Do vậy để giúp các em cảm nhận được cái đẹp trong nghệ thuật thông qua các bài vẽ tranh đề tài nói chung và học sinh lớp 1 nói riêng, cái đẹp thể hiện qua đường nét, bố cục, màu sắc, cho
Trang 1UBND THỊ XÃ CHÍ LINH
TRƯỜNG TIỀU HỌC SAO ĐỎ 2
BẢN MÔ TẢ SÁNG KIẾN Phương pháp giúp học sinh lớp 1 vẽ hình tự tin, tạo bố cục thuận mắt trong bài vẽ tranh đề tài
Bộ môn: Mĩ thuật
Năm học 2014 - 2015
Trang 2THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
1 Tên sáng kiến: “Phương pháp giúp học sinh lớp 1 vẽ hình tự tin, tạo bố cục
thuận mắt trong bài vẽ tranh đề tài.”.
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: vẽ tranh đề tài lớp 1
3 Tác giả: Nguyễn Thị Thu Oanh Nam(Nữ): Nữ
Ngày tháng năm sinh: 06/11/1983
Trình độ chuyên môn: Đại học
Chức vụ, đơn vị công tác: Giáo viên giảng dạy môn mĩ thuật
Điện thoại: 0985.146.783
4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Trường Tiểu học Sao Đỏ 2 - Sao Đỏ - Chí Linh
- Hải Dương
Điện thoại: 03203.882.665
5 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến:
- Có đầy đủ cơ sở vật chất và trang thiết bị về đồ dùng
- Có giáo viên trực tiếp giảng dạy môn mĩ thuật tại trường có trình độ đạt chuẩn trở lên
6 Thời gian áp dụng sáng kiến lần đầu: từ 8/2014 đến 02/2015
TÁC GIẢ
(Ký, ghi rõ họ tên)
XÁC NHẬN CỦA ĐƠN VỊ ÁP DỤNG
SÁNG KIẾN
Trang 3TÓM TẮT SÁNG KIẾN
1 Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến:
Giáo dục tiểu học là hệ thống giáo dục quốc dân, cấp học đặt nền móng cho các cấp học sau này với mục tiêu là giúp trẻ phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ Do vậy môn mỹ thuật là một trong những môn ở bậc tiểu học đóng vai trò quan trọng nhằm giúp các em phát triển nhân cách toàn diện
để trở thành con người của thời đại mới Nhưng trong thực tế chúng ta thấy ở
độ tuổi trẻ vào lớp 1
- Tư duy tưởng tượng còn tản mạn chưa bền vững
- Chưa làm quen được với cách học của bậc tiểu học dẫn đến các bài vẽ tranh chưa đạt hiệu quả cao Do vậy để giúp các em cảm nhận được cái đẹp trong nghệ thuật thông qua các bài vẽ tranh đề tài nói chung và học sinh lớp 1 nói riêng, cái đẹp thể hiện qua đường nét, bố cục, màu sắc, cho nên tôi chọn đề
tài “Phương pháp giúp học sinh lớp 1 vẽ hình tự tin tạo bố cục thuận mắt
trong bài vẽ tranh đề tài”.
2 Điều kiện, thời gian, đối tượng áp dụng sáng kiến: Với mong muốn giúp
học sinh vẽ hình tự tin bài vẽ đạt hiệu quả, đồng thời giúp học sinh thể hiện nét
vẽ tự nhiên ngây thơ của trẻ, tôi đã mạnh dạn lựa chọn nội dung: “Phương
pháp giúp học sinh lớp một vẽ hình tự tin, tạo bố cục thuận mắt trong bài vẽ tranh đề tài”.Để nghiên cứu và áp dụng sáng kiến từ thời điểm tháng 8/2014
đến 02/2015 tại lớp 1A
Để áp dụng sáng kiến cần có những điều kiện sau:
- Có đầy đủ cơ sở vật chất và trang thiết bị về đồ dùng
- Có giáo viên trực tiếp giảng dạy môn mĩ thuật tại trường có trình độ đạt chuẩn trở lên
3 Nội dung sáng kiến: Trong nội dung sáng kiến của mình tôi đã chỉ ra được
thực trạng còn tồn tại trên cơ sở đó tôi đã xây dựng được các biện pháp sau:
- Nắm vững đặc điểm tâm lý trẻ 6 tuổi:
- Tạo hứng thú trong các bài vẽ tranh đề tài:
- Bố cục, thể hiện nét vẽ trong vẽ tranh đề tài:
Trang 4- Màu sắc trong nét vẽ hình:
* Tính mới tính sáng tạo của sáng kiến.
