Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến: - Trình độ giáo viên: Đạt chuẩn trở lên; giáo viên cần nắm chắc nội dung chương trình, mục tiêu cần đạt của từng bài ; hiểu được tâm lý của
Trang 1THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
1 Tên sáng kiến : "Thiết kế một số trò chơi môn Toán lớp Một phần lập bảng cộng, trừ trong phạm vi 10”.
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến : Môn Toán lớp 1
3 Tác giả :
Họ và tên: Nguyễn Thị Lạng (nữ)
Ngày/tháng/năm sinh: 19 – 12 – 1968
Trình độ chuyên môn: Đại học Tiểu học
Chức vụ, đơn vị công tác: Giáo viên, trường Tiểu học Sao Đỏ 2
Điện thoại: 0904526023
4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến : Nguyễn Thị Lạng , trường Tiểu học Sao Đỏ 2
5 Đơn vị áp dụng sáng kiến lần đầu : trường Tiểu học Sao Đỏ 2 , thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương
6 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến:
- Trình độ giáo viên: Đạt chuẩn trở lên; giáo viên cần nắm chắc nội dung chương trình, mục tiêu cần đạt của từng bài ; hiểu được tâm lý của các em
để thiết kế trò chơi
- Học sinh : Đại trà, có nhận thức bình thường
- Cơ sở vật chất: Bộ đồ dùng dạy và học Toán; đồ dùng tự làm từ những hộp giấy, nắp chai,
7 Thời gian áp dụng sáng kiến lần đầu : Tháng 12 năm 2014
TÁC GIẢ XÁC NHẬN CỦA ĐƠN VỊ ÁP DỤNG
SÁNG KIẾN
Nguyễn Thị Lạng
Trang 2TÓM TẮT SÁNG KIẾN
1 Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến :
1.1 Cùng với tất cả các môn học khác, Toán học là môn đóng vai trò hết sứcquan trọng Môn Toán là môn học mang đặc trưng bởi tính tường minh, chínhxác và lôgic rất chặt chẽ nên khi học môn Toán dễ mang lại cho các em (nhất làhọc sinh lớp 1) những căng thẳng tâm lý, nhàm chán và khó hiểu
1.2.Ở lứa tuổi học sinh lớp Một, các em còn rất hồn nhiên, vô tư, sự tập trungchưa cao, chủ yếu là "Học mà chơi, chơi mà học"
Vậy làm thế nào để môn Toán trở nên sinh động, hấp dẫn, lôi cuốn các em
và thực hiện theo tinh thần đổi mới của thông tư 30 /2014/TT-BGDĐT ngày 28 tháng 8 năm 2014 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo , tôi đã mạnh dạn viết
sáng kiến : “Thiết kế một số trò chơi môn Toán lớp Một phần lập bảng cộng, trừ trong phạm vi 10”.
2 Điều kiện, thời gian, đối tượng áp dụng sáng kiến:
Điều kiện: Với các cấp quản lý và giáo viên cần đầu tư thời gian, kinh phícho trang thiết bị , đồ dùng về trò chơi , tổ chức các trò chơi ở các tiết học Toánđược thường xuyên hơn Giáo viên trực tiếp dạy lớp Một cần nắm chắc nội dungchương trình, mục tiêu cần đạt của từng bài ; nắm được tâm lý của các em đểthiết kế trò chơi vào bài dạy phù hợp và hiệu quả
Thời gian áp dụng: Phần 2 chương trình Toán lớp Một : Phép cộng, phéptrừ trong phạm vi 10
Đối tượng áp dụng: Áp dụng rộng rãi đối với học sinh khối lớp Một
3 Nội dung sáng kiến:
3.1.Tính mới, tính sáng tạo của sáng kiến:
Thông thường, giáo viên thường dùng phương pháp hỏi – đáp, thuyếttrình trong giờ học toán nên giờ học rất căng thẳng và nhàm chán
Do vậy, tôi đã Thiết kế một số trò chơi Toán để lập bảng cộng, trừ
Trang 3Khi áp dụng vào giờ học Toán, tôi thấy giờ học không gây căng thẳng, áp lực hay áp đặt kiến thức cho học sinh, mà trò chơi đã hấp dẫn, cuốn hút các em.
Học sinh tự mình khám phá và tiếp thu kiến thức một cách nhẹ nhàng, các emhiểu bài sẽ tường minh hơn và nhớ bài lâu hơn, chất lượng bài học tốt hơn nhiều
3.2 Khả năng áp dụng của sáng kiến: Áp dụng giải pháp Thiết kế một số trò chơi Toán để lập bảng cộng, trừ sẽ mang tính khả thi rất cao.
