây hứng thú ở trên lớp; kiến thức lịch sử vẫn chưa được các em khắc sâusau khi kết thúc tiết học; việc học tập nghiên cứu của mỗi học sinh chưa đúngphương pháp, chưa phát huy được vai trò của người học sau mỗi giờ lên lớp Đóchính là sự nhàm chán trong học tập ở ngoài giờ lên lớp Dẫn đến chất lượngmôn học vẫn chưa được nâng cao tương xứng với sự hứng thú học tập môn học

* Sự cần thiết của việc đề xuất giải pháp mới:

Nguyên nhân của những hạn chế nêu trên thì có nhiều, xong cơ bản vẫnxuất phát từ phía giáo viên Bởi trong quá trình giảng dạy, giáo viên vẫn cònlúng túng trong việc truyền thụ kiến thức cơ bản cho các em, chỉ chăm lo cungcấp những kiến thức cần thiết cho việc làm bài kiểm tra, bài thi, mà khônghướng các em có một cái nhìn toàn diện về một thời kỳ lịch sử, về sự kiện, vềnhân vật lịch sử xảy ra trong quá khứ; không đầu tư cho học sinh một bộ óc tổnghợp, một phương pháp học khoa học, tích cực, chủ động Dẫn đến các em phảinắm một khối lượng thông tin quá lớn về sự kiện lịch sử, nhân vật lịch sử mộtcách máy móc, khô khan, nên học sinh không nhớ nổi dẫn đến chán học

Vậy, vấn đề cần đặt ra tiếp theo cho giáo viên là phải làm cách nào để họcsinh có phương pháp học tập tốt môn lịch sử, nhằm khắc sâu được kiến thức từ

hệ thống đến cơ bản và chi tiết về lịch sử dân tộc, lịch sử thế giới và lịch sử xãhội loài người Trong quá trình giảng dạy, tôi tiếp tục áp dụng các phương pháp

cũ để tạo sự hứng thú học tập môn Lịch sử, đồng thời phát hiện tìm ra Một vài phương pháp dạy - học tích cực giúp học sinh khắc sâu kiến thức môn Lịch

sử 8, 9 Tôi nhận thấy một vài phương pháp này đã góp phần lớn vào việc nâng

cao chất lượng bộ môn Lịch sử tại trường PTDT Nội trú huyện Tân Uyên

b Mô tả giải pháp sau khi có sáng kiến:

* Tính mới của sáng kiến:

Là sáng kiến lần đầu tiên được nghiên cứu và áp dụng thực hiện tại đơn

vị Sáng kiến đã nêu được những nét mới trong thực hiện một vài phương phápdạy - học tích cực, nhằm giải quyết những hạn chế trong quá trình giảng dạy củagiáo viên và cách tiếp cận kiến thức môn học của học sinh Cao hơn cả là giúphọc sinh khắc sâu được kiến thức môn Lịch sử 8, 9 và Lịch sử 6, 7 tại trường tôi

* Sự khác biệt của phương pháp mới so với phương pháp cũ:

Phương pháp cũ: Giáo viên đóng vai trò trung tâm trong việc áp dụng

những phương pháp dạy - học để tạo sự hứng thú học tập cho học sinh Trên cơ

sở của sự hứng thú học tập đó, học sinh sẽ học tốt môn Lịch sử và sẽ khắc sâu

được kiến thức môn học Học sinh là đối tượng gián tiếp tham gia vào hoạt động

dạy - học tích cực của giáo viên

Phương pháp mới: Giáo viên là người thiết kế, định hướng, triển khai

những nét cơ bản, nét chung nhất để hướng học sinh vào phương pháp tự học,rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức cơ bản vào trong hoạt động học tập Học

sinh được trực tiếp tham gia vào hoạt động dạy - học tích cực của giáo viên Với

mục đích để học sinh khắc sâu được kiến thức đồng thời đem lại niềm vui, hứngthú học tập môn Lịch sử cho học sinh