Trước hết đây là một trong những lí do tôi chọn nội dung giúp học sinh lớp 1 vẽ hình tự tin tạo bố cục thuận mắt trong vẽ tranh đề tài Các biện pháp tôi đưa ra đảm bảo tính mới, tính sáng tạo từ tình hình thực tế của trường, phù hợp với với học sinh để bài vẽ tranh đạt hiệu quả tôi đã đưa ra điểm mới dưới hình thức nắm đặc điểm tâm sinh lí trẻ sau đó vận dụng sử dụng nét to màu đen giúp học sinh vẽ hình tự tin, tạo bố cục thuận mắt trong vẽ tranh đề tài
* Khả năng áp dụng sáng kiến.
Tôi xin khẳng định phương pháp này có khả năng áp dụng và triển khai rộng rãi ở tất cả các trường tiểu học
Cách thức áp dụng: trong biện pháp tôi đưa ra trình bày rất chi tiết cách
áp dụng sáng kiến giúp giáo viên có thể dễ dàng thực hiện Để đạt được hiệu quả cao trong vẽ tranh đề tài điều đầu tiên giáo viên phải nắm được đặc điểm tâm lí của trẻ như thế nào để vận dụng hướng dẫn sao cho phù hợp từ cách vẽ hình cho đến tạo bố cục, màu sắc.Vì thế biện pháp tôi đưa ra trình bày rất cụ thể giúp giáo viên nắm được phương pháp để hướng dẫn học sinh vẽ tranh có nhiều bài vẽ đẹp , sáng tạo
* Lợi ích thiết thực của sáng kiến:
Áp dụng sáng kiến “Phương pháp giúp học sinh lớp một vẽ hình tự tin
tạo bố cục thuật mắt trong bài vẽ tranh đề tài” mang lại lợi ích sau:
- Giúp học sinh: cảm nhận cái đẹp trong nội hoạ nói chung và có cái nhìn cảm nhận cái đẹp trong vẽ tranh đề tài nói riêng
- Biết cách sắp xếp bố cục thuận mắt và vẽ màu phù hợp
- Biết cảm nhận cái đẹp trong tranh đề tài và trong cuộc sống
4 Khẳng định giá trị, kết quả đạt được của sáng kiến: Áp dụng sáng kiến
“Phương pháp giúp học sinh lớp một vẽ hình tự tin tạo bố cục thuận mắt trong bài vẽ tranh đề tài” học sinh biết cách thể hiện đường nét vẽ mạnh dạn, khoẻ
khoắn, hồn nhiên, bố cục hợp lý Giáo viên nhận thức được đó là phương pháp giúp học sinh vẽ tốt tranh đề tài Nhờ nắm được đặc điểm tâm lý của trẻ vận
Trang 5dụng phương pháp phù hợp trẻ phát huy được khả năng tư duy bài vẽ tranh đề tài đạt hiệu quả cao
5 Đề xuất kiến nghị để thực hiện áp dụng hoặc mở rộng sáng kiến:
Để đảm bảo việc vận dụng phương pháp giúp học sinh lớp một vẽ hình
tự tin tạo bố cục thuận mắt trong vẽ tranh đề tài tôi xin có một số ý kiến đề xuất kiến nghị như sau:
- Tổ chức bồi dưỡng nâng cao trình độ và bồi dưỡng chuyên môn, tăng cường thảo luận giữa các giáo viên với chuyên viên, giáo viên với giáo viên