3.3 Lợi ích thiết thực của sáng kiến:
Dễ làm, dễ vận dụng, không tốn kém
Học sinh có hứng thú, hăng hái học tập, giờ học đạt hiệu quả cao
4 Khẳng định giá trị, kết quả đạt được của sáng kiến:
Trong giờ học Toán (đối với học sinh lớp 1) có thiết kế trò chơi thì sẽ tạo cho học sinh thoải mái, hứng thú học tập; học sinh sẽ chủ động lĩnh hội kiến thức
và sẽ thuộc bài nhanh, nắm bài, nhớ bài rất chắc ; Do vậy hiệu quả của giờ học Toán rất cao
5 Đề xuất, kiến nghị để thực hiện áp dụng hoặc mở rộng sáng kiến:
5.1 Đối với giáo viên:
Giáo viên phải nghiên cứu kĩ nội dung, chương trình sách giáo khoa môn Toán và nắm vững đặc điểm tâm sinh lý của học sinh tiểu học Cần khắc phục những khó khăn về thời gian và cơ sở vật chất để làm đồ dùng trò chơi , tạo cho học sinh cảm thấy giờ học thoải mái, sinh động Từ đó chủ động thiết kế
trò chơi Toán học sao cho hợp lý nhất, bài dạy sẽ đạt hiệu quả cao
5.2 Đối với nhà trường :
Tăng cường trang thiết bị , đồ dùng (đồ dùng phục vụ cho các trò chơiToán) và đầu tư kinh phí cho giáo viên để thiết kế một số trò chơi sử dụng đượclâu dài phục vụ cho việc dạy và học đạt kết quả cao
Trang 4MÔ TẢ SÁNG KIẾN
1 Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến:
1.1 Trong sự phát triển của cả nước nói chung , của ngành giáo dục nói riêng
thì phát triển trí tuệ cho học sinh Tiểu học (đặc biệt là học sinh lớp 1) là một
trong những vấn đề được quan tâm hàng đầu của hầu hết các cấp lãnh đạo, củacác bậc phụ huynh và thầy cô giáo Cùng với tất cả các môn học khác trong chiếnlược phát triển toàn diện, có thể nói Toán học là môn đóng vai trò hết sức quantrọng Nó rèn luyện cho các em không phải đơn thuần là tính toán, mà điều chủyếu là phát triển năng lực tư duy Chính bởi tư duy sâu sắc mà các em mới có thểnhanh nhẹn, nhạy bén hơn trong nhiều môn học khác
1.2.Việc rèn luyện Toán học không có ý nghĩa đơn giản là kỳ vọng các emtrở thành những nhà toán học, mà chính là rèn luyện tư duy cho các em trở nênlinh hoạt hơn khi tiếp cận những vấn đề trong nhà trường hoặc ở cương vị nàotrên bước đường mai sau Muốn các em học tốt môn Toán , điều đầu tiên là phảitạo cho các em những say mê và hứng thú với môn học, đảm bảo theo những yêucầu kiến thức và kĩ năng toán học, nhằm đáp ứng những yêu cầu đổi mới chươngtrình môn Toán ở lớp Một
1.3.Ở lứa tuổi học sinh Tiểu học (nhất là học sinh lớp 1) các em còn rất hồn nhiên, vô tư, sự chú ý chưa cao Bên cạnh hoạt động học là chủ đạo thì nhu cầu chơi, giao tiếp với bạn bè vẫn tồn tại, cần được thoả mãn “Học mà chơi, chơi
mà học” thì các em sẽ hăng hái say mê học tập và tất yếu kết quả của việc dạy và học đạt tới điểm đỉnh Đây cũng là đặc thù của học sinh tiểu học
1.4 Môn Toán là môn học mang đặc trưng bởi tính tường minh, chính xác vàlôgic rất chặt chẽ , nên khi học môn Toán dễ mang lại cho các em học sinh(nhất là học sinh lớp 1) những căng thẳng tâm lý, nhàm chán và khó hiểu Vậylàm thế nào để giảm bớt những căng thẳng này ? Làm thế nào để môn Toán trở
nên sinh động, hấp dẫn, lôi cuốn các em ? Trò chơi - với tính hấp dẫn tự thân của
Trang 5nó có tiềm năng lớn để trở thành phương tiện dạy học hiệu quả, kích thích hứngthú nhận thức, tạo sự tích cực, sáng tạo, niềm say mê học tập ở học sinh Khi họcToán, trò chơi có tác dụng giúp học sinh học tập hăng say hơn, chống căng thẳng,không làm cho tiết học nặng nề, nó sẽ phát huy hứng thú, chủ động , tạo thóiquen độc lập và sự sáng tạo của học sinh, lôi cuốn các em vào những hoạt độnghọc tập.