* Cách thức thực hiện:

Như ta đã biết, lịch sử vốn tồn tại khách quan, là những vấn đề đã xảy ratrong quá khứ, không nhìn thấy được, không sờ nắn được Lượng kiến thứctrong sách giáo khoa ở mỗi bài học học vẫn rất nhiều, học sinh không thể nhớđược Để học sinh nắm bắt nhanh và lưu giữ tốt kiến thức, biết nhận xét, đánhgiá một sự kiện, một chân dung, một giai đoạn lịch sử, một địa danh lịch sử, đòi hỏi giáo viên phải lựa chọn các phương pháp dạy học khác nhau để đạt đượchiệu quả mong muốn, nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập môn họccủa học sinh

Với tâm huyết của mình đối với sự nghiệp giáo dục, tôi rất quan tâm đến

nỗi lo chung của ngành và suy nghĩ, đề ra " Một vài phương pháp dạy - học tích cực giúp học sinh khắc sâu kiến thức môn Lịch sử 8, 9" mà tôi đã áp dụng có

hiệu quả trong hoạt động giảng dạy lớp 8, 9 và thử nghiệm ở khối 6, 7 trườngPTDT Nội trú huyện Tân Uyên

* Phương pháp 1: Khai thác và sử dụng phương tiện thiết bị dạy học bằng ứng dụng công nghệ thông tin:

Công nghệ thông tin là tập hợp các phương pháp khoa học, các phươngtiện và thiết bị dạy học hiện đại Giáo viên có thể cung cấp cho học sinh nhiềunguồn tư liệu khác nhau về sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử giúp các em thunhận được cả thông tin nghe và nhìn Việc ứng dụng công nghệ thông tin vàodạy học là cần thiết, giúp học sinh hứng thú học tập đồng thời khắc sâu đượckiến thức lịch sử Nếu chúng ta biết khai thác tốt vào việc thiết kế bài giảng, vàođúng kiểu bài lên lớp Học sinh sẽ tập trung chú ý vào bài giảng, có cảm xúc,nhận thức tốt, tiếp thu kiến thức dễ dàng hơn

Thực tế hiện nay, giáo viên đang quá lạm dụng việc ứng dụng bài giảngđiện tử vào giảng dạy, sử dụng trình chiếu toàn bộ bài giảng, gây hậu quảnghiêm trọng với người học, đó là sự không tập trung vì học sinh không biết đâu

là kiến thức trọng tâm và đâu là kiến thức mở rộng, gây khó khăn cho việc tiếpthu, khắc sâu kiến thức dẫn đến sự nhàm chán trong học tập

Nhận thấy điểm hạn chế nêu trên, trong quá trình giảng dạy tôi chỉ thựchiện ứng dụng công nghệ thông tin vào các tiết có nhiều hình ảnh, có diễn biến

sự kiện lịch sử hay dẫn chứng đoạn phim tư liệu, giới thiệu các ca khúc cáchmạng, đặc biệt trong tiết làm bài tập lịch sử, tiết thi tìm hiểu kiến thức lịch sử, Làm vậy sẽ phát huy được vai trò của giáo viên trong tiết học, trong việc chuẩn

bị bài giảng giáo viên không phải mất nhiều thời gian cho việc thiết kế cácSlides trình chiếu không cần thiết Khi thiết kế bài giảng trên PowerPoint chúng

ta cần thiết kế Slide trắng sau những Slide hình ảnh, đoạn phim, diễn biến, minh họa, để khi kết thúc phần giảng cho yếu tố minh họa ta chọn Next từ điềukhiển đến Slide trắng để không còn hiện tượng học sinh chỉ tập trung lên màn

chiếu quan sát yếu tố minh họa Thay vào đó học sinh sẽ tập trung vào phầngiảng nội dung mới của giáo viên, đồng thời giáo viên sẽ không phải mất mộtkhoảng khoảng thời gian một đến hai phút để ẩn đi những phần minh họa trước