- Tổ chức các cuộc thi vẽ tranh cấp trường, cấp thị xã
- Đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồ dùng…
Trang 6MÔ TẢ SÁNG KIẾN
1 Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến:
Đứng trước tình hình mới của đất nước đang từng ngày từng giờ đổi mới
và phát triển mạnh mẽ đặc biệt là trong cuộc sống công nghiệp hoá Đòi hỏi con người cần có tính thẩm mỹ, thẩm mỹ ở đây theo cách hiểu thông thường chính là nghệ thuật làm đẹp
Do vậy môn mĩ thuật ở bậc tiểu học nhằm giáo dục thẩm mĩ cho học sinh giúp cho các em bước đầu làm quen với các phương tiện, ngôn ngữ tạo hình như: đường nét, hình khối, bố cục, màu sắc… Qua đó ứng dụng vào môn học
óc tưởng tượng trong môn toán, sáng tạo trong văn học (tiếng việt) đến cách trang trí trong góc học tập, nhà cửa, trường lớp, đến cách trình bày trong sách
vở, nhằm phát huy cách vẽ hồn nhiên ngây thơ của trẻ lớp 1, ở độ tuổi này các
em cảm nhận thế giới xung một cách tự nhiên “rất trẻ thơ” qua các bài vẽ
tranh đề tài, cụ thể hơn qua đường nét tự nhiên, biết cách sắp xếp hình vẽ (bố cục) trong khổ giấy vẽ cho phù hợp
Do vậy mĩ thuật ở bậc tiểu học chiếm vị trí quan trọng không chỉ giáo dục thẩm mỹ mà còn là yếu tố cấn thiết giúp các em hình thành và phát triển nhân cách toàn diện để trở thành con người của thời đại mới Môn mỹ thuật là môn học mà hầu hết học sinh hứng thú say mê đặc biệt là với các em lớp 1, ở giai đoạn này các em đang từng bước hoà nhập với thế giới xung quanh và mong muốn tìn đến cái đẹp nhưng chưa biết cảm nhận cái đẹp trong nghệ thuật, trong vẽ tranh Chính vì vậy các em chưa biết vẽ hình, vẽ bố cục cho đẹp và chỉ
vẽ theo cảm nhận, vẽ những gì mình thích cho là đúng Trong thực tế thấy cho thấy ở độ tuổi trẻ vào lớp 1 tư duy tưởng tượng còn tản mạn chưa bền vững, chưa làm quen được với cách học của bậc tiểu học dẫn đến các bài vẽ tranh chưa đẹp
Với bản thân tôi là giáo viên trực tiếp giảng dạy bộ môn mỹ thuật, luôn mong muốn giúp học sinh nói chung và học sinh lớp 1 nói riêng có cách nhìn, cảm nhận về cái đẹp trong hội hoạ đó chính là đường nét, màu sắc, hình mảng
Trang 7và nội dung của bức tranh vẽ nên tôi chọn đề tài: “Phương pháp giúp học sinh
lớp 1 vẽ hình tự tin tạo bố cục thuận mắt trong bài vẽ tranh đề tài”.