Học tập theo tinh thần thông tư 30 /2014/TT-BGDĐT ngày 28 tháng 8 năm
2014 của Bộ Giáo dục và Đào tạo là: động viên , khuyến khích học sinh , giúphọc sinh có hứng thú học tập và rèn luyện
Là một giáo viên có trách nhiệm với học sinh, tôi luôn trăn trở làm sao đểgiờ học Toán các em không còn thấy tiết học căng thẳng, nặng nề và bài học đạthiệu quả cao nhất ? Xuất phát từ những trăn trở trên, tôi đã mạnh dạn viết sáng
kiến về: “Thiết kế một số trò chơi môn Toán lớp Một phần lập bảng cộng, trừ trong phạm vi 10”.
2 Cơ sở lý luận của vấn đề:
Xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lý của học sinh Tiểu học là luôn hiếu động ham chơi nhưng chóng chán Với các em, trò chơi là một phát hiện mới, kích thích tính tò mò, muốn tìm hiểu, khám phá Do vậy quan điểm : “ Thông qua hoạt động vui chơi để tiến hành hoạt động học tập” là phù hợp với học sinh tiểu học Thiết kế trò chơi Toán học nhằm mục đích là qua trò chơi học sinh
tự phát hiện ra kiến thức mới của bài học; học sinh chủ động nắm được kiến thức của bài học một cách nhẹ nhàng Thông qua trò chơi giúp học sinh luyện tập thực hành và củng cố kiến thức của bài học Trong quá trình học toán ở Tiểu học, sử dụng trò chơi toán học có nhiều tác dụng như sau:
2.1 Giúp học sinh thay đổi không khí trong giờ học, tạo cảm giác thoải mái,
dễ chịu làm cho giờ học bớt căng thẳng, tạo cho học sinh hứng thú trong học tập và chủ động nắm kiến thức
2.2 Kích thích sự tìm tòi, sáng tạo nhằm tạo cơ hội để học sinh tự thể hiện
Trang 6bản thân mình Thông qua trò chơi, học sinh biết vận dụng kiến thức một cách linh hoạt, kích thích trí nhớ, trí tưởng tượng Từ đó phát triển tư duy mềm dẻo, học tập cách xử lý thông minh trong những tình huống phức tạp , tăng cường khả năng vận dụng trong cuộc sống để dễ dàng thích nghi với điều kiện của môi trường mới Vì vậy trò chơi toán học rất cần thiết trong mỗi giờ học toán ở Tiểu học ( đặc biệt là đối với học sinh lớp 1).
3 Thực trạng của vấn đề:
3.1 Việc dạy của giáo viên
Qua thực tế giảng dạy ở lớp Một nhiều năm, dự giờ và nghiên cứu về việc dạy học lập bảng cộng, trừ trong phạm vi 10 ở nhà trường hiện nay ,tôi thấy thường được diễn ra như sau:
Hầu hết các giáo viên dạy lớp Một chưa thực sự đầu tư Thiết kế và sử dụngtrò chơi trong các tiết học Toán Do đó tiết học diễn ra rất căng thẳng, trầm lắng
và ít gây được hứng thú học tập cho học sinh, hiệu quả bài dạy không được cao
Giáo viên không có nhiều thời gian đầu tư vào nghiên cứu nội dung,chương trình bài dạy để thiết kế trò chơi cho mỗi bài học
Khi thiết kế trò chơi, giáo viên còn chưa hiểu rõ mục đích của trò chơi,thiết kế còn cầu kì phức tạp Giáo viên còn hay lúng túng khi sắp xếp trò chơi vàobài học , từng phần bài học (đối với kiểm tra bài cũ, bài mới, luyện tập thực hành,củng cố kiến thức)
Khi cho học sinh chơi, không nói rõ quy trình của trò chơi, chưa rút kinh nghiệm rèn kĩ năng sống qua trò chơi
Nguyên nhân: Giáo viên thấy tốn kém, sợ mất thời gian, sợ học sinh khônghiểu bài, còn giảng giải nhiều,
3.2 Việc học của học sinh
Trang 7Các em lớp Một còn nhỏ, mới bước đầu làm quen với môn học, cho nêncác em còn bỡ ngỡ, việc sử dụng các đồ dùng trực quan trong bộ đồ dùng toáncòn nhiều lúng túng, chưa nhanh nhẹn, khả năng tập trung chú ý chưa cao, sự kếthợp các hoạt động trong nhóm còn chưa linh hoạt …
Và các em còn rất hiếu động nên việc tổ chức trò chơi khi học Toán còngặp khó khăn , lộn xộn và mất nhiều thời gian Khi tham gia chơi trò chơi, có embạo dạn thì rất hứng thú, sôi nổi, còn những em học chưa tốt thì nhút nhát
Học sinh còn nhỏ, rất hiếu động nên khi chơi trò chơi còn mất nhiều thờigian, sự kết hợp giữa chơi và học chưa linh hoạt