đó của nội dung giảng tương ứng, tiết dạy sẽ liền mạch trôi chảy

Tôi xin giới thiệu về việc ứng dụng công nghệ thông tin vào thiết kế bài

giảng cụ thể, có nhiều lược đồ, hình ảnh, phim tư liệu cần được minh họa Bài

27 - Cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp xâm lược kết thúc (1953 - 1954), trong chương trình Lịch sử 9, được thực hiện trong 2 tiết Mục

tiêu, giúp học sinh nắm được những vấn đề cơ bản sau:

1 Kế hoạch Nava của Pháp - Mĩ:

Để giúp học sinh có cái nhìn tổng thể về cục diện của chiến tranh ViệtNam của Pháp từ sau năm 1950 và nội dung cơ bản của Kế hoạch Nava của

Pháp - Mỹ, giáo viên thiết kế 2 Slides Lược đồ "Âm mưu Pháp - Mỹ trong kế

hoạch Nava" Slide 1 trình bày bước thứ nhất, Slide 2 thể hiện bước thứ hai, giúphọc sinh nhận thấy được sự nguy hiểm của kế hoạch này với cách mạng ViệtNam trong đông - xuân 1953 - 1954

Lược đồ: Âm mưu Pháp - Mĩ trong kế hoạch Nava

Lược đồ cuộc tiến công chiến lược Đông - Xuân 1953 - 1954

2 Cuộc tiến công chiến

lược Đông - Xuân 1953 - 1954

Nhằm giúp học sinh nắm

được kế hoạch đối phó của ta

với kế hoạch Nava: ta chủ động

đánh vào những nơi quan trọng

mà lực lượng kẻ thù yếu để phân

tán lực lượng của chúng Giáo

viên sử dụng 5 Slides bản đồ để

giúp học sinh xác định được vị

trí 5 điểm đóng quân của Pháp

(ngược với ý đồ ban đầu của

được: nguyên nhân, diễn biến

và kết quả của chiến dịch lịch

sử Điện Biên Phủ 1954, giáo

viên sử dụng Lược đồ thể hiện

3 đợt tấn công của ta vào Điện

Biên Phủ để giúp học sinh nhận

thức được cụ thể và rõ ràng

hơn về diễn biến của chiến

dịch Mặt khác, giáo viên đưa

vào bài giảng thêm 4 đoạn

phim có nội dung nêu bật về

các vấn đề sau:

- Âm mưu của Pháp - Mĩ để học sinh biết được cấu trúc, vị trí, vai trò củaĐiện Biên Phủ trong âm mưu của Pháp - Mĩ Từ đó, học sinh lí giải đượcnguyên nhân vì sao ta mở chiến dịch Điện Biên Phủ.

- Chủ trương của ta để học sinh nắm được kế hoạch và quyết tâm của ta

khi chọn Điện Biên Phủ làm điểm quyết chiến lược với Pháp

- Sự chuẩn bị của ta học sinh sẽ thấy được những vất vả, hiểm nguy mà

cha ông ta đã phải chịu đựng, hi sinh để giành thắng lợi trong chiến dịch ĐiệnBiên Phủ

- Bại trận của Pháp sẽ giúp học sinh nhận thức đúng và khá đầy đủ về sự

thất bại của Pháp Nếu giáo viên chỉ nói là “ta tiêu diệt và bắt sống được 16200tên địch” thì học sinh khó có thể hình dung ra nó nhiều như thế nào Tuy nhiên,khi xem đoạn phim này chắc chắn các em sẽ nhận thấy được sự vĩ đại của chiếndịch Điện Biên Phủ Từ đó, giáo dục thêm lòng yêu nước, tự hào dân tộc chohọc sinh

Cuối cùng, giáo viên cung cấp thêm một số hình ảnh về Thành phố ĐiệnBiên ngày nay để học sinh thấy được sự lao động miệt mài, sáng tạo của nhândân Điện Biên đã biến từ một vùng chiến trận tàn khốc năm nào thành một thànhphố hiện đại như hôm nay