2 Cơ sở lý luận của vấn đề
2.1 Nội dung vẽ tranh đề tài trong chương trình lớp lớp 1:
Hiện nay trong chương trình môn mĩ thuật lớp 1 các em bắt đầu làm quen với đường nét, hình vẽ, màu sắc Bản thân khi các em bắt đầu vào lớp 1
đã được trang bị một chút về kiến thức mĩ thuật như vẽ cây, nhà, hoa, con vật…qua đó tôi định hướng cho trẻ hình thành theo đề tài vẽ tranh
Tranh vẽ theo đề tài là tranh vẽ cuộc sống xung quanh, thiên nhiên, sinh hoạt của con người, thế giới động vật…
Vẽ tranh đề tài không nhất thiết phải vẽ lại cảnh thật mà có sự tưởng tượng với ý nghĩ sáng tạo về thế giới xung quanh cho các em thêm yêu cuộc sống, yêu gia đình và mọi người xung quanh bài vẽ thể hiện tình cảm, nét vẽ mạnh dạn, sống động
Khi vẽ hình vẽ tranh đề tài: những hoạt động, cảnh vật xung quanh được thể hiện bằng nét vẽ dưới sự hướng dẫn của giáo viên dạy, học sinh sử dụng với các chất liệu chì, chì màu, sáp màu…Biết tạo bố cục, sử dụng các nét vẽ thể hiện được hình vẽ rõ đúng nội dung đề tài
2.2 Mục tiêu của vẽ tranh đề tài:
Vẽ tranh đề tài là hình thức rèn luyện cho học sinh tập sáng tạo khi vẽ tranh, đưa các em tiếp cận đến cái đẹp tạo cho các em phát triển năng khiếu mỹ thuật, giàu kiến thức, óc tưởng tượng sáng tạo, rèn các em có thói quen làm việc chăm chỉ nghiêm túc
2.3 Đặc điểm tâm sinh lý học sinh lớp 1:
Ở giai đoạn này hoạt động của trẻ là sống nội tâm, thích được khen ngợi, vui chơi Do vậy tri giác của các em mang tính đại thể ít đi sâu vào chi tiết, cho nên t́nh cảm của các em ảnh hưởng đến độ nhanh, bền trong trí nhớ của các em, các em có thể nhớ rất nhanh và làm những gì mình thích Đây chính là cơ hội
để lắm được đặc điểm tâm lý giáo dục, định hướng cho trẻ
Trang 8Theo nhà tâm lý học ở lứa tuổi đến trường trẻ có 1 số các kỹ năng nghe giáo viên và biết giơ tay khi muốn nói
+ Ngồi làm việc mà không chọc phá các bạn
+ Biết lắng nghe người hướng dẫn và làm theo
+ Trao đổi với giáo viên và các bạn cùng lớp vế các hoạt động
+ Kỹ năng thảo luận ở trong lớp
Khi dạy vẽ học sinh lớp 1 nắm được đặc điểm tâm lý của trẻ định hướng cho trẻ có cách nhìn đúng về môn mĩ thuật, yêu thích môn học tạo hứng thú, không khí thoả mái nhẹ nhàng trong tiết học vẽ tranh đề tài
3 Thực trạng của vấn đề:
Để tiến hành một số phương pháp giúp học sinh lớp 1 vẽ hình tự tin, tạo
bố cục thuận mắt trong bài vẽ tranh đề tài Tôi đã tổng hợp những thuận lợi, khó khăn tại đơn vị tôi đang công tác như sau:
3.1 Thuận lợi:
- Trong quá trình công tác tôi luôn nhận được sự giúp đỡ của ban giám hiệu chuyên môn giúp tôi vận dụng phương pháp mới trong vẽ tranh đề tài
- Ở độ tuổi lớp 1 các em đa số thích học mĩ thuật (vẽ) thích được thể hiện mình
- Đa số các bậc phụ huynh quan tâm đến con em mình, nhiệt tình chuẩn
bị sách vở đồ dùng học tập
3.2 Khó khăn:
Bên cạnh những thuận lợi trên thì tôi vẫn gặp phải một số bất cập như sau:
- Độ tuổi từ mẫu giáo lên tiểu học trẻ thường có tư duy tưởng tượng vẫn còn tản mạn, đơn giản hay thay đổi chưa bên vững, chỉ có một số học sinh vào lớp 1 có ý thức sắp xếp bố cục trong tờ giấy, con đa số học sinh lớp 1 bỡ ngỡ chưa làm quen được với cách học của bậc tiểu học
- Các em thể hiện các bài vẽ, các nét vẽ bằng chì hình vẽ nhỏ dẫn đến hay tẩy xoá không tự tin bài vẽ hoàn thành chậm Đây cũng là thói quen mà các
Trang 9em thường làm, hình vẽ bố cục trống trải, rời rạc vẽ không thuận mắt, hình vẽ khó thể hiện màu và không rõ nội dung
4 Các giải pháp, biện pháp thực hiện.
4.1 Nắm vững đặc điểm tâm lý trẻ 6 tuổi:
Đặc điểm tâm sinh lí trẻ đặc biệt khi trẻ vào lớp 1 trước mắt trẻ là một môi trường hoàn toàn mới Đặc điểm hoạt động và môi trường sống ở giai đoạn chuyển cấp này trẻ đã có sự thay đổi về vật chất, chuyển từ hoạt động chơi sang hoạt động học đồng thời dẫn đến một số những hoạt động kèm theo Về gia đình trẻ sống nội tâm các em mong muốn cố gắng là một thành viên tích cực tham gia các công việc trong gia đình Đến môi trường, ở tập thể trẻ bắt đầu có
ý thức học tập tốt muốn được cô giáo khen và nhiều người biết đến mình Do vậy tri giác của các em mang tính đại thể ít đi sâu vào chi tiết, cho nên tình cảm của các em ảnh hưởng đến độ nhanh, bền trong trí nhớ của các em, các em có thể nhớ rất nhanh và làm những gì mình thích Đây chính là cơ hội để nắm được đặc điểm tâm lý giáo dục, định hướng cho trẻ
Theo nhà tâm lý học ở lứa tuổi đến trường trẻ có 1 số các kỹ năng nghe giáo viên và biết giơ tay khi muốn nói
+ Ngồi làm việc mà không chọc phá các bạn
+ Biết lắng nghe người hướng dẫn và làm theo
+ Trao đổi với giáo viên và các bạn cùng lớp vế các hoạt động
+ Kỹ năng thảo luận ở trong lớp
Khi dạy vẽ học sinh lớp 1 nắm được đặc điểm tâm lý của trẻ định hướng cho trẻ có cách nhìn đúng về môn mĩ thuật, yêu thích môn học qua đường nét, hình vẽ, màu sắc tạo cảm hứng thú, không khí thoả mái nhẹ nhàng trong tiết học vẽ tranh đề tài
4.2 Biện pháp thực hiện:
4.2.1 Tạo hứng thú trong các bài vẽ tranh đề tài:
Học sinh lớp 1 yêu thích vẽ tranh đề tài được vẽ theo ý thích của mình trong các nét và tương đối mạnh dạn, hồn nhiên do vậy rất thích được các thầy
cô khen nhưng cũng chưa vừa lòng khi có bạn chê
Trang 10Ví dụ: Vẽ đề tài con vật học sinh thể hiện bài vẽ con vật theo cách nghĩ
và trí tưởng tượng của mình nhưng khi vẽ bạn bên cạnh thấy bạn vẽ không giống nên chê bai làm em đó sợ hỏng, xoá vội
Vì vậy tôi động viên kịp thời giúp các em tự tin hơn, mạnh dạn thể hiện bài vẽ của mình không còn mặc cảm với các bạn là mình vẽ xấu, vẽ không giống, như tìm ra bài vẽ có đặc điểm đặc trưng nhất, đẹp nhất trong bài để khen Qua giải pháp này tôi thấy thật hiệu quả học sinh hứng thú hơn và chăm chỉ làm bài, thời gian đảm bảo để hoàn thành bài vẽ
4.2.2 Bố cục thể hiện nét vẽ trong vẽ tranh đề tài:
Ở mẫu giáo lên lớp một trẻ có thói quen dùng bút chì để vẽ cho lên kết quả là đa số các bài vẽ có hình vẽ nhỏ, rời rạc hay dùng bút chì vẽ sai dễ tẩy xoá dẫn đến các bài vẽ thiếu tự tin bố cục không thuận mắt và khó vẽ màu
Ví dụ đề tài: Vẽ cây, vẽ nhà.
Cho nên trong nhiều tiết học mĩ thuật có những em quên bút chì, tôi đã cho em dùng sáp màu vẽ và định hướng cho các em vẽ ngay bằng bút sáp màu đen nhưng theo cách nghĩ của các em nếu vẽ bút sáp ngòi lại to mà vẽ nhỏ các hình ảnh nhỏ sẽ dính vào nhau không vẽ được, cho nên các nét vẽ to và rộng đường nét vẽ phóng khoáng hơn, không còn chau chút tỉ mỉ Các bài vẽ phát hiện thấy đường nét vẽ tự nhiên khoẻ khoắn, vẽ tự nhiên không gò bó tạo cho
bố cục hợp lý thuận mắt tôi động viên, khen ngợi em trước lớp để các bạn học tập
4.2.3 Màu sắc trong nét vẽ hình:
Trong vẽ tranh đề tài nhiều bài vẽ có bố cục rất đẹp, hình ảnh rõ ràng nhưng khi thể hiện màu sắc tổng thể bài vẽ chưa làm nổi bật được chủ đề Do vậy tôi đã sử dụng nét to đặc biệt là màu đen để vẽ, các nét đen để lại trong bài tạo bài vẽ có bố cục chắc chắn, đường nét khỏe khoắn, màu sắc rõ ràng thể hiện được
các hình ảnh trong bài
Trang 11Qua các tiết đó tôi thử nghiệm cho học sinh dùng bút nét to như bút dạ hoặc sáp màu đen vẽ đề tài: vẽ cây, vẽ nhà của em vẽ lên giấy A4 kết quả các bài vẽ có bố cục thuận mắt, rõ nội dung và thể hiện được màu sắc Như vậy thấy được vẽ hình dùng bút nét to màu đen trong vẽ tranh đề tài đóng vai trò quan trọng góp phần cho sự thành công của bài vẽ
Ví dụ đề tài: Vẽ cây, vẽ nhà.
Các bài vẽ đó thể hiện đường nét mạnh dạn, hình vẽ to phù hợp với khổ
giấy rõ nội dung được khen ngợi trước lớp và được treo góc học tập “Ai giỏi
thế” tạo hứng thú trong học tập Từ đó tạo cho học sinh có thói quen vẽ hình,
vẽ tranh đề tài bằng nét to như bút dạ, sáp màu đen ở tiết học mĩ thuật tôi luôn động viên các em sử dụng bút nét to để vẽ
Tôi đã thí nghiệm việc dùng bút có nét to màu đen ở 4/6 lớp một trong thời gian 2 tháng, bốn lớp sử dụng vẽ nét to bài vẽ tốt hơn so với 2 lớp vẽ bằng bút chì, số lượng học sinh đạt được bố cục chưa tốt 10% thực hiện bài vẽ lại chậm
Qua đó tôi đã nhân rộng cách dạy trên ở 6 lớp một sau hai tháng của năm học đã đạt được kết quả tốt 80% để số học sinh vẽ bằng bút có nét to màu đen,
rõ có bố cục thuận mắt điều đó giúp bài vẽ các em ngộ nghĩnh, đáng yêu cảm xúc được bộc lộ trên bức tranh
Ở tuổi này học sinh hay có tính bắt chước và làm theo do vậy tôi đã vận dụng đặc điểm để định hướng cho các em, hướng dẫn vẽ tôi thị phạm hướng dẫn cho các em theo chuẩn mực của cái đẹp, vẽ hình phù hợp với khổ giấy tạo cho các em có kĩ năng vẽ hình thuận mắt, giờ thực hành tôi giúp học sinh cách bằng nét to động viên khen ngợi trước lớp tạo hứng thú trong bài vẽ chất lượng các bài vẽ tranh đề tài được nâng cao, những bức tranh có tạo hình tự tin, ngộ nghĩnh Kết quả số lượng học sinh vẽ bằng nét to màu đen chiếm 100% trong toàn khối
Ví dụ đề tài:Con vật