3.3 Vấn đề cơ sở vật chất:
Hiện nay học sinh có sách giáo khoa đầy đủ, có nhiều tranh minh hoạđẹp, phù hợp với nội dung bài học Mỗi giáo viên và học sinh đều có một bộ đồdùng sử dụng trong việc dạy và học Toán Bên cạnh đó trang thiết bị và đồ dùng
để Thiết kế và tổ chức các trò chơi phục vụ cho các tiết học Toán còn chưa có
Cơ sở vật chất, trang thiết bị để tổ chức trò chơi chưa đầy đủ Thực tế của trường hiện nay: Lớp học còn trật trội, bàn ghế sát nhau nên khi học sinh tham gia trò chơi ảnh hưởng đến thời gian tiết học
4 Các giải pháp, biện pháp thực hiện:
4.1.Ý tưởng để thiết kế trò chơi:
Giáo viên phải thực sự tâm huyết và đầu tư thời gian , kinh phí để Thiết kế trò chơi nhằm giúp học sinh có hứng thú học tập để giờ học đạt kết quả cao : Tìmhiểu kĩ và dựa vào mục tiêu , nội dung kiến thức trong sách giáo khoa, mục tiêu của mỗi tiết học cũng như đối tượng học sinh, điều kiện học tập ở đơn vị trường đang công tác để Thiết kế một số trò chơi áp dụng trong giờ học toán lớp Một ( nhất là các tiết lập bảng cộng, trừ trong phạm vi 10 )
Thiết kế một trò chơi mà áp dụng dạy được nhiều bài
Trang 8Tiểu kết: Để thiết kế được một trò chơi có hiệu quả , giáo viên cần xác định đúng mục đích thiết kế cụ thể phù hợp với từng bài.
4.2.Một số yêu cầu khi thiết kế trò chơi :
4.2.1 Khi thiết kế trò chơi , phải xác định được:
Thiết kế trò chơi phải được xây dựng sát với mục tiêu bài học, dựa vào mụctiêu và làm rõ được một mục tiêu hay một hoạt động của bài học cụ thể (chẳng hạn như phần dạy bài mới, phần luyện tập hay phần củng cố) Trò chơi phải phù hợp với từng dạng bài học, từng tiết học cụ thể và phù hợp với đặc điểm tâm lý học sinh lớp Một
Thiết kế trò chơi sao cho phù hợp với thời gian của từng tiết học, từng hoạt động học tập, tổ chức trò chơi trong khoảng từ 3 đến 8 phút,
Có thể đặt tên trò chơi ngộ nghĩnh , gây hứng thú cho học sinh Thiết kế trò chơi sao cho giúp học sinh phát huy trí tuệ, tư duy sáng tạo và rèn luyện kĩ năng toán học
4.3.3 Khai thác và thực hành:
Trang 9Khi thiết kế trò chơi, cần khai thác triệt để đồ dùng, thiết bị sẵn có của mônhọc , đồ dùng có trong phòng thiết bị , cũng như đồ dùng tự thiết kế sao cho phù hợp với mục tiêu kiến thức cơ bản.
Tiểu kết: Khi thiết kế trò chơi học toán (lớp 1) , cần thiết kế sát theo mục tiêu bài học, gần thực tiễn, phù hợp với lứa tuổi học sinh , sẽ tạo được hứng thúhọc tập , học sinh sẽ hiểu nhanh và nhớ bài lâu hơn
4.3 Quy trình khi tổ chức trò chơi toán học :
Bước 1: Giới thiệu tên trò chơi
Bước 2: Nêu luật chơi và quy định thời gian chơi
Bước 3 : HS tiến hành chơi
Bước 4: Thảo luận và rút ra kiến thức
Bước 5: Đánh giá, kết luận
Tiểu kết: Khi thiết kế và tổ chức trò chơi, cần thực hiện theo các bước cần thiết thì trò chơi đó sẽ đạt hiệu quả cao hơn
4.4 Chọn và chuẩn bị vật liệu:
Khi thiết kế đồ dùng tự làm, giáo viên cần tận dụng từ những vật liệu gần gũi
xung quanh , dễ kiếm như: vỏ hộp, nắp chai, giấy bìa, … , sao cho đồ dùng vừa đảm bảo tính khoa học, tính giáo dục, tính thẩm mỹ và hạn chế kinh phí
Tiểu kết: Tìm và thiết kế trò chơi từ những vật liệu đơn giản hay tận dụng lại
sẽ tiết kiệm kinh phí và mang tính giáo dục học sinh rất cao
4.5 Thiết kế một số trò chơi dạy học toán lớp Một:
Trong các năm giảng dạy lớp 1, tôi thấy học sinh thường hay nhầm lẫn, chưa hiểu bản chất của phép tính cộng hay trừ , nắm bài chưa chắc khi lập bảng cộng, trừ trong phạm vi 10 và không nhớ kiến thức Do đó tôi đã thiết kế một số trò chơi về phần lập bảng cộng, trừ trong phạm vi 10 như sau:
Trang 10Trò chơi thứ 1: "CÁC PHÉP TÍNH TRÊN NHỮNG LÁ CỜ "
Mục đích: Lập bảng cộng trong phạm vi 3.
Đối tượng chơi: HS đại trà.
Chuẩn bị: Mỗi tổ chuẩn bị 5 lá cờ : 1 lá cờ gắn số 1, 1 lá cờ gắn số 2, 1 lá
cờ gắn số 3, 1 lá cờ gắn dấu +, 1 lá cờ gắn dấu =
1 3 2 + =
Luật chơi: ( thời gian 5 phút) Hai tổ thi đua với nhau Mỗi tổ cử ra một
đội 5 người cầm 5lá cờ trên tay
Khi bắt đầu chơi, một người của mỗi đội mang lá cờ số 1 lên đứng ở phíabảng, quay mặt xuống lớp và giơ cao lá cờ của mình Các bạn đồng đội nhanhchóng chạy lên xếp hàng ngang ở bên tay trái của người thứ nhất, để lập thànhmột phép tính, chẳng hạn
1 + 2 = 3
Xong rồi, người mang lá cờ số 2 đứng vào vị trí thứa nhất, và các bạnkhác lại xếp hàng ngang ở bên tay trái của người thứ nhất đó, để lập thành mộtphép tính khác, chẳng hạn:
2 + 1 = 3
Trang 11Hai đội thi đua nhau xếp hàng như vậy trong một thời gian do giáo viênđiều khiển Đội nào xếp đúng và thực hiện được nhanh và đúng thì thắng cuộc.Các đội thắng cuộc lại thi đua với nhau cho đến khi chọn được "Đội vô địch”.
Đối tượng chơi: Học sinh đại trà
Chuẩn bị: Giáo viên chuẩn bị : 4 que tính to
Luật chơi: ( thời gian 5 phút)
Gọi 1 em lên khởi xướng : vừa giơ 4 que tính vừa tách ra 1 que sang taykia và hô “4 – 1 = đố bạn, đố bạn” Cả lớp đồng thanh “ đố ai, đố ai” Lúc nàybạn khởi xướng gọi tên 1 bạn bất kì trả lời, nếu bạn này trả lời đúng 4 - 1 = 3 thìbạn này được cầm que tính và khởi xướng, nếu trả lời sai thì mất quyền Cứ thếđến khi lập xong bảng trừ trong phạm vi 4
Trang 12Chuẩn bị: Giáo viên chuẩn bị 2 bộ như hình vẽ ; các số dời để gài:
Hai đội cùng chơi, mỗi đội 6 bạn Khi giáo viên ra lệnh "Bắt đầu” thì bạn
đầu tiên của đội lên nối hình gà con mang kết quả đúng của phép tính ghi trênngôi nhà (đó là nhà của mỗi chú gà) Sau đó đưa bút cho bạn thứ hai để bạn nối,đến bạn thứ ba lên, … đến hết nhóm
Đội nào nối đúng và nhanh hơn thì đội đó thắng cuộc
3
Trang 13Trò chơi thứ 4 : "TẶNG HOA”
Mục đích: Lập phép trừ trong phạm vi 10.
Đối tượng: HS đại trà
Chuẩn bị: Bộ hoa giấy : 10 bông
Luật chơi: ( thời gian 7 phút)
Cả lớp cùng chơi (sử dụng bộ đồ dùng toán), cử 2 em lên bảng : 1 em cầm
10 bông hoa, sau đó tặng ban kia bất kì số bông hoa ; Cả lớp quan sát và gài phéptính đúng ( có thể gài được 2 phép tính) ; em nào gài nhanh và đúng thì thắngcuộc
(Ví dụ: Có 10 bông hoa, tặng bạn 3 bông; HS có thể gài phép tính 10 – 3 =