Như vậy, nếu giáo viên không sử công nghệ thông tin vào thiết kế bàigiảng trên thì không thể nào lột tả được hết nội dung của bài học Học sinhkhông thể nào hình dung được chiến dịch Điện Biên Phủ 1954 và khó lòng cảmphục được những hi sinh anh dũng của cha ông ta Do đó, việc ứng dụng côngnghệ thông tin vào dạy học lịch sử là rất cần thiết hiện nay

* Phương pháp 2: Hướng học sinh nghiên cứu, học tập bằng hệ thống sơ đồ

tư duy:

Sơ đồ tư duy là một đồ dùng trực quan quy ước, dưới hình thức ghi chép

để tóm tắt những ý chính của một nội dung, hệ thống hóa một chủ đề, … bằngcách kết hợp việc sử dụng hình ảnh, đường nét, màu sắc, chữ viết, nhằm tìmtòi, đào sâu, mở rộng một ý tưởng Điểm mạnh nhất của sơ đồ tư duy là giúp

phát triển ý tưởng và không bỏ sót ý tưởng, phát triển óc tưởng tượng, khả năngsáng tạo, hứng thú học tập

Nếu như trước đây, giáo viên là người đưa ra hệ thống sơ đồ tư duy đểcủng cố bài học hoặc hệ thống lại kiến thức một giai đoạn, một thời kỳ lịch sử

mà không có sự tham gia của học sinh Làm như vậy là giáo viên đã không lấyhọc sinh làm trung tâm và không phát huy được vai trò của học sinh, để học sinhhọc một cách thụ động theo sự đã định của giáo viên, học sinh sẽ không đượcđộc lập suy nghĩ, không tự mình khắc sâu được kiến thức

Cách thức thực hiện như trên được tôi áp dụng theo cách hướng học sinhvào nghiên cứu, học tập thông qua hệ thống kiến thức bằng sơ đồ tư duy cùngvới sự chỉ dẫn của giáo viên Xuyên xuốt trong tiết học tôi đưa học sinh vào làmviệc cùng với giáo viên Từ sự ghi chép kiến thức một cách hệ thống theo môhình sơ đồ tư duy ở trên bảng, học sinh kết hợp nghe giảng, chú ý đến nhữngđiểm nhấn mạnh nhiều lần của giáo viên, dựa vào sách giáo khoa để phát triển ýlớn đến ý nhỏ

Trong quá trình thực hiện, giáo viên luôn có sự định hướng, hướng dẫnhọc sinh lập bản đồ tư duy, dựa trên nguyên lý đi từ cây -> cành -> nhánh tươngứng với việc xác định chủ đề -> phát triển ý chính -> ý phụ một cách lôgic Việclàm này cần được giáo viên định hướng và yêu cầu học sinh phải thực hiệnthường xuyên sau mỗi bài học, mỗi chương, mỗi giai đoạn Khi đã trở thành thóiquen với học sinh, giáo viên sẽ không phải mất nhiều công sức cho việc hướngdẫn chi tiết, tỉ mỉ cho học sinh học bằng sơ đồ tư duy Sau nhiều lần học sinh sẽ

tự biết cách tổng hợp kiến thức bằng hệ thống sơ đồ tư duy, các em sẽ thấy bàihọc trở nên ngắn gọn, dễ hiểu, các em nắm được kiến thức cơ bản nhanh chóng,thuộc bài ngay tại lớp, nhớ sâu và chính xác nội dung bài học Lúc này việc tựhọc của học sinh sẽ không còn nhàm chán như trước

Khi dạy Bài 29 - Cả nước trực tiếp chiến đấu chống Mĩ cứu nước (1965

- 1973), trong chương trình Lịch sử 9 Sau khi giảng hết mục I - Chiến đấu chống chiến lược " Chiến tranh cục bộ" của Mĩ (1965 - 1968) Giáo viên cùng

với học sinh dựa vào phần nội dung được ghi, thực hiện củng cố kiến thức bằng

hệ thống sơ đồ tư duy sau:

Dựa vào mẫu sơ đồ tư duy trên, giáo viên có thể yêu cầu học sinh về nhàhoàn thiện các nội dung tương tự của chiến lược "Chiến tranh cục bộ", để củng

cố lại kiến thức về chiến lược "Chiến tranh đặc biệt" ở Bài 28 Đồng thời, hướnghọc sinh chuẩn bị bài mới về chiến lược "Việt Nam hóa chiến tranh" và "ĐôngDương hóa chiến tranh" Như vậy, chỉ với một hệ thống sơ đồ tư duy tôi đã giớithiệu ở trên, đã có thể giúp học sinh nhìn thấy được bức tranh tổng thể của cuộckháng chiến chống Mĩ cứu nước (1954 - 1975) từ âm mưu, hành động của Mĩ

đến các thắng lợi của ta trong việc đánh bại các chiến lược chiến tranh do Mĩthực hiện ở miền Nam Việt Nam

* Phương pháp 3: Tái hiện sâu sắc biểu tượng lịch sử thông qua việc dạy học liên môn

Biểu tượng lịch sử là hình ảnh về những sự kiện, nhân vật lịch sử, điềukiện địa lý, thời gian, địa điểm, các mối quan hệ xã hội, … được phản ánh trong

óc học sinh với những nét chung nhất, điển hình nhất Việc tái hiện sâu sắc vềbiểu tưởng lịch sử tốt qua việc dạy học liên môn có ý nghĩa, tác dụng giúp họcsinh học tốt được môn học khác và có tính giáo dục tư tưởng cao Có rất nhiềucách phân loại biểu tượng lịch sử, theo các nhà giáo dục có thể phân ra các loạisau: biểu tượng lịch sử về sự kiện chiến tranh; biểu tượng lịch sử về nhân vậtlịch sử; biểu tượng lịch sử về địa danh lịch sử

Trên thực tế hầu hết trong các tiết học giáo viên đều đã và đang thực hiệnphương pháp này, nhưng do chưa thấy được đó là việc mà giáo viên đang tiếnhành việc tái hiện biểu tượng lịch sử Vậy nên chưa có cách thức hoặc chưa biếtcách thực hiện để đạt hiệu quả cao nhất Theo tôi, để thực hiện tốt việc tái hiệnđược biểu tượng lịch sử cho học sinh, khâu chuẩn bị nội dung cho bài giảng làmột yếu tố quan trọng đòi hỏi giáo viên cần chú ý như sau:

- Đọc trước bài học trong sách giáo khoa, sách giáo viên, sách chuẩn kiếnthức kĩ năng, sách hướng dẫn sử dụng kênh hình; tìm những nội dung trọng tâm,nắm vững các thuật ngữ lịch sử, nội dung các khái niệm mới được sử dụng trongbài giảng Lựa chọn cách thức liên môn để làm sống lại các biểu tượng lịch sử

- Đọc các tài liệu liên quan đến nội dung bài học: Tư liệu, tài liệu Lịch sử,Văn học, Địa lý, Âm nhạc, Mĩ thuật, GDCD, kết hợp với lối diễn đạt, sẽ giúphọc sinh hình dung về quá khứ, tái tạo quá khứ, làm “sống lại quá khứ”

Trong quá trình dạy - học cần có sự phối hợp nhịp nhàng giữa giáo viên

và học sinh Tôi luôn coi học sinh là trung tâm bằng việc cho học sinh xác địnhloại biểu tượng lịch sử đang tìm hiểu, sau đó hướng dẫn học sinh dựa vào sáchgiáo khao để: Đọc và tự ghi tóm tắt ngắn gọn những vấn đề cơ bản; tập quan sáttranh ảnh bản đồ, lược đồ có trong bài; đưa ra ý kiến nhận xét, đánh giá về